

D3860

@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། མཱུ་ལ་མཱ་དྷྱཱ་མི་ཀ་པྲྀཏྟི་པྲ་སན་ན་པ་ད་ནཱ་མ། བོད་སྐད་དུ། དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཚིག་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། འཕགས་པ་ འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།གང་ཞིག་མཐའ་གཉིས་གནས་ལ་གནས་བསལ་ཞིང་། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་བློ་རྒྱ་མཚོར་སྐྱེ་བ་བརྙེས། །དམ་ཆོས་མཛོད་ ཀྱི་ཟབ་མོ་ཉིད་ཇི་ལྟར།།རྗེས་སུ་རྟོགས་བཞིན་ཐུགས་རྗེས་སྟོན་པར་མཛད། །གང་གིས་ལྟ་བའི་མེ་དག་གིས། །ད་དུང་ཕས་རྒོལ་གཞུང་ལུགས་ཀྱི། །བུད་ཤིང་དང་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི། ། ཡིད་ཀྱི་མུན་རྣམས་འཇོམས་པར་མཛད། །གང་གི་གཉིས་མེད་ཡེ་ཤེས་གསུང་མདའི་ཚོགས། །ལྷ་དང་བཅས་པའི་གདུལ་བྱའི་འཇིག་རྟེན་ལ། །ཁམས་གསུམ་དག་ཏུ་རྒྱལ་ཐབས་ལེགས མཛད་པས།།སྲིད་པའི་དགྲ་སྡེ་མ་ལུས་འཇོམས་མཛད་པའི་། །ཀླུ་སྒྲུབ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས་ནི་དེའི། །ཚིག་ལེའུར་བྱས་པའི་འགྲེལ་པ་སླ་བ་དང་། །སྡེབ་ལེགས་ངག་གིས་སྦྱར་ཞིང་ རྟོག་གེ་ཡི།།རླུང་གིས་མ་དཀྲུགས་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱ། །དེ་ལ་བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བསྟན་བཅོས་སོ། །དེའི་འབྲེལ་པ་ དང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་།དགོས་པའི་དགོས་པ་དག་གང་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན། །དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་པོ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྔོན་ དུ་འགྲོ་བ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཐོག་མར་མཛད་ནས། མཐར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ཚུལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པར་གྱུར་པའི་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་གཞན་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྙིང་རྗེས་བསྟན་བཅོས་མཛད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ།།སློབ་དཔོན་རང་ཉིད་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་གི་བརྗོད་པར་བྱ་བའི་དོན་དགོས་པ་དང་བཅས་ པ་སྟོན་ཞིང་།དེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཆེ་བའི་བདག་ཉིད་བརྗོད་ནས་དེའི་ངོ་བོ་དང་ཐ་མི་དད་པར་བཞུགས་པའི་བླ་མ་དམ་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཕྱག་མཛད་ པར་བཞེད་པས་།གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་། །དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི།བསྟན་བཅོས་ཀྱི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་པར་ཞི་ཞིང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་བསྟན་བཅོས་ཀྱི་དགོས་པར་བསྟན་ལ། སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། དམ་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ ལོ།ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ཕྱག་འཚལ་བ་བསྟན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་ནི་རེ་ཞིག་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱི་སྤྱིའི་དོན་ཡིན་ནོ། །ཡན་ལག་གི་དོན་ཡང་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་པྲ་ཏི་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཏོ། ཨི་ཏི་ནི་འགྲོ་བའི་དོན་ཏོ། ལྱབ་ཀྱི་མཐའ་ཅན་པྲ་ཏི་ ཏྱིའི་སྒྲ་ནི་ཕྲད་པ་སྟེ་ལྟོས་བ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ།སྐད་ཀྱི་བྱིངས་ནི་ཉེ་པར་བསྒྱུར་བས་ཡོས་སུ་བསྒྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་བསྒྱུར་བའི་དབང་གིས་ན་། སྐད་བྱིངས་དོན་ནི་ཡོངས་བསྒྱུར་ཏེ། །གང་གཱའི་ཆུ་ནི་མངར་མོད་ཀྱི། །རྒྱ་མཚོ་ཆུ་ཡིས་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་ བཤད་དོ།།ས་མུད་གོང་ན་ཡོང་བའི་པཱ་ཏ་ནི་འབྱུང་བའི་དོན་ཅན་ཡིན་པས་ས་མུད་པཱ་ཏའི་སྒྲ་ནི་འབྱུང་ལ་འཇུག་གོ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་བོ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ། གཞན་དག་པྲ་ཏི་ནི་ཟློས་བའི་དོན་ ཏོ།།ི་ཏི་ནི་འགྲོ་བ་སྟེ་ཆས་པ་དང་འཇིག་པའོ།

梵语：Mūla-mādhyamika-vṛtti-prasanna-pada-nāma
藏语：《中观根本论明句释》
顶礼圣者文殊童子。
远离二边之住处，获得佛智如海生，如实通达正法藏，以大悲心为众说。
以其见解之火焰，焚尽他宗之薪柴，及诸世间众生心，所有黑暗皆摧毁。
其无二智慧语箭，对诸天人所化众，三界之中善调伏，摧毁一切有敌军。
顶礼龙树后，我当依其颂，造释浅显易，文词善安排，不为诡辩风，搅动极明晰。
对于'非从自生亦非从他生'等，是将要解释的论典。若问其关联、所诠及究竟目的为何？如《入中论》所说方式，以初发心、无二智庄严、大悲为先导、成为如来智慧生起之因作为开端，最终通达般若波罗蜜多无倒之理的龙树论师，为令他人通达而以悲心造论，此即是论典之关联。
论师自身将宣说此论全部所诠义及其目的，并且以无倒宣说之门而说明其殊胜性，与其本体无别之至尊上师、如来，欲作造论因缘之礼敬，故说：'谁说缘起法，不灭亦不生，不断复不常，不来亦不去，非一义非异，寂灭诸戏论'等。
其中以不灭等八种差别而修饰的缘起，是论典之所诠，涅槃一切戏论寂灭、具寂灭相是论典之目的，'顶礼诸说中最胜者'表明顶礼。如是，这是两偈颂之总义。
支分义亦当分别：其中prati是会遇义，iti是行走义。以lyap为词尾的pratītya声，表示会遇即是依待，因为词根被前缀改变而转变。由前缀力故，词根义转变，如恒河水虽甜，入海水亦如是。
前面的samut和pāda表示生起义，因此samutpāda声表示生起。故诸法生起依待因缘，即是缘起义。其他说prati是重复义，iti是行走即出发与灭亡。

།ི་ཏྱ་ནི་འགྲོ་བར་རུང་བ་དག་གོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཨི་ཏྱའི་སྒྲ་དེ་ལ་ཕན་བའི་མཐའ་ཅན་དུ་བྱ་བྲེག་ཏུ་བཤད་ནས། སོ་སོ་སོ་སོར་འགྲོ་ཞིང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་ པའོ་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དོ།།དེ་དག་གི་ལྟར་ན་དགེ་སློང་དག་ཁྱེད་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་བསྟན་པར་བྱ་ཡིས། སུས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལ་ནི་ཟློས་པའི་འདོན་སྲིད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཚིག་ བསྡུ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལེགས་པར་འགྱུར་ན།མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་འདིར་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་དངོས་སུ་ཞལ་ གྱིས་བཞིས་ཤིང་།མིག་གི་དབང་པོ་གཅིག་གི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་ཀྱང་སྐྱེ་བར་བཞེད་པ་ན་བརྟེན་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ལ་ཟློས་བའི་དོན་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཕྲད་པའི་དོན་ནི་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞལ་གྱིས་ མ་བཞེས་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་དང་གཟུགས་ཕྲད་ཅིང་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། ཨི་ཏྱའི་ སྒྲ་དེ་ལ་ཕན་པའི་མཐའ་ཅན་ཡིན་ན་ནི་མིག་དང་གཟུང་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་པྲ་ཏི་ཏྱའི་སྒྲ་མི་ཟད་པར་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཚིག་བསྡུ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་དང་། མིག་དང་གཟུགས་ ལ་བརྟེན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བར་འདོན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་པས། ལྱབ་ཀྱི་མཐའ་ཅན་མི་ཟད་པ་ཁོ་ནར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །གང་ཞིག་ཁ་ཅིག་ན་རེ་རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་བསྒྱུར་བ་ནི་ཟློས་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ དང་།འབྲེལ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྲད་པའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བའི་དོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་སྟེ་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བའོ་ཞེའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་སོ་སོ་སོ་སོར་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེའོ་ ཞེས་གཞན་གྱི་བཤད་པ་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི།རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་མི་མཁས་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་མོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ཕྲད་པའི་དོན་ཅན་དུ་འཆད་པ་དེས་ནི་རྟེན་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ ཟློས་པའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ཞིང་འབྲེལ་པར་ཞེས་བྱ་བ་ཕྲད་པའི་དོན་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་རྟེན་ཅིང་ནི་ཕྲད་པའི་དོན་ཡིན་ཞིང་། འབྲེལ་པར་འགྲོ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། ཚོགས་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བའི་སྒྲ་ནི་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འཆད་པར་བྱེད་དོ། །དེས་ན་ད་ནི་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བཤད་པར་གྱུར་པའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲས་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་སྲིད་ཚད་མ་ལུས་པ་འཛིན་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ནི།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་ཕྲད་ནས་འབྱུང་བ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའོ་ ཞེས་ཟློས་པ་དང་འབྲེལ་པར་བྱེད་ལ།འོན་ཏེ་བྱེ་བྲག་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེས་ཟློས་པ་དང་འབྲེལ་པ་མ་ཡིན་ནོ།

这样解释'iti'这个词是以'phan'为词尾，分别详细解释后，表达'各自运行且具有毁灭性的诸法的生起即是缘起'。
按照他们的说法，'比丘们，我将为你们讲说缘起，谁见缘起即见法'等这样的语境中，由于存在重复读诵的可能性，以及有词语简略的缘故，详细解释是恰当的。
但在'依眼色生起眼识'等这样的语境中，'依眼色'是直接承认了意义的特殊性，当认为仅由一个眼根为因产生一个识时，'依'这个词怎么可能有重复的含义？
相遇的含义，即'相遇而生起即是缘起'，这样的缘起一词在未承认意义特殊性时也存在，在承认意义特殊性时也存在，因为解释为'依名色而眼与色相遇，依眼色'。
如果'iti'这个词是以'phan'为词尾，那么在'依眼色生起眼识'这里，由于'pratitya'这个词不是不尽的缘故，以及没有词语简略的缘故，应当听到分别解释，应当读诵为'依眼色的识'，但这里并非如此，所以应当承认以'lyab'为词尾且是不尽的详细解释。
有些人说：'缘'这个词缀表示重复的意思，'起'表示相遇的意思，'生'字表示产生的意思，所以是依靠种种缘而生起，即相遇而生起。
其他人说：'各自具有毁灭性的诸法的生起即是缘起'，这样重复他人的解释后进行破斥的做法，首先就是不善于重复他人的观点。
为什么呢？因为凡是将缘起一词解释为具有相遇含义的人，并不是将'缘'解释为重复义，也不是将'起'解释为相遇义。
那么是什么呢？'缘'是相遇的意思，'起'是运行的意思，而'缘起'这个复合词被解释为就是相遇本身。
因此，现在如果想说'相遇而生起即是缘起'这样解释的缘起一词包含一切存在的事物，那么就与'遇到种种因缘和合而生起即是缘起'这样的重复和关联；如果是要表达特殊含义，那么'依眼色'就不是重复和关联。

།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སློབ་དཔོན་ནི་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ལ་མི་མཁས་སོ་། །དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ་མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་ རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ལ་དོན་གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སུན་འབྱིན་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་རིགས་པ་མ་བཀོད་པས། དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མིག་དང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གཟུགས་ཅན་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དེ་དང་ཕྲད་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་འདི་ཡིན་ན་ནི། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དགེ་སློང་འདི་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལ་ཕྲད་པ་ཁས་ བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།ཕྲད་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ཡང་ལྟོས་ནས་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི། དེ་དང་དེ་རྟེན་གང་འབྱུང་བ། །རང་གི་དངོས་པོར་དེ་མ་སྐྱེས། །ཞེས་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྲད་ནས་ ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་ན་སྐྱོན་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་གཞན་དག་ཟེར་རོ། །གང་ཡང་འོ་ན་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་རྐྱེན་འདི་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བའི་དོན་ཏོ་ཞེས་རང་གི་ལུགས་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་གཉིས་རེ་རེ་ལ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལ་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ཡང་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དགོན་པའི་ཐིག་ལེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་གཏིང་ཚུགས་པའི་སྒྲར་ཁས་བླངས་ནས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲ་ནི་སློབ་དཔོན་གྱིས། དེ་དང་དེ་བརྟེན་གང་འབྱུང་བ། །རང་གི་དངོས་པོར་དེ་མ་སྐྱེས། །ཞེས་ཡན་ལག་གི་ དོན་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་ཉིད་དུ་ཞལ་གྱིས་བཞེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ། འདི་ཡོད་ན་ནི་འདི་འབྱུང་སྟེ། །ཐུང་ངུ་ཡོད་ན་རིང་པོ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བས་འཆད་པར་བྱེད་པས་ནི་ཐུང་ངུ་དང་ཕྲད་ཅིང་ཐུང་ངུ་ལ་བརྟེན་ཏེ། ཐུང་ངུ་ལ་ལྟོས་ནས་རིང་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ཁས་བླངས་ པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་སུན་འབྱིན་པ་དེ་ཉིད་ཁས་བླངས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་མཛད་པ་ན། དངོས་ པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དང་།རྒྱུ་གཅིག་པུ་ཉིད་དང་། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་དང་། རང་དང་གཞན་དང་གཉི་གས་བྱས་པ་ཉིད་བཀག་པར་འགྱུར་ལ། དེ་དག་བཀག་པས་ནི་དངོས་པོ་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་པ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་གསུངས་པར་ འགྱུར་རོ།།ད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཀུན་རྫོབ་པ་དེ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་ལ་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནས། འདི་ལ་དོན་གཅིག་པུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་ པར་བརྒྱད་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་དེ།འགག་པས་ན་འགག་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ལ་འགག་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །སྐྱེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་སྟེ་བདག་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོར་རེད་པའོ། །ཆད་པས་ན་ཆད་པ་སྟེ་རྒྱུན་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྟག་པ་ན་ཐེར་ཟུག་པ་སྟེ་དུས་ ཐམས་ཅད་དུ་གནས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།འོང་བས་ན་འོང་བ་སྟེ་ཡུལ་རིང་པོ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཡུལ་ཉེ་བར་འོང་བའོ། །འགྲོགས་ན་འགྲོ་བ་སྟེ་། ཡུལ་ཉེ་བ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཡུལ་རིང་པོར་འགྲོ་བའོ།

如此，暂且论及导师不善于重述之说。这也是不合理的，因为对于'依眼与色而生眼识'这一说法，认为两者皆无而提出的诘难也是不正确的。为什么呢？因为未提出'如何无'的道理，仅仅是立宗而已。
若是认为：由于识是无形的，故不能与眼接触，因为接触只见于有形之物。这种想法也是不合理的。因为'此比丘已得果位'这样的说法中已承认有接触；又因为'接触'一词是'依靠'的同义词；而且'缘起'一词，龙树菩萨在'依此彼缘起，自性不得生'中也承许就是'接触'的含义。因此，他人说这个过失也不成立。
至于'什么是缘起？即此有故彼生，此生故彼生'这种将缘起的含义解释为具备此缘的观点也不合理。因为未分别说明'缘起'和'生起'这两个词各自的特殊含义，而且还想要详细解释其差别。
即便像'荒野之点'等词那样，承认'缘起'是一个合成词，这样解释也不合理。因为导师在'依此彼缘起，自性不得生'中已经承许'缘起'一词是与支分义相关联的。
若说：'若有此则彼生，如有短则有长'的解释中，承认短与长相接触、依靠短、观待短而成为长。因此，不应承认自己所要破斥的观点。言之已详。
因此，在此世尊阐明诸法的生起依赖因缘时，就已遮遣了诸法无因、单因、不相顺因所生、自他共作等观点。通过遮遣这些，就宣说了世俗诸法如实安住的世俗自性。
现在，正是因为世俗缘起无自性生，所以对于圣智而言，从'此中无灭'乃至'此中无一义'，以无灭等八种特征来区分。所谓灭即是灭，指刹那坏灭。所谓生即是生，指获得自体。所谓断即是断，指相续断绝。所谓常即是恒常，指一切时恒住。所谓来即是来，指从远处来到近处。所谓去即是去，指从近处去往远处。

།ཐ་དད་པའི་དོན་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་སྟེ། །དོན་སོ་སོ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དོན་ཡང་ དེ་ཡིན་ལ་གཅིག་ཀྱང་དེ་ཡིན་པས་ན་དོན་གཅིག་སྟེ།དོན་ཐ་མི་དད་ཅིང་སོ་སོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ཇི་ལྟར་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་བསྟན་བཅོས་མཐའ་དག་གིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་ཁྱད་པར་མཐའ་ ཡས་པ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་བརྒྱད་དག་གཅིག་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ནི་འདི་དག་ཁོ་ན་གཙོར་རྩོད་པའི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་ན། བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་དང་། མཚན་ཉིད་དང་ མཚོན་བྱ་ལ་སོགས་པའི་སྤྲོས་པ་རྣམས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཟློག་པའི་ཕྱིར།།འདིར་སྤྲོས་པ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ལ་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འཇུག་པ་ཡང་མེད་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་ ཤེས་བྱའི་ཐ་སྙད་ལོག་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེ་བར་འཚེ་བ་མ་ལུས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཞི་བའོ།།ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བའི་སྒོ་ནས་འདོད་པ་དམ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ སུ་བསྟན་ཏེ།གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འོང་བ་མེད་པ་འགྲོ་མེད་པ། །ཐ་དད་དོན་མིན་དོན་གཅིག་མིན། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བསྟན་པ། །རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨྲ་རྣམས་ཀྱི། །དམ་པ་ དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཞེས་བྱ་བའོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཇི་སྐད་བསྟན་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉག་གཅིག་དོན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསུང་བ་ཉིད་དུ་གཟིགས་ཤིང་ཕ་རོལ་པོའི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་བྱིས་པ་རྟོལ་ཐབས་སྨྲ་བ་དང་འདྲ་བར་ཐུགས་ སུ་ཆུད་དེ།དེ་ནས་སློབ་དཔོན་ཤིན་ཏུ་དད་པ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པས་སླར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཁྱད་པར་དུ་མཛད་པ་ནི། སྨྲ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདིར་འགག་པ་སྔར་བཀག་པ་ནི་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་ལ་སྔ་ཕྱིའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པར་ བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་གྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་ཕྱི་མ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ནི་སྔར་འགྱུར་ལ། རྒ་ཤི་ནི་ཕྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་མེད་དོ། །ད་ནི་ སློབ་དཔོན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པར་གྱུར་པ་བསྟན་པར་བཞེད་ནས།སྐྱེ་བ་བཀག་པས་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་དགག་པ་སླ་བར་དགོངས་ཤིང་ཐོག་མར་སྐྱེ་བ་དགག་པ་རྩོམ་པ་མཛད་དོ། །སྐྱེ་བ་ཡང་གཞན་གྱིས་ བརྟགས་པ་ན་བདག་གམ་གཞན་ནམ་གཉི་ག་འམ་རྒྱུ་མེད་པ་ཞིག་ལས་རྟོག་གྲང་ན།ཐམས་ཅད་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ངེས་པར་མཛད་ནས་བཤད་པ། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་། ། སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་གང་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟེན་པའི་ཚིག་སྟེ། སུ་དག་ཅེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །གང་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྟེན་གྱི་ཚིག་སྟེ། འགའ་ཞིག་ན་ཡང་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲའི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ནམ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཞར་ཡང ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་བདག་ལས་དངོས་པོ་གང་དག་གང་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ་དམ་བཅའ་བ་གསུམ་པོ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།

所谓差别义即是义的差别，意思是各自不同的意思。
既是义又是一，所以是一义，意思是义不相异且不各别。
对于缘起，如何没有灭等，这将由一切论典来阐述。
虽然缘起有无量差别，但只列举八种，是因为唯有这些成为主要争论的支分。
如果诸圣者如实见到缘起，由于所诠和能诠、能相和所相等戏论在一切方面都被遮遣，
此处由于戏论寂灭，所以称此缘起为戏论寂灭。
此中既无心和心所的运行，也因为远离了知和所知的言说，而远离了生老病死等一切损恼，所以是寂静。
如前所说具有殊胜特征的缘起，由于是从所诠的角度而言是最胜愿求，所以宣说：
'于缘起无灭无生，无断无常，无来无去，非异义非一义，戏论寂灭而寂静所说，是诸说者中最胜者，我于彼处顶礼。'
由于通达如是所说的缘起，见到唯有如来宣说无倒义，并且了知一切外道言说如同愚童戏论。
因此，论师生起极大信心，再次特别赞叹世尊为'诸说者中最胜者'。
此处先前遮遣灭，是为了显示生灭二者无有前后的安立，
如将要解释的：'若生是前际，老死是后际，则生无老死，未死而有生。'
因此，'生在前，老死在后'这样的决定是不存在的。
现在论师欲说明缘起以无灭等而成为殊胜，
认为由遮遣生而容易遮遣灭等，首先开始遮遣生。
生若经他人观察，是从自或从他或从二者或无因而生呢？
决定于一切处都不应理而说：'不从自生不从他，不从二生非无因，诸事物于一切处，毕竟都无有生起。'
其中'诸'字是所依词，是'何者'的异名。'于一切处'是所依词，是'于某处'的异名。'毕竟'是'任何时候'的异名。
因此，应当如是配释：从自体，诸事物于一切处毕竟都无有生起。同样也应配释于其余三种主张。

།གལ་ཏེ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་ གཟུང་བ་ན།གཞན་ལས་སྐྱེའོ་ཞེས་མི་འདོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། མེད་པར་དགག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་འགོག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཐད་པ་གང་གིས་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི། དེ་ལས་ དེ་ནི་འབྱུང་ན་ཡོན་ཏན་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན།།སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་རིགས་པ་འང་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒོ་ནས་ངེས་པར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་ཀྱང་། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཤིན་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་བདག་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡོད་ཀྱང་སྐྱེ་ན་ནམ་ཡང་མི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ སོ།།འདི་ལ་ཁ་ཅིག་གིས་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐབས་ཀྱི་དོན་ལས་བཟློག་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་། དེའི་ ཆོས་བཟློག་པའི་དོན་མངོན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་།སྐྱེ་བ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཐུག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྐྱོན་སྨྲ་སྟེ། སྐྱོན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ རིགས་པ་མ་ཡིན་པར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མཐོང་ངོ་།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་གང་སྨྲ་བ་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་རྒྱུ་ཉིད་དང་དེ་ཉིད་སྐྱེའོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ལ། ཡོད་ པ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་མ་མཐོང་ཞིང་།ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མཐོང་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྐྱེས་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་ཅིང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཡང་མི་འདོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱེད་ཅག་གི་རྩོད་པ་ནི་འཐད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། རང་གིས་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ ཕ་རོལ་པོ་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་འདོད་པ་ལ་འདྲི་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།གང་ལས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་བཀོད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་འདི་དག་ཙམ་ཞིག་གིས་བརྩད་པ་ན་ཅི་ཕ་རོལ་པོ་ཁས་ལེན་པར་མི་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་ཕ་རོལ་པོ་རང་གི་ཁས་བླངས་པ་དང་འགལ་བས་བརྩད་ པས་ཀྱང་མི་ལྡོག་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ངོ་ཚ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྨྱོན་པ་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ནི་གནས་མ་ཡིན་པར་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ ཚང་བར་བྱེད་པ་ན།བདག་ཉིད་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་དགའ་བ་ཉིད་མངོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དབུ་མ་པ་ཡིན་ན་ནི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བ་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་གཞན་ཁས་བླངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པའི་ལྷས། །ཡོད་དང་ མེད་དང་ཡོད་མེད་ཅེས།།ཕྱོགས་ནི་གང་ལའང་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ལ་ཡུན་ནི་རིང་པོ་ནའང་། །ཀླན་ཀ་བརྗོད་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །རྩོད་པ་བཟློག་པ་ལས་ཀྱང་། །གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅས་འགའ་ཡོད། །དེས་ན་ང་ལ་སྐྱོན་དེ་ཡོད། །ང་ལ་དམ་བཅའ་མེད་ པས་ན།།ང་ལ་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན། །གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི། །དོན་གྱིས་འགའ་ཞིག་དམིགས་ན་ནི། །སྒྲུབ་པའང་བཟློག་པར་བྱ་ན་དེ། །མེད་ཕྱིར་ང་ལ་ཀླན་ཀ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ།

如果确定'不是从自身产生'这一说法，那么是否就必然不承认'从他者产生'呢？不是的，因为意在表达无遮，并且也将破除从他者产生。
关于为何不从自身产生的道理，应当通过《入中论》等论著中'若从彼生起，则全无功德，已生复生起，于理不应理'等文来确定。
阿阇黎佛护也说：'诸事物不从自身产生，因为它们的生起将成无义，并且会导致过度的过失。对于已经以自性存在的事物，再次生起是无需的。如果已存在却仍要生起，则永远不会有不生起的时候。'
对此，有人提出批评说这不合理，因为没有说明因和喻，也没有破除他人所说的过失。由于是应成句，通过对当前论题的反转而成立，由其法的反转义显现，将导致诸事物从他者产生，生起有果，生起有终点，因此将与宗义相违。
我们认为这些过失都不合理。为什么呢？首先，说'因为没有说明因和喻'是不合理的。为什么呢？因为'从自身'是指已存在者为因而其自身生起，而对已存在者再次生起是看不到必要的，也看到会成无穷，而你既不承认已生复生，也不承认无穷。因此，你们的争论既缺乏合理性，又与自身承许相违。
这是在质问承许自生的对方：仅仅通过这些有结果的因和喻的设立来争论时，对方难道不会承认吗？如果对方即使被指出与自身承许相违也不退让，那么此时由于无惭，即使用因和喻二者也不会使其退让。我们也不与狂人争论。
因此，论师在不适当处也完备比量时，是在显示自身喜好比量。作为中观师，立自续比量也是不合理的，因为不承许其他立场。
如圣天所说：'有及无，亦有亦无，于诸立场皆不住，纵经长久时，亦不能诽谤。'
《回诤论》中也说：'若我有所许，我则是有过，我无所许故，唯我无过失。若以现量等，义中见有者，当为遮或立，无故我无过。'

།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པས་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་ བརྗོད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་དེའི་ཚེ།གང་ལ་གྲངས་ཅན་པ་དག་གིས། ། དམ་བཅའ་བའི་དོན་འདི་གང་ཡིན། །ཅི་བདག་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་སམ། འོན་ཏེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ཡིན་གྲང་། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་ལས་ ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ལ།།རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ལས་ཡིན་ན་ནི་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་བྱ་བར་གང་ལ་གྲངས་ཅན་པ་དག་གིས་ཕྱིར་ཟློག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ་། ནང་གི་སྐྱེ་ མཆེད་རྣམས་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའི་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་དམ་བཅའ་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་གང་ཞིག་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་དམ། འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། །གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དང་། འགལ་བའི་དོན་ཉིད་གང་ཡིན་པ་སྤང་བར་ བྱ་བའི་ཕྱིར་འབད་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད།དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་དེའི་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཀྱི་ ལྟར་ན་ཕྱོགས་དང་གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་དག་མ་གྲུབ་པས་རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མ་བརྗོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པའི་དམ་བཅའ་བའི་དོན་སྒྲུབ་པ་དང་།གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གཞན་གྱི་དམ་བཅའ་བསལ་བར་མ་གྱུར་མོད། གཞན་གྱི་དམ་ བཅའ་བ་ལ་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགལ་བ་བརྗོད་པར་ནི་བྱ་དགོས་པས།རང་ཉིད་ལ་ཕྱོགས་ལ་སོགས་པ་དང་གཏན་ཚིགས་དཔེའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བ་དག་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དོན་གང་ཞིག་གང་གིས་དམ་བཅས་པ་དེས་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་ངེས་པ་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་འདོད་པས། དོན་འདིའི་འཐད་པ་གང་གི་སྒོ་ནས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་འཐད་པ་དེ་ཉིད་གཞན་ལ་བསྙད་པར བྱ་དགོས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་རང་གིས་ཁས་བླངས་པའི་དམ་བཅས་པའི་དོན་གྱི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོ་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་དགོད་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་ལུགས་མ་ཡིན་ནོ་། །འདི་ནི་གཞན་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །གཏན་ཚིགས་དང་། དཔེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་དམ་ བཅའ་བའི་དོན་གྱི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་ཁས་འཆེས་པའི་རྗེས་སུ་འབྲངས་པ་འབའ་ཞིག་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འཐད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་ཁས་བླངས་པས་འདི་ནི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་ལ་སླུ་བར་བྱེད་པས་གཞན་ལ་ངེས་པ་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་སོ། །ཞེས་བྱ་བར་གང་རང་གི་དམ་ བཅའ་བའི་དོན་གྱི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ནུས་པ་མེད་པ་འདི་ཉིད་འདིའི་སུན་འབྱིན་པ་ཆེས་གསལ་པོ་ཡིན་ཏེ།འདིར་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་བརྗོད་པ་ལ་དགོས་པ་གོ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཅི་སྟེ་ཡང་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགལ་བ་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། །དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་བརྗོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེས་ནི་འདི་སྐད་དུ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། དེ་དག་གི་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་དེ་དག་ཅེས་བྱ་བ་འདིས་ ནི་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།

当中观派不说自续比量的时候，数论派对此提出：'这个立宗的含义是什么？是从自体而生是指从果的自体，还是从因的自体？这会有什么结果？如果是从果的自体，就成了成立已成之事，如果是从因的自体，就成了相违之义，因为一切有生法皆从因的自体而生。'对此数论派作如是诘难，而'内处等无生'这样的自续立宗又从何而有？
我们既没有'会成为成立已成或相违之义，为了断除成立已成和相违之义而作努力'这样的能立因，又怎么会有自续立宗？因此，由于不会有他人所说的过失，所以佛护论师不必对此作答。
假设有人认为：按照中观派的观点，由于宗、因、喻都不成立，所以不说自续比量，因此既不能成立破除自生的立宗之义，也不能以二者共许的比量遮破他宗。但仍需以自己的比量说明他宗的相违，因此自身必须要有远离宗等过失以及因喻过失。所以由于未说此义且未破除其过失，过失依然存在。
对此解释道：并非如此。为什么呢？因为任何人立任何宗，都是想如自己所确定的那样令他人生起定解，所以应当以他人能理解的正理来解说这个道理。因此，首先由对方来安立自己所许立宗之义的能立，这并不合理。这对他人来说也不是正因。
由于无因无喻，安立自宗之义的能立仅仅是随言所立，因此由于接受无正理的宗，这只能欺骗自己，不能令他人生起定解。正是这种对自宗之义的能立无力，才是最明显的破斥，在此说比量所破又有什么必要？
如果说必须要说自比量的相违，那佛护论师已经说过了。怎么说的呢？因为他说：'诸法不从自生，因为其生将成无义。'其中'其'字即是指已有自体。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དག་ལ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མདོར་བཞག་པའི་ངག་དེའི་འགྲེལ་པའི་ངག་ཡིན་ལ་ངག་འདིས་ནི་ཆོས་མཐུན་པའི་དཔེ་གཞན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ཉེ་བར་གཟུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཏན་ཚིགས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྒྲ་མི་རྟག་སྟེ། ། བྱས་པ་མི་རྟག་པའི་ཕྱིར་རོ། །བྱས་པ་ནི་མི་རྟག་པར་མཐོང་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ཡང་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདིར་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་གསལ་བར་བྱས་པའི་བྱས་པ་གཏན་ཚིགས་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ།རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མདུན་ན་གནས་ཤིང་གསལ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ནི་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིམ་པའི་གོང་བུ་ ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་གལ་ཏེ་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ན་གཏན་ཚིགས་ཉེ་བར་སྦྱར་བས་གསལ་བར་བྱས་པ། ཡང་སྐྱེ་བ་དགག་པ་ལ་ མི་འཁྲུལ་པ།རང་གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་གྲངས་ཅན་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགལ་བ་བརྗོད་པ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཞེས་ཅི་སྟེ་རྗོད་པར་བྱེད། གཏན་ཚིགས་དང་དཔེ་མ་བརྗོད་པ་ མ་ཡིན་པ་འགའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་།གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། གྲངས་ཅན་པ་དག་མདུན་ན་གནས་པའི་བུམ་པ་མངོན་པར་གསལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ནི་ཡང་མངོན་པར་གསལ་བར་མི་འདོད་ཅིང་། དེ་ཉིད་འདིར་དཔེ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པའི་ངོ་ བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ལ།ནུས་པའི་ངོ་བོར་གྱུར་ཅིང་མངོན་པར་གསལ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཉིད་དུ་དོགས་པའམ། གཏན་ཚིགས་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དུ་དོགས་པ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་རང་གི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་འགལ་བ་བརྗོད་པ་ན་ཡང་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་བརྗོད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་ཉེས་པ་མ་བསལ་བ་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སུན་འབྱིན་པ་འདི་དག་ནི་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སོགས་པའི་སྒྲས ནི་སྐྱེ་བར་འདོད་པའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་བསྡུ་བར་འདོད་པའི་ཕྱིར་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མ་ངེས་པར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ན་སྦྱོར་བ་འདི་ནི་ཚུལ་གཞན་ཡིན་ཏེ། རང་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བའི་སྐྱེས་བུ་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རང་ གི་བདག་ཉིད་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།སྐྱེས་བུ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དཔེར་བརྗོད་པ་འདི་ཉིད་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སྐྱེ་བ་བཀག་པས་མངོན་པར་གསལ་བར་སྨྲ་བ་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་བའི་སྒྲ་མངོན་པར་གསལ་བ་ལ་བཏགས་ནས་སྔོན་དང་ཕྱི་མར་མ་ དམིགས་པ་དང་དམིགས་པར་ཆོས་མཐུན་པས་སྐྱེ་བའི་སྒྲས་མངོན་པར་གསལ་བ་ཉིད་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།འདི་བཀག་པས་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

为什么这样说呢？如此，对于已经以自体存在的事物来说，再次生起是无意义的，这是对前述简略语句的解释文。这段文字是为了通过其他相似的比喻来确立广为人知的所立法和能立法。
其中，'以自体存在'这个词是用来表达理由的。'生起成为无意义'这个词是用来表达所要成立的法。
就像说声音是无常的，因为是所作性故。所作性是无常的，就像瓶子一样。同样，声音也是所作性，因此由于是所作性故是无常的。这里通过应用而明确表示所作性是因，同样地，
在这里，诸事物不从自生，因为对已经以自体存在的事物而言再生起将成为无意义。就像现前明显存在的瓶子等物，以自体存在时不需要再生起一样。同样地，如果认为在泥团等状态时已经以自体存在的瓶子等物是存在的，那么那时对于以自体存在的事物来说也不会有生起。
如此，通过应用理由而明确表示，在否定再生起时不会有错误，以自体存在性对数论派自身推理的矛盾进行了说明。因此，怎么能说'这是不合理的，因为没有说明理由和比喻'呢？不仅不是没有说明理由和比喻，而且也不是没有破除他人所说的过失。
怎么说呢？数论派不认为现前存在的明显的瓶子还会再次明显显现，而这正是在此成立为比喻的本质。由于潜能状态而成且非明显显现的本质，通过否定生起而特别指出的是所要成立的，因此哪里会有成立已成之过失的怀疑，或者理由相违的怀疑呢？
因此，即使在说明自身推理的矛盾时，由于没有如前所说的过失，也不存在未破除他人所说过失的情况。所以应当知道这些破斥是没有关联的。
'瓶子等'中的'等'字是为了包含一切想要生起的事物，因此不会有毛毯等物造成不定过的情况。
或者，这个论式是另一种方式：主张从自生的补特伽罗所说的异于自身的诸法，不从自体生起，因为以自体存在故，如补特伽罗。应当这样举例说明。
即使否定生起不能破除主张显现的观点，但是通过将生起一词假立于显现，由于前后未见到和见到的相似性，用生起一词表达显现义，因此否定这个并不能构成破斥。

།ཡང་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་གྱི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་མེད་པར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་འདི་ལྟ་བུ་འདི་ཇི་ལྟར་རྙེད་ཅེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དོན་ གྱི་ངག་འདི་དག་ནི་དོན་ཆེན་པོ་ཅན་ཡིན་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་བསྡུས་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།དེ་དག་ཀྱང་བཤད་ན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་དོན་གྱི་བདག་ཉིད་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པས། འདིར་མ་བསྟན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་སྲིད་དོ། །ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བཟློག་པའི་དོན་དང་ ཡང་ཕ་རོལ་པོ་ཉིད་འབྲེལ་བ་ཡིན་གྱི།ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ལ་དམ་བཅའ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གྲུབ་པའི་མཐའ་དང་འགལ་བ་ག་ལ་ཡོད། ཐལ་བ་ལས་བཟློག་པ་བསྒྲུབས་པས་ཕ་རོལ་པོ་ལ་ཉེས་པ་མང་པོ་ཅི་ཙམ་དུ་འགྱུར་ བ་དེ་ཙམ་ཁོ་བོ་ཅག་མངོན་པར་འདོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།གང་ལས་འདི་ལ་གཞན་གྱིས་གླགས་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་སློབ་དཔོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ལུགས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ལ་གླགས་དང་བཅས་པའི་ཚིག་གསུང་པ་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། རང་ བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ་ཐལ་བ་བསྒྲུབས་པ་ན་ཐལ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་ཅན་དུ་ཐལ་བར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།སྒྲ་རྣམས་ནི་དབྱུག་པ་དང་ཞགས་པ་ཅན་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་པོ་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་ནུས་པ་ཡོད་ན་སྨྲ་བ་ པོའི་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐལ་བ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོའི་དམ་བཅའ་ལ་འགོག་པ་ཙམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཐལ་བ་ལས་བཟློག་པའི་དོན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སློབ་དཔོན་ནི། །ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། ། ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔར་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང་། ། རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་པོ་མིན། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་ཡིན་། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཕལ་ཆེར་ཐལ་བ་སྒྲུབ་པ་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སེལ་བར་མཛད་དོ།།ཅི་སྐྱེ་སློབ་དཔོན་གྱི་ངག་རྣམས་ནི་དོན་གྱི་ངག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་པས་སྦྱོར་བ་དུ་མའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ན་ནི། སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱི་ངག་དག་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་མི་རྟོག། འོན་ཏེ་སྦྱོར་བའི་ངག་ རྒྱས་པར་རྗོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འགྲེལ་པ་མཁན་པོ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྩོད་པ་བཟློག་པའི་འགྲེལ་པ་མཛད་པ་ན། སློབ་དཔོན་གྱིས་ཀྱང་སྦྱོར་བའི་ངག་མ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་རྟོག་གེ་པ་འདིས་བདག་ཉིད་རྟོག་གེའི་ བསྟན་བཅོས་ལ་ཤིན་ཏུ་མཁས་པ་ཙམ་ཞིག་བསྟན་པར་འདོད་པས།དབུ་མ་པའི་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་བཞིན་དུ་ཡང་རང་རྒྱུད་ཀྱི་སྦྱོར་བའི་ངག་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཉེས་པ་དུ་མའི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་སུ་རྟོགས་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་གང་འདི་སྐད་དུ་འདིར་ སྦྱོར་བའི་ཚིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ནི།དོན་དམ་པར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ངེས་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་དོན་དམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཅིའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ཡིན། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བར་ཁས་བླངས་པ་དགག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།འགོག་ན་ཡང་ཁས་བླངས་པས་གནོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果问及：如何能获得这样的分析而无需表达所说的意义？对此解释道：这些意义语句因具有重大意义，所以是总摄所说意义而运作的。若解释这些，也是显现所说意义的本质，因此在此处不可能有丝毫未显示的内容。
对于遮破应成的意义，也是与对方相关联，而不是我们，因为我们没有立宗。因此，我们怎么会有与宗义相违？通过成立应成的返体，对方产生多少过失，这正是我们所希望的。因此，怎么会有其他人能在这里找到龙树上师的无倒教法随行者佛护上师的言说漏洞呢？
当无自性论者对有自性论者建立应成时，怎么会成为具有应成返体意义呢？因为言词并非如同棍棒和绳索般使说者失去自主。那么是什么呢？在具有能力时，是随顺说者所欲表达的。
因此，应成的建立仅具有否定对方立宗的果效，所以不会有应成返体的意义。如是上师说：'虚空之相在先时，丝毫虚空亦非有，若相较先而存在，应成无相之过失。'
同样：'除去色法之因外，色法无因而应成，任何义利皆如是，无因之法何处有。'
同样：'涅槃非是事物性，应成老死之体相，无有老死之性故，事物性亦非存在。'等，多以建立应成的方式遮除他方观点。
若认为上师的语句因为是意义语句，所以是重大意义，可作为多种论式的因，那么为何不如是全面理解佛护上师的语句？若说详细表达论式语句是注释家们的传统，这也不成立，因为在造《回诤论释》时，上师也未说论式语句。
再者，这位论理学者仅想显示自己极通晓因明论典，虽承许中观见，却说自立论式语句，这实在是诸多过失之所依。为什么呢？首先，此处所说论式语句为：'胜义中，内处等无从自生，因为是有，如同识之有性。'在此，为何加上'胜义'这一限定？
若说因为不应破除世俗谛中所承许的生起，若破则应成与承许相违过失。这不合理，因为即使在世俗谛中也未承许从自生故。

།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་ ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་མྱུ་གུ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ན།བདག་གིས་མ་བྱས། གཞན་གྱིས་མ་བྱས། གཉི་གས་མ་བྱས། དབང་ཕྱུག་གིས་མ་བྱས། དུས་ཀྱིས་མ་བསྒྱུར། རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་མ་བྱུང་། རང་བཞིན་ལས་མ་བྱུང་། ངོ་བོ་ཉིད་ལས་མ་བྱུང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་མ་སྐྱེས་ ཞེས་གསུངས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ། ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་རྟག་མིན་ཆད་མིན་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པ་འང་མ་ ཡིན་ཏེ་།དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་དོ། །གཞན་གྱི་ལུགས་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཁས་བླངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བདེན་པ་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ མཐོང་བ་ལས་ཉམས་པའི་མུ་སྟེགས་པ་དག་ཇི་སྲིད་དུ་གཉི་གའི་སྒོ་ནས་འགོག་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཡོན་ཏན་ཉིད་ཡིན་པར་རྟོགས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་གཞན་གྱི་གཞུང་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ལས་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་ཁྱད་པར་འབྲས་བུ་ དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་བདག་ལས་སྐྱེ་བར་མི་རྟོགས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་པས་ནི་བདག་དང་གཞན་ལས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་འཇུག་པ་མེད་པར་བྱས་ནས། རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་ཡང་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱད་པར་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དགག་པར་འདོད་ནས་ཁྱད་པར་འདི་འགོད་པར་བྱེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ། རང་ལ་གཞི་མ་གྲུབ་པའི ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེས་པའམ།གཞི་མ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་ཏེ། རང་གིས་དོན་དམ་པར་མིག་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དོན་དམ་པར་ཞེས་བྱ་ བ་འདི་གང་གི་ཁྱད་པར་ཡིན།གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཕྱིར། དོན་དམ་པ་སྨོས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་འགོག་པའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་མིག་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་དེ་སྐད་ བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར་ན།དེ་སྐད་དུ་ཡང་མ་སྨྲས་སོ། །སྨྲ་ན་ཡང་ཕ་རོལ་པོ་དག་གིས་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྫས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་། བརྟགས་པར་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། གཞན་ལ་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བས་འདི་ནི་ མི་རིགས་སོ།།ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་སྒྲ་མི་རྟག་ཅེས་བྱ་བ་ལ་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་གཉིས་སྤྱི་ཉིད་གཟུང་བ་ཡིན་གྱི། ཁྱད་པར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཁྱད་པར་འཛིན་ན་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པར་བྱ་བའི་ཐ་སྙད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ལས་གྱུར་པའི་ སྒྲ་འཛིན་ན་ནི་དེ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་མ་གྲུབ་པོ།།འོན་ཏེ་ནམ་མཁའི་ཡོན་ཏན་འཛིན་ན་ནི་དེ་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་པ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱེ་བྲག་པ་སྒྲ་མི་རྟག་པར་དམ་འཆའ་བ་ན་ཡང་། བྱས་པའི་སྒྲ་འཛིན་ན་དེ་གཞན་ལ་མ་གྲུབ་པོ། །འོན་ཏེ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱས་པ་ཡིན་ན་ ནི་དེ་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཅི་རིགས་པར་འཇིག་པ་ཡང་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་སངས་རྒྱས་པ་རང་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ལ། འོན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཕ་རོལ་པོ་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།

如经中所说：'从种子因缘所生的苗芽，在生起时，不是由我所作，不是由他所作，不是由二者所作，不是由自在天所作，不是由时间所转，不是从微尘所生，不是从自性所生，不是从本性所生，不是从无因所生。'
同样地：'若有种子则如苗芽，种子是什么苗芽即非彼，亦非异彼亦非即彼，如是非常非断此为法性。'
在此论中也说：'依何而生起，彼非即是彼，亦复非异彼，是故非断常。'
若说是相对他宗而作特别说明，这也不合理，因为即使在世俗谛中也不承认他们的安立。对于未如实见到二谛而堕落的外道们，只要从二谛的角度予以破斥，就能了知这正是功德所在。
因此，相对他宗而作特殊说明也是不合理的。即使依世间共识来看，也不会认为是从自体而生，因为世间人并不会进行'从自生'、'从他生'等这样的分别，他们仅仅了知'从因生果'这一点而已。
论师也是如此安立的，因此可以确定在任何情况下特殊说明都是毫无意义的。
再者，如果为了否定世俗谛中的生起而作此特殊说明，那么就会犯有前提不成立的过失，或者因不成立的过失，因为自身并未承认胜义中有眼等诸处。
若说因为世俗中有眼等，所以无过失，那么这个'胜义中'是什么的特殊说明？如果说'胜义'一词是为了否定世俗的眼等在胜义中的生起，是对否定生起的特殊说明，那么就应该说'世俗的眼等诸法在胜义中无有生起'，但并未如此说。
即使说了，由于对方承认眼等是实有，而不承认是假有，对他方而言就会成为前提不成立的过失，所以这是不合理的。
如果像'声是无常'这样的命题，所取的是法与有法二者的共相而非别相，因为如果执取别相，就无法建立能推理与所推理的名言。比如，如果执取四大所成的声音，对方就不承认；如果执取虚空的功德，那对佛教徒自身就不成立。
同样，当胜论派立声无常时，若执取所作性的声音，则他方不承认；若执取显现性，则自身不承认。
如是随理，若执取有因的灭，则佛教徒自身不承认；若执取无因的灭，则他方不承认。

།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་འདིར་ཆོས་དང་ཆོས་ཅན་སྤྱི་ཙམ་ཞིག་འཛིན་ པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་ཁྱད་པར་དོར་བའི་ཆོས་ཅན་ཙམ་ཞིག་འཛིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་འདིར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཆོས་སུ་འདོད་པའི་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ནར་དེའི་རྟེན་ཆོས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་གྱིས་བདག་གི་དངོས་པོ་རྙེད་ པ་ནི་ཉམས་པར་འགྱུར་བར་འདིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་དོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དག་ནི་ཐ་དད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ཡོད་པར་ གྱུར་པའི་དོན་ཆ་ཙམ་ཡང་དམིགས་པར་ག་ལ་འགྱུར།གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་ཅན་མ་ཡིན་པས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་སྒྲོ་མི་འདོགས་པ་དེའི་ཚེ་ན་ཡང་གང་གིས་ན་དེའི་ཚེ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་དོན་ཆ་ཙམ་ ཡང་དམིགས་པ་ག་ལ་ཡོད།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་མངོན་སུམ་ལ་སོགས་པའི། །དོན་གྱིས་འགའ་ཞིག་དམིགས་ན་ནི། །སྒྲུབ་པའམ་བཟློག་པར་བྱ་ན་དེ། །མེད་ཕྱིར་ང་ལ་ཀླན་ཀ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་དག་ཐ་དད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན།གང་ཞིག་ཆོས་ཅན་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མིག་ཀུན་རྫོབ་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐྱོན་དང་། གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ གཏན་ཚིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ལྡོག་པ་མེད་པ་ཉིད་པས་འདི་ལན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དཔེ་ལ་ཡང་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེར་ནི་སྒྲའི་སྤྱི་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱི་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་མི་འདོད་པ་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཡོད་ན། དེ་བཞིན་དུ་མིག་གི་སྤྱི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་སྟོང་པ་ ཉིད་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་དག་གིས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་ལ།དོན་དམ་པར་ཡང་མ་ཡིན་པས་དཔེ་ལ་ཡང་འདྲ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞི་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་བརྗོད་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་པ་འདི་ཉིད་ནི། ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ལ་མ་གྲུབ་ པའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་འདི་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བསྙད་པའི་དོན་འདི་ནི་རྟོག་གེ་བ་འདིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་རྒྱུ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཇི་སྐད་གསུངས་པ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཞི་བའོ་ཞེས་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་བཀོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་འདི་ལ། འདིར་ཁྱོད་ཀྱི་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་དུ་འདོད་པ་ གང་ཡིན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་སྐད་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རམ།འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་གསུངས་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡིན་ན་ནི་རང་ལ་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་དོན་མ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ནི། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་ འགྲུབ་པས།།དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། གཉི་གའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་རྐྱེན་བསལ་བའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །དེ་ནི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ངག་གི་དོན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པར་བསྒྲུབ་པར་ བྱ་བ་དང་།སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དང་འགལ་བའི་དོན་ཉིད་དོ་ཞེས་འདིས་སྐྱོན་འདི་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།

因此，如同在此处执取法与有法的总相一样，在此也将执取舍弃差别的唯有法，若作此说。此说亦非如是，因为当此处欲立无生为所立法时，彼时即由颠倒性而得自体的所依有法即已坏灭，此即是他自己所承许。颠倒与无颠倒二者是有差别的。
因此，当具眼翳者如见毛发等般由颠倒而执非有为有之时，岂能见到丝毫实有之义？当无眼翳者如见毛发等般由无颠倒而不增益非真实之时，又岂能见到丝毫非有之义而成世俗？
正因如此，尊者亦说：'若由现量等，能见某事物，应成立或遮，无故我无过。'由于如是颠倒与无颠倒有别，故于无颠倒位时无有颠倒，因此，何有可成为有法的世俗眼根？
因此，不能遮遣所依不成之过失与因不成之过失，此答非理。于喻上亦无相似。彼处声之总相与无常性之总相，于不欲说差别的二者皆有，然而眼根之总相于说空性与非空性二者，于世俗谛亦未承许，胜义谛中亦非有，故于喻上亦无相似。
此说所依不成之过失之理，于'由有故'之因亦当配合说明不成过失。其理如是，因为此理如前所说是此论师自己所承许。云何？内处等能生之因等定是有，因为如是佛陀所说故。凡佛陀所说皆如是，如说涅槃寂静般。
对此他人所立之因，此处汝之因义为世俗谛中如是说耶？抑或胜义谛中说耶？若是世俗谛，则因义于自宗不成。若是胜义谛，当法非有、非无、非亦有亦无时，彼时遮遣有果、无果及具二性之缘故，云何说能立之因？若如是则不应理。彼非能立因，此即是语义。
因此，于胜义谛中所立与能立皆不成故，因不成义及相违义，此即是他所说之过失。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འདིས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཚུལ་འདིས་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་པ་དེའི་ཕྱིར། དངོས་ པོའི་ཆོས་གཏན་ཚིགས་སུ་བཀོད་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་པ་རང་ལ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དོན་དམ་པར་ན་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་དེ་དག་གི་རྐྱེན་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་ དེ།གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །ཡང་ན་དོན་དམ་པར་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་མིག་ལ་སོགས་པ་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་ངེས་ཏེ། གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་སྣལ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་གཞན་ ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འདིས་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར་ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གཞན་གྱིས་བརྗོད་པའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ལ་མ་གྲུབ་པར་བརྗོད་པར་འདོད་པས། འདི་སྐད་དུ་འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་རྣལ་འབྱོར་པ་མཉམ་པར་གཞག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་མིག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉིད་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་དང་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པར་བསྒྲུབས་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་ཡུལ་དང་ལྡན་པའི་ཐ་སྙད་ཁྱད་པར ཅན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དོ་།།འགྲོ་བ་ཡང་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཁོ་ནས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་རང་གིས་བྱས་པའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ཡང་། དོན་དམ་པར་མ་སོང་བ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་དེ། ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སོང་བའི་ ལམ་བཞིན་ནོ།།ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་ལམ་ཉིད་རང་ཉིད་ལ་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་དུ་སྦྱར་བར་བྱ་ལ། དོན་དམ་པར་བརྟེན་པ་དང་བཅས་པའི་མིག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དེ། མིག་གི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་དེ་དང་མཚུངས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་ བཞིན་དུ་མིག་ནི་གཟུགས་ལ་ལྟ་བར་མི་བྱེད་དོ་།།འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དཔེར་ན་གཟུགས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། ས་ནི་སྲ་བའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ། འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། དཔེར་ན་རླུང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་ཡང་གཏན་ཚིགས་ལ་སོགས་ པ་རང་ཉིད་ལ་གྲུབ་པ་སྦྱར་བར་བྱའོ།།ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བའི་གཏན་ཚིགས་འདི་ཡང་ཕ་རོལ་པོའི་ལྟར་ན། ཅི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཤེས་པ་ཡོད་པ་ལྟར་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་ ཞིག་ཡིན་ཞེས་མ་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱར་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་མ་སྨྲས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་གཞན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ལ་སྐྱོན་ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྗེས་ སུ་དཔག་པ་ལ་ཡང་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བས་གཞི་མ་གྲུབ་པ་དང་།གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་གང་གཉི་ག་ལ་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་དེས་ནི་གཅིག་ལ་བརྒལ་བར་མི་བྱ་སྟེ། དེས་ན་སྐྱོན་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མི་རིགས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རང་གི་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་སྨྲ་བ་དག་ལ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རང་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་མི་སྦྱོར་ཏེ། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་ནི་གཞན་གྱི་དམ་བཅའ་བ་འགོག་པ་ཙམ་གྱི་འབྲས་བུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

由于如此这般，他以自己的方式承认因不成立的缘故，所以对一切以事物之法作为因的推理，因为因等对自身不成立，所有能立都将被破除。
譬如，胜义中内处等不从其他缘生，因为是他故，如瓶。或者，胜义中他人所许的眼等内处的能立诸缘决定非是缘，因为是他故，如经线等，于此'他性'等对自身不成立。
如此人说内处确实是生，因为能作其境相应的特殊名言故。对于他人所说的此因不成立而欲说时，如是说道：'若欲证明胜义中瑜伽师入定慧眼所见诸法如实性的生、去等是有，则此时'因为能作其境相应的特殊名言故'此因即是不成立义。去也是由遮遣生而遮遣的缘故'。
同样，对于自己所作的能立，'胜义中未去处无去，因为是道故，如已去之道'，此因中道性对自身不成立之义应当配合。'胜义中有所依的眼不能见色，因为是眼根故，如与彼相同者'，
同样，'眼不能见色，因为是大种所成故，如色'，以及'地非坚性，因为是大种故，如风'等，于此等中因等对自身成立应当配合。
此'因为是有故'之因，依对方而言，是否如内处有故有识而不从自生，抑或如瓶等从自生，成为不定。若谓瓶等亦是所立相同故非不定者，此非如是，因为未如是说故。
若谓如前所说对他人的推理有过失，同样对自己的推理亦有如前所说过失，以所依不成、因不成等过失之过，岂非相同？因此，若二者皆有过失，则不应单独诘难一方，由此一切过失皆不应理。
答曰：此过失唯对说自续推理者有，我等不用自续推理，因为诸推理仅有遮遣他人主张之果故。

།འདི་ལྟར་གཞན་ མིག་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་དེ་ནི་མིག་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་ལྟ་བའི་ཆོས་ཀྱང་འདོད་ལ།གཞན་ལ་ལྟ་བའི་ཆོས་མེད་ན་མི་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཡང་ཁས་བླངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་དང་གང་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལྟ་བ་མེད་པ་དེ་དང་དེ་ལ་ནི་གཞན་ལ་ལྟ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །མིག་ལ་ཡང་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་ལྟ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལྟ་བ་ཡང་འདི་ལ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་ལྟ་བ་དང་འགལ་བར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་ལྟ་བ་རང་ལ་གྲགས་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བ ཡིན་ནོ།།ཞེས་དེ་ལ་གྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པས་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་འདི་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པས། གང་ལས་ཉེས་པ་མཚུངས་པར་འགྱུར་བ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཇི་སྐད་བསྙད་པའི་སྐྱོན་འཇུག་པ་ག་ལ་ཡོད་ ཡང་ཅི་གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གྲུབ་པའི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་གནོད་པ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།ཡོད་དེ་དེ་ཡང་རང་ཉིད་ལ་གྲུབ་པའི་གཏན་ཚིགས་ཉིད་ཀྱིས་ཡིན་གྱི། གཞན་ལ་གྲུབ་པས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ཉིད་དུ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་རེས་འགའ་དབང་པོའི་རྒོལ་བ་དང་ཕྱིར་ རྒོལ་གཉིས་ཀྱི་ཚད་མར་བྱས་པའི་ཚིག་གིས་རྒྱལ་བའམ་ཕམ་པར་འགྱུར་ལ།རེས་འགའ་ནི་རང་གི་ཚིག་ཁོ་ནས་འགྱུར་གྱི། གཞན་གྱི་ཚིག་གིས་ནི་རྒྱལ་བའམ་ཕམ་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་ན་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིགས་པ་ལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ པའི་ཐ་སྙད་ཁོ་ན་རིགས་པའི་བསྟན་བཅོས་སུ་སྐབས་སུ་བབ་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འགའ་ཞིག་གིས་གཞན་ལ་གྲགས་པའི་དབང་གིས་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའི་གནོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལ་གྲགས་པ་ཉིད་དགག་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ཞིག་གང་གཉི་ག་ལ་ ངེས་པར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་སྒྲུབ་པ་འམ་སུན་འབྱིན་པ་ཡིན་གྱི།གང་ཡང་རུང་བ་ལ་གྲུབ་པ་འམ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་བ་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་དེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། ། འདི་ལྟར་ལུང་གིས་གནོད་པ་ནི་གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པའི་ལུང་ཁོ་ནའི་སྒོ་ནས་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རང་ལ་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །རང་གི་དོན་གྱི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་རང་ལ་གྲུབ་པ་ཉིད་བརླིང་བ་ཡིན་གྱི། གཉི་ག་ལ་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད ཀྱི་ཕྱིར་རྟོག་གེའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པ་ནི་དགོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་རང་ལ་ཇི་ལྟར་གྲགས་པའི་འཐད་པས་དེ་ཁོ་ན་མི་ཤེས་པའི་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཕན་བཏགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། །དངོས་ པོ་རྣམས་ནི་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡང་། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། །རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གཞན་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ། ། གཞན་ཡང་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གལ་ཏེ་གཞན་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི། །འོ་ན་མེ་ལྕེ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་མཐུག་པོ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། །སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་མ་ལུས་པ་ལ་འང གཞན་ཉིད་མཚུངས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་དགག་པ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ངེས་པར་བྱའོ། །སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཐམས་ཅད་ལས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་རྣམ་ པར་འཆད་དོ།

如此，认为'他者看见眼睛'这种想法，既承认眼睛不能看见自身的性质，又承认若无看见他者的性质则不会产生。因此，凡是没有看见自身的，也就没有看见他者，就如同瓶子一样。眼睛也是不能看见自身的，因此它也不能看见他者。所以，与不能看见自身相矛盾的是，通过现量所成立的能见青等他法的推理是相违的。
以此成立的推理来遮破。由于推理只能说明这些，哪里会有如前所说的过失落入我方？又问：对任何事物，是否也有通过成立的推理而产生的推理所破除？答：有的。这也是由自身成立的因相，而不是由他者成立，因为在世间中可见。
在世间中，有时论辩双方以量为准的言论可以决定胜负，有时仅凭自己的言论即可决定，而不是由他人的言论来决定胜负。如同世间的情况一样，在理论上也是如此，因为世间言说正是理论论著所要探讨的对象。
正因为如此，有人说：'依据他者共许而产生的推理破斥并非有效，因为本欲破除他者共许的缘故。'凡是双方都确定承认的言论，才是能够成立或破斥的，而不是仅由一方成立或怀疑的言论。持此想法者，也应当依据世间言说的建立，接受前述关于推理的这种方式。
如是，教证的破斥不仅仅通过双方共许的教证，那又如何？也通过自身所成立的方式。自比量在一切情况下都是以自身成立为重要，而不是双方共许。正因如此，阐述论理的性质是没有必要的，因为诸佛已经用自身所许的正理对不了解真实义的所化众生作出利益。
详细论述已足够。现在解说正文。诸法不从他生，因为无他故。这也将在'诸法的自性，于缘等中无所有'中解释。因此，正因为无他，所以也不从他生。
再者，若依他而有他生起，则从火焰中也应生起浓密黑暗，一切法也应从一切法生起，因为对于非能生者无余者而言，他性是相同的。应当依据《入中论》中以此等论述决定破除从他生。阿阇黎佛护解释说：诸法不从他生，因为若如此则一切法应从一切法生起。

།འདི་ལ་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ནི་དེས་ན་དེ་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ངག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པ་བྱེད་པ་བཟློག་པར་བྱས་ན། དངོས་པོ་རྣམས་བདག་གམ་གཉིས་སམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། འགའ་ཞིག་ལས་ འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གོང་མ་དང་འགལ་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་དུ་ན་ཡང་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་སྒྲུབ་པ་དང་སུན་འབྱིན་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སུན་འབྱིན་ སྨྲའོ།།འདི་ཡང་དོན་འབྲེལ་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གོང་ཁོ་ནར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་གཞན་གྱིས་དམ་བཅས་པའི་དོན་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་དང་། སུན་འབྱིན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་གྱི་ནའོ། །དེས་ན་སླར་ཡང་འབད་པར་མི་བྱའོ། །དངོས་པོ་རྣམས་ ནི་གཉི་ག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་སྨྲས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། རེ་རེ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་འགྱུར་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པར་འགྱུར། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། །རྒྱུ་མེད་ན་ནི་ འབྲས་བུ་དང་།།རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་ཡིས་སྟོང་ན་འགྲོ་བ་འདི་དག་གཟུང་བྱ་མིན། །ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའི་ཨུཏྤ་ལ་ཡི་དྲི་དང་ཁ་དོག་བཞིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། རྟག་ཏུ་ཐམས་ཅད་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་དོ། །འདི་ལ་ཡང་སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་། དེ་ལ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ངག་ཡིན་པའི་ཕྱིར། གལ་ ཏེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་བཟློག་པ་གསལ་བ་ངག་གི་དོན་དུ་མངོན་པར་འདོད་ན།དེའི་ཚེ་འདི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། ལན་འགའ་ཁ་ཅིག་ལས་ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྩོམ་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་ན། བཤད་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྔར་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སུན་འབྱིན་པ་སྨྲའོ། །གཞན་དག་ན་རེ་འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ་སྔར་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེའོ། །གང་ཡང་དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་བསྡུ་བའི་ ཕྱིར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཁས་བླངས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་གའི་ཕྱོགས་དག་ཏུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པས།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། ། འདིར་སྨྲས་པ་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་རྣམ་པར་གཞག་ན་ནི་། འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྐྱེ་བ་དང་།མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཀྱེ་མ་འདུ་བྱེད་རྣམས་མི་རྟག། སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན། །སྐྱེས་ནས་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། །དེ་དག་ཉེ་བར་ཞི་བ་བདེ། ། ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་བྱུང་ཡང་རུང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་མ་བྱུང་ཡང་རུང་། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ནི་གནས་པ་ཁོ་ན་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གནས་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་གཅིག་སྟེ། གང་ཟས་བཞིའོ།

对此，论师清辨认为，因为这是应成语，如果将所立和能立颠倒，则会导致诸事物从自生、从二者生、从无因生，或者从某些生某些的过失，因此与前述主张相违。否则也会导致一切从一切生的过失。因此，由于对此无有能立和能破，这是无关联的说法，如此破斥。
这也并非无关联，因为如前已经说明，且是为了破斥他人所立义，而且也确实是破斥，所以这是正确的。因此不必再费力。
诸事物也不从二者生，因为会有两边所说的过失，且各自都无生起的能力。如将要解释的'若各自所作，则成二苦所作'。也不从无因生，因为将如'若无因则不应有果及因'等所说的过失，以及'若无因则此等世间不可得，如同虚空莲花之香与色'等过失。
论师佛护则解释说：诸事物也不从无因生，因为会导致恒时一切从一切生的过失。对此，论师清辨又说，因为这是应成语，如果明显想要表达所立和能立颠倒为语义，则应说：诸事物从因生，且有时从某些生某些，且努力有果，但这种说法不合理，因为会有前述过失。其他人说这不合理，因为已经回答过了。
至于说是为了摄收自在天等，这也不合理，因为自在天等按照所承许，都可归入自生、他生、二生等类别中。因此已成立'无有生'，由于无有生，所以成立缘起是无生等差别。
对此有人说：如果这样安立缘起是无生等差别，那么世尊说'以无明为缘生诸行，无明灭则行灭'等，以及'呜呼诸行无常，是生灭法，生已即灭，寂灭为乐'，还有'若如来出世，若不出世，诸法法性恒住'，以及'令有情住的法唯一，即四食'。

། འཇིག་རྟེན་སྐྱོང་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི་གཉིས་ཏེ། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་ཁྲེལ་ཡོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནས་འདིར་འོངས་སོ། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར འབྱུང་བ་འགག་པ་ལ་སོགས་པས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་འགལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པར་ཐོས་པར་འགྱུར་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་དྲང་པ་དང་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་ སྡེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དབུ་མའི་བསྟན་བཅོས་འདི་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བ་དག་གི་ཡེ་ཤེས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཡུལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་བྱས་པ་དག་གི་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ནོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་འདི་ནི་བདེན་པ་དམ་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། སླུ་ བ་མེད་པའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་བརྫུན་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་དམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་མེད་ཀྱི། འདི་དག་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །འདི་དག་ ནི་བརྫུན་པ་སྒྱུ་མ་བྱིས་པ་འདྲིད་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ། གཟུགས་ནི་དབུ་བ་རྡོས་པ་འདྲ། །ཚོར་བ་ཆུ་ཡི་ཆུ་བུར་བཞིན། །འདུ་ཤེས་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདུ་བྱེད་ཆུ་ཤིང་སྡོང་པོ་འདྲ། །རྣམ་ཤེས་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཞེས། །ཉི་མའི་གཉེན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་ ཏོ།།ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་དང་ལྡན་པ་ཉིན་དང་མཚན་དུ་ཆོས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ན། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བའི་གོ་འཕང་ཞི་བ། ཆོས་རྣམས་བདག་མེད་པ་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུར་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་མི་ཤེས་པས། འདིར་དེ་ཁོ་ནའི་དོན་ཅན་གྱི་བསྟན་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། དགོངས་པ་ཅན་ནི་འདིར་གང་ཞིག་ཡིན་སྙམ་དུ་གང་ཞིག་ཐེ་ཚོམ་དུ་འགྱུར་བ་དང་། གང་ཞིག་བློ་ཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དྲང་བའི དོན་གྱི་བསྟན་པ་ལ་ངེས་པའི་དོན་དུ་རྟོགས་པ་དེ་གཉི་གའི་ཐེ་ཚོམ་དང་ལོག་པའི་ཤེས་པ་དག་རིགས་པ་དང་ལུང་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་བརྩམས་སོ། །དེ་ལ་བདག་ལས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་རིགས་པ་གསུངས་པ་ཡིན་ ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གང་ཞིག། སླུ་བ་དེ་ནི་བརྫུན་ཞེས་གསུངས། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ན་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན། །སྔོན་མཐའ་སྔོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་ཚེ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་མཐའ་མེད་དེ། །དེ་ ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད།།བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །མཁྱེན་པས་ཀཱ་ཏ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་པ་གཉི་གའང་དགག་པ་མཛད། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལུང་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་ བསྟན་པའི་མདོ་ལས།ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་། དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ནི་གང་ཞེ་ན། མདོ་སྡེ་གང་དག་ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ ཞེས་བྱའོ།

关于维护世间的法有二种，即知耻和有愧。如是等，同样从他方世界来到此处，从此世界前往他方世界，如是以缘起灭等为特征的教法，怎么会有矛盾呢？
正因为如是听闻有缘起灭等，所以论师为了阐明了义和不了义经典的差别而造此中观论。
其中所说的缘起生等，并非是就离无明翳障者的无漏智慧境界的自性而言，那又是什么呢？是就被无明翳障损害慧眼者的认知境界而言。
就真实义而言，世尊说：'比丘们，这是最高真理，即是不欺诳法性的涅槃。一切有为法都是虚妄欺诳之法。'
同样说道：'这不是真如或无颠倒的真如，这些都是欺诳法性，这些是虚妄幻化迷惑愚者。'
同样：'色如聚沫，受如水泡，想如阳焰，行如芭蕉，识如幻化，日亲如是宣说。'
同样说道：'比丘精进修行，具足正念正知，日夜观察诸法时，会证悟一切行皆寂灭之位，诸法无我性。'
由于不了解如是教法的密意，此处何者是真实义的教法？何者是密意的教法？有人对此生疑，有人因智慧浅薄而将不了义教法理解为了义教法，为了通过理证和教证二门遣除这两种疑惑和错误认知，论师造此论。
其中'非从自生'等是宣说理证。
'世尊说任何欺诳法，即是虚妄，一切有为法皆是欺诳法，故彼等皆是虚妄。当问及过去边际时，大牟尼说无，轮回无始无终，彼无前际亦无后际。世尊以知有无，于迦旃延教诫中，遮遣有无二边。'等是宣说教证。
《圣无尽慧所说经》中说：'什么是了义经？什么是不了义经？为趣入道而说的经典是不了义的，为趣入果而说的经典是了义的。'

།མདོ་སྡེ་གང་དག་བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། འགྲོ་བ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། ཤེད་བདག་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། སྒྲ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སུ་བཤད་པ་ དང་།བདག་པོ་མེད་པ་ལ་བདག་པོ་དང་བཅས་པར་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་དྲང་བའི་དོན་ཞེས་བྱའོ། །མདོ་སྡེ་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་མི་བྱེད་པ་དང་། མ་སྐྱེས་པ་དང་། མ་བྱུང་བ་དང་། དངོས་པོ་མེད་ པ་དང་།བདག་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་མེད་པ་དང་། སྲོག་མེད་པ་དང་། གང་ཟག་མེད་པ་དང་། བདག་པོ་མེད་པ་ནས་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོའི་བར་དུ་བསྟན་པ་དེ་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་དག་ནི་ངེས་པའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་ རྟོན་གྱི།དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་སྡེ་ལ་མི་རྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། སྟོང་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བཤད་པ་ལྟར། །ངེས་དོན་མདོ་སྡེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས། །གང་ལས་སེམས་ཅན་གང་ཟག་སྐྱེས་བུ་ བསྟན།།ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་རྣམས་བརྫུན་པའི་དོན་ཅན་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སློབ་དཔོན་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྫས་སུ་སྟོན་པ་བརྩམས་སོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་སྲིད་པ་ ཡིན་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་འདི་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ་། །དེ་ལྟ་ན་ནི་གང་བརྫུན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མི་དགེ་བའི་ལས་དག་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་མེད་པས་ངན་འགྲོ་དག་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། དགེ་བ་དང་བདེ་འགྲོ་ དག་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ལྟོས་ནས་འདི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ གཉེན་པོ་ཉིད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དངོས་པོ་རྣམས་བརྫུན་པའི་དོན་དུ་བསྟན་གྱི།གང་ཞིག་བརྫུན་པའམ་བརྫུན་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་གཟིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པ་ དེ་ལ་ཅི་ལས་ཡོད་ཅིང་འཁོར་བ་ཡོད་དམ།འདིས་ནི་ཆོས་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དམ་མེད་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་སེམས་ནི་ཀུན་དུ་བཙལ་ན་མི་རྙེད་དོ། །གོང་མ་རྙེད་ པ་དེ་ནི་མི་དམིགས་པའོ།།གང་མི་དམིགས་པ་དེ་ནི་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་འདས་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་འོངས་པ་ཡང་མ་ཡིན། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དོ། །གང་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལ་ འབྱུང་བ་མེད་དོ།།གང་འབྱུང་བ་མེད་པ་དེ་ལ་འགག་པ་མེད་དོ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པས་ཆོས་རྣམས་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་ཁོང་དུ་མི་ཆུད་ཅིང་། དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ཡོད་པར་རྟོགས་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདི་བདེན་ པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་དང་།ལས་ཀྱང་བྱེད་ཅིང་འཁོར་བ་ན་ཡང་འཁོར་བར་འགྱུར་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གནས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་སྐལ་བ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།

凡是经典中所说的我、有情、命、众生、养育、士夫、补特伽罗、意生、意主、作者、受者、种种音声的解说，以及于无主中说有主者，这些都称为不了义。
凡是经典中所说的空性、无相、无愿、无为、无生、无起、无实、无我、无有情、无命、无补特伽罗、无主，乃至解脱门等，这些都称为了义。这些是依止了义经，而不依止不了义经。
如同在《圣三摩地王经》中也说：'如来所说空性，应知是了义经的特征。凡是宣说有情、补特伽罗、士夫的，应知那些法都是不了义。'
因此，为了显示生等是虚妄义，论师造作了缘起实有的论述。如果生等是不可能的，为了显示一切法都是虚妄的，论师造作了这个论著。
若是如此，凡是虚妄的就是不存在的，那么不善业就不存在，由于不善业不存在，恶趣也就不存在，善业和善趣也将不存在。
由于善趣和恶趣不存在，轮回也就不存在，那么一切造作岂不都成为无意义了吗？对此解释道：我们是依世俗谛而说，为对治执著诸法为实有的世间人，才说诸法是虚妄义，诸圣者并未见到任何虚妄或非虚妄的事物。
再者，对于完全了知一切法都是虚妄义的人来说，何处有有或轮回呢？这表明他并未执著任何法为有或无。
如世尊在《圣宝积经》中说：'迦叶，心若遍寻则不可得。所谓不可得即是不可得。不可得者，非过去，非未来，非现在。若非过去、未来、现在，则无自性。若无自性则无生。若无生则无灭。'如是广说。
那些具有颠倒见解的人不了解诸法是虚妄的，认为诸事物有自性而执著，他们正是由于执著诸法为实有而造作诸业，在轮回中流转。由于住于颠倒见中，也就不具备获得涅槃的机缘。

།ཡང་ཅི་དངོས་པོ་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་ མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། འགྱུར་ཏེ་དཔེར་ན་སྒྱུ་མའི་ན་ཆུང་ནི་དེའི་རང་བཞིན་མངོན་པར་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ་ བཞིན་ནོ།།ལྷག་པའི་བསམ་པ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྒྱུ་མ་མཁན་གྱི་རོལ་མོ་བྱུང་བའི་ཚེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་དཀྲིས་ནས་འཁོར་གྱིས་འཇིགས་ཤིང་བག་ཚ་སྟེ། སྟན་ ལས་ལངས་ནས་སོང་སྟེ།དེ་སོང་ནས་བུད་མེད་དེ་ཉིད་ལ། མི་སྡུག་པ་དང་། མི་གཙང་བ་དང་། མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་། འཁྲུལ་འཁོར་མཁན་གྱིས་བྱས་པའི་འཁྲུལ་འཁོར་གྱི་ན་ཆུང་ ནི་ཡང་དག་པར་བདེན་པའི་ན་ཆུང་གིས་སྟོང་བཞིན་དུ།རི་མོ་མཁན་གྱི་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་གཞིར་གྱུར་པར་བཤད་དོ། །དཔེ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་ བརྩེགས་པ་ལས་ཀྱང་།དེ་ནས་དགེ་སློང་བསམ་གཏན་ཐོབ་པ་ལྔ་བརྒྱ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་འདི་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། མ་རྟོགས་མ་མོས་པས་སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་དོང་ངོ་། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དེ་དག་ལམ་གང་ནས་དོང་བའི་ ལམ་དེར་དགེ་སློང་གཉིས་ཤིག་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ཏེ།དེ་ནས་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་དག་དགེ་སློང་དེ་གཉིས་ལམ་གང་ནས་དོང་བའི་ལམ་དེར་དོང་སྟེ་ཕྱིན་པ་དང་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གར་དོང་། སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་དགོན་པའི་གནས་སུ་བསམ་གཏན་ གྱི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་བྱ་བར་དོང་ངོ་།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པའང་ཆོས་བསྟན་པ་དེ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། མི་རྟོགས་མི་མོས་ཤིང་། སྐྲག་སྟེ་ཀུན་དུ་དངངས། ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་དངངས་པར་གྱུར་ནས་ཁོ་བོ་ཅག་དགོན་པའི་གནས་ རྣམས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག། ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ལ་མི་འཇུག་སྟེ། མ་རྟོགས་མ་མོས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ། ཀུན་ དུ་དངངས་ཀུན་དུ་རབ་ཏུ་དངངས་པར་གྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དགོན་པའི་གནས་རྣམས་སུ་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གནས་པར་བྱའོ། །སྤྲུལ་པ་དག་གིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་དེའི་ཕྱིར་བདག་ཅག་ཡང་དག་པར་འགྲོ་བར་བྱའོ། །རྩོད་པར་ མི་བྱའོ།།རྩོད་པ་མེད་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་ཆོས་སོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གང་འདི་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་གང་། ལུས་འདི་ལས་བདག་གམ། སེམས་ཅན་ནམ། སྲོག་གམ། སྐྱེ་བ་པོའམ། སྐྱེས་ བུའམ།གང་ཟག་གམ། ཤེད་ལས་སྐྱེས་སམ། ཤེད་བུའམ། གང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར། གང་ཟད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ། དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། འདོད་ཆགས་ཟད་ཞེ་སྡང་ཟད་གཏི་མུག་ཟད་པས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །སྤྲུལ་པ་གཉིས་ ཀྱིས་སྨྲས་པ།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ཡོད་པ་ཡིན་ནམ། ཅི་ནམ་དེ་ཟད་པར་བྱ། དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། དེ་དག་ནི་ནང་ན་ཡང་མེད་ཕྱི་རོལ་ན་ཡང་མེད། གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་མ་བརྟགས་པ་ལས་ཀྱང་ མི་སྐྱེའོ།

又问：虚妄性的诸事物是否也能成为烦恼和清净的因？
答：能成为。譬如幻化的少女，对于不了知其本性的人们来说是烦恼的因，如同如来的化身对于积累善根的人们来说成为清净的因一样。
《胜意乐经》中说：'善男子，譬如有人在幻术师表演时，见到幻术师所化现的女人，心为贪欲所缠，畏惧众人而感到不安，从座位上起身离去。离去后对那女人作不净观、不清净观、无常观、苦观、空观、无我观'等等广说。
《律藏》中也说：'机关师制作的机关少女虽然空无真实少女，却能成为画师贪欲的对境。'
如是譬喻，虚妄性的诸事物也是凡夫们烦恼的因。
同样，《圣宝积经》中也说：'其时，五百位得禅定的比丘对世尊所说之法不能领受，因不了解不信解而从座位起身离去。
于是世尊在他们所去的路上化现两位比丘。那五百比丘来到两位比丘所在的路上时如是问道：'具寿们往何处去？'
两位化现比丘答道：'我们要去阿兰若处安住于禅定之乐。'
'为何如此？因为我们对世尊所说之法不能领受，不了解不信解，恐惧、惊慌、极为惊慌，所以我们要去阿兰若处安住于禅定之乐。'
于是五百比丘说道：'具寿们，我们也是对世尊所说之法不能领受，不了解不信解而恐惧、惊慌、极为惊慌，因此我们也要去阿兰若处安住于禅定之乐。'
化现比丘们说道：'具寿们，因此我们应当如实而行。不应争论。无诤是沙门之法。具寿们，所谓涅槃是什么？能趣入涅槃的法是什么？从此身中，是我、众生、命者、生者、士夫、补特伽罗、意生、摩纳婆中的谁将趣入涅槃？以何灭尽而趣入涅槃？'
他们答道：'以贪欲灭尽、嗔恚灭尽、愚痴灭尽而趣入涅槃。'
两位化现比丘问道：'具寿们，贪欲、嗔恚、愚痴是实有的吗？为何要使其灭尽？'
他们答道：'彼等非内有，非外有，亦不可得于两者之间，彼等亦不从无观察而生。'

།སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་དེ་ལྟ་བས་ན་བདག་ཏུ་མ་རྟོག་རྣམ་པར་མ་རྟོག་ཤིག་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ནམ་མི་རྟོག་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པ་དེའི་ཚེ་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཆགས་པ་མེད་ཅིང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་མེད་པ་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་མི་འཁོར་ཞིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཡང་མི་འཁོར་ཞིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ ལས་མི་འདའོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག། ཆོས་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་སྟོན་ན། ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྟོང་པ་དབེན་པ་གཟུང་དུ་མེད་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདི་ལྟ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འདུ་ཤེས་སྤོངས་ཤིག། འདུ་ཤེས་ལ་ཡང་འདུ་ཤེས་སུ་མ་བྱེད་ ཅིག།འདུ་ཤེས་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མ་བྱེད་ཅིག། གང་འདུ་ཤེས་ལ་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེའི་དེ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་ཡོངས་སུ་བཅིངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག། ཁྱེད་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་ པར་ཞུགས་ཤིག།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག། དགེ་སློང་འདུ་ཤེས་དང་ཚོར་བ་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་ལས་གོང་ན་བྱ་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲའོ། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འདི་བཤད་པའི་ཚེ་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་དག་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་ རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ།།དེ་དག་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ག་ལ་བ་དེར་དོང་སྟེ་ལྷགས་པ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ལ་མགོ་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་འཁོད་དོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་དགེ་སློང་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྨྲས་སོ།།ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གར་དོང་། གང་ནས་ལྷགས། དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཁྱེད་ཀྱི་ སྟོན་པ་གང་ཡིན།སྨྲས་པ་གང་མ་སྐྱེས་ཤིང་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མི་འདའ་བའོ། །སྨྲས་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་ཆོས་ཐོས། སྨྲས་པ་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན། ཐར་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ་ཁྱེད་སུས་བཏུལ། སྨྲས་པ་སུ་ལ་ལུས་མེད་ཅིང་སེམས་མེད་པས་ སོ།།སྨྲས་པ་ཁྱེད་ཇི་ལྟར་བརྩོན། །སྨྲས་པ་མ་རིག་པ་སྤང་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་རིག་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་གྲོལ། སྨྲས་པ་སྦྱོར་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན། སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྨྲས་པ་ཁྱེད་སུའི་ཉན་ཐོས། སྨྲས་པ་གང་གིས་ ཐོབ་པ་མེད་ཅིང་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་མེད་པའི་འོ།།སྨྲས་པ་ཁྱེད་ཀྱི་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་གང་། སྨྲས་པ་གང་ཁམས་གསུམ་ན་མི་རྒྱུ་བ་རྣམས་སོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཇི་སྲིད་ཅིག་ན་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ། སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་ པ་ནམ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ནའོ།།སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་བྱ་བ་བྱས་སམ། སྨྲས་པ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པས་སོ། །སྨྲས་པ་ཁྱེད་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་དམ། སྨྲས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ་ཁྱེད་ཀྱིས་བདུད་བཏུལ་ ལམ།སྨྲས་པ་ཕུང་པོའི་བདུད་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོན་པ་ལ་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སམ། སྨྲས་པ་ལུས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བྱས། ངག་གིས་ཀྱང་མ་བྱས། སེམས་ཀྱིས་ཀྱང་མ་བྱས་སོ། །སྨྲས་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོན་གནས་ཀྱི་ས་སྦྱངས་སམ། སྨྲས་པ་འཛིན་ པ་མེད་ཅིང་སྡུད་པ་མེད་པས་སོ།།སྨྲས་པ་ཁྱེད་འཁོར་བ་ལས་རྒལ་ཏམ། སྨྲས་པ་ཆད་པ་མེད་ཅིང་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།






两位化身说道：'具寿们，因此不要执著我，不要分别。具寿们，当不执著、不分别时，既不会贪著，也不会离贪。
无贪且无离贪，这就称为寂静。具寿们，戒律既不轮回也不涅槃。具寿们，三摩地、智慧、解脱以及解脱智见也既不轮回也不涅槃。
具寿们，若说以这些法证入涅槃，这些法也是空性、远离、不可得的。具寿们，就像这样，要舍弃涅槃的想，对想也不要起想。
不要以想来遍知想。若以想来遍知想，那就是被想所束缚。具寿们，你们要入灭受想定。
具寿们，比丘入灭受想定之上再无所作。'当说此法门时，那五百比丘无所取著而从诸漏心得解脱。
他们心得解脱后，前往世尊所在处，到达后顶礼世尊双足，坐于一旁。这时具寿须菩提对诸比丘如是说道：
'具寿们，你们去何处？从何处来？'他们说：'尊者须菩提，因为无所去处也无所来处，所以世尊说法。'
问：'具寿们，谁是你们的导师？'答：'是未生且不入涅槃者。'
问：'你们如何听闻法？'答：'既不为束缚也不为解脱。'
问：'谁调伏了你们？'答：'是无身无心者。'
问：'你们如何精进？'答：'既不为断无明也不为生起明。'
问：'你们如何解脱？'答：'既不为相应也不为断除。'
问：'你们是谁的声闻？'答：'是无所得亦无证悟者的声闻。'
问：'谁是你们的梵行道友？'答：'是不行于三界者。'
问：'具寿们，何时入涅槃？'答：'当如来化身入涅槃时。'
问：'你们已作所作否？'答：'因遍知我执和我所执。'
问：'你们的烦恼已尽否？'答：'因一切法永尽故。'
问：'你们降伏魔否？'答：'因不见蕴魔故。'
问：'你们供养导师否？'答：'身未作，语未作，意亦未作。'
问：'你们清净应供地否？'答：'因无执取无摄受故。'
问：'你们超越轮回否？'答：'因无断无常故。'

།སྨྲས་པ་ཁྱེད་ཡོན་གནས་ཀྱི་སར་ཞུགས་སམ། སྨྲས་པ་འཛིན་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྨྲས་པ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གར་འགྲོ། ། སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་གང་དུ་བཞུད་པར་རོ། །དེ་ལྟར་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཡོངས་སུ་དྲིས་ཏེ། དགེ་སློང་དེ་དག་གིས་ལན་བཏབ་ནས་འཁོར་དེའི་དགེ་སློང་བརྒྱད་བརྒྱ་ནི་ལེན་པ་མེད་པར་ཟག་པ་རྣམས་ལས་སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་ལོ། །སྲོག་ཆགས་སུམ ཁྲི་ཉིས་སྟོང་ནི་ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་མེད་ཅིང་དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་སློང་ལྔ་བརྒྱའི་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྡོ་རྗེ་སྙིང་ པོ་ལས་ཀྱང་།འཇམ་དཔལ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། གཙུབ་ཤིང་དང་གཙུབ་གཏན་ལ་བརྟེན། མིའི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་དུ་བ་འབྱུང་ཞིང་། མེ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། མེ་དེ་ཡང་གཙུབ་ཤིང་ལ་ཡང་མི་གནས་གཙུབ་གཏན་ལ་ཡང་མི་གནས། མིའི་ལག་པའི་རྩོལ་ བ་ལ་ཡང་མི་གནས་སོ།།འཇམ་དཔལ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་རྨོངས་པ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཡོངས་སུ་གདུང་བའང་འབྱུང་སྟེ། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དེ་ཡང་ནང་ན་ཡང་མི་གནས་ཕྱི་རོལ་ནའང་མི་གནས། གཉི་ག་མེད་པར་ཡང་མི་ གནས་མོད་ཀྱི།འཇམ་དཔལ་འོན་ཀྱང་གཏི་མུག་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ཅེས་བརྗོད་པར་བྱ་ཞེ་ན། འཇམ་དཔལ་གཏི་མུག་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་གྲོལ་བ་སྟེ། དེས་ན་གཏི་མུག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇམ་དཔལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་ བའི་སྒོ་སྟེ།འདི་ནི་གཟུངས་ཀྱི་ཚིག་གོ། གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་འདི་གཟུངས་ཀྱི་ཚིག་ལགས། བཀའ་སྩལ་པ་འཇམ་དཔལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ནི་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྒྲུབས་ཤིང་། རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ལས་བྱུང་བའོ།།གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་གང་དུ་ཡང་དག་པར་འདུ་བར་འགྱུར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ནི་ནམ་མཁར་ཡང་དག་པར་འདུ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇམ་དཔལ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་ངམ། འོན་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་བྱུང་། གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོ་ནས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འདུ ཤེས་ཏེ།དེ་དག་མ་མཆིས་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སླད་དུ་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཞིང་། ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་བདག་གིས་ནི་ཇི་ལྟར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་མ་ཁུམས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ མ་ཁུམས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟ་སྟེ་སྐྱེས་བུ་ལ་ལ་ཞིག་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་སྟེ་རྨི་ལམ་ན་བདག་ཉིད་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་ལྟུང་བར་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་ལ། དེས་དེ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་བུམ་པ་སྐྱེས་བུ་དུ་མ་དང་ལྡན་པ་ཁོལ་བ་འབར་བར་བདག་ཉིད་བཅུག་པར་ཡང་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། ། དེས་དེ་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་དྲག་ཅིང་མི་བཟད་ལ་བརྣག་པར་དཀའ་ཞིང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེས་དེ་ན་ཡིད་ཀྱི་གདུང་བ་ཡོངས་སུ་མྱང་བར་འགྱུར། དེ་དེ་ན་སྐྲག་པར་འགྱུར། དངངས་པར་འགྱུར། ཀུན་ཏུ་དངངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ནས་སད་པར་འགྱུར་ཞིང་རློམ པ་དང་བཅས་པས་ཀྱེ་མ་སྡུག་བསྔལ་ལོ།།ཀྱེ་མ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་ངུ་ཞིང་ཆོ་ངེས་འདེབས་ལ་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པར་འགྱུར་ལགས་སོ།

问道：'您是否进入了福田之处？'
答道：'因为从一切执著中完全解脱的缘故。'
问道：'具寿者们往何处去？'
答道：'往如来化身所去之处。'
如是具寿善现详细询问，那些比丘回答后，其眷属中八百比丘无所取著而从诸漏中心得解脱。三万二千众生获得清净无垢离染之法眼。
如是，两位如来化现的虚幻本性的比丘，成为五百比丘清净的因缘。
在《圣金刚心》中也说：'文殊，譬如依靠钻木棒和钻木板，依靠人手的努力而生烟，火得以显现。然而那火既不住于钻木棒中，也不住于钻木板中，也不住于人手的努力中。'
文殊，如是从无中对愚痴的补特伽罗生起贪欲、嗔恨、愚痴的热恼，然而那热恼既不住于内，也不住于外，也不住于两者之间。
文殊，然而称之为愚痴。为何称之为愚痴呢？文殊，愚痴是一切法的完全解脱，因此称为愚痴。
同样，文殊，一切法是地狱之门，这是陀罗尼句。
请问：'世尊，此如何是陀罗尼句？'
世尊开示道：'文殊，诸地狱是凡夫们对非有之法颠倒执著，从自己的分别念而生。'
请问：'世尊，诸地狱究竟聚集于何处？'
世尊开示道：'文殊，诸地狱聚集于虚空中。文殊，你认为如何？地狱是从自己的分别念而生，还是从自性而生？'
请问：'世尊，凡夫们仅仅由自己的分别念而认知地狱、旁生界和阎魔世界。因为他们对不存在的事物增益执著，所以感受痛苦，而在三恶趣中经历痛苦。'
世尊，如同我不接受地狱的存在，同样也不接受地狱的痛苦。
世尊，譬如某人睡着做梦时，认为自己堕入地狱，他认为自己被投入有许多人的沸腾燃烧的铁锅中。
他在那里经历剧烈、难忍、难耐且不悦意的痛苦感受。他在那里体验内心的热恼。他在那里恐惧、惊慌、极度惊慌。
他从那里醒来后，带着懊恼说：'哎呀，痛苦啊！哎呀，痛苦啊！'而哭泣、悲叹、哀号。

།དེ་ནས་དེ་ལ་གྲོགས་པོ་དང་གཉེན་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར་ཁྱོད་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཞེས་དྲིས་པ་དང་། དེ་གྲོགས་ པོ་དང་གཉེན་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་དུ་ངས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ངོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བགྱིད།དེ་བདག་གིས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉམས་སུ་མྱོང་ན། ཁྱེད་ཅག་ཅི་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར་ཁྱོད་སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་ཞེས་ འདྲི་བར་བྱེད་དམ་ཞེས་དེ་དག་ལ་ཆོ་ངེས་འདེབས་པར་བགྱིད།སྤྱོ་བར་བགྱིད་དོ། །དེ་ནས་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་གྲོགས་པོ་དང་གཉེན་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་དེ་དག་འདི་སྐད་དུ། ཀྱེ་སྐྱེས་བུ་མ་འཇིགས་ཤིག་མ་འཇིགས་ཤིག་ཁྱོད་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ཡིན་གྱི། ཁྱོད་ཁྱིམ་འདི་ནས་གར་ ཡང་སོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བགྱིད་དོ།།དེ་ཡང་བདག་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པར་གྱུར་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་བདག་གིས་ཀུན་དུ་བརྟགས་སོ་སྙམ་དུ་དེ་ལ་དྲན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སླར་ཡང་དེ་ཡིད་བདེ་བ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་ གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་བདག་ཉིད་རྨི་ལམ་དུ་དམྱལ་བར་སོང་བས་འདུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདེན་པ་མ་ལགས་པའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བཅིངས་པ་ཐམས་ཅད་བུད་མེད་ལ་མཚན་མར་ རྟོག་པར་བགྱིད་དོ།།དེ་དག་བུད་མེད་ལ་མཚན་མར་བརྟགས་ནས་བདག་ཉིད་དེ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་རྩེ་ཞིང་དགའ་བར་འདུ་ཤེས་སོ། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་སྐྱེས་པའོ། །འདི་ནི་བུད་མེད་དོ། །བུད་མེད་འདི་བདག་གིའོ་སྙམ་དུ་འགྱུར་ཞིང་དེ་འདུན་པའི་འདོད་ ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་དེས་ལོངས་སྤྱོད་ཚོལ་བར་སེམས་འཇུག་པར་འགྱུར་ལགས་སོ།།དེ་གཞི་དེ་ལས་འཐབ་པ་དང་རྩོད་པ་དང་གཡུལ་འགྱེད་པར་བགྱིད་ཅིང་། གདུག་པའི་དབང་པོ་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་ཁོན་དུ་འཛིན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལགས་སོ། །རློམ་པ་དང་བཅས་པ་ དེ་འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེས་འཆི་བའི་དུས་བགྱིས་པར་གྱུར་ནས་བདག་ཉིད་བསྐལ་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་དག་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོར་བ་མྱོང་བར་འདུ་ཤེས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་སྐྱེས་བུ་དེ་ལ་གྲོགས་པོ་དང་། གཉེན་དང་སྣག་གི་གཉེན་མཚམས་རྣམས་ ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ་ཀྱེ་སྐྱེས་བུ་མ་འཇིགས་ཤིག་མ་འཇིགས་ཤིག་ཁྱོད་ནི་གཉིད་ཀྱིས་ལོག་པ་ཡིན་གྱི།ཁྱོད་ཁྱིམ་འདི་ནས་གར་ཡང་སོང་བ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བགྱིད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་འདི་སྐད་དུ་ཆོས་བསྟན་ཏེ།འདི་ལ་བུད་མེད་ཀྱང་མེད། སྐྱེས་པ་ཡང་མེད། སེམས་ཅན་ཡང་མེད། སྲོག་ཀྱང་མེད། གསོ་བ་ཡང་མེད། གང་ཟག་ཀྱང་མེད་དེ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ན་ལོག་པ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བསྒྲུབས་པ།ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ། ཆོས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུ་སྟེ་ཞེས་རྒྱས་པར་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་དེ་དག་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོས་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་ཁུམས་སོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་བྲལ་བ་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དང་སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཁུམས་སོ།

然后他的朋友、亲属和姻亲们问道：'你为何如此痛苦？'他对那些朋友、亲属和姻亲们说：'我经历了地狱的痛苦。'他又对他们哭诉道：'我既然经历了地狱的痛苦，你们为何还要问我为什么如此痛苦？'
于是那些朋友、亲属和姻亲们对那个人说：'喂，别害怕，别害怕，你只是在做梦，你根本没有离开过这个家。'
他便想到：'我是在做梦，这些都是我的妄想。'于是他恢复了记忆，重获快乐。
世尊，就像那个做梦的人，对不存在的事物产生执著，认为自己在梦中去了地狱一样。世尊，愚昧凡夫被虚妄的贪欲所束缚，对女人产生种种妄想。
他们对女人产生妄想后，便认为自己与她们一起游戏欢乐。那愚昧凡夫便想：'我是男人，这是女人，这女人是我的。'被欲望贪著缠绕的心便开始追求享乐。
因此而引发争吵、争斗和战争，对怀有恶意的人产生怨恨。
这些傲慢者因颠倒妄想而死亡后，便认为自己在数千劫中于地狱中感受痛苦。
世尊，就像那人的朋友、亲属和姻亲们对他说：'喂，别害怕，别害怕，你只是在做梦，你根本没有离开过这个家。'同样地，
世尊，诸佛世尊也对被四颠倒所迷惑的众生如是说法：'此中无女人，无男人，无众生，无寿者，无养育者，无补特伽罗。这一切法都是虚妄的，这一切法都是不存在的，这一切法都是由颠倒所造作的，这一切法如幻，这一切法如梦，这一切法如化，这一切法如水中月。'
如是广说，他们听闻如来的这些教法后，便了悟一切法离贪欲，了悟一切法离嗔恚、离愚痴、无自性、无障碍。

།དེ་དག་སེམས་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པས་འཆི་བའི་དུས་བགྱིད་པར་ འགྱུར་ཞིང་།འཆི་བའི་དུས་བགྱིས་མ་ཐག་ཏུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་སུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ལྟར་བདག་གིས་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཁུམས་ལགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། སེམས་དམྱལ་ འཇིགས་པ་ང་ཡིས་བསྟན་བྱས་ཏེ།།སེམས་ཅན་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱོ་བྱས་ཀྱང་། །གང་དག་ཤི་འཕོས་ངན་སོང་དྲག་འགྲོ་བའི། །འགྲོ་བ་དེ་དག་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་རལ་གྲི་མདའ་ཆེན་མཚོན་འབྱིན་པའི། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་ངན་ སོང་དེ་དག་ན།།ལུས་ལ་འབབ་མཐོང་དེ་ན་མཚོན་ཆ་མེད། །སྣ་ཚོགས་ཡིད་དགའ་མེ་ཏོག་ཁ་བྱེ་ཞིང་། །གསེར་གྱི་ཁང་མཆོག་འབར་བ་ཡིད་འོང་བ། །འདི་ན་དེ་ལའང་བྱེད་པ་འགའ་མེད་དོ། །དེ་དག་རྟོག་པའི་དབང་གིས་གཞག་པ་ཡིན། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་ བརྟགས་ཏེ།།འདུ་ཤེས་འཛིན་པས་བྱིས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ། །འཛིན་དང་འཛིན་མེད་དེ་ཡང་འབྱུང་མིན་ཏེ། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་བཞག་པ་རྣམས་ནི་འཁོར་བ་ ན་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།།དངོས་པོ་བརྫུན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཇི་ལྟར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་རྒྱས་པར་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ངེས་པར་བྱའོ། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་ག་དང་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་གསུངས། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྣམ་པར གཞག་པ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱིས་ཀུན་རྫོབ་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་གྱི། ཕྱོགས་བཞི་ཁས་བླངས་པའི་སྒོ་ནས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་སྨྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ ཙམ་ཞིག་ཁས་བླངས་ན་ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། སྡུག་བསྔལ་རང་གིས་བྱས་པ་དང་། །གཞན་གྱིས་བྱས་དང་གཉི་གས་བྱས། ། རྒྱུ་མེད་རྟོག་གེ་བ་ཡིས་འདོད། །ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟན་ནས་འབྱུང་བར་གསུངས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་ཤིང་། །ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་དེ་ཉིད་ལ་། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ། །གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །ཞེས་འཆད་པར འགྱུར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་བརྡ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་སྟེ། གང་འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཁོ་ན་ གསུངས་སོ།།འདིར་འགའ་ཞིག་དག་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་འདི་ཚད་མ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཚད་མ་ལས་སྐྱེས་པར་འདོད་ན་ནི། ཚད་མ་དག་ནི་དུ་ཞིག། མཚན་ ཉིད་ནི་གང་།ཡུལ་དག་ནི་ཅི་ཞིག། ཅི་བདག་ལས་སྐྱེས་པ་ཞིག་གམ། གཞན་ནམ་གཉི་གའམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་བརྗོད་པར་བྱའོ།

由于他们的心安住于虚空，将会到达死亡的时候，一旦到达死亡的时候，即刻将在无余涅槃界中完全涅槃。世尊，如是我已调伏地狱众生。
在《圣优波离请问经》中也说：我已显示心的地狱恐怖，虽令千万众生生起厌离，但凡是死后堕入恶趣剧苦的众生，那些众生永远不会存在。
凡是拔出剑、大箭、武器的伤害，都是不存在的。由于分别的力量，在那些恶趣中，虽见其落在身上，但那里并无武器。
种种悦意盛开的鲜花，以及金光闪耀令人喜悦的殊胜宫殿，在此处对此也无任何作用。这些都是由分别力安立的。
由分别力而遍计世间，由执取想而区分凡夫。能取所取皆非生起，遍计如同幻化海市蜃楼。
因此如是，以颠倒安立的无实事物自性，在轮回中成为凡夫们烦恼的因。
虚妄事物的自性如何是烦恼和清净的因，当如是广泛地从《入中论》中确定。
此处有人说：如果诸事物不从自生、他生、共生及无因生，为何世尊说'无明缘行'等？
当解释：这是世俗谛，而非胜义谛。
若问是否应说世俗安立？仅以此缘性承许世俗成立，而非从承许四边生的角度，因为会成立说事物有自性之过，且彼非合理。
若仅承许此缘性，则因为因果二者互相观待，故无自性成立，因此不会成为说事物有自性。
正因如此，经中说：'苦由自作及他作，共作无因论者许，汝说从缘而得生。'
此中也将说：'作者依于业而立，业亦依止彼作者，除此缘起更无余，成立之因我未见。'
世尊也说此法之标准即是：'此有故彼生，此生故彼生，即此无明缘行，行缘识'等，仅说此等而已。
此处有人争论说：诸事物无生这一定解，是从量生起的呢？还是从非量生起的呢？其中若许是从量生起，则量有几种？其相为何？境为何？是从自生、他生、共生还是无因生？应当回答这些。

།འོན་ཏེ་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ནི་ཚད་མ་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོགས་པར་མ་གྱུར་པའི་དོན་ནི་ཚད་མ་མེད་པར་རྟོགས་པར་མི་ནུས་སོ། །ཚད་མ་མེད་པས་དོན་རྟོགས་པ་ཡང་མེད་ན་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ངེས་པ་འདི་ག་ལས་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་ཁྱེད ཀྱི་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདི་གང་ལས་གྱུར་པ་འདི་ཉིད་ལས་ངའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་ལ།ཡང་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པ་འདིར་འགྱུར་བ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་ངའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ལ་དངོས་ པོ་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་འདི་མེད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་རང་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་མ་ངེས་པས་གཞན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱེད་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བསྟན་བཅོས་རྩོམ་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་བཀག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ ངེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི།དེ་ཚད་མ་ལས་སྐྱེས་པའམ། ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདིར་མ་ངེས་པ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་ཤིང་དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ངེས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་རེ་ཞིག་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་མ་ངེས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་དེ་དང་འགལ་བའི་ངེས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འབྲེལ་པ་ཅན་གཞན་ལ་མ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། བོང་བུའི་རྭའི་རིང་པོ་དང་ཐུང་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ངེས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ཞིག་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར ཚད་མ་དག་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད།དེ་དག་གི་གྲངས་དང་མཚན་ཉིད་དང་ཡུལ་དང་། བདག་གམ་གཞན་ནམ་གཉི་གའམ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གོ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ལ་ངེས་ པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།ཁྱེད་ཅག་གི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །གཉིས་ལས་མ་ཡིན་རྒྱུ་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བའི་ངེས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ངག་འདི་ཇི་ལྟར་དམིགས་ཤེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ངེས་པར་གྱུར་པའི་ངག་འདི་ནི་རང་ལ་གྲུབ་པའི་འཐད་ པའི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལ་ཡོད་ཀྱི།འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་རིགས་པ་མི་མངའ་འམ་ཞེ་ན། ཡོད་པའམ་མེད་པ་འདི་སུས་སྨྲས། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དམ་པ་ནི་ཅང་མི་གསུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་འཐད་པ་དང་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་མི་མངའ་བར་ འགྱུར་བ་དེ་དག་ལ་སྤྲོས་པ་མངའ་བར་ག་ལ་འགྱུར།གལ་ཏེ་འཕགས་པ་རྣམས་འཐད་པ་གསུང་བར་མི་མཛད་ན། ད་ནི་ཅི་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་པས་དོན་དམ་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་ཅེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱིས་འཐད་པ་མི་གསུང་གི། འོན་ཀྱང་ འཇིག་རྟེན་ཁོ་ན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཐད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཞན་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་དོ།།ཇི་ལྟར་ལུས་ལ་མི་གཙང་བ་ཉིད་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་འདོད་ཆགས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དམིགས་ པར་མི་འགྱུར་ཞིང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ཡང་གཙང་བའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཡོངས་སུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྤྲུལ་པ་འམ་ལྷས། ལུས་འདི་ལ་སྐྲ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་གཙང་བའི་འདུ་ ཤེས་ཀྱིས་བཀབ་པའི་ལུས་ཀྱི་སྐྱོན་རྣམས་ཉེ་བར་སྟོན་པར་བྱེད་དོ།

然而，如果是从非量产生的话，那是不合理的，因为所量的认知是依赖于量的缘故。未被认知的对象离开量是不能被认知的。如果没有量就没有对境的认知的话，你这个真实的决定从何而来呢？因此，说'诸事物无生'这一点是不合理的。或者，你们说'诸事物无生'这个决定是从何而来，正是由此我说'一切事物都是存在的'。而且，正如你们对'一切事物无生'这样决定一样，我对'一切事物都生起'也同样决定。
如果你没有'一切事物无生'这样的决定的话，那时自己都不确定，就不可能使他人理解，因此造论就成为无意义。所以，一切事物都是无遮地存在的。如果这样说的话，我们回答说：如果我们有所谓的决定的话，那就会是从量产生的，或者从非量产生的，但实际上是没有的。
为什么呢？这里如果有不确定，那么依靠它并作为它的对治的确定也会存在。但是当我们连不确定都没有的时候，怎么会有与之相违的确定呢？因为不依赖于其他相关联的东西，就像驴角的长短一样。当这样没有确定的时候，为了证成什么而去考察诸量呢？又怎么会有它们的数量、特征、对境，以及从自生、从他生、从二者生、无因生这样的说法呢？这一切都不是我们所应该说的。
如果这样你没有确定的话，你们'诸事物非从自生，非从他生，非从二者生，非无因生'这样具有决定性的语言是如何被观察到的呢？回答说：这个决定性的语言是依世间自身成立的正理而存在的，而不是对圣者们而言的。难道圣者们没有正理吗？有或无这是谁说的？圣者们的胜义谛是无所言说的，因此对于那些没有正理与非正理的人们，怎么会有戏论呢？
如果圣者们不说正理的话，那么现在以什么使世间了解胜义谛呢？圣者们不是以世间言说来说正理，而是接受仅仅在世间极为著名的正理，为了使他人理解而以此使世间通达。就像身体虽然有不净性，但为颠倒所随的贪欲者们却看不到，反而虽然不是真实的，却增益为清净相而成为烦恼。为了使他们离贪，如来的化身或天神以'此身有发'等，显示先前被清净想所覆盖的身体过患。

།དེ་དག་ཀྱང་གཙང་བའི་འདུ་ཤེས་དེ་དང་བྲལ་བས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དག་ཀྱང་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ ཕྱིན་ཅི་ལོག།འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་དམིགས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་དང་། འགའ་ཞིག་ཏུ་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཆོས་ཤིན་ཏུ་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ད་ལྟར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བུམ་པ་ཡོད་པ་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་ནས་ཡོད་པ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་གྱིས་ཤིག། ཡང་ཇི་ལྟར་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ བྱ་བར་ཁས་བླངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གྱིས་ཤིག།ཅི་སྟེ་ཡང་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན་འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ནི་བརྫུན་པའི་ དོན་ཅན་ཡིན་ཏེ།ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་ཕྱིར་བཟློག་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་དག་ལ་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་མཛད་པ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དེའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལྷག་པར་སྒྲོ་བཏགས་པའི་གཉེན་པོར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོ་བརྩམས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་འགའ་ཞིག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པའི་ཁྱད་པར་དེ་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྷག་ མ་བརྩམས་པ་ཡིན་ཏེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་དང་། བགྲོད་པར་བྱ་བ་དང་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་རོ་ཅོག་མ་ལུས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་དོན་དུའོ། །ཅི་སྟེ་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱའི་ཐ་སྙད་འཇིག་རྟེན་པ་འདི་ཉིད་ཁོ་བོ་ཅག་གི་བསྟན་བཅོས་ སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།འོ་ན་ནི་དེ་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་བསྙད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །གལ་ཏེ་རྟོག་གེ་པ་དག་གིས་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྗོད་པས། དེ་བརླག་པར་བྱས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ལ་རྟོག་ གེ་ངན་པས་མཚན་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྗོད་པས་བྱས་པའི་མཚོན་བྱ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་དོན་དུ་འབད་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པས་འབད་པ་འདི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་གཞལ་བྱ་རྟོགས་པ་ཚད་མ་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ན། ཚད་མ་དེ་དག་གང་གིས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྩོད་པ་བཟློག་པ་ལས་བཤད་པའི་སྐྱོན་དེ་མ་སྤངས་པས་ཡང་དག་པའི་མཚན་ཉིད་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱི་དབང་གིས་མཚན་མ་གཉིས སྨྲ་ན་ནི།ཅི་མཚན་ཉིད་དེ་གཉིས་གང་ལ་ཡོད་པའི་མཚན་གཞི་དེ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་ལས་གཞལ་བྱ་ཡོད་པས་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་གཉིས་ཡིན། འོན་ཏེ་མཚན་གཞི་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྟེན་མེད་པས་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་ཚད་མ་གཉིས་སུ་ འགྱུར་ཏེ།མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

他们也因为远离了清净的想法而获得了远离贪欲，同样地，在此处凡夫们也因为无明翳障使智慧之眼受损，而对诸事物的自性颠倒。
圣者们完全不执著任何事物的本性，而有些人在某些方面增添某些分别，从而使法变得极其烦恼。他们现在应当确定：正如圣者们承许'已存在的瓶子不是从泥土等产生'那样，在生起之前已经存在的事物也不会生起，因为已经存在的缘故。
又如同承许'火和炭等变异之物不会产生苗芽'那样，也应当确定从种子等所说的事物中也不会产生。
如果认为'这是我们亲身经验的'，这也不合理。因为经验是虚妄的，由于是经验的缘故，如同有眼翳者经验到两个月亮一样。因此，经验也与所要证明的相同，所以不应该以经验来反驳，这是依据他们所承认的道理而理解的。
因此，诸事物是无生的。如是，首先为了对治增益颠倒自性而著作第一品。然后为了遣除在某些方面增益的特殊分别而著作其余诸品，目的是为了显示在缘起中完全没有去者、所去处和所去等一切特殊分别。
如果认为'量和所量的世俗言说就是我们论典中所说的'，那么就应当说明宣说这些的必要性。如果说'因为论理家们说了错误的定义，破坏了这些，所以我们宣说其正确定义'，这也不合理。
如果世间由于恶劣论理而说错误定义所造成的所诠错误确实存在，那么为此付出的努力才会有结果。但事实并非如此，所以这种努力完全无义。
而且，如果所量的认识依赖于量，那么这些量又由什么来决定？如《回诤论》中所说的过失未除，因此也不存在阐明正确定义的情况。
再者，如果说由于自相和共相二者而说二相，那么具有这两种相的所依存在还是不存在？如果存在，那么既然已经有了所量，怎么会是二量？如果所依不存在，那么没有所依，相也就不存在，怎么会成为二量？
如将要解释的：'若相不得成，所相不应理；所相若不成，相亦定非有。'

།ཅི་སྟེ་ཡང་འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ནི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བྱེད་པ་དང་ལུ་ཊ་ནི་ ཕལ་ཆེའོ་ཞེས་བྱ་བས་ལས་ལ་ལྱུ་ཊ་བྱས་ནས་འདི་མཚོན་པར་བྱ་བས་ན་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཉིད་ཀྱིས་མཚོན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། གང་གིས་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པའི་བྱེད་པ་དེ་དང་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཤེས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་ལ།དེ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་འདི་མེད་དོ་སྙམ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་འདིར་ཇི་ལྟར་དེས་དེ་མཚོན་པར་བྱེད་པས་སའི་སྲ་བ་དང་། ཚོར་བའི་མྱོང་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་ གི་ངོ་བོ་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན།རབ་ཏུ་གྲགས་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་བོར་ནས། ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཁས་ལེན་ཞིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་རྟོགས་པས་ནི། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་ལས་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་ནི་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་ལས་ཤིག་ཡོད་པར་འགྱུར་དགོས་པས་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ས་ལ་སོགས་པར་གཏོགས པའི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་ལས་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་འོ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ཁོ་ན་གཞལ་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞལ་བྱ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར། རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་གཞལ་བྱ་ཡིན་ཏེ། མཚོན་པར་བྱ་བས་ན་ཞེས་དེ་ལྟར་བསྙད་པ་གང་ཡིན་པའོ། ། ཅུང་ཟད་ཅིག་ནི་གཞལ་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ་འདིས་མཚོན་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་འདི་ཙམ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ཡང་ལས་སུ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་ལ་བྱེད་པ་གཞན་ཞིག་ཡོད་པར་བྱ་དགོས་ལ། ཤེས་པ་གཞན་ཞིག་བྱེད་པའི་ངོ་བོར་རྟོགས ན་ཡང་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་རང་རིག་པ་ཡོད་དེ་དེས་ན་རང་རིག་པས་དེས་དེ་འཛིན་པའི་ཕྱིར་ལས་ཉིད་ཡིན་དང་། གཞལ་བྱའི་ཁོངས་སུ་འདུ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་རང་རིག་པ་རྒྱས་པར་བཀག་པའི་ཕྱིར་རང་ གི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་གཞན་གྱིས་མཚོན་པར་བྱེད་པ་ལ།དེ་ཡང་རང་རིག་པ་དེས་མཚོན་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ཤེས་པ་དེ་ཡང་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་ལ། མཚན་གཞི་མེད་ན་རྟེན་མེད་པའི་མཚན་ ཉིད་འཇུག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རང་རིག་པ་ག་ལ་ཡོད།དེ་སྐད་དུ་ཡང་འཕགས་པ་གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེས་ཞུས་པ་ལས། དེ་སེམས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བས། སེམས་གང་ལས་བྱུང་ཞེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཀུན་དུ་ཚོལ་ཞིང་དེ་འདི་སྙམ་དུ་ སེམས་ཏེ།དམིགས་པ་ཡོད་པ་ལས་སེམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་མོ། །དེ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་དམིགས་པ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་སེམས་དེ་ཡང་གཞན་ནམ། འོན་ཏེ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཡིན། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་དམིགས་པ་ཡང་གཞན་ལ་སེམས་ ཀྱང་གཞན་ན་ནི་སེམས་དེ་གཉིས་སུ་འགྱུར་རོ།

如果认为以此表示故非是相，那么什么呢？由'作者和卢特是大多'之说，对业作卢特后，由此是所表故为相，如是认为。即便如此，由于不可能成为彼自身之所表，因为能表示彼之作者与业是相异的缘故，过失仍然如是。
如果认为由于识是作者，而且由于它也包含在自相之中，故无此过失。当解释说：首先，此处如同彼能表示彼般，如地之坚性、受之领纳、识之各别了别境，自体之不共他之自性为何，即是自相。若舍弃广为人知及随顺关联的差别解释，承许业之成立，了知识为作者之体性，则唯自相是业性，其他自相是作者之体性，如是所说。
其中，若识之自相是作者，则应有异于彼之业，故成同样过失。如果认为属地等之坚性等为识所了知者即是彼之业，而彼与自相无别。如是则识之自相非是业故不成所量，因为唯业性之自相是所量故。
因此，所量有二种：自相与共相，如是说明某些自相是所量，因为是所表故；某些非是所量，因为是能表故，应当如是说明此差别。若彼亦是业之成立，则彼时应有异的作者，若了知其他识为作者性，则成无穷过失。
如果认为有自证，故由自证执彼故是业性，且有归属所量之情况。当解释说：由于在《入中论》中广破自证，故自相为其他自相所表示，而彼又由自证表示，此说不合理。
复次，由于彼识亦不存在故，未成立异于自相，无所相则无所依之相不得安立故，全无所有，何有自证？如是《圣宝髻所问经》中说：由彼不能如实随见心故，寻求心从何生之心相续，彼作是念：由有所缘故心得生。
彼又作是念：是所缘异而心亦异耶？抑或所缘即是心耶？若暂且所缘异而心亦异者，则彼心成二。

།འོན་ཏེ་དམིགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སེམས་ཡིན་ན་ནི། སེམས་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། སེམས་ཀྱིས་སེམས་དེ་མཐོང་བར་མི་རུང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རལ་གྲིའི་སོ་དེ་ཉིད་བཅད་ པར་མི་ནུས་པ་དང་།སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་དེ་ཉིད་ལ་རེག་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་དེ་ཉིད་མཐོང་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ནས། དེ་འདི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ལ། གང་སེམས་མི་གནས་པ། ཆད་པ་མ་ཡིན་པ། རྟག་པ་མ་ཡིན་པ། ཐེར་ ཟུག་ཏུ་མི་གནས་པ།རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་། རྐྱེན་དང་མི་འགལ་བ་དེ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་། གཞན་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་པ། དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་སེམས་ཀྱི་འཁྲི་ཤིང་། སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད། སེམས་ཀྱི་མི་གནས་པ་དང་། སེམས་རྒྱུ་བ་མེད་པ་ དང་།སེམས་སྣང་བ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་ཉིད་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ཤེས་སོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་ངོ་། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་སེམས་དེ་དག་དབེན་པ་ཉིད་དུ་རབ་ཏུ་ཤེས། དེ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་འདི་ནི་རིགས་ཀྱི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སེམས་ ལ་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་བའི་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པའི་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་དག་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རང་རིག་པ་མེད་ལ། དེ་མེད་པས་གང་ཞིག་གང་གིས་མཚོན་པར་བྱེད། གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་དེ་མཚན་གཞི་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་རམ་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མཚན་གཞི་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡང་མཚན་གཞི་མ་ཡིན་པ་ལྟར་མཚན་གཞིར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད མཚན་གཞི་ལས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་མཚན་གཞི་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་གཞི་དག་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མཚན་ ཉིད་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར།མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་མཚན་གཞིའི་མཚན་གཞི་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །མཚན་གཞི་ལས་ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། མཚན་གཞིའི་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་ལས་གཞན་ན། །མཚན་གཞི་དེ་མཚན་མེད་པར་འགྱུར། །ཐ་དད་མེད་ན་དེ་དག་ནི། །མེད་པར་ཁྱོད་ཀྱིས་གསལ་བར་བསྟན། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལས་མ་གཏོགས་པར་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་འགྲུབ་པའི་ཐབས གཞན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་སྐད་དུ། གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་མིན་ན། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟར་ མ་ཡིན་ཏེ།ཕན་ཚུན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མེད་པ་ཡིན་ན། བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན། གང་ན་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་མེད་པ་དེར་ནི་འདི་ནི་མཚན་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་མཚན་གཞིའོ་ཞེས་ཁྱད་པར་དུ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་མེད་པས་གཉི་ག་ ཡང་མེད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་ཕྱིར་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་དེ་། གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཤེས་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ཡུལ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་བྱེད་པ་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། བྱེད་པ་པོ་མེད་པར་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཅོད་པའི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ།

然而，如果所缘即是心，那么心怎么能见到心呢？心见心是不合理的。就像剑刃不能砍断剑刃自身，指尖不能触摸指尖自身一样，心也不能见到心自身。如是思维后，他如理修习时，了知心不住、非断、非常、非恒常、非无因、不违缘、非他生、非自生、非他生，心相续、心缘、心法性、心不住、心无行、心无相、心自相，如实不乱地了知。如是见到。如实了知彼等心性空性，如是见到。善男子，这就是菩萨清净的心随观念住修行。
因此，如是无有自证，无有自证则何者能以何标识？再者，能相与所相是异是一？若是异，则能相异于所相故，如同非能相般能相也非能相，所相异于能相故，如同非所相般所相也非所相。如是，能相异于所相故，所相也将不依赖能相，因此它不是所相，因为不依赖能相，如同虚空之花。
若能相与所相是一，则因不异于能相故，如同能相自性般，所相之所相性将失坏。因不异于所相故，能相也非能相自性，如同所相自性。如说：'能相若异所相者，所相将无能相性，若无差别彼等即，汝已明示其非有。'除一异之外，所相能相成立之其他方法也不存在，如是说：'若法非一性，亦非异性者，此二皆不成，如何有成立？'
若说是不可言说而成立，这是不对的。因为若无法了知彼此差别，则称为不可言说，而若无法了知差别，则无法区分'此是能相'、'此是所相'，故二者皆不存在。因此也不能成立为不可言说性。再者，若是能了知，则谁是了别对境的作者？无作者则无作用等，如同砍伐之业。

། ཅི་སྟེ་དེར་སེམས་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་དོན་ཙམ་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་ལ་དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ལྟ་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་ཀྱི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དོན་མཐོང་རྣམ་པར་ཤེས། །དེ་ཡི་ཁྱད་པར་སེམས་ལས་བྱུང་། །ཞེས་ཁས་བླངས་པའི ཕྱིར་རོ།།བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་ཕལ་པ་སྒྲུབ་པའི་སྒོ་ནས། གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཅིག་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་ཡན་ལག་གི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ལས་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། འདིར་ནི་ཤེས་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ བྱ་བ་གཅིག་མེད་དོ།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ནི་དོན་ཙམ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ཡིན་ལ། དོན་གྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ནི་ཤེས་པའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་ཤེས་པ་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། སེམས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས་ན། བྱེད་པ་པོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལུང་གི་དོན་ཡང་དག་ པར་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ཡང་དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་དཔེར་ན་མཆི་གུའི་ལུས་སྒྲ་གཅན་གྱི་མགོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ལུས་དང་མགོ་ལས་ཐ་དད་པའི་ཁྱད་པར་མེད་ཀྱང་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་གྱི་གཞིའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལས་ཐ་དད་པའི་ས་ ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱང་སའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། མི་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དང་མགོའི་སྒྲ་དག་ནི་བློ་དང་ལག་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་ཏེ་འཇུག་པས། ལུས་དང་ མགོའི་སྒྲ་ཙམ་ལ་དམིགས་པའི་བློ་སྐྱེས་པ་ལྟ་ཞིག་གང་གི་ལུས་གང་གི་མགོ་སྙམ་དུ་ལྷན་ཅིག་དཔྱོད་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་རེ་བ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ།ཅིག་ཤོས་ཀྱང་ཁྱད་པར་གཞན་དང་འབྲེལ་བ་བསལ་བར་འདོད་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་བརྡའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ། ཁྱད་ པར་མཆི་གུ་དང་སྒྲ་གཅན་གྱི་སྒྲས་རྟོགས་པ་པོའི་རེ་བ་སེལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ན་།འདིར་ནི་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ས་ལ་སོགས་པ་མེད་པས་ཁྱད་པར་དང་ཁྱད་པར་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་མི་རིགས་སོ། །གལ་ཏེ་མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་མཚན་གཞི་ཐ་དད་ པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དེའི་ངོར་ཁྱད་པར་བརྗོད་པ་ལ་སྐྱོན་མེད་དོ་ཞེ་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་པས་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའི་དངོས་པོ་རིགས་པ་དང་འགལ་བ་དག་ནི་རང་གི་གཞུང་ལུགས་ལ་ཁས་བླངས་པར་མི་རིགས་ཏེ། ཚད་མ་གཞན་ལ་སོགས་པ་ཁས་ བླངས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་ལུས་ཀྱི་རྟེན་ཅན་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་མ་བརྟགས་ན་གྲུབ་པ་རྟེན་པ་པོ་མཆི་གུ་དང་། མགོའི་རྟེན་ཅན་བརྟེན་པ་པོ་སྒྲ་གཅན་ནི་གང་ཟག་ལ་སོགས་པར་བརྟགས་པ་ལྟར་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་དཔེ་འདི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་དེ་ཙམ་ཞིག་དམིགས་པས་ལུས་དང་མགོ་ལས་ཐ་དད་པའི་དོན་གཞན་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དཔེ་གྲུབ་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་མི་འཇུག་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་མ་བརྟགས་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་བདག་མེད་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་འདི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྒྲ་གཅན་དང་མཆི་གུ་གཉིས་ཀྱང་ཡིན པས་དཔེ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།

如果认为心是作者，这也不合理。如此，仅仅看到对境是心的作用，而看到对境的差别是心所的作用，因为已经承许'见境是识，其差别是心所'。
作者等是通过完成自身相应的次要作用，成为完成主要作用的支分性质而成为作者等，但在此处识和心二者没有一个主要作用。
那么是什么呢？识的主要作用是了别对境本身，而了别对境差别是心所的主要作用。因此，心所不是作者，心也不是作者。所以会有同样的过失。
如果认为从'一切法无我'的教证来说，因为完全没有作者，所以即使没有作者也有作用等的名言，这也是不存在的，因为没有正确理解教证的含义。这在《入中论》中已经说明。
如果又认为，比如说'罗睺罗的身体'、'罗睺罗的头'，虽然没有与身体和头分开的差别，但有差别和差别所依的事物，同样地，虽然没有与自相分开的地等，但可以说是地的自相，这也不对，因为不相同。
身和头的词与手臂等一样是依赖于其他同时生起的事物而运用，所以当生起缘取仅仅身和头的词的心识时，会想'是谁的身体谁的头'而期待其他关联的事物。另一方面，为了遣除与其他差别的关联，随顺世间名言，以罗睺罗等词遣除了解者的期待。
但在这里，因为没有与坚硬性等分开的地等，所以差别和所差别的事物是不合理的。
如果说因为外道承许有不同的所相，所以对他们说差别没有过失，这也不对。因为外道所遍计的违背正理的事物，在自宗是不应该承许的，否则会有承许其他量等的过失。
而且，身体所依的能差别作为世间名言支分的未经观察而成立的能依者罗睺罗，和头所依的所依者罗睺罗，如同补特伽罗等分别而有，所以这个比喻不合理。
如果说仅仅观察到这些，因为没有成立与身和头分开的其他义，所以比喻成立，这也不对。因为在世间名言中不作如此观察，而且世间事物是未经观察而有的。
就像观察时虽然没有离开色等的我，但依于蕴而在世俗谛中是有的一样，罗睺罗二者也是如此，所以没有成立比喻。

།དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡང་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་མཚན་གཞི་མེད་ལ། མཚན་གཞི་ལས་ཐ་དད་པར་རྟེན་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་དེ། དེ་བས་ན་སློབ་དཔོན་རྣམས་ ཀྱིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཙམ་གྱིས་གྲུབ་པའི་སྒོ་ནས་གྲུབ་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་དོ།།འདི་ནི་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ཀུན་རྫོབ་འཐད་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེས་ན་འདི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ། །འཐད་པས་རྣམ་ པར་དཔྱད་པ་ན་མཆི་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཁོ་ན་མི་སྲིད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཆད་པར་འགྱུར་བའི་འཐད་པས་གཟུགས་དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་དག་ཀྱང་མཆི་གུ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ ན།དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པས། འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྟེན་ནས་བརྟགས་པར་རྣམ་པར་གཞག་པ་འདི་ཡང་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་པས་དེ་ཉིད་ལས་ཡོངས་སུ་བཙལ་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ཞིབ་མོར་དཔྱད་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱའི་ ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའི།འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ལ་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་འདི་ཚུལ་འདིས་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དཔྱད་པ་ཞིབ་མོ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་བཅུག་པ་འདིས་ཅི་དགོས་ཞེས་ཁོ་བོ་ཅག་ཀྱང་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་སྟེ། ཀུན་རྫོབ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་གྱིས་བདག་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་རྙེད་པ།ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐར་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་སོག་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་འདི་ནི་ཇི་སྲིད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་རྟོགས་པ་དེ་སྲིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་མོད། ཁྱོད་ནི་དོན་དམ་པ་དང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་མི་མཁས་པས་ལ་ལར་འཐད་ པ་བཅུག་ནས་རིགས་པ་མ་ཡིན་པ་ལས་དེ་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁོ་བོ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ལ་མཁས་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱོགས་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་བསལ་བའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི་འཐད་པ་གཞན་འཐད་པ་གཞན་གྱིས་ཟློག་པར་ བྱེད་ཅིང་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྒན་རབས་ལྟར།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ལས་ཉམས་པ་ཁྱོད་ཁོ་ན་ཟློག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དུ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་བཞིན་དུ་མཚན་གཞིར་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་འགྱུར་བར་བྱ་ དགོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་དོན་དམ་པར་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མཚན་གཞི་མེད་པས་མཚན་ཉིད་གཉིས་ཀྱང་མེད་པས་ཚད་མ་གཉིས་སུ་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྒྲ་རྣམས་ལ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོའི་འབྲེལ་བར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཁས་ ལེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེ་ན།འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་དཀའ་སྟེ། ཁྱོད་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོའི་འབྲེལ་བས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པའི་སྒྲ་དེ་དག་ཁོ་ནས་ཐ་སྙད་བྱེད་ཅིང་། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་དོན་ཡང་མི་འདོད་པས། ཨེ་མ་ཀྱི་ཧུད་ཁྱོད་ནི་འདོད་པ་ཙམ་ལ་རག་ལས་ཏེ་འཇུག་པ་ཉིད་དོ། ། གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་གཞལ་བྱ་གཉིས་གནས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ལུང་ལ་སོགས་པ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཚད་མ་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བུམ་པ་མངོན་སུམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འཕགས པ་མ་ཡིན་པའི་ཐ་སྙད་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།དེས་ན་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།

同样地，如果详细观察，地等诸法也没有离坚性等之外的所依，也没有离开所依而独立存在的能依之性相。虽然如此，但这在世俗谛中是存在的。因此，诸位论师们从相互观待而成立的角度安立为成立。
这一点必须如此承认，如果不是这样，世俗谛就不合理了。因此，这将成为胜义谛而非世俗谛。以正理观察时，不是说手指等完全不存在，那么是什么呢？以将要阐述的正理，色、受等诸法也是不存在的，因此它们也应该如同手指等一样承认为世俗有，然而事实并非如此，所以这是不存在的。
这种依缘安立的道理在《入中论》中已广泛阐述，应当从彼处详细寻求。如果说：进行如此细致的观察有何用？我们并不说一切量和所量的名言都是真实的，只是认为这是以此方式安立世间共许的。对此回答：
我们也这样说，何需对世间名言作如此细致的观察？世俗颠倒性的自性存在，作为希求解脱者引导解脱的善根，只要未证悟真实性就会一直存在。而你因为不通达胜义谛和世俗谛，在某些地方运用正理，反而从不合理的角度破坏了它。
我因为善于安立世俗谛，所以安住于世间立场，为了遣除世俗的一边而建立的正理，用其他正理来遮遣，如同世间长者那样，只是遮遣你这个违背世间法规的人，而不是遮遣世俗。
因此，如果是在世间名言中，那么就必须如同有相一样必定要有所相，所以就会有同样的过失。如果是在胜义中，那么因为没有所相，两种相也不存在，怎么会有二量呢？
如果说不接受像声音那样具有作用和作者关系为前提的差别解释，这是非常困难的。你只用那些涉及作用和作者关系的词来表达，却又不承认作用和作者等词的含义，唉！你只是随着自己的意愿而行事罢了。
当如是二所量不存在时，经教等就不是以不具有自相和共相为对境的方式而成为非其他量。此外，'瓶子是现量'等这样的世间名言未被包括，以及承认非圣者的名言，因此相的定义就会有不周遍的过失，所以这是不合理的。

།ཅི་སྟེ་བུམ་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་ཚད་མས་ཡོངས་སུ་གཅད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ལ་འབྲས་ བུ་བཏགས་པར་བྱས་ཏེ།སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཞེས་བསྙད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བུམ་པ་ཡང་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུས་བཏགས་པ་བྱས་ནས་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ་སྙམ་ན། རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ ལ་ནི་བཏགས་པ་མི་རིགས་ཏེ།འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་བདེ་བ་ལས་ཐ་དད་པར་དམིགས་ལ། དེ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། དཀའ་བ་བརྒྱ་ཕྲག་དུ་མའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན་འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཉིད་ ཡིན་པས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་རིགས་ན།བུམ་པ་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ནི་གང་ཞིག་བརྟགས་ནས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མངོན་སུམ་མ་ཡིན་པ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་ བུམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཏགས་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆེས་ཤིན་ཏུ་བཏགས་པར་མི་རིགས་ཏེ། གཞི་གདགས་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བོང་བུའི་རྭ་ལ་རྣོན་པོ་ཉེ་བར་འདོགས་པ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་ པའི་བུམ་པ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར།དེ་ཉེ་བར་བཏགས་པ་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ནི་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པ་མེད་པས་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བཏགས་པ་པའི་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྟོགས་ཤིག། ཇི་སྐད་དུ། འདི་ ལྟར་གཟུགས་སོགས་མ་གཏོགས་པར།།བུམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་བཞིན་རླུང་ལ་སོགས་པ་ནི། །མ་གཏོགས་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་མ་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མ་ཁྱབ་ པ་ཉིད་དོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་མི་འདོད་དོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། གཟུགས་མཐོང་ ཚེ་ན་བུམ་པ་ནི།།ཐམས་ཅད་ཁོ་ན་མཐོང་མི་འགྱུར། །བུམ་པ་མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་འང་། །དེ་ཉིད་རིག་པ་སུ་ཞིག་སྨྲ། །རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདི་ཉིད་ཀྱིས། །བློ་མཆོག་ལྡན་པས་དྲི་ཞིམ་དང་། །མངར་དང་འཇམ་པ་ཐམས་ཅད་དག། སོ་སོར་དགག་པར་བྱ་བ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲ་ནི་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་དོན་གྱི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།དབང་པོ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་དོན་ནི་མངོན་སུམ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དབང་པོ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བུམ་པ་དང་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་རྣམས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ ལ།དེ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྩཝ་དང་སོག་མའི་མེ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྗོད་པར་བྱེད་དོ། །གང་ཞིག་དབང་པོ་དང་དབང་པོ་སོ་སོ་ལ་འཇུག་པས་ཞེས་བྱ་བས་མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་པར་བྱེད་པ། དེ་ལྟར་ན་ནི་ཤེས་པ་ ནི་དབང་པོའི་ཡུལ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡུལ་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་མི་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡུལ་སོ་སོ་བའམ་དོན་སོ་སོ་བ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

如果说瓶子的近取因蓝色等是由现量度量所遍知的缘故是现量，因此如同将果归属于因而说'诸佛出世安乐'那样，蓝色等成为现量的因的瓶子也将果归属于因而说为现量的话，这种情况的对境不应归属。因为出世在世间与安乐是不同的所缘，而且由于是有为相的自性，以及由于是百种艰难的因，所以不是安乐。对此说为安乐时，由于是无关联的缘故，这种情况的对境可以归属，但在此说瓶子是现量时，并非观察后成为现量性的瓶子是现量，也不是另外所缘的非现量。
如果说由于没有异于蓝色等的瓶子，所以成为假立的现量性的话，即便如此也极不应假立，因为没有所假立的基础。对驴角假立锋利是不合理的。再者，如果由于没有异于世间言说支分的蓝色等瓶子，而了知它是假立的现量性的话，那么蓝色等也由于没有异于地等，蓝色等也应了知为假立的现量性。如所说：'如是除去色等，瓶子是不存在的，如是除去风等，色也是不存在的。'因此，如是等世间言说由于不摄于相，故相不周遍。
对于见到真实义者而言，不承许瓶子等和蓝色等是现量性。在世间世俗中，瓶子等唯应承许为现量性。如《四百论》中说：'见色之时瓶，一切皆不见，瓶是现量者，谁说是真知。以此观察理，具最胜慧者，香气及甜软，一切应分别，而作遮破也。'
再者，现量之词由于是诠表非隐蔽义的缘故，根对向的对境是现量。在此，从'根对向'开始，瓶子和蓝色等非隐蔽者成立为现量性，而遍知它的智如同草与柴火般，由于是现量的因，故说为现量性。某些以'根与根各别趣入'来解释现量之词，如此则由于智不是根的对境，而是境的对境，故不应作别释，不成为境各别或义各别。


།ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་གཉི་ག་ལ་རག་ལས་པ་ཡིན་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་རྣམས་རྟེན་གསལ་བ་དང་ཞན་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེ་དག་གྱུར་ན་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་རྟེན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། དོན་དང་དོན་སོ་སོ་ལ་འཇུག་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དབང་པོ་དང་དབང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ནི་རྟེན་གྱིས་བསྟན་པས་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ།རྔའི་སྒྲ་ནས་ཀྱི་མྱུ་གུ་ཞེས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་སྟོན་པ་ནི་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། འདི་ནི་སྔ་མ་དང་མི་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེར་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པས་ཡུལ་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ བསྟན་ན།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་གི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་མ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡུལ་གཅིག་ལ་འདུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བརྗོད་ ན་ནི།ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ལས་སྐྱེས་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཡིད་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཅེས་ཤེས་པ་རེ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིད་དུ་འགྱུར་ལ། རྟེན་གྱིས་བསྟན་ན་ནི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ་ལ་ འཇུག་པ་ཡིན་ཡང་ཕན་ཚུན་དབྱེ་བ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།འདིར་ནི་ཚད་མའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པར་འདོད་པས་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བ་ཙམ་ཞིག་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་འདི་ཁྱད་པར་དུ་མངོན་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་བསྟན་པ་ལ་ དགོས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཐོང་ངོ་།།ཚད་མའི་གྲངས་སུ་འཇུག་པ་གཞལ་བྱའི་གཞན་གྱི་དབང་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞལ་བྱའི་རྣམ་པའི་རྗེས་སུ་བྱེད་པ་ཙམ་གྱིས་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་རྙེད་པའི་ཚད་མ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་དབང་པོས་བསྟན་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ མི་མཁོ་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡུལ་ཁོ་ནས་བསྟན་པར་རིགས་སོ།།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་ན་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་ལ་མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲ་རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་དང་། དོན་སོ་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་མ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རྟེན་ཁོ་ནས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། བཤད་པར་བྱ་སྟེ། མངོན་སུམ་གྱི་སྒྲ་འདི་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ནི་ཡོད་མོད་ཀྱི། དེ་ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྨྲས་པ་ཉིད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་སྤངས་ནས་དེ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་པར་བྱེད་ན་ནི། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་སྒྲ་ཡང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར མངོན་སུམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་རོ།།ཟློས་པའི་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དབང་པོའི་སྐད་ཅིག་གཅིག་གི་རྟེན་ཅན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཅིག་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ལ།

好的，这段文字是一段关于佛教认识论的讨论，主要探讨了“现量”（mngon sum，直观认知）的定义、产生方式以及与“根”（dbang po，感官）的关系。这段文字也涉及到了如何区分不同的“识”（rnam par shes pa，意识）以及如何理解“现量”的特性。我将尽力将其翻译成汉语，并解释其中的关键概念：

**翻译：**

“如果说，‘虽然意识的产生依赖于两者（根和境），但是因为意识会随着所依的清晰或模糊而变化，并且如果所依发生变化，意识也会发生变化，所以就像“眼识”这个名称本身就显示了所依一样。’虽然意识会分别执取不同的境，但是，依赖于根而产生的意识，因为是由所依所显示的，所以是现量。就像从鼓声到麦芽，由不共的因所显示的是可见的。’如果有人这样认为，那么这与之前的情况不同。因为，之前是通过‘色识’等来显示境的意识，而没有显示六识的分类。因为，意识与眼识等同时存在于同一个境中。如果像这样，将蓝色等六识都称为‘意识’，那么就会产生这样的疑问：‘这个意识是从有形的根产生的呢？还是从意根产生的呢？’如果通过所依来显示，那么即使意根的意识也执取眼识等的境，它们之间也会有明确的区分。

这里，因为我们想要阐述现量的定义，所以仅仅将离分别的认知承认为现量，并且想要将现量与分别认知区分开来。因此，我们没有看到通过不共的因来显示有什么必要。因为，被纳入量（pramāṇa，有效认知）的范畴，是取决于所量（prameya，被认知对象）的，并且仅仅通过随顺所量的形态，就能找到自身存在的量，所以不需要通过根来显示，因此，在任何情况下，都应该通过境来显示。

如果说，‘因为在世俗中，现量的名称非常流行，而“不同的境”这个名称并不流行，所以我们依赖于仅仅通过所依来区分’，那么应该这样回答：‘虽然现量的名称在世俗中流行，但是我们所说的正是世俗中现量的真实情况。如果抛弃世俗的真实情况，而对它进行分别解释，那么也会抛弃流行的名称。’因此，现量不会像那样变化。因为没有重复的意义，所以即使是依赖于根的刹那眼识，也不会成为现量。”

**关键概念解释：**

*   **现量 (མངོན་སུམ)：** 指的是直观认知，是一种不经过分别、直接感知事物的认知方式。
*   **根 (དབང་པོ)：** 指的是感官，包括眼、耳、鼻、舌、身、意。
*   **境 (དོན)：** 指的是感官所感知的对象，包括色、声、香、味、触、法。
*   **识 (རྣམ་པར་ཤེས་པ)：** 指的是意识，是认知的主体，包括眼识、耳识、鼻识、舌识、身识、意识。
*   **所依 (རྟེན)：** 指的是意识所依赖的根，即感官。
*   **分别 (རྟོག་པ)：** 指的是通过概念、语言等进行的认知活动。
*   **量 (ཚད་མ)：** 指的是有效认知，包括现量、比量等。
*   **所量 (གཞལ་བྱ)：** 指的是被认知对象。
*   **不共的因 (ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ)：** 指的是独特的、不与其他事物共享的因。

**核心思想：**

这段文字的核心思想是：

1.  **现量的定义：** 现量是一种不经过分别、直接感知事物的认知方式，它依赖于根和境，但主要由境来显示。
2.  **根与境的关系：** 意识的产生依赖于根和境，但根只是所依，境才是意识所执取的对象。
3.  **区分六识：** 虽然六识都称为“意识”，但它们所依赖的根不同，所执取的境也不同，因此可以区分。
4.  **现量的特性：** 现量是离分别的，它不依赖于概念、语言等，而是直接感知事物。
5.  **世俗谛与胜义谛：** 虽然现量的名称在世俗中流行，但其本质是空性的，不应执着于世俗的定义。

**总结：**

这段文字是一段非常复杂的佛教认识论讨论，它探讨了现量的定义、产生方式以及与根的关系。它体现了佛教对认知过程的深刻理解，以及对现量和分别认知的区分。理解这段文字需要一定的哲学基础和对佛教概念的了解。

希望这个翻译和解释对您有所帮助！

རེ་རེ་ལ་མངོན་སུམ་ཉིད་མེད་ན་ནི་མང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །རྟོག་པ་དང་ བྲལ་བའི་ཤེས་པ་ཉིད་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་དང་།དེས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱའི་ཐ་སྙད་བཤད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་ན་མངོན་སུམ་ཚད་མར་རྟོག་པ་ནི་དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ དང་ལྡན་པས་སྔོན་པོ་ཤེས་ཀྱི་སྔོན་པོའོ་སྙམ་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ཡང་མངོན་སུམ་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པའི་དོན་ཅན་གྱི་སྐབས་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྔ་པོ་རྣམས་བླུན་པ་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ལུང་ལས་ཀྱང་རྟོག་པ་དང་ བྲལ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཁོ་ན་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མཚན་གཞིའམ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་རུང་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་ན་ནི་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཡུལ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མངོན་སུམ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རབ་རིབ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མངོན་སུམ་ཉིད་མ་ཡིན་ལ། རབ་རིབ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་མངོན་སུམ་ཉིད་ཁོ་ནའོ། ། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡུལ་ཅན་རྟགས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཤེས་པ་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པའོ། །དབང་པོ་ལས་འདས་པའི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་རིག་ཅིང་ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་པ་དག་གི་ཚིག་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལུང་ངོ་། །འདྲ་བ་ལས་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་དོན་རྟོགས་པ་ནི་ཉེ་བར འཇལ་བ་སྟེ།དཔེར་ན་བ་མིན་ནི་བ་ལང་དང་འདྲའོ་སྙམ་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཚད་མ་བཞི་ལས་འཇིག་རྟེན་གྱི་དོན་རྟོགས་པར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཚད་མ་དག་ཡོད་ན་གཞལ་བྱའི་དོན་དག་ཏུ་འགྱུར་ལ། གཞལ་ བྱའི་དོན་དག་ཡོད་ན་ཚད་མ་དག་ཏུ་འགྱུར་གྱི།ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཐོང་བ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འཇིག་རྟེན་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་རག་སྟེ། སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། དཀྱུས་མ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། །འདིར་རང་གི་སྡེ་པ་དག་ན་རེ། གང་འདི་འདི་སྐད་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་བདག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་ཏེ། རང་ལས་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་གཉི་ག་ལ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་རིགས་ཏེ། ཡན་ལག་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད ཡིན་པའི་ཕྱིར།དེ་དགག་པ་ཡང་རིགས་ན། གང་འདི་སྐད་དུ་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྐྱེན་རྣམ་བཞི་སྟེ་རྒྱུ་དང་ནི། །དམིགས་པ་དང་ནི་དེ་མ་ཐག། བདག་པོ་ཡང་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ། །རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ལས་ན་གང་ཞིག་གང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་ས་བོན་གྱི་ངོ་བོར་གནས་པ་དེ་ནི་དེའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནོ། །དམིགས་པ་གང་གིས སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ནོ།།རྒྱུ་འགགས་མ་ཐག་པ་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ས་བོན་འགགས་མ་ཐག་པ་མྱུ་གུ་འབྱུང་བའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་ཡོད་པས་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་བདག་པོའོ། །འདི་དག་ནི་ རྐྱེན་བཞིའོ།།གཞན་གང་དག་སྔར་སྐྱེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ཕྱིས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ནི་འདི་རྣམས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྐྱེན་ལྔ་པ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་བ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འདི་དག་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མཛེར་ཏོ།

如果每一个都没有现量性，那么许多也不会成为现量。由于承许离分别的认识即是现量，而且由于它不作世间言说，又由于想要解说世间量和所量的言说，所以执著现量为量就成为无义。
关于'具有眼识者了知蓝色，而不是认为这是蓝色'这段经文，由于不是说明现量定义的场合，又由于是在显示五种根识的愚钝性，因此从经文也不能说离分别的识才是现量，这是不合理的。
因此，若是相属或自相或共相，只要在世间存在，由于一切都是现量所缘，所以是不隐蔽的，因此与其境识一起安立为现量。对于二月等，依非眩翳者的认识而言非现量，但对于眩翳者等而言则是现量。
对于隐蔽境的不错乱因所生的认识是比量。通达超越感官对境并且可信者的言语即是教量。从相似而了知所经验的对象是譬喻量，如认为犎牛似牛。
因此，如是由四量安立世间义的了知。这些也由相互观待而成立：有量则成所量，有所量则成量，量和所量二者并非由自性成立。因此，如所见即是世俗，说得够多了，应当解说正文。
此处自部诸师说：所说'诸法不从自生'是合理的，因为从自生无义故。所说'不从二生'也合理，因为缺一支分故。无因立场极为下劣，所以破斥它也合理。但所说'也不从他生'是不合理的，因为世尊唯说异体是诸法的能生，即：
'四缘即是因，所缘及无间，增上亦如是，第五缘非有。'其中，由'能作'为因的定义，故某法住于某法的能作种子体性，即是其因缘。所缘生起法的所依即是其所缘缘。
因灭无间即是果生起的缘，如种子灭无间是芽生起的缘。由某法有而某法生，彼即是其增上。这些是四缘。其他先生、俱生、后生等，都摄入这些之中。
自在天等非缘，正因如此，才确定说'第五缘非有'。因此，由于诸法从这些异体生起，所以有从他生。

།དེ་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྐྱེན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། ། རྐྱེན་ལ་སོགས་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །བདག་གི་དངོས་པོ་མིན་ན། །གཞན་དངོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འདུས་པའམ་སོ་སོ་བའམ་འདུས་པ་དང་སོ་སོ་བ་དག་གམ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་གཞན འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་རུང་སྟེ།སྐྱེས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་ཞིག་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། གཟུང་དུ་ཡོད་པའམ་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།བདག་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བས་ན་དངོས་པོ་སྟེ་སྐྱེ་བའོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་གཞན་དག་ལས་སྐྱེ་བ་སྟེ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ དུ་གྱུར་པ་དག་ལས་སྐྱེ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྐྱེན་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ཡོད་པ་ན་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཅི་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། བྱམས་པ་དང་ཉེར་སྦས་དག་ནི་ཡོད་པ་གཉིས་ཁོ་ན་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་གཉིས་ནི་དེ་ལྟར་ཅིག་ཅར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྣམས་ཀྱི་བདག་གི་ དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་བསྙད་དུ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པས་དངོས་པོ་རྣམས་གཞན་ལས་སྐྱེའི་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རུང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ལུང་གི་ དགོངས་པ་མངོན་པར་མ་ཤེས་པ་ཉིད་དེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དག་ནི་རིགས་པ་དང་འགལ་བའི་ངག་མི་གསུང་ལ། ལུང་གི་དགོངས་པ་ཡང་གོང་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྐྱེན་དག་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་བཀག་པ་ཡིན་དང་། བྱ་བ་ལས་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་ནི། མིག་དང་གཟུགས་ ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དག་ནི་དངོས་སུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་ཀྱི།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རྐྱེན་ཞེས་བྱ་ལ། བྱ་བ་དེས་ཀྱང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ པ་ཡིན་གྱི་རྐྱེན་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན། འབྲས་ཆན་གྱི་འཚེད་པའི་བྱ་བ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །བཤད་པ། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མེད། །གལ་ཏེ་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་དག་གིས་རྐྱེན་དང་ལྡན་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པར་ བྱེད་པ་ཞིག་ན།ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་བྱ་བ་འདི་འདོད་པ་ན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་འདོད་དམ། མ་སྐྱེས་པ་ལའམ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡིན་གྲང་ན། དེ་ལ་སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་མི་རིགས་ཏེ། བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་བྱ་བས་ཅི་ཞིག་དགོས་ཏེ། འདི་ནི་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་སླར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །མ་སྐྱེས་པ་ལ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་བྱེད་པ་མེད་པར་རིགས་པའི་ངོ་བོ འང་མིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ལ་ཡང་བྱ་བ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

对此进行解释：诸事物并非从其他缘而生，如是：诸事物的自性，于缘等中实不存在。若无自体事物，则他事亦不存在。若是作为果的诸事物，于因等诸缘他性的和合或个别或和合与个别，或于因缘聚合之外的任何其他，若于生起之前已经存在，则应从彼等生起，然而并非如是先于生起而存在，若已存在，则应可得见或生起无义。
因此，诸事物的自性于缘等中实不存在。若自体事物不存在，则他事亦不存在。生起故为事物即生起。他事即从他生起，彼不存在。因此，诸事物从他性生起此说不合理。
另一方面，由于将成无因之过，芽等作为果的诸事物的自性，于种子等缘无变异自性存在时亦不存在。因此，缘等于何处成为他性，慈氏与近护二者唯有同时存在方成互相观待的他性，然种子与芽二者并非如是同时。
因此，若诸果的自体事物不存在，则于种子等中他事即他性亦不存在。因此，正因为不可说为他，故非从他生，诸事物从他生起此说不应理。因此，未能通达他教之密意，如来不说违背正理之语，教义密意已如上所示。
因此，如是遮破从缘生说，而说从作用生者谓：眼与色等诸缘并非直接生起识，而是成办识生起之作用故名为缘，彼作用亦生起识，因此具缘之识生起作用能生识，而诸缘则不能，如煮饭之作用般，如是思维。
解释：无有具缘作用。若有某作用存在，则彼由眼等诸缘具缘而生识，然实不存在。云何？此中欲求作用时，是于已生识欲求耶？于未生耶？于正生时耶？其中于已生不应理，作用是成办事物，若事物已成就，则于彼作用何需，此如入中论所说：'已生复生不应理'等。
于未生亦不应理，如说：'此生无作者亦非理体性'等故。于正生时亦不可有作用，因为除已生与未生外无有正生故。

།ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་ཕྱེད་སྐྱེད་ཕྱིར། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེ་བ་མིན། །ཡང་ན་ཐམས་ཅད་ སྐྱེ་བཞིན་པ།།ཉིད་ནི་ཡིན་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བ་ལང་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཁྱད་པར་ཅན་ཡོད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་བསྟན་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན། འོ་ན་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་བྱ་བ་མེད། །གང་གི་ཚེ་ བྱ་བ་རྐྱེན་དང་ལྡན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།སྣམ་བུ་སྣལ་མའི་རང་བཞིན་དུ་མི་རིགས་པས། འཇག་མའི་རང་བཞིན་དུ་ཁས་ལེན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བྱ་བ་དངོས་པོའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་བྱ་བ་མེད་ན། འོ་ན་ནི་ རྐྱེན་དག་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།བཤད་པར་བྱ་སྟེ། བྱ་བ་མི་ལྡན་རྐྱེན་མ་ཡིན། གང་གི་ཚེ་བྱ་བ་མེད་པ་དེའི་ཚེ། རྐྱེན་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་རྒྱུ་མེད་པ་རྣམས་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཇི་སྟེ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བཤད་པ། བྱ་བ་ལྡན་ཡོད་འོན་ཏེ་ན། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐབས་དང་སྦྱར་རོ། །འོན་ཏེ་ནའི་སྒྲ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་བའོ། །དེ་ལ་བྱ་བ་མེད་པར་བཤད་ན། རྐྱེན་རྣམས་ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡིན་ན་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ལ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འཚོད་པའི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་དངོས པོ་དག་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེས་ན་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་པས་སྐྱེ་བའི་རྗོད་པར་བྱེད་པ་དོན་གྱིས་སྟོང་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྐྱེན་བྱ་བ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་དགོས། གང་གི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་ པའི་རྐྱེན་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། འདི་དག་ལ་བརྟེན་ སྐྱེ་བས་ན།།དེ་ཕྱིར་འདི་དག་རྐྱེན་ཅེས་གྲག་།ཇི་སྲིད་མི་སྐྱེ་དེ་སྲིད་དུ། །འདི་དག་རྐྱེན་མིན་ཇི་ལྟར་མིན། །གལ་ཏེ་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་རྣམས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བས་ན་འདི་དག་དེའི་རྐྱེན་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི། ཇི་སྲིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་དེ་མི་སྐྱེ་བ་དེ་སྲིད་དུ། མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཇི་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །བྱེ་མ་དག་ལས་ཏིལ་མར་བཞིན་དུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་སྔར་རྐྱེན་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་རྐྱེན་གཞན་ཅི་ཞིག་ཅིག་ལ་ལྟོས་ནས་རྐྱེན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ ཞེས་བྱ་བར་འདོད་ན།འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། གང་ཞིག་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་འདིའི་རྐྱེན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ། རྐྱེན་གཞན་དེའི་རྐྱེན་ཉིད་དེ་ཡང་རྐྱེན་ཡོད་ན་ཡིན་པས་འདི་ལ་ཡང་དཔྱད་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ།

如说：'正在生起的一半生起故，正在生起的非是生起。否则一切正在生起，即将成为是的过失。'如是所说。因为如此三时中生起的作用是不可能的，所以它也不是存在的。正因为如此，说道：'作用不具有缘。'就像不能说石女之子具有牛一样。这正是如'无差别中无差别者'等中观入根本论中所说的。
假设如此，那么将成为不具缘。对此说明这也不合理：'不具缘无作用。'当作用不具缘时，如何会有不具缘、无因的存在呢？就像毛毯不合理为草的自性，不能承认为芦苇的自性。因此作用不是事物的能生。
此处有人说：如果这样无作用，那么诸缘将成为诸事物的能生。对此解释：'不具作用非是缘。'当无作用时，诸缘离作用和不具作用、无因者如何是能生？如果说唯有具作用者才是能生，对此说明：'具作用有然而否。'应与上下文联系'非是'。'然而'是决定词。
对此说明无作用时，诸缘如何是具作用性？如同对识的生起作用所说那样，对煮等事物的作用也应当了知。因此诸事物也不从作用生起，所以说生起的表述成为无义。
此处有人说：我们何需'缘具作用'等这样的观察？因为依靠眼等诸缘而生起识等诸事物，所以眼等是缘，而识等也是从它们生起。对此说明这也不合理：'依此等生起故，故此等名为缘。乃至未生起之时，此等岂非非缘耶？'
如果说依靠眼等诸缘而生识，所以说这些是它的缘，那么只要所谓识这个果尚未生起之时，眼等这些怎么不是非缘？意思是它们就是非缘。如同从沙中不出油一样，从非缘中也不会生起。
如果认为先前成为非缘者依靠某个其他缘而成为缘性，这也不合理，因为对于思维这个非缘的缘性，其他缘的缘性也是在有缘时才有，所以对此也是同样的观察。因此这是不合理的。

།གཞན་ཡང་མིག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་དུ་ རྟོག་པ་ན།འདི་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པ། མེད་དམ་ཡོད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བཤད་པ། མེད་ན་གང་གི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར། ཡོད་ན་རྐྱེན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། མེད་པ་སྟེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་ལ་ནི་རྐྱེན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བས་བསྙད་འདོད་ན། ནུས་པ་མེད་པར་འདི་ཡི་འབྱུང་འགྱུར་ནི། །ཡོད་མིན་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེས པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོད་ན་སྟེ་བདོག་པ་སྐྱེ་བ་ཐོབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་རྐྱེན་ཡོངས་སུ་བརྟག་པས་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་རྐྱེན་འདུས་པ་རྣམས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་པ་མེད་པས་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྙད་ནས། དེའི་འོག་ཏུ་སོ་སོ་བ་རྣམས་རྐྱེན་ཉིད་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་རྐྱེན་རྣམས་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་རྐྱེན་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་རྒྱུའོ་ཞེས་རྒྱུའི་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་ནི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལ་མི་བརྗོད་དོ། ། གལ་ཏེ་དེའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། རྒྱུའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་འགྲུབ་པ། །ཇི་ལྟར་སྒྲུབ་བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་སྟེ། གལ་ཏེ་བསྒྲུབ པར་བྱ་བའི་ཆོས་འགྲུབ་ན་ནི།སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུས་དེ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ན། འགྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་གཉི་ག་ལ་ངོ་བོ་འགྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཡོད་པ་ནི་འགྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་ པ་དང་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་དོན་གཅིག་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུའི་རྐྱེན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མི་རིགས་སོ། །ད་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དགག་པའི་ཕྱིར། ཡོད་པའི་ཆོས་འདི་དམིགས་པ་ནི། །མེད་པ་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བསྟན། །ཅི་སྟེ་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་དམིགས་ པ་དང་བཅས་པའི་ཆོས་གང་དག་ཅེ་ན།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས་ན་། སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དམིགས་པ་གང་གིས་ཅི་རིགས་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པ་ན། ཡོད་པ་དག་ལ་བརྟག་ གམ།མེད་པ་དག་ལ་ཡིན་གྲང་། དེ་ལ་ཡོད་པ་དག་ལ་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་དེ་དོན་མེད་དེ། ཆོས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་ནི་དམིགས་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་ཆོས་རང་གི་བདག་ཉིད་དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ གྲུབ་ན།འདི་ནི་དམིགས་པ་དང་ལྡན་པར་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་བདོག་པའི་ཆོས་སེམས་ལ་སོགས་པ་འདི་དམིགས་པ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཁྱེད་ཅག་གིས་རང་འདོད་ཀྱི་དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། འདི་ལ་དམིགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ ཅུང་ཞིག་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འདི་དམིགས་པ་མེད་པར་ནི། །ཡིན་པ་ཁོ་ནར་ཉེ་བར་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། འདི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི་དམིགས་པ་དང་ འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

再者，当观察眼等这些作为识的缘时，是观察其为有还是无呢？从任何方面来看都不合理，对此解释道：'对于无或有的义理，缘都是不合理的。'为什么呢？解释道：'若无，作何者之缘？若有，缘又何为？'对于无，即不存在的义理，怎么能成为缘？若说将由生起而显示，这是不对的。若想说由将生而说明，则如'无有功能，此将不生'等所说过失的缘故。对于有，即已得生的存在，观察缘也是无果。如是，和合诸缘无有生果之能，说明非是缘已，其后当显示个别非是缘。
于此有说：虽然如是诸缘不成立，然而由显示相而有缘之成立。其中'能作者是因'，如是说因缘之相，对于不存在的石女儿则不说显示其相。若有其相则成为因缘，然而并非有，为何？'当法非有及，非无非有无，云何说能作，是因不应理。'其中能作是能生，若所作法成立，则能作因将生彼，然而不成立，因为于有无二者皆无自性成立故。
其中有不成立，因为已有故。无亦不然，因为非有故。有无亦不然，因为互相违背之义一体不存在故，及有二边过失故。由如是无有果生，故因缘亦不存在。是故所说由有相故有因缘者，如是不应理。今为破所缘缘故，说：'有法此所缘，唯显示为无，若法无所缘，所缘何能有？'
此中何者是有所缘之法？一切心心所。如是教说，心心所由色等所缘如其所应而生者，彼即是彼等之所缘缘，是观察有者还是无者？其中于有者，所缘缘无义，因为为生法而观察所缘，彼于所缘之前已有故。若如是法自性无所缘成立，此观察有所缘有何用？
是故有法心等此所缘无，唯是汝等自许有所缘而显示而已，此中与所缘少许关联亦不存在。若观察无之所缘，彼亦不应理，如'法此所缘无，唯如是显示'等，如是于非有则无有与所缘关联。

།ཆོས་འདི་དམིགས་པ་མེད་པ་ནི། ཡིན་པ་སྟེ་གྱུར་པ་ཁོ་ནར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་ཏེ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཅི་སྟེ་ཆོས་ནི་དམིགས་མེད་ན། །དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཅི་སྟེའི་ སྒྲ་ནི་དྲི་བའོ།།ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཏན་ཚིགས་སོ། །དེས་ན་དོན་ནི། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་ཆོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་མི་བདོག་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་ན། ཡང་དམིགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདིར་འགྱུར་ཏེ། དམིགས་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡང་ མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།ཇི་ལྟར་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་དམིགས་པ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་འདི་ནི་ཀུན་རྫོབ་པ་ཡིན་གྱི། དོན་དམ་པ་ནི་མ་ཡིན་པས་ཉེས་པ་མེད་དོ། །ད་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་དགག་པའི་ཕྱིར། ཆོས་ རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན།།འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱེད་ཕྱི་མའི་རྐང་པ་གོ་བསྣོར་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་ འགགས་ན་ཡང་ཞེས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ།།དེས་ན་འདི་སྐད་དུ། འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། །ཞེས་འདོན་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་གསུངས་པ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡེབ་པའི་ཕྱིར་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་འགག་མ་ཐག་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ བའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ཏེ།འདི་ལ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུར་གྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། རྒྱུ་ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་འདི་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་འགག་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར།མྱུ་གུའི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ས་བོན་འགག་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ས་བོན་འགགས་ན་སྟེ་མེད་པར་གྱུར་ན། མྱུ་གུའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ལ། ས་བོན་འགག་པའི་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ ཡིན་ཏེ།འདི་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཆད་པ་ནི། འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ་། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་སྟེ། དེས་ན་མྱུ་གུ་མ་སྐྱེས་པར་ས་བོན་འགག་པར་འདོད་ན་ཡང་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ མི་རིགས།།ཞེས་བྱའོ། །ཡང་ན། བདག་ལས་མ་ཡིན་གཞན་ལས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བ་བཀག་པ་དེ་ལ་དགོངས་ནས། ཆོས་རྣམས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན་ན། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་མི་རིགས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་། འགགས་ན་རྐྱེན་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཏེ། འདི་ལ་བཤད་པ་ནི་སྔ་མ་ཉིད་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་བསལ་བར་བཞེད་ནས་བཤད་པ། ས་བོན་ལ་སོགས་པ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་རྣམས་ཀྱི། །ཡོད་པ་གང་ཕྱིར་ཡོད་མིན ན།།འདི་ཡོད་པས་ན་འདི་འབྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་འདི་ནི་འཐད་མ་ཡིན། །འདིར་གང་ཞིག་ཡོད་པས་གང་འབྱུང་བ་དེ་ནི་དེའི་བདག་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་པོའི་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ན། དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་མེད་པ་ན་གང་ཞིག་འདི་ཞེས་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བསྙད་ པ་དེ་ག་ལ་ཡོད་ཅིང་།གང་ཡང་འདི་ཞེས་འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྟོན་པ་དེ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ལས་ཀྱང་རྐྱེན་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྣལ་མ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བར་དམིགས་ནས། སྣལ་མ་སོགས་པ་དག་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པར་བྱ་ སྟེ།སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་རྐྱེན་ཉིད་ལྟ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཇི་ལྟར་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྐྱེན་རྣམས་སོ་སོ་འདུས་པ་ལས་། །འབྲས་བུ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད། །རྐྱེན་རྣམས་ལ་ནི་གང་ མེད་པ།།དེ་ནི་རྐྱེན་ལས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

这个法是无所缘的，你已经如是显示了，'有所缘'是语词的剩余部分。
如果法是无所缘，怎么会有所缘呢？其中'如果'是疑问词，'怎么会'是理由。因此意思是：如果这样法不存在且无有，即是无所缘，那么又怎么会有所缘呢？意思是因为没有能缘，所以所缘也不存在。
如果问：心和心所法如何成为有所缘？这个特征是世俗谛的，不是胜义谛，所以没有过失。
现在为了否定等无间缘，说：'诸法若非生，灭则不应理，是故等无间不合理，若已灭缘又是何？'其中后半偈颂的句子应当颠倒看。'又'字应当按顺序与'若已灭'连用。
因此这样说：'若已灭缘又是何？是故等无间不合理。'这样诵读，如此说是为了偈颂的韵律。
其中，因灭无间而果生起的缘是等无间缘的特征，这应当观察。如果作为果的芽等诸法非生，则作为因的种子等的灭就不应理。当是这样时，因为因不灭，芽的等无间缘又是什么呢？
如果认为即使果未生种子也会灭，那么如此种子若灭即成无，则芽的缘又是什么？种子灭的缘又是什么？这两者都将成为无因。解释说：'若已灭缘又是何？'
'又'字是对应无生，因此如果认为芽未生种子也会灭，则两者都将成为无因，所以'等无间不合理'。
或者，由'非从自生亦非从他'等否定了生，基于否定生，说：'诸法若非生，灭则不应理，是故等无间不合理。'
此外，'若已灭缘又是何'，对此解释应当如前所述。
现在为了遣除增上缘而说：种子等'诸法无自性，以其非有故，此有故彼生，说此不应理。'
此中，由于某法存在而某法生起，则彼为此之增上，这是增上缘的特征。然而诸法是缘起的缘故无自性，那么怎么会有所谓的'此'作为因，又怎么会有所谓的'此'显示为果呢？因此从特征上也没有成立缘。
有人说：观察到从经线等生起毯子等，所以经线等是毯子等的缘。
解释说：如果毯子等果的生起本身就不存在，诸缘的缘性怎么能成立？为了说明毯子等果的生起如何不存在，说：'诸缘各别聚，彼果实非有，诸缘中若无，如何从缘生？'

།དེ་ལ་སྣལ་མ་དང་ཚིག་པ་དང་ཐག་ཟངས་དང་། སོན་ཤིང་ལ་སོགས་པ་སོ་སོ་བ་དག་ལ་སྣམ་བུ་སོ་སོར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ལ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མང་པོས་འབྲས་བུ་མང་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ ཕྱིར་རོ།།སྣལ་མ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་དག་ལ་ཡང་སྣམ་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡན་ལག་རེ་རེ་བ་དག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་གཅིག་དུམ་བུ་སྐྱེ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པས་རྐྱེན་དག་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ནི་མེད་པར་ཡང་། །རྐྱེན་དེ་ དག་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ན།། ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པར་གྱུར་ན་ནི། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལ་ཡང་། །འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་འཇག་མ་དག་ལས་ཀྱང་སྣམ་བུ་ཅིའི་ཕྱིར་ན་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ ཏེ་འབྲས་བུ་གཞན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་རྐྱེན་ཡང་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ཅི་རྐྱེན་དག་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་བྱ་བར་བསམས་པར་གྱུར་ན། འབྲས་བུ་ཐ་དད་པ་ནི་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །བཤད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་རྐྱེན་གྱི་ རང་བཞིན་ནི་།།རྐྱེན་རྣམས་བདག་གི་རང་བཞིན་མིན། །བདག་དངོས་མིན་ལས་འབྲས་བུ་གང་། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་རྐྱེན་རང་བཞིན། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་རྐྱེན་གྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ན་ནི། དེ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ རྐྱེན་རྣམས་ཀྱང་བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ།རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། སྣམ་བུ་ནི་སྣལ་མའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་ན་ནི། གལ་ཏེ་སྣལ་མ་དག་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན། སྣམ་བུར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ནི་ཆ་ཤས་ཀྱི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་གྱི།རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ལ་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་སྣལ་མའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར། ཇི་སྐད་དུ། སྣམ་བུ་རྒྱུ་ལས་འགྲུབ་འགྱུར་ཞིང་། །རྒྱུ་ཡང་གཞན་ལས་འགྲུབ་འགྱུར་བས། ། གང་ཞིག་རང་གི་འགྲུབ་མེད་པ། །དེས་གཞན་བསྐྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་མིན། །དེའི་ཕྱིར་རྐྱེན་གྱི་རང་བཞིན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། རྐྱེན་མིན་རང་བཞིན་འབྲས་བུ་ནི། །ཡོད་མིན ཏེ།གང་གི་ཚེ་སྣམ་བུ་སྣལ་མའི་རང་བཞིན་དུ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་འགལ་བ་འཇག་མའི་རང་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འདིར་སྨྲས་པ། འབྲས་བུ་མེད་དུ་ཟད་མོད། རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཡང་རྐྱེན་དག་ལས་སྐྱེ་ན། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ཀྱང་ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་ལ། སྣམ་བུ་དང་རེ་ལྡེ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི་སྣལ་མ་དང་འཇག་མ་དག་རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེས་ན་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། རྐྱེན་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི་འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །འདི་དག་ནི་འདིའི་རྐྱེན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་མེད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་མེད་པས་ན། །རྐྱེན་མིན་རྐྱེན་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྐྱེན་དང་རྐྱེན མ་ཡིན་པར་ཞེས་ཚིག་བསྡུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་འབྱུང་གནས་ཀྱི་མདོ་ལས། གང་ནའང་སྟོང་པ་རིག་པ་མེད་པ་ན་། །ནམ་མཁའ་བར་སྣང་བྱ་ཡི་རྗེས་དང་མཚུངས། །གང་ནའང་ངོ་བོ་ཉིད་འགའ་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ནི་ནམ་ ཡང་གཞན་གྱི་རྒྱུར་མི་འགྱུར།།གང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མི་རྙེད་པ། །རང་བཞིན་མེད་དེ་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་རྐྱེན། །རང་བཞིན་མེད་པ་གཞན་གྱིས་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད། །རྒྱུ་དེ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བསྟན་པའོ།

对于经线、线头、铜线以及棉树等各个个体，并不存在各自的毛毯，因为在它们上面无法观察到，并且会导致多因生多果的过失。
对于经线等的聚合体上也不存在毛毯，因为在每个部分上都不存在，并且会导致一个果分段生起的过失。
因此，由于没有果，就没有缘。
如果认为'虽然那个不存在，但从那些缘中生起'，那么对于非缘的芦苇等，为什么不能生起毛毯呢？因为在非缘上也没有果。因此，果不会产生。
这里有人说：如果果是一个，缘是另一个，那么此时若思考'缘中有果还是无果'，则果是不同的。那么是什么呢？就是缘的自性。
解释道：果若是缘的自性，缘非自身自性，非自体性中何果，彼即如是缘自性。
如果安立果是缘的自性、缘的变化，这是不合理的。因为诸缘也非自身自性，意思是说非缘的本性。
如果说毛毯是经线的自性，如果经线以自身本性成立，就会成为毛毯。但它们是部分的自性的变化，而不是以自性成立的。
因此，对于非自身自性的它们，凡是称为毛毯的果，如何成为经线的自性？
如所说：'毛毯从因中成立，因也从他者中成立，某物自身无成立，如何能生他者？'
因此非缘自性。所以不存在缘自性的果。
如果说是非缘的自性，则非缘自性的果不存在。当毛毯不是经线的自性时，怎么会是相违的芦苇的自性呢？
这里有人说：虽然没有果，但缘和非缘的确定是存在的。就像你说的'如果无果也从诸缘中生，为什么不从非缘中生？'如果没有称为毛毯和席子的果，经线和芦苇就不应该成为缘和非缘，因此果是存在的。
解释道：如果果存在，就会有缘和非缘。如此，有果时就会有'这些是这个的缘，这些不是这个的缘'的说法。但是在观察时也是不存在的。
因此，由于没有果，怎么会有非缘和缘呢？简言之，缘和非缘。
因此，诸法的生起是不存在的。
如《圣宝源经》中说：'何处空性无所知，如同虚空鸟迹相，何处全无任何体性，彼永不为他因缘。某法体性不可得，无自性故何为缘？无自性者他何生？此因善逝所宣说。'

།ཐམས་ཅད་ཆོས་ཀྱང་མི་གཡོ་བརྟན་པར་གནས། །མི་འགྱུར་འཚེ་བ་མེད་ཅིང་ ཞི་བ་སྟེ།།ཇི་ལྟར་ནམ་མཁའ་ཤེས་པ་མེད་པ་བཞིན། །དེ་ལ་མི་ཤེས་འགྲོ་བ་རྨོངས་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་རི་བོ་དག་ནི་མི་སྒུལ་བ། །དེ་བཞིན་ཆོས་རྣམས་རྟག་ཏུ་བསྐྱོད་མི་ནུས། །འཆི་འཕོ་མེད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡི། །ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་རྒྱལ་བས་རབ་ཏུ་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་དང་།དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འབྱུང་བ་མེད། །འཆི་འཕོ་མེད་ཅིང་རྒ་བར་མི་འགྱུར་བ། །མི་ཡི་སེང་གེ་ཡིས་ནི་དེར་སྟོན་ཞིང་། །སེམས་ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་དག་ནི་དེ་ལ་བཀོད། །གང་ལ་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གང་ཡང་མེད། །གཞན་ཡང་མ་ཡིན་སུས་ཀྱང་མི་རྙེད་ པ།།ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་དག་ན་ཡང་། །མི་རྙེད་དེ་དག་ལ་ནི་མགོན་པོས་བཀོད། །བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཞི་བའི་འགྲོ་གསུངས་ཀྱང་། །འགྲོ་བ་གང་ཡང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་དག་འགྲོ་ལས་གྲོལ་བར་རྣམ་པར་གསུངས། །གྲོལ་ནས་སེམས་ཅན་མང་པོ་གྲོལ་བར་ མཛད།།ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། རྐྱེན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ལས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ ཁྱད་པར་འགག་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟར་ན་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་འོང་བ་མེད་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་བྱ་བ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ། རབ་ཏུ་གྲགས་པའི་འཐད་པ་གཞན་ཅུང་ཟད་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པ་ཞིག་ཡོད་ན་དེ་སོང་བའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པའམ། མ་སོང་བའམ་བགོམ་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། རེ་ཞིག་སོང་ལ་མི་འགྲོ་སྟེ། །མ་སོང་བ་ལའང འགྲོ་བ་མེད།།སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལམ་གྱི་རྣམ་པར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འགགས་པ་ལ་ནི་སོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མ་སོང་ཞེས་བྱ་ལ། ད་ལྟར་བ་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་ཟིན་པ་ལ་ནི་སྒོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ ལ་སོང་བ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འགགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྒོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ད་ལྟར་བ་དང་འབྲེལ་བ་བརྗོད་པ་འདིས་བརྗོད་ན་འབྲེལ་བ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་རེ་ཞིག་སོང་བ་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ།།རེ་ཞིག་གི་སྒྲས་ནི་དགག་པའི་རིམ་པ་སྟོན་པའོ། །མ་སོང་བ་ལ་ ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།མ་སོང་བ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་མ་འོངས་པ་ལ་བརྗོད་ལ། འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བ་གཉིས་ཤིན་ཏུ་ཐ་དད་པས། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་མ་སོང་བ་ཡིན་ན་ནི་ ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ།འོན་ཏེ་འགྲོ་ན་ནི་དེ་ཇི་ལྟར་མ་སོང་བ་ཡིན། བགོམ་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། སོང་དང་མ་སོང་མ་གཏོགས་པར། །བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ན་འགྲོ་བ་པོས་ཡུལ་གང་བརྒལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི། དེའི་སོང་བའི་ཡུལ་ཡིན་ལ། གང་བརྒལ་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་ནི་དེའི་མ་སོང་བ་ཡིན་ན། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་ཐ་དད་པར་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་གཞན་གསུམ་པ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བགོམ་པ་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ་། ཤེས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི ཕྱིར་བགོམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་ཟིན་པ་མ་ཡིན་ཞིང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་པས་བགོམ་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་དོ།

一切诸法不动而安住，不变无害而寂静，如同虚空无所知，对此无知众生成迷惑。如同山岳不动摇，如是诸法恒时不可动。无有死亡亦无生，诸法如是佛陀善说。
如是等等，复次，无生亦无起，无死亡亦不衰老，人中狮子如是宣说，令百千众生安住其中。于此无有任何自性，亦非他性任谁不得，内中亦无外处亦然，不可得者导师安立。善逝虽说寂静之趣，然无任何趣可得，说彼等解脱诸趣，解脱已令众多众生解脱。
如是所说。此乃月称论师所造《明句论》中缘起品第一之释。
于此有言：虽然从遮遣生起而建立缘起差别无灭等，然而如是为成立缘起无去无来，为遮遣去来之作用，应当略说其他极为著名之正理。
当说：若有所谓去，应观察已行之道、未行之道或正行之道，然一切种皆不应理，故说：已去中无去，未去亦无去，离已去未去，不知正行处。
其中，道中去之作用已灭者，名为已去。去之作用未生者，名为未去。现在去之作用所摄者，名为正行。
其中，已去是去之作用已灭，彼与说现在去之作用相关之'正行'声无关，故首先已去有去不应理。'首先'声表示遮遣次第。
未去亦非去，因未去说未生之去作用即未来，而去是现在，故未来与现在二者极为相异，是故未去亦无去。若是未去，如何是去；若是去，如何是未去？
正行亦无去。何以故？离已去未去，不知正行处。此中，行者所越过处，是其已去之处，未越过处，是其未去处。离已去未去外，不见有所谓正行之第三道分。
由于如是不能了知正行，不能了知、不能通达，故正行非有。是故彼非去作用所摄亦非去，故正行亦无去。

།ཅི་སྟེ་འགྲོ་བཞིན་པའི་འགྲོ་བ་པོའི་རྐང་པས་མནན་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བགོམ་པའང་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་མ་ ཡིན་ཏེ།རྐང་པ་ཡང་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་ལ་གནས་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཀྱི་རྒྱབ་ཀྱི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་སོང་བའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ཞིང་། རྐང་པའི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྟིང་པར་གནས་པའི་མདུན་གྱི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་མ་སོང་བའི་ཁོངས་སུ་ གཏོགས་པ་ཡིན་ཞིང་།རྡུལ་ཕྲ་རབ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་རྐང་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་ཐ་དད་པར་བགོམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྐང་པ་ལ་ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱས་པ་དེ་བཞིན་དུ། རྡུལ་ཕྲ་རབ་རྣམས་ལ་ཡང་ཤར་ནུབ་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཀྱི་ཆ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ཕྱེད་སོང་བར་གྱུར་པའི་བགོམ་པ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། བགོམ་པ་ལ་ ནི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་འདི་ན།གང་ན་གཡོ་བ་དེ་ན་འགྲོ། །དེ་ཡང་གང་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ། །གཡོ་བ་སོང་མིན་མ་སོང་མིན། །དེ་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད། །དེ་ལ་གཡོ་བ་ནི་རྐང་པ་འདེགས་པ་དང་འཇོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་འགྲོ་བཞིན་པའི་འགྲོ་བ་པོའི་ གཡོ་བ་ཡུལ་གང་ན་ཡོད་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།གཡོ་བ་དེ་ཡང་སོང་བའི་ལམ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་བགོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་ བ་དམིགས་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་བྱ་བས་ཟིན་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ། །འདིར་འགྲོ་བ་གཅིག་ནི་ཤེས་པའི་དོན་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་ཡུལ་གཞན་དུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་བགོམ་པ་ ལ་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བཤད་པ།བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡི། །བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཁྱོད་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལས་བགོམ་པར་བརྗོད་པར་འདོད་ཅིང་། དེ་ལ་ཡང་འགྲོའོ་ ཞེས་སྨྲ་ན།འདིར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ཡིན་པས། དེས་ལམ་བགོམ་པ་བརྗོད་པར་འགྱུར་མོད། འགྲོའོ་ཞེས་ཡང་བགོམ་པར་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བར་ནི་མི་རིགས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ནི་འཐད་པར་འགྱུར། །ཞེས་ བྱའོ།།གཏན་ཚིགས་བཤད་པ། གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡི། །བགོམ་པ་འཐད་པ་མེད་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འགྲོ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དགོས་པ་ནི་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཅིག་ནི་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཉེ་ བར་མཁོ་བའི་ཕྱིར་དང་།གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་འདི་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ་བགོམ་པ་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ངག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་ སྲིད་ཀྱི།འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་དང་། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འབྲེལ་བར་འདོད་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་བགོམ་པའི་བརྗོད་པ་ལ་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པས། ངག་གི་དོན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། གང་གི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ། ། དེ་ཡི་བགོམ་ལ་འགྲོ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །རྒོལ་བ་གང་གི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞིང་། གང་ཞིག་བགོམ་པའི་མིང་ཅན་དུ་གྱུར་པ་འགྲོ་བའི་བྱ་བས་སྟོང་པ་ལ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་བརྟེན་པར་གྱུར་པར་འདོད་པ་དེའི་ཕྱོགས ལ་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་བགོམ་པ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་འདིའི་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་གྱི་སྒྲ་ནི་འདི་ལྟར་གྱི་དོན་ནོ།

如果认为正在行走的行走者脚所踩的方向就是正在跨越的，这种想法是不对的。因为脚也是由极微尘组成，脚趾尖所在的极微尘的后方属于已走过的范围，脚跟所在的极微尘的前方属于未走过的范围，除了极微尘之外也没有其他的脚，因此除了已走过和未走过之外，没有别的正在跨越的。
如同对脚的分析一样，对极微尘也应该从东西方向的部分来进行分析。因此，刚刚生起的分析中，认为有一半已走过的跨越是不合理的。所以可以确定在跨越中没有行走。
有人说：在跨越中确实有行走，因为哪里有动作，哪里就有行走。由于在跨越中，动作既不属于已走过也不属于未走过，所以在跨越中有行走。这里的动作是指脚的抬起和放下。因为正在行走的行走者的动作在某处存在，那个地方就有行走，而这个动作既不存在于已走过的路上，也不存在于未走过的路上，而是只存在于正在跨越之中。因此只有在跨越中才有行走，凡是观察到行走的地方就是跨越，而且这已经被行为所确定。所以只有在跨越中才有行走。这里一个'行走'是认知的对象，另一个是到达其他地方的意思。
即使这样分析，也可以说明在跨越中没有行走：怎么能认为在跨越中有行走呢？因为没有行走就不可能有跨越。这里你认为具有行走的动作就称为跨越，而且说在其中有行走，但是这里行走的动作是单一的，它可以表示对路的跨越，但是再说'行走'与所要跨越的相关联是不合理的。
解释理由：因为没有行走就不可能有跨越。'没有行走'是指离开了行走。'跨越'的意思就是正在行走。意思是说，当一个行走动作用于称为跨越的地方，而且没有第二个动作的时候，这个'行走'的表述如果没有行走就不合理，这时在跨越中说'行走'就没有完整的语义。因为没有第二个动作，所以只能说'跨越'而不能说'行走'。如果认为'行走'本身与行走的动作相关联，那么跨越的表述就没有与动作的关联，因此语义就不完整。
如果说在跨越中有行走，那么就会导致跨越中没有行走的过失，因为认为在跨越中有行走的缘故。对于主张在跨越中有行走的论者来说，如果认为在没有行走动作的跨越名称上依托行走动作，那么在他的立场中就会导致跨越中没有行走的过失，也就是说他的跨越会变成离开了行走。这是因为他认为在跨越中有行走。'因为'这个词是表示这样的意思。

།འདི་ལྟར་རྒོལ་བ་དེའི་ལྟར་ན་ནི་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་བྱ་བ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་ཕྱིར་འགྲོ་ བ་དང་བྲལ་བའི་བགོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་དང་བྲལ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་བགོམ་པ་དང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་གཉི་ག་ཡང་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། བགོམ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་ནི། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། ། གང་གིས་དེ་བགོམ་གྱུར་པ་དང་། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་ལམ་གྱིས་བགོམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་རྙེད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་གཅིག་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ལམ་དེ་བགྲོད་པའི་གཞིར་གྱུར་པའི་བགོམ་པ་དེ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་གཉིས་པ་སྟེ། བགོམ པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་འདི་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།འགྲོ་བ་གཉིས་ཡོད་མོད་སྐྱོན་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། སྐྱོན་འདི་ཡོད་དེ་གང་གི་ཕྱིར། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་པོ་ཡང་གཉིས་སུ་འགྱུར། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བཤད་ པ།གང་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་བོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཕྱིར། །གང་ཕྱིར་བྱ་བ་ནི། གདོན་མི་ཟ་བར་ལས་སམ་བྱེད་པ་པོ་ཡང་རུང་སྟེ། རང་གི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདི་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལ་གནས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ ནོ།།ལྷ་སྦྱིན་གཅིག་འགྲོ་བ་ན་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བྱ་བ་གཉིས་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བགོམ་པ་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གང་གི་ཚེ་ལྷ་སྦྱིན་འདི་འདུག་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་ཡང་བྱེད་ཅིང་ལྟ་བར་ཡང་ བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་གཅིག་བྱ་བ་དུ་མ་དང་ལྡན་པར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ།འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ལ་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ནུས་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་གྱི་རྫས་ནི་མ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ཐ་དད་པས་དེའི་སྒྲུབ་བྱེད་ནུས་པ་ཡང་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ། འདུག་ པའི་བྱ་བས་སྨྲ་བ་པོར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་རྫས་གཅིག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་དུ་ཆུག་མོད་རྫས་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ནུས་པ་ཡིན་ན་དེ་ཡང་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གཅིག་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་འདྲ་བ་གཉིས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ ཡིན་པར་ཡང་མ་མཐོང་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ལ་འགྲོ་བ་གཉིས་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལྷ་སྦྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ལས་ན་འགྲོ་བ་པོ་ལྷ་སྦྱིན་ལ་འགྲོ་བ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འགྲོ་བའི་ རྟེན་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་རྟེན་འགྲོ་བ་པོ་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མེད་དོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་མེད་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་བ་མེད་ན་འགྲོ་བ་པོ། ། ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་པོ་མེད་པར་རྟེན་མེད་པའི་འགྲོ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མེད་འགྱུར་ན་སྟེ་བསལ་ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པའི། །འགྲོ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །འདིར སྨྲས་པ།འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་སྒོ་ནས་དེ་དང་ལྡན་པ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་འགྲོ་བ་པོ་ནི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། དེ་དང་ལྡན་པ་ལས་ཀྱང་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། འགྲོ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་ལྷ་སྦྱིན་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པར་མི་འགྱུར་ ཏེ།ཁར་བ་མེད་ན་ཁར་བ་ཅན་དུ་བརྗོད་པ་མེད་པ་བཞིན་ནོ།

按照这个反驳者的观点，'去'这个词中，由于需要动作，所以只有离开行走的步行才是去，因此步行就会成为离开去的过失。如果认为步行和'去'这两者都与动作相关，那么也是：
如果步行中有去，就会成为两个去的过失，即以什么而成为步行，以及在其中的去是什么。由于具有什么样的去而获得'以路步行'这样的说法，这是第一个去。以什么作为走过那条路的基础的步行中的去是第二个，如果步行中有去的话，就会成为这两个去的过失。
如果说有两个去有什么过失呢？过失是这样的：因为会成为两个去的过失，行走者也会成为两个。为什么会成为两个行走者的过失呢？解释道：因为没有去就不会有合理的行走者。因为动作必定依赖于业或作者，而这个去的动作也是存在于作者中的，所以是依赖于行走者的。
天授一人行走时没有第二个作者，因此没有第二个作者就没有第二个动作。因此说步行中有去是不合理的。如果说当天授坐着说话和看的时候，看到一个作者具有多个动作，同样地，一个行走者也应该有两个动作，这是不对的。因为能力是作者而不是实体，由于动作不同，其能力也确定为不同，坐的动作不会成为说话者。
如果说是同一个实体，虽然可以这样认为，但实体不是作者，那是什么呢？是能力，而且那也是不同的。而且也没有看到同一时间一个人是两个相同动作的作者，因此一个行走者没有两个去。
这里有人说：虽然如此，但是从'天授去'这样的说法中，可以观察到行走者天授有去。因此去是存在的，因为有去的所依行走者。应该说：如果有去的所依行走者就会这样，但那是不存在的。怎么样呢？解释道：如果没有行走者，去就不合理，没有去的话，行走者怎么会存在呢？
已经说过没有行走者就没有无所依的去。因此如果没有行走者，去就不存在，没有去的话，没有原因的去怎么会存在？因此去是不存在的。
这里有人说：去是存在的，因为通过它而说有具有它的。这里行走者是具有去的，从具有它而成为去。如果没有去的话，对不具有去的天授就不会说'去'，就像没有瓶子就不会说有瓶子一样。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་འདི་ཉིད་ཡོད་ན། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་འགྲོ་བ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། ། གསུམ་པ་གང་ཞིག་འགྲོ་བར་འགྱུར། །འདིར་འགྲོ་བར་བྱེད་པས་ན་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ན། དེ་ནི་རེ་ཞིག་མི་འགྲོའོ། །ཇི་ལྟར་མི་འགྲོ་བ་དེ་ལྟར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འོག་མ་གསུམ་གྱིས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང ཞིག་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ།འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་འདི་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ན་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲོ་ལ། འོན་ཏེ་འགྲོ་ན་ནི་འདི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ། གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ལས་ཐ་དད་པ་ཞིག་འགྲོའོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ མ་ཡིན་ཏེ།གང་ཞིག་ལ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་པ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གསུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་གང་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ་། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་འགྲོ་ལ། གཉི་ག་མ་གཏོགས་པ་ཡང་མི་འགྲོ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ ཞེ་ན།འགྲོ་བ་པོ་ཁོ་ན་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་པོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་འདིར་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་ནི་གཅིག་ ཉིད་ཡིན་ལ།དེས་ཀྱང་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་ལ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་པོ་སྟེ། མི་འགྲོ་བར་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། ། འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡིན་དུ་ཆུག་ན། འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་མི་སྲིད་པས། རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ན་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ། གང གི་ཕྱོགས་ལ་འགྲོ་བ་པོ།།འགྲོ་བ་དེ་ལ་འགྲོ་མེད་པའི། །འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་ཕྱིར་རོ། །རྒོལ་བ་གང་གི་འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ལས་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་ཡིན་ཞིང་། འགྲོ་བ་པོ་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ། འགྲོ་བ་པོའི་བརྗོད་པ་འགྲོ་བ་དང་ བཅས་པས།འགྲོ་བ་མེད་པར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་ཞེས་བྱ་བའི་ངག་འདིའི་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འདིའི་དོན་ལ་ འཇུག་གོ།ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་པོ་འགྲོའོ་ཞེས་གཉི་ག་ཡང་། འགྲོ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་འགྲོ་པོ་འགྲོ་འགྱུར་ན། །འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་འགྱུར་ཏེ། །གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན་པ་དང་། །འགྲོ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བའོ། །འགྲོ་བ་གང་དང་ལྡན་པས་ འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་ཞིང་བརྗོད་པ་འགྲོ་བ་གཅིག་པོ་དེ་དང་།འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས་གང་འགྲོ་བ་སྟེ། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་ཞིག་བྱེད་པ་སྟེ། འགྲོ་བ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་སུ་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གོང་མ་བཞིན་དུ་སྐྱོན་བརྗོད་ པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ལྷ་སྦྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བརྗོད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཡོད་དོ།

应当说明：如果有'去'这一说法存在，则应有去，但是这是不存在的。为什么呢？首先去者不去，非去者不去，除了去者和非去者之外，第三者又怎么会去呢？在此，由于进行去的动作故称为去者，但是它首先是不去的。怎样不去，将由下面三个偈颂来说明。非去者也不去，所谓非去者是指离开去的动作，而'去'这个词是用于具有去的动作，因此，如果是非去者怎么会去呢？如果去了又怎么说它是非去者呢？如果说除这两者之外另有一个去，这是不对的。除了去者和非去者之外，还有什么第三者可以认为是去呢？因此没有去。
在此有人说：非去者不去，除了两者之外也不去，那么是什么呢？只有去者才是去。这也是不存在的。为什么呢？如此：当没有去的时候，去者不应理，那么'去者去'这样的说法怎么会合理呢？在'去者去'这句话中，去的动作只有一个，它表达'去'的意思，而在'去者'的说法中并没有第二个去的动作，所以当没有去而有去者时，即无去而说去者是不存在的，这时'去者去'是不合理的。即使承认有'去'，'去者'这个说法是不可能的，所以是不合理的。
如果说由于具有去而去者具有去，这样的话也因为没有第二个去的动作，所以不会有'去'的说法，如说：在承认去者的一方，去者在那里就没有去，会导致去者的过失，因为承认去者去的缘故。对于主张由于具有去而成为去者的一方，并且承认去者去的人来说，由于去者的说法具有去，会导致无去的去者去这样的说法，因为没有第二个去的动作。因此'去者去'是不合理的。在'成为无去的去者'这句话中，'去者'这个词是用于去的动作的意思。
如果说去者去两者都具有去，那么：如果去者去的话，会导致有两个去，即由什么显现为去者，以及成为去者后所去的。具有什么去而显现并说为去者的那个去，以及成为去者后所作的去的动作，这两个去会成为过失。因此去者也会成为两个的过失，如前所说应当指出过失。因此'去'这样的说法将变得毫无意义。
在此有人说：虽然如此，但是因为有'天授去'这样的说法存在，所以去是存在的。

།དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཅི་འདི་འགྲོ་བ་ པོར་གྱུར་པ་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ། དེ་གཉིས་ལས་ཐ་དད་པ་ཞིག་འགྲོ་གྲང་། ཞེས་དཔྱད་པ་འདི་ནི་ལྷ་སྦྱིན་གྱི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ལ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་གྱི་ནའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྩོམ་པ་ ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་ལྷ་སྦྱིན་སྡོད་པ་བཏང་ནས་འགྲོ་བར་རྩོམ་ལ། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་གོས་ནི་རྩོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་རྩོམ་པ་ཉིད་ཡོད་ན། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ནི་མེད་དོ། །སོང་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་མེད་དེ། །མ་སོང་བ་ ལའང་འགྲོ་རྩོམ་མེད།།བགོམ་ལ་རྩོམ་པ་ཡོད་མིན་ན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་དེ་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་སོང་བའི་ལམ་ལའམ། མ་སོང་བའམ་བགོམ་པ་ཞིག་ལ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལ་སོང་བ་ལ་ནི་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། སོང་བ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འགགས་ པ་ཡིན་ན།གལ་ཏེ་དེར་འགྲོ་བ་རྩོམ་ན་ནི་དེ་སོང་བ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དག་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དེ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟ་བ་དག་ནི་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་པ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བྱ་ བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།བྱེད་པ་པོ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མ་གཟིགས་ནས། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ བཤད་པ།འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་ན། །གང་དུ་འགྲོ་བ་རྩོམ་འགྱུར་བ། །བགོམ་པ་མེད་ཅིང་སོང་བ་མེད། །མ་སོང་འགྲོ་བ་ག་ལ་ཡོད། །འདི་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ལྷ་སྦྱིན་འདུག་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ནི་གང་དུ་འགྲོ་བ་ རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་བགོམ་པའི་ལམ་གྱི་རྣམ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།སོང་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འདི་གཉིས་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་ཡང་འགྲོ་བ་རྩོམ་པའི་སྔ་རོལ་དུ་སོང་བ་མེད་ཅིང་བགོམ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་དུ་ འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ་མ་སོང་བ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེར་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མ་སོང་འགྲོ་བ་ག་ལ་ཡོད། །མ་སོང་བ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་ཤིང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མ་བརྩམས་པ་ཡིན་ན། དེར་འགྲོ་བ་རྩོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ པ་ནི།མ་སོང་འགྲོ་བ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བའོ། །གལ་ཏེ་ཡང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འགྲོ་བ་མེད་ན་ནི་འདི་དག་མི་རུང་ངོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཉིད་ཡོད་ ན་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ།འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་ཡོད་ན་ནི། གང་དུ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་འགགས་པ་དེ་ནི་སོང་བ་ཞེས་བརྟག་པར་བྱ་ལ། གང་དུ་ད་ལྟ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་བགོམ་པ་ཡིན་ཞིང་། གང་དུ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་མ་སོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྟག་ན། གང་གི་ཚེ་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་རྩོམ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།འགྲོ་རྩོམ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། །སྣང་བ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་། །སོང་བ་ཅི་ཞིག་བགོམ་པ་ཅི། །མ་སོང་ཅི་ཞིག་རྣམ་པར་བརྟག། ཐམས་ཅད་དུ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་ཉིད་དམིགས་པ་མེད་ན། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་དུས་གསུམ་དུ་རྟོག་པར་ཅི་སྟེ་བྱེད། དེའི་བརྗོད་པའི་རྒྱུ་ འགྲོ་བ་ཡང་ལྟ་ག་ལ་ཡོད།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ་འགྲོ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་གཉེན་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་གཉེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་དང་། ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་བཞིན་ ནོ།།འགྲོ་བ་ལ་ཡང་གཉེན་པོ་གནས་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

不是这样的，为什么呢？是作为行走者而行走呢？还是作为非行走者而行走呢？或是异于这两者而行走呢？对此的观察是以提婆达多为所依，而且从各个方面来看都不合理，所以这是错误的。在此有人说：行走是存在的，因为有其开始的缘故。此处提婆达多放弃静止而开始行走，而龟毛是不存在的，所以也不会有开始。对此回答：如果其开始确实存在，行走就应当存在，但是它并不存在。已走之处无行走开始，未走之处也无行走开始，正在走之处也无开始，那么在何处开始行走呢？如果行走的开始存在，那么就应当是在已走之路、未走之路或正在走之路上开始，但是已走之处没有行走的开始，因为已走是行走的动作已经停止了，如果在那里开始行走，它就不会成为已走，因为过去和现在是相违的。未走之处也没有行走的开始，因为未来和现在是相违的。正在走之处也不存在，因为它不存在，而且会导致有两个动作的过失，也会导致有两个作者的过失。因此，这样在任何地方都看不到行走的开始，所以说'在何处开始行走？'为了说明行走是不存在的，解释道：在开始行走之前，将在何处开始行走？没有正在走，没有已走，未走之处怎会有行走？就像当提婆达多处于静止状态时，没有行走的开始，在行走开始之前，没有正在走的路的形态，也没有已走。因此，由于没有已走和正在走，这两者都没有行走的开始。即使在行走开始之前没有已走和正在走，但是可能会想：将要开始行走的未走之处是存在的，可以在那里开始行走。对此回答：未走之处怎会有行走？未走是行走的动作未生起且未开始，所以说'在那里开始行走'这种说法是不相关的，这就是'未走之处怎会有行走？'的含义。即使已走、未走和正在走这些处所没有行走的开始，但是已走、未走和正在走是存在的，如果没有行走，这些就不合理。对此回答：如果这些确实存在，那么行走就应当存在。如果有行走的开始，那么行走动作已经停止的地方应当被认为是已走，现在正在进行的是正在走，尚未生起的是未走，但是当行走的动作开始本身都不存在时，行走开始在一切方面都是不显现的。什么是已走？什么是正在走？什么是未走？怎么分别？当在一切处都看不到行走的开始时，为什么要颠倒地在三时中分别？其所说的原因行走又怎么会存在？因此，这是不合理的。在此有人说：行走是存在的，因为有其对治的缘故。凡是有对治的就是存在的，就像明与暗、彼岸与此岸、怀疑与决定一样。行走也有对治存在。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་གཉེན་པོ་གནས་པ་ཡོད་ན་ནི་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ་ནི་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་གནས་པ་འདི་འགྲོ་བ་པོའམ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པའམ། དེ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་ གྲང་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་སྡོད་དེ། །འགྲོ་བ་པོ་མིན་སྡོད་པ་མིན། །འགྲོ་པོ་འགྲོ་པོ་མིན་ལས་གཞན། །གསུམ་པ་གང་ཞིག་སྡོད་པར་འགྱུར། །འགྲོ་བ་པོ་ཇི་ལྟར་མི་སྡོད་པ་དེ་ལྟར་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ཕྱི་མས་སྟོན་པར་ འགྱུར་རོ།།འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དེ། དེ་ནི་སྡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལ་གནས་པ་གཞན་གྱིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། གནས་པ་གཅིག་གིས་ནི་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱིས་ནི་སྡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་པོ་ཡང་ གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།།འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དོན་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་མི་སྡོད་ལ། འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མི་སྡོད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འགྲོ་བ་ པོ་ཉིད་སྡོད་དོ།།དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར། གང་ཚེ་འགྲོ་བ་མེད་པར་ནི། །འགྲོ་པོ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ན། །རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས། །ཇི་ལྟར་འཐད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་འདི་སྡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་གནས་པ་དང་། འགལ་བའི་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། འགྲོ་ བ་མེད་པར་ཡང་འགྲོ་བ་པོར་བརྗོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་པོ་སྡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་འཐད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འགྲོ་བ་ནི་ཡོངས་སུ་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་ལྡོག་པར་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་ན་གནས་པ་རྩོམ་པར་བྱེད་ན། འགྲོ་བ་མེད་ན་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པར་ མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཉིད་ཡོད་ན། འགྲོ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་མེད་དེ། འདི་ལྟར། བགོམ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །དེ་གཉིས་འགྲོ་བ་པོ་སོང་བའི་ལམ་ལས་ནི་མི་ལྡོག་སྟེ། འགྲོ་བ་མེད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།མ་སོང་བ་ལས་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ་པ་ལས་ཀྱང་མི་ལྡོག་སྟེ། དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དང་། འགྲོ་བའི་བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་འགྲན་ཟླ་གནས་ པ་མེད་པས་འགྲོ་བ་མེད་པ་ཡིན་ན།དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་འགྲོ་བ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གནས་པ་གྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། དེ་གྲུབ་པས་འགྲོ་བ་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་འགྲན་ཟླ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་པའི་འགྲན་ཟླ་ནི་འགྲོ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་གནས་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།འགྲན་ཟླ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འདི་ལྟར། འགྲོ་བ་དང་ནི་འཇུག་པ་དང་། །ལྡོག་པ་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས། །འདིར་གནས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་བཀོད་པའི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་ཏེ། འགྲོ་ བ་སུན་འབྱིན་པ་དང་འདྲའོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་ལྟར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་སྡོད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། འགྲོ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ཚིགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་གནས་པ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་གནས་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་གཏན་ ཚིགས་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་འགྲོ་བ་ལ་ཡང་།རེ་ཞིག་གནས་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་འདོན་པ་གོ་བསྣོར་ཏེ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེས་ན་འགྲོ་བ་མེད་ལ་དེ་མེད་པས་འགྲན་ཟླ་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འགྲོ་བ་ ནི་འགྲོ་བ་དང་འདྲ་བར་གསལ་བར་བྱའོ།།ཅི་སྟེ་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྩོམ་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

应当说，如果有其对治的安住，则会有行走，但是这是不存在的。为什么呢？在此，应当观察这安住是属于行走者，还是非行走者，或是除此二者之外的其他，但是一切情况都不合理，如说：
首先行走者不住，非行走者不住，除了行走者与非行走者，第三者又怎能住？
至于行走者为何不住，将由后面偈颂来说明。非行走者也不住，因为如果他本身就是住，那还需要其他安住做什么？一个安住成为非行走者，另一个成为住者，这样会导致有两个安住的过失，因此安住者也会成为两个，就会如前面所说的过失一样。
除了行走者和非行走者之外也没有其他的事物。在此有人说：非行走者不住，除了行走者和非行走者之外的也不住，那么是什么呢？是行走者在住。
这是不对的，因为：当没有行走时，行走者都不合理，那么说行走者住，怎么会合理呢？
当说'这在住'的时候，它就没有与安住相违的行走，没有行走也就不能说是行走者，因此说'行走者住'是不合理的。
在此有人说：行走是确实存在的，因为有从其返回的缘故。这里从行走返回时开始安住，如果没有行走，就不会有从其返回。
应当说，如果有从其返回，则会有行走，但这是不存在的，如此：不从正在走返回，也不从已走未走返回。行走者不从已走的路返回，因为没有行走；也不从未走的返回，因为没有行走；也不从正在走的返回，因为那不可得，且没有行走的动作。因此没有从行走返回。
在此有人说：如果因为行走没有对立的安住而不存在，那么为了成立行走就应当成立安住，由此成立则行走成立。因此安住是存在的，因为有对立存在的缘故。安住的对立是行走，那是存在的。因此安住也是存在的，因为有对立存在的缘故。
这也不合理，如此：行走以及进入和返回，也都与行走相同。这里为了成立安住而安立的行走，与行走是相同的，意思是与破除行走相同。
如同以'首先行走者不住'等破除为了成立行走而作为因的安住一样，在此对于为了成立安住而作为因的行走，也应当转换'首先住者不行'等两个偈颂来破除。因此没有行走，没有行走就也没有对立的安住。
如此首先应当明了行走与行走相同。如果说安住是存在的，因为有其开始的缘故。

།འདིར་འགྲོ་བ་བཏང་ནས་གནས་པ་རྩོམ་པར་འགྱུར་ལ། རྩོམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཇུག་པ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་ མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སྔར། སོང་ལ་འགྲོ་བའི་རྩོམ་མེད་དེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་འགྲོ་བའི་རྩོམ་པ་བཀག་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་། གནས་ལ་གནས་པའི་རྩོམ་མེད་དེ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གསུམ་གོ་བསྣོར་ཏེ་གནས་པའི་ འཇུག་པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་མཚུངས་པར་བསལ་བར་བྱའོ།།ཅི་སྟེ་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དེ་ལས་ལྡོག་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ལྷ་སྦྱིན་གནས་པར་གྱུར་ནས་གནས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ན་འགྲོ་བ་རྩོམ་པར་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་གནས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པར་ ཡང་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་ལྡོག་པ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་ལྡོག་པར་ཡང་ནི་འགྲོ་དང་མཚུངས་ཏེ། གནས་པ་ལས་ལྡོག་པ་ཡང་འགྲོ་བ་ལས་ལྡོག་པ་དང་མཚུངས་པར་བསལ་ བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་འགོག་པ་ན། །བགོམ་ལས་ལྡོག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སོང་དང་མ་སོང་ལས་ཀྱང་མིན། །ཞེས་འགྲོ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པ་དགག་པ་ལ་ཡང་། གནས་བཞིན་པ་ལས་མི་ལྡོག་སྟེ། །གནས་དང་མི་གནས་ལས་ཀྱང་མིན། ། ཞེས་འགྲོ་བ་དང་སུན་འབྱིན་པ་འདྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་མེད་དོ། །དེ་མེད་པས་འགྲོ་བའི་གཉེན་པོ་གནས་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་འགྲོ་བ་གྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། དེ་འགྲོ བ་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་རམ་ཐ་མི་དད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། འགྲོ་བ་དེ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །དེ་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །འགྲོ་བ་དང་ནི་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་ཉིད་ཅེས་ཀྱང་བྱར་མི་རུང་། །ཡང་ཇི་ལྟར་མི་ རུང་ཞེ་ན།བཤད་པ། གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཉིད་འགྲོ་པོ་ཡིན་འགྱུར་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཉི་ཀྱང་། །གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །འགྲོ་བའི་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་ལས་ཐ་མི་དད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་བ་ཡང་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་བྱ་བའོ་འདི་ནི་བྱེད་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ན། གཅོད་པའི་བྱ་བ་དང་གཅོད་པ་པོ་ནི་གཅིག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ།གལ་ཏེ་འགྲོ་དང་འགྲོ་བ་པོ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་བརྟག་ན། །འགྲོ་པོ་མེད་པའི་འགྲོ་བ་དང་། །འགྲོ་བ་མེད་པའི་འགྲོ་པོར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བ་པོ་དང་འགྲོ་བ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་འགྲོ་བ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་འགྲོ་བ་པོར་འགྱུར་ཞིང་། བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་ལྟར་འགྲོ་བ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་གཞན་དུ་གྲུབ་པའི་འགྲོ་བ་གཟུང་བར་བྱ་བར་འགྱུར་ན། བྱེད་པ་པོ་ལས་ལོགས་སུ་གྲུབ་པའི་འགྲོ་བ་ནི་འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས། འགྲོ་བ་ལས་འགྲོ་བ་པོ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པ ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། གང་དག་དངོས་པོ་གཅིག་པ་དང་། །དངོས་པོ་གཞན་པ་ཉིད་དུ་ནི། །གྲུབ་པར་གྱུར་པ་ཡོད་མིན་ན། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གང་དག་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་གི་ངོ་བོ་དང་གཞན་གྱི་ངོ་བོ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ བ་ཇི་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན།དེ་གཉིས་རྣམ་པ་གཞན་གང་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་གཉིས་གྲུབ་པ་མེད་དེ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། འདི་ནི་འགྲོ་བ་པོ་ལྷ་སྦྱིན་འགྲོའོ་ ཞེས་བྱ་བར་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲའོ།

在此处，放弃了行走而开始安住，那么这个开始如何不成为存在呢？对此回答说，进入也应当说与行走相同。
如同之前所说'已去中无有行走的开始'等词句遮止了行走的开始一样，此处也应当以'安住中无有安住的开始'等三个偈颂转换后，对安住的进入也应当如同行走一样予以遮遣。
如果认为安住是存在的，因为有从安住中退出的缘故。此处提婆达多安住后从安住中退出时开始行走，如果安住不存在的话就不会有从中退出的情况，对此回答说，如果有从中退出的话，安住就应当存在，但是这是不存在的。
因为退出也与行走相同，从安住中退出也应当如同从行走中退出一样予以遮遣。如同在遮止行走时说'不从正在走中退，也不从已去未去中退'这样对行走进行破斥一样，对安住的否定也应当说'不从正在住中退，也不从住与不住中退'，这与行走的破斥相同。
因此安住不存在。由于安住不存在，那些说有行走对治的安住存在的人们，行走怎么能成立呢？因此行走在一切方面都是不存在的。
再者，如果行走存在的话，它应当是与行走者有别或无别而存在，但是经过观察后在一切方面都不存在，如偈颂所说：'行走与行走者，不可说为一，行走与行走者，也不可说为异。'
为什么不可说呢？解释道：'若是行走性，即是行走者，作者与作业，应成为一体。'如果行走的动作与行走者无别的话，那么作者与作业也将成为一体。
因此就不会有'这是作业，这是作者'这样的差别，而砍伐的动作与砍伐者也不是一体，所以行走即是行走者这样的说法是不合理的。
为了说明行走与行走者为何也不能是异体，解释道：'若行与行者，分别是异体，无行者之行，无行之行者。'如果行走者与行走是异体的话，那么就会有不依赖行走的行走者，以及如同瓶子与布一样不依赖行走者而独立成立的行走，但是离开作者而独立成立的行走是不可得的。
因此说行走异于行走者是不合理的，这已经充分证明了。因此如此：'若法成一性，或成异性者，既皆不可得，彼二云何成？'对于行走和行走者，如前所说的方式，既不能成立一体性也不能成立异体性，那么这二者还能以什么方式成立呢？
正因为如此，偈颂说'彼二云何成？'意思是行走和行走者二者都不成立。
有人说：'这个行走者提婆达多在行走'这是世间共许的说法。

།བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་ཇི་ལྟར་གྲགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པ་དེ་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་ཡིན་པས། ཇི་སྐད་དུ་བརྗོད་པའི་ཉེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ་གང་གི་ཕྱིར།འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །འགྲོ་བ་དེ་ནི་དེ་འགྲོ་མིན། །འགྲོ་བ་གང་གིས་ལྷ་སྦྱིན་འགྲོའོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་གསལ་བ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་པ་དེ་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བའམ། བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ལྟར། གང་ ཕྱིར་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་མེད།།དེའི་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་ནི་དེ་འགྲོ་བའི་སྔོན་རོལ་ལོ། །གལ་ཏེ་འགྲོ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འགྲོ་བ་པོ་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་དེར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། ལྷ་སྦྱིན་གང་ཞིག་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་ པའི་གྲོང་ངམ།གྲོང་ཁྱེར་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བར་མཐོང་བ་ཡིན་ན། དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བརྗོད་པ་དེའི་སྔ་རོལ་དུ་གང་ཞིག་དེ་འགྲོ་བར་འགྱུར་བ་འགྲོ་བ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོ་ཞེས་མངོན་ པ་དེ་ཉིད་ནི་འདིར་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་ལས་གཞན་འགྲོའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་པོར་མངོན། །དེ་ལས་གཞན་པ་དེ་འགྲོ་མིན། །གང་ཕྱིར་འགྲོ་པོ་གཅིག་པོ་ལ། །འགྲོ་ བ་གཉིས་སུ་མི་འཐད་དོ།།འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པ་དེ་ལས་གཞན་ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འགྲོ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འགྲོ་བ་གང་གིས་འགྲོ་བ་པོར་མངོན་པར་གསལ་བ་དང་། འགྲོ་བ་པོར་གྱུར་ནས་གཞན་གང་ཞིག་འགྲོའོ་ ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།འགྲོ་བ་འདི་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། འགྲོ་བ་པོ་གཅིག་ལ་འགྲོ་བ་གཉིས་ཀྱང་མེད་པས་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདིས་ནི་སྨྲ་བ་པོ་ཚིག་སྨྲའོ་ཞེས་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་བསལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། འགྲོ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། ། འགྲོ་རྣམས་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །མ་ཡིན་པར་ནི་གྱུར་དེ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །འགྲོ་རྣམ་གསུམ་དུ་འགྲོ་མི་བྱེད། །དེ་ལ་འདིར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་ནས་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི། གང་ཞིག འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པའོ།།འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའོ། །ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་གཉི་གའི་ངོ་བོ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་ཡང་འགྲོ་བའི་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བའི་སྒོ་ནས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་པོ་ཡིན་པར་ གྱུར་པ་ནི་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའི་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་བར་མི་བྱེད་དེ་། འདི་ཡང་ལས་དང་བྱེད་པ་བརྟག་པ་ལས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་འགྲོ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྲོ་ བར་མི་བྱེད་ལ།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པར་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་དེ་ཉིད་ལས་སྟོན་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པ་དང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེ་ཕྱིར་འགྲོ་དང་འགྲོ་པོ་དང་། །བགྲོད་པར་བྱ་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། བཙུན་པ་ཤྭ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འོང་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསྡུ་བའི་ཚིག་གོ། བཙུན་པ་ཤྭ་ར་དྭ་ཏིའི་བུ་འགྲོ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་བསལ་བའི་ཚིག་གོ། གང་ལ་བསྡུ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དང་། བསལ་བའི་ཚིག་མེད་པ་དེ་ལ་འོང་བ་ཡང་མེད། འགྲོ་བ་ཡང་མེད་དོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བ་མེད་པ་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བའོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་ཉིད་མྱུ་གུར་འཕོ་བ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ས་བོན་ཉིད་ཡིན་གྱི་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་པ་དང་། རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

正如施作者做事这样所说的那样，由何种行走而显现为行走者，称为'他在行走'，因此不会有前述的过失。这也是不存在的，为什么呢？由何种行走而显现为行走者，那种行走并非是他在行走。由何种行走而显现'天授在行走'这样的说法，那种行走并非是已成为行走者的他在行走，或者说不会成为，不是作用的意思。这样，因为在行走之前并不存在。'在行走之前'就是在他行走之前。如果在行走之前行走者已经成立的话，那么他就会在那里行走。怎么说呢？因为某人会去某处，就像看到天授去往其他的村庄或城市一样，同样地，由何种行走而说'行走者'，在其之前，不依赖于行走而称为行走者这样的说法是不存在的。如果认为由何种行走而显现为行走者的那个并非在此行走，那么是什么呢？如果认为是从那之外行走，这也是不存在的，为什么呢？由何种行走而显现为行走者，除此之外也不是他在行走。因为对于单一行走者，两种行走是不合理的。已成为行走者的他，并非由何种行走而显现为行走者的那个之外的行走，因为会导致有两种行走的过失。由何种行走而明显显现为行走者，以及成为行走者后另外某种行走，这两种行走会成为过失，而一个行走者也没有两种行走，所以这是不合理的。由此也否定了'说话者说话'和'施作者做事'这样的说法。因此如此，已成为行走者的，不以三种方式行走。未成为行走者的，也不以三种方式行走。已成为与未成为的，也不以三种方式行走。其中这里从所行之处称为行走。其中已成为行走者是指具有行走作用的。未成为行走者是指离开行走作用的。已成为与未成为是指两者本质的任何一种。同样地，行走也应当从与行走作用相关的角度理解为三种。其中已成为行走者的不以已成为、未成为、已成未成这三种方式行走，这也将在观察业与作者中解释。同样地，未成为行走者的也不以三种方式行走，已成未成的也不行走，这将在其中说明。因为如此观察时，行走者、所行处和行走都是不存在的，所以'行走、行走者和所行处都不存在'。如同在《圣无尽慧所说经》中说：'大德舍利子，来这个词是集合词。大德舍利子，去这个词是遣除词。哪里没有集合词和遣除词，那里既没有来也没有去。无来去即是圣者们的行走。'如果种子本身转变为芽的话，那就只是种子而非芽，并且会有常住的过失。

།འོན་ཏེ་མྱུ་གུ་གཞན་ནས་འོང་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།རྒྱུ་མེད་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་རྟག་མིན་ཆད་མིན་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་ བྱ་བ་དང་།རྒྱ་ལས་རྒྱའི་འབུར་ནི་སྣང་མོད་ཀྱི། །རྒྱ་དེ་འཕོས་པར་དམིགས་པའང་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་དེ་མེད་གཞན་ལ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་རྟག་མེད་ཆད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། མེ་ལོང་ངོས་དང་འབྲུ་མར་སྣོད་རྣམས་ལ། །བུད་མེད་ཁ་བཞིན་བརྒྱན་པས་བལྟས་པ་ ན།།བྱིས་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ཆགས་བསྐྱེད་ནས། །འདོད་པ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཤིན་ཏུ་རྒྱུག་།བཞིན་ནི་དེར་ཡང་འཕོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །གཟུགས་བརྙན་ལ་ནི་ནམ་ཡང་བཞིན་མི་རྙེད། །རྨོངས་པ་དེ་དག་འདོད་ཆགས་བསྐྱེད་པ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས། ། ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། དེ་ཚེ་སྡིག་མེད་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་འཆད། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱེ་འཆི་བ་མེད། །སེམས་ཅན་མི་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། ། ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ་ཤིང་འདྲ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །མི་འགའ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡང་ཤི་ནས་ནི། །འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་མེད་ཀྱང་། །ལས་བྱས་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །འཁོར་བ་ན་ཡང དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན།།རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །ལས་བསགས་མེད་ཅིང་གནས་པ་དག་ཀྱང་མེད། །དེ་ཡང་བྱས་ནས་རེག་པར་མི་འགྱུར་མིན། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཚོལ་བར་གྱུར་པའང་མེད། །འཕོ་བ་མེད་ཅིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་ མེད།།ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མིན། །འདི་ནི་ལྷ་གནས་འཇུག་པ་དག་པ་མིན། །སེམས་ཅན་སྤྱོད་པ་རབ་ཞི་འཇུག་པ་མེད། །སྲིད་གསུམ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་སྙིང་པོ་མེད། །མྱུར་དུ་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་སྒྱུ་མ་བཞིན། །འོང་བ་མེད་ཅིང་འདི་ནས་འགྲོ་བའང་མེད། ། རྒྱུན་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྟོང་ཞིང་མཚན་མ་མེད། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། །སྐྱེ་མེད་ཞི་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས། །སྟོབས་དང་གཟུངས་རྣམས་དང་ནི་སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་གྱུར་པའི་མཆོག་།དཀར་པོའི་ཆོས་མཆོག་ཡོན ཏན་བསགས་པ་སྟེ།།ཡོན་ཏན་ཡེ་ཤེས་གཟུངས་དང་སྟོབས་མཆོག་དང་། །རྫུ་འཕྲུལ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པར་བྱ་བའི་མཆོག། མངོན་ཤེས་མཆོག་ལྔ་ཐོབ་པ་དམ་པའི་ཚུལ། །ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གར་དོང་། གང་ནས་ལྷགས། དེ་དག་གིས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་རབ་འབྱོར་གང་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་མེད་པ་དང་། གང་ནས་ཀྱང་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་ཏོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ སྟེ།རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་བགྲོད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གསུང་རབ་ལས་རབ་ཏུ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བ་པོ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་ཁས་བླང་དགོས་ སོ།།དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ཆོས་མངོན་པ་ལས། ལྟ་དང་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་བྱེད་ཡིད། །དབང་པོ་དྲུག་སྟེ་དེ་དག་གི། སྤྱོད་ཡུལ་བལྟ་བར་བྱ་ལ་སོགས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ མིག་ནི་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ།གཟུགས་ནི་དེའི་ཡུལ་ཉིད་ཡིན་པར་ཉེ་བར་བསྟན་ཏོ།

然而，如果芽从其他地方而来，就会有无因的过失。无因是不会生起的，就像驴角一样。因此，世尊也说：'如同有种子时有芽，种子是什么芽就不是那个，也不是从那里来的其他，也不是那个，如此非常非断是法性。'
又说：'印章上的印纹虽然显现，但那印章的转移也是不可得的。在那里没有那个，在其他处也不是，如此有为法非常非断。'
又说：'在镜面和油器等处，如同女人的面容装饰后观看时，愚人对此生起贪著，为寻求欲望而奔走。面容并非转移到那里，在影像中永远找不到面容。如同那些愚者生起贪欲，应当了知一切法皆如是。'
如同在《圣定王经》中也说：'那时无罪具十力的胜者，宣说此殊胜三昧：有情轮回如梦境，此中无人生与死。找不到众生与命者，诸法如泡沫芭蕉。如幻如空中闪电，如水中月亮如蜃景。此世间中无有人，死后转移往他世，然所作业永不失，轮回中感黑白果。非常非断无积业，亦无住处非已作，触及非由他所作，寻求亦不可得到。无有迁移亦不来，一切非有亦非无，此非入于天人处，众生行为寂灭入。三有如梦无实质，速灭无常如幻化，无来亦无从此去，相续恒时空无相。善逝行境佛功德，无生寂灭无相处，力与总持十力力，此乃佛陀牛王最。白法最胜功德聚，功德智慧总持力，神变变化殊胜中，证得五种胜神通。'
同样，'具寿们往何处去？从何处来？'他们说：'尊者罗布多，因为无所去处，也无所来处，所以世尊宣说法。'
这是从月称论师所造《明句论》中，《观去来品第二》的注释。
此处有人说：即使去、去者和所去处是不存在的，但是依据经典所成立的，也必须承认见者、所见和见等是存在的。如同《阿毗达磨》中说：'见闻嗅尝触，以及意根等，六根彼等之，境界所见等。'因此，见等是自性存在的。
不存在。此处眼睛因为看见而成为能见，色是它的境界，如是宣说。

།ཇི་ལྟར་ལྟ་བ་གཟུགས་ལ་མི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ལྟ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །དེ་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་བཞིན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། ། དེ་ལ་ལྟ་བ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ལྟ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱ་བ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་རྣ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ལའང་མི་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ལྟ་བ་རང གི་བདག་ཉིད་ལ་མི་ལྟ་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་ལ་ལྟ་བ་ཡིན་ཏེ་མེ་བཞིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མེ་ནི་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཁོ་ན་སྲེག་པར་བྱེད་ཀྱི། རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ཡང་གཞན་ཁོ་ན་ལ་ལྟའི། རང་གི་བདག་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་རིགས་པ་ མ་ཡིན་ཏེ་གང་གི་ཕྱིར།ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །མེ་ཡི་དཔེས་ནི་ནུས་མ་ཡིན། །ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་མེའི་དཔེ་ཉེ་བར་བཀོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་ནུས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་ཆོག་པ་དང་། མཐུ་མེད་པ་དང་། མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །དེ་ནི་ལྟར་བཅས་ལན་བཏབ་པོ། །ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་ནི་ལྟར་བཅས་སོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ལྟ་བ་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མེའི་དཔེ་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དངོས་ཀྱི་དོན་ལྟ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ལན་བཏབ་བོ་སྟེ་སུན་ཕྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །གང གིས་ཤེ་ན།སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པ་ཡིས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་མི་འགྲོ་ཞིང་། མ་སོང་བ་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། བགོམ་པ་ལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། །མེས་ཀྱང་བསྲེགས་པ་ལ་མི་སྲེག་ལ། མ་བསྲེགས་པ་ལ་ཡང་མི་སྲེག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་མཚུངས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་ལ་མི་འགྲོ་བ་དེ་བཞིན་དུ། རེ་ཞིག་བལྟས་ལ་མི་ལྟ་སྟེ། །མ་བལྟས་པ་ལའང་ལྟ་བ་མིན། །བལྟས་དང་མ་བལྟས་མ་གཏོགས་པར། །ལྟ་བཞིན་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར། རེ་ཞིག་འགྲོ་པོ་མི་འགྲོ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རེ་ཞིག་སྲེག་པོ་མི་སྲེག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་བྱ་ཞིང་། རེ་ཞིག་ལྟ་པོ་མི་ལྟ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་མེའི་དཔེ་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པ་དག་དང་སུན་དབྱུང་བ་མཚུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་རང་གི་བདག་ཉིད་བཞིན་དུ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། གང་ཚེ་ ཅུང་ཟད་མི་ལྟ་བ།།ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་མི་ལྟ་བ་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བས་ན། ལྟ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མི་ རིགས་ཏེ།ཀ་བ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཡང་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྡེབ་པའི་ངོར་ལྟ་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ། ལྟ་བྱེད་ལྟ་བས་ཡིན་ཞེས་བྱར། །ཞེས་བྱ་བར་འདོན་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཆད་པའི་དུས་སུ། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་གདོན་པར་བྱའོ།

为了说明如何观察不观察色法，故而说道：'观察的自性，不能观察自身，如何观察他法，犹如不见自我。'
其中，观察不能观察自身的自性，因为对自身的作用相违故。因此，由于不能观察自身，如同耳朵等，对于青色等也不能观察。所以观察是不存在的。
即使观察不能观察自身，但仍可观察他法，如同火一样。比如火只能烧其他事物，而不能烧自身。同样，观察也只能观察他法，而不能观察自身。对此说法不合理，因为：'以火为喻，不能成立，为证成观察。'
你为了证成观察而举的火的比喻是不充分的，无力的，不合理的。因为：'已行未行与正行，对此已作答复。'与观察同在称为'有观'。你为证成观察而举的火的比喻，已经随同观察本身一起被驳斥了。
怎样驳斥呢？以'已行未行与正行'来说，如同已行处不行，未行处也不行，正行处也不行一样，火也不能烧已烧之处，也不能烧未烧之处等等，应当这样类比说明。
又如已行、未行、正行处都不能行走一样：'已见不可见，未见亦非见，除去见未见，正见不可得。'等等应当这样说明。
如同'首先行者不行'等的说法一样，应当说'首先烧者不烧'等，以及'首先见者不见'等，与火的比喻一起，以已行、未行、正行来驳斥是相同的。因此，说观察如同火一样能够成立是不合理的。
所以观察既不能观察自身，也不能观察他法，这一点是不能成立的。既然如此，'当无所见时，即非能见者，说见者能见，如何能合理？'
当这样什么都不能见时就不是能见者，因为不能见者作为能见者是不合理的，所以说'以见而能见'是不合理的，如同柱子等。虽然偈颂为了押韵而在'非能见者'之后接'以见为能见'，但在解释时应当读作：'以见而能见，如何能合理？'

།གཞན་ཡང་འདིར་ལྟ་བས་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་མི་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཞིག་གམ། ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་འབྲེལ་པར་རྟོག་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་ པ།ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་མིན་པ་མི་ལྟ་ཉིད། །རེ་ཞིག་ལྟ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡང་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་དང་འབྲེལ་བར་མི་འཐད་དེ། ལྟ་བའི་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ལྟ་བར་བྱེད་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།ལྟ་བའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡང་མི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་སོར་མོའི་རྩེ་མོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ་། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར། ལྟ་བ་ལྟ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། །ལྟ་བ་ཡིན་པ་མིན་ལྟ་ཉིད། །ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ལྟ་བས་ལྟ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱར། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ རིགས་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་དང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར་བ་ཆོས་ཙམ་པོ་འདི་ནི་བྱ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བས་འགག་ཀྱང་ཡུལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལྟ་སྟེ། བྱ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་མི་ལྟའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། ། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པའི་བྱ་བ་མེད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཆོས་ཙམ་པོ་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཆོས་ཙམ་དུ་གོ་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ཡིན་ན་ནི ཆོས་ཙམ་པོ་བཞིན་དུ་བྱ་བ་ཡང་ཁས་ལོང་ལ།།འོན་ཏེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སེམས་ན་ནི་བྱ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཙམ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། བྱ་བ་དང་ལྡན་རྟག་པ་ཉིད། །ཀུན་ཏུ་འགྲོ་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱ་བ་མེད་པ་མེད་དང་མཚུངས། །བདག་ མེད་ལ་ཁྱོད་ཅིས་མི་དགའ།།ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱི་ཚུལ་འདི་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལྟ་བས་ན་ལྟ་བར་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱེད་པ་པོ་སྒྲུབ་པ་ནི་ཁས་མི་ལེན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདིར་ ལྟ་བར་བྱེད་པས་ན་ལྟ་བའོ་ཞེས་བྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཏེ་།དེས་ན་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་ལྟ་བ་འདིས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་དེ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ཡིན་ལ། འདི་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འམ་བདག་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་ལས་ཀྱང་ལྟ་བ་ གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལྟ་བ་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་བ་པོའང་། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར། ལྟ་དེ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལྟ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་སུན་འབྱིན་པ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་རིག་པར་ བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། ལྟ་པོ་རང་གི་བདག་ཉིད་ནི། །ལྟ་བས་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ཉིད། །གང་ཞིག་བདག་ལ་མི་ལྟ་བ། །དེ་གཞན་དག་ལ་ཇི་ལྟར་ལྟ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །འདིར་ སྨྲས་པ།ལྟ་བ་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ལས་དང་བྱེད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། འདིར་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །བྱེད་པ་པོ་ལ་ནི་བྱེད་པ་ལྟ་བ་དང་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཅོད་པ་ པོ་བཞིན་དུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།

此外，在此观察时，所说'由于观察而成为观察者'，是观察的行为与不观察的自性者相关联，还是与非观察自性者相关联？两者皆不应理，故说：
'观察非观察性，非观察不能观。'首先，具有观察自性者与观察行为相应，不应与'由于观察'相关联，因为将导致有两种观察行为之过失，且将导致有两种观察者之过失。
非观察自性者也不能观察，因为远离观察行为之故，如指尖。此为其密意。当如是'观察非观察性，非观察者不观'之时，'由观察而观察'，此如何能合理？应当如是连接。
有些人认为，正在生起的这些法性本无作用而生，虽灭却丝毫不观察对境，因为无作用之故。因此'观察不观察'这一说法是成立之上再成立。
对此应当回答：若无构成世俗支分的作用，则彼时法性亦将不存在，因为远离作用之故，如同虚空之花。因此，如何能成为远离作用的单纯法性？
所以，若是世俗谛，则如同承许法性一样也应承许作用；若是思维胜义谛，则如同作用一样，法性也应承许为不存在。如《百论》中说：
'具作用即常性，遍行则无作用，无作用同无法，何不乐无我性？'
因此，他人此理非能破除，于我等亦不成为成立之上再成立之过失。此处有人说：不承许'由于观察而成为观察者'之能作者成立，那么是什么呢？此处是'由于能观察故为观察'之作用成立，因此不会导致如前所说的过失。
凡是成为作用的此观察，由此观察者即是观察者，此或为识或为我，皆是存在的。由有作者故，观察也得以成立。
应当回答：'由观察性本身，应知说明观察者。'如同以'彼观自体性'等对观察作出破斥一样，应当了知观察者的破斥也与观察相同。即：
'观者自体性，非由观察观，若不能自观，如何能观他？'等等应当如是宣说。因此，如同观察一样，观察者也不存在，应当如是成立。
此处有人说：观察者确实存在，因为有其业和作用之故。此处若不存在者则无业和作用，如石女之子。作者有作用、观察和所观之业，因此如同切割者一样，由有业和作者故，观察者确实存在。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ནི་ལྟ་བ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངེས་པར་དཔྱད་པ་ན། །མ་ སྤངས་ལྟ་པོ་ཡོད་མིན་ཏེ།།ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་ཀྱང་ངོ་། །འདིར་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའམ། ལྟོས་པ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་མ་སྤངས་པའི་ལྟ་བ་པོ་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གྲུབ་ པ་ཞིག་གམ་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ལ་གྲུབ་པའི་ལྟ་བ་པོ་ནི་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གྲུབ་པར་གྱུར་ནས་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད། གྲུབ་པ་ནི་སླར་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མ་གྲུབ་པའི་ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་ སོ་ཞེ་ན།མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་མ་སྤངས་པ་སྟེ་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་ལྟ་བ་པོར་གྱུར་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་པོ་ལྟ་བ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་ཡང་མི་འགྲུབ་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་སྔར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་སྤངས་པ་དང་།མ་སྤངས་པའི་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ལྟ་པོ་མེད་ན་བལྟ་བྱ་དང་། །ལྟ་བ་དེ་དག་ག་ལ་ཡོད། །ལྟ་བ་པོ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བ་དག་ནི་སྲིད་པས་དེ་དག་ཡོད་པ་ལས་ལྟ་བ་པོ་གྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། །འདིར་སྨྲས་པ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་ཕ་དང་མ་དག་ལ། །བརྟེན་ནས་བུ་ནི་འབྱུང་བཤད་པ། །དེ་བཞིན་མིག་དང་གཟུགས་བརྟེན་ནས། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་བཤད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ། བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་ལ བརྟེན་ནས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ལ།གསུམ་འདུས་པར་གྱུར་པ་ལས་རེག་པ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་འབྱུང་ཞེས་། རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བ་ཡིན་ལ། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཞི་པོ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ ཏེ།དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་གཉིས་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཉིད་ཡོད་ན། དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་། འདི་ལྟར་བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྣམ་པར་ཤེས་ལ་སོགས་ པ་བཞི།།ཡོད་མིན། འདི་ལྟ་བ་པོ་མེད་པས་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་རེག་པ་དང་ཚོར་བ་དང་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ པོ་རྣམས་མེད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་དང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལས་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་ པ་དག་ཡོད་དེ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཡོད་ན་ནི་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་དང་ལྟ་བ་མེད་པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཉེ་བར་ ལེན་ལ་སོགས།ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་དབང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལྟ་བ་དང་འདྲ་བར་བསྒྲེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྟ་བས་ཉན་དང་སྣོམ་པ་དང་། །མྱོང་བར་བྱེད་དང་རེག་ བྱེད་ཡིད།།ཉན་པ་པོ་དང་མཉན་ལ་སོགས། །རྣམ་པར་བཤད་པར་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མི་མཐོང་ཞིང་། །ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་མི་ཤེས་ཏེ། །གང་དུ་འཇིག་རྟེན་མི་འཇུག་པ། །འདི་ནི་བདེན་པའི་ མཆོག་ཡིན་ནོ།

应当说，所观察的对象和观察行为本身都是不存在的，因此观察者怎么可能存在呢？所观察的对象和观察行为都是依赖于观察者的，而这些在详细观察时，未舍弃观察者是不存在的，即使舍弃了观察行为也是如此。
如果这里有所谓的观察者，那么他要么是依赖于观察行为的，要么是不依赖于观察行为的。如果承认观察者是未舍弃对观察行为的依赖的，那么此时要么是已成立的，要么是未成立的而依赖于观察行为。
其中，已成立的观察者不依赖于观察行为，因为已经成立了，观察者还依赖观察行为做什么呢？已成立的不需要再次成立。如果说未成立的观察者依赖于观察行为，由于未成立的缘故，就像石女之子一样不存在对观察行为的依赖。
如此，首先未舍弃即依赖于观察行为而成为观察者是不存在的。舍弃了观察行为的观察者也不成立，因为不依赖于观察行为，这在前面已经说过了。
因此，当观察者无论是舍弃还是未舍弃观察行为都不存在时，没有观察者，所观察的对象和观察行为又怎么会存在呢？没有观察者，无因的所观察对象和观察行为是不可能的，因此这些存在而观察者成立又怎么可能呢？
这里有人说：所观察的对象和观察行为是存在的，因为它们的果存在的缘故。就像说依靠父母而有子女产生一样，同样依靠眼根和色法，产生识。
也就是说，依靠所观察的对象和观察行为而产生识，三者和合而产生有漏触，与触同时生起的是受，以此为缘而有爱。如此，四种有支是以所观察的对象和观察行为为因而存在的。
因此，由于它们的果存在，所观察的对象和观察行为二者是存在的。应当说，如果识等四者存在，那么这二者就会存在，但实际并不存在。因为没有所观察的对象和观察行为，识等四者不存在。
这里已经说过，因为没有观察者，所观察的对象和观察行为二者也不存在。因此识、触、受、爱这识等四者怎么可能存在呢？所以识等四者是不存在的。
这里有人说：它们是存在的，因为它们的果存在的缘故。这里说'以爱为缘而有取'等，取、有、生、老死等是从识等四者产生的。因此识等是存在的，因为它们的果存在的缘故。
应当说，如果识等四者存在，那么取等就会存在，但当所观察的对象和观察行为不存在而识等四者不存在时，取等怎么可能存在呢？取等是不会存在的。
现在为了说明其余诸根的解释与观察相同，所以说：'以观察类推听闻、嗅闻、品尝、触摸和意，听者及所听等，应知如是解释。'
世尊说：'眼不见诸色，意不知诸法，于此世间不行处，这是最高的真理。'

།གང་དུ་རྐྱེན་ཚོགས་པས་མཐོང་བ། །འདྲེན་པ་རབ་ཏུ་སྟོན་མཛད་པའི། །ས་དེ་དོན་དམ་འཛིན་པ་ནི། །ཉེ་བར་བརྟགས་པར་ཆུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །མིག་གི་རྣམ་ཤེས་འདིར་སྐྱེ་ཡང་། ། གཟུགས་ནི་མིག་ལ་བརྟེན་མ་ཡིན། །གཟུགས་ནི་མིག་ལས་འཕོ་བའང་མིན། །བདག་མེད་མི་སྡུག་ཆོས་འདི་དག། སླར་ཡང་བདག་དང་སྡུག་ཅེས་བརྟགས། །མེད་ལ་ལོག་པར་བརྟགས་པ་སྟེ། །དེ་ལས་མིག་གི་རྣམ་ཤེས་འབྱུང་། །རྣམ་ཤེས་འགག་དང་འབྱུང་བ་ལས། །རྣམ་ཤེས་ཟད་དང འཕེལ་བར་འཐོང་།།འགར་ཡང་འགྲོ་འོང་མེད་སྟོང་དང་། །སྒྱུ་འདྲར་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། མིག་ནི་ཐམས་ཅད་ལྡན་ན་མཐོང་འགྱུར་ཏེ། །མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའང་། ། མཚན་མོ་རྐྱེན་རྣམས་མེད་ན་མཐོང་མི་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་ལྡན་དང་བྲལ་བ་རྣམ་རྟོག་ཡིན། །མིག་ནི་སྣང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་འོང་དང་། །ཡིད་དུ་མི་འོང་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་མཐོང་བས། །དེ་ལྟར་སྣང་ལ་བརྟེན་ཏེ་མཐོང་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་མིག་གིས་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མེད། །ཡིད་དུ་འོང་བའི་སྒྲ གྲག་གང་ཡིན་པ།།དེ་ཡང་ནམ་ཡང་ནང་དུ་ཞུགས་པ་མེད། །དེར་འགྲོ་དམིགས་སུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་སྒྲ་རྣམས་འབྱུང་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། གླུ་དང་གར་དང་རོལ་མོའི་སྒྲ་ཡང་གཟུང་བྱ་མིན། །རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་མི་མཁས་རྨོངས་དང་ ཆགས་པའི་རྒྱུ།།མི་མཁས་ཀུན་དུ་རྟོག་ལ་ཞེན་རྣམས་བརླག་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱེ་བོ་བྱིས་པ་ཉོན་མོངས་བྲན་བཞིན་བདག་གྱུར་ཏམ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། དབང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་གསུམ་པའི་ འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དབང་པོ་རྣམས་མེད་ན། །ཕུང་པོ་ལྔ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དང་། དབང་པོ་རྣམས་ཀྱང་དེའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་དེ རྣམས་ནི་མེད་དོ།།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ནི་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་མི་སྣང་ངོ་། །དེ་ལ་གཟུགས་ནི་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའོ། །དེའི་ རྒྱུ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ།།དེ་དག་ལས་ཐ་དད་ཅིང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་ནི་བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་ལྟར་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཏེ། གཟུགས་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དམ་བཅའ་བ་འདི་གཉིས་སྒྲུབ་པར་བཞེད་ནས་བཤད་པ། གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ན་གཟུགས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར། །ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ་དོན་གང་ཡང་། །རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ནའང་མེད། །ཇི་ལྟར་བུམ་པ་ལས་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་སྣམ་བུ་བུམ་པའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ དེ་བཞིན་དུ།གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པའི་གཟུགས་འདོད་ན་ཡང་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། །རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ན། དོན་གང་ཞིག་རྒྱུ་མེད་པ་ནི་གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན་ གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཁས་བླང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནི་གཟུགས་ལས་མ་གཏོགས་པར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་ནི་མ་གཏོགས་པར། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་ རྒྱུར་འགྱུར་ཏེ།།གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་གཟུགས་མ་གཏོགས་པའི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་སྣམ་བུ་ལས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་འཁར་གཞོང་སྣམ་བུའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་པར་འདོད་པའི་རྒྱུ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

在因缘和合处所见到的，引导者善为开示的，彼地执持胜义谛者，当知是近于分别。以及如是说：依于名色而生起，此处眼识虽生起，色不依于眼根，色亦非从眼根散发。无我不净诸法，复又分别为我与净，于无中颠倒分别，由此生起眼识。从识灭与生起，见识尽与增长，瑜伽师见无来去，空性如幻。
如是圣者近取所问经中亦云：眼具一切则能见，眼见诸色为何者，夜晚无缘则不见，是故具离皆分别。眼依明亮见可意，及不可意种种色，如是依明而得见，是故眼终不能见。悦意声响为何者，彼亦永不入内中，彼去无有所缘境，以分别力声生起。
如是又云：歌舞乐声亦非所取境，如梦愚痴贪著因，愚者执著分别皆毁灭，凡夫如同烦恼奴仆我所成。
此乃师尊月称论师所造《明句论》中，观察根品第三之释。
于此有言：若如是诸根不存在，由于未破五蕴，诸根亦摄于其中，是故彼等亦应存在。当说：若诸蕴存在则应如是，然彼等实不存在。其中就色蕴而言所说：除去色因之外，色不可得，除去色法之外，色因亦不显现。
其中色是四大所造。其因是地水火风四大。异于彼等而为他法之所造色，如瓶与毛毯般不可得。除去色法之外，即异于色法之色因亦不可得。为成立此二宗说：除去色因之外，色则成为无因色，应成过失，任何义，无因者何处亦无。如同异于瓶之毛毯非瓶之所生，如是，若许异于色因四大之所造色，则不成为大种所生，应成无因，然任何义无因者何处亦不存在。
是故由于应成无因过失，不应承许异于色因之色。为显示如何离色外无色因而说：若除去色法，而有色因者，则成无果之因。若除去果色之色因存在，则如同异于毛毯而成立之木盆非毛毯因，如是异于果而许为因者亦成无因。

།རྒྱུ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་བྱ་བའི་ རྒྱུ་ནི་འབྲས་བུ་འཇུག་པ་ཡིན་ན།།ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་རྒྱུ་ལས་ནི་འབྲས་བུ་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། འབྲས་བུ་མེད་ པའི་རྒྱུ་མེད་དོ།།ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་འདི་འདོད་པ་ན། གཟུགས་ཡོད་པ་ན་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འདོད་དམ། །མེད་པ་ན་འདོད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། གཟུགས་ཡོད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ ཉིད།།གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་ནི། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་ཉིད། །དེ་ལ་གཟུགས་ཡོད་པ་ན་སྟེ་བདོག་པ་ན་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། མེད་ན་ཡང་སྟེ་གཟུགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། ཡང་ན་དེ་གང་གི་རྒྱུ་ ཡིན་པར་བརྟག།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་མེད་ན་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་མི་སྲིད་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ནི་ཡོད་ལ། དེ་ཡོད་པ་ལས་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་འབྲས་བུའི་གཟུགས་ཡོད་ ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན།ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། རྒྱུ་མེད་པ་ཡི་གཟུགས་དག་ནི། །འཐད་པར་མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད། །གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུའི་གཟུགས་རྒྱུ་མེད་པ་ག་ལ་ཡོད། མི་རུང་རུང་མིན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ངེས་པར་ གཟུང་བ་དང་བཅས་པའི་དགག་པ་གཉིས་པོ་འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་པོ་ཤིན་ཏུ་ཐ་ཆད་ཡིན་པར་སྟོན་པར་མཛད་པའོ།།གང་གི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཟུགས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་གཟིགས་པས། གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ པ་ནི།།འགའ་ཡང་རྣམ་པར་བརྟག་མི་བྱ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། བསྟན་དུ་ཡོད་པ་དང་བསྟན་དུ་མེད་པ་དང་། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཟུགས་ལ་དམིགས་པ་འགའ་ཡང་བརྟག་པར་མི་ འོས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་འདི་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུར་འདོད་པ་ན། འབྲས་བུ་འདྲ་བའམ་མི་འདྲ་བ་ཞིག་སྒྲུབ་པར་བྱེད་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས། །བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་ཞེས། ། བྱ་བའང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ནི་སྲ་བ་དང་གཤེར་བ་དང་དྲོ་བ་དང་གཡོ་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ནང་གི་བདག་ཉིད་མིག་ལ་སོགས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའི་རྟེན་གཟུགས་དང་བའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་རོལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི སྐྱེ་མཆེད་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པས་གཟུང་བར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་གྱི།འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཅན་ཐ་དད་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ལ་འདྲ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་ འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་འདྲ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་མ་མཐོང་སྟེ། འདིའི་ཕྱིར་ཡང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་དང་མི་འདྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་གཟུགས་འདི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཚོར་དང་འདུ་ཤེས་འདུ་བྱེད་དང་། །སེམས དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་།།རྣམ་པ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་དུ། །གཟུགས་ཉིད་ཀྱི་ནི་རིམ་པ་མཚུངས། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཟུགས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དང་མཚུངས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

如果说因要成为因本身，因是果的生起，由于已成立为相异的缘故，不依赖果的因中并不存在果的生起。任何无果之因，由于是无因的缘故，如同虚空之花一样是不存在的，所以说'无果之因不存在'。
再者，当承许此色法之因时，是在色法存在时承许为因，还是在色法不存在时承许？两者都不合理，所以说：'色法若存在，色法之因亦不合理；色法若不存在，色法之因亦不合理。'其中，当色法存在时，色法之因有何必要？当色法不存在时，色法之因又有何必要？或者说，它是什么的因？因此，色法若不存在，色法之因也不合理。
假使虽然如此色法之因不成立，但是果的色法存在，由于它的存在而因也应当存在，这样想的话，如果果的色法存在则应如此，但实际并不存在，因为'无因之色法，决定不合理'。色法之因如何不存在已如前所说。若无因，则果的色法如何能无因而有？'决定不合理'这两个否定词表明无因论者是极其低劣的。
因为如此观察色法时在一切方面都不存在，所以瑜伽师以见真实性而'不应作任何色法分别'。有碍无碍、可见不可见、过去未来、青黄等色法的任何分别都不应观察，这是其义。
再者，当承许此为色法之因时，是产生相似果还是不相似果？两者都不合理，所以说：'果与因相似，说此不合理；果与因不似，说此亦不合理。'其中，色法之因是坚性、湿性、暖性、动性的本质，而从大种所生的内在本质眼等是眼识等所依的明净性本质，外在色等处是眼识等所取的相，而非大种的自性，因此由于相异故，如同涅槃一样，因果二者并无相似性，所以说果与因相似不合理。
在稻种等相似者中未见彼此因果关系，因此也'果与因相似'不合理。'果与因不似'也不合理，因为相异故，如同涅槃一样，这是其密意。
如同此色法观察时在一切方面都不合理一样，受等诸法也是如此，为了类推而说：'受想诸行识，及一切诸法，一切诸方面，皆同于色法。'受等一切都应当如同观察色法一样类推。

།དབུ་མ་པས་ནི་ཇི་ལྟར་ཆོས་གཅིག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འདོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བརྩད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་ལན་འདེབས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡི་ཐམས་ཅད་ལན་བཏབ་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་བརྩད་པ་ནི་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་རྒྱུར་གྱུར་པས་གཟུགས་རང་ བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་བཀག་པ་ན།གལ་ཏེ་གཞན་ལན་དུ་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་ཀྱང་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། དེའི་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ཐམས་ཅད་ནི་ལན་བཏབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་ པ་ཡང་བསྒྲུབ་བྱ་གཟུགས་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་ལྟར་གཟུགས་ནི་རང་གི་རྒྱུ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་། རེག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རྒྱུ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་དཔྱད་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དག བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་།མཚན་གཞི་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དང་། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཟུགས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་གྱིས་ལན་གདབ་པ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་ འགྱུར་ཏེ་འདིའི་ཚིག་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བས།བསྟན་བཅོས་སུ་སྨྲས་པའི་ལན་ཐམས་ཅད་ལ་དབུ་མ་པས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱའོ་ཞེས་སློབ་དཔོན་སློབ་པར་མཛད་དོ། །ཇི་ལྟར་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་སུན་འབྱིན་པ་ལ་ཚུལ་འདི་བརྗོད་པ་དེ་བཞིན་ དུ་བཤད་པ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་བཤད་བྱས་ཚེ། །གང་ཞིག་སྐྱོན་འདོགས་སྨྲ་བྱེད་པ། །དེ་ཡིས་ཐམས་ཅད་སྐྱོན་བཏགས་མིན། །བསྒྲུབ་པར་བྱ་དང་མཚུངས་པར་འགྱུར། །བཤད་པ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་ཡང་སློབ་མ་ལྟ་བུ་གང་ཞིག་རྒོལ་ བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བརྒལ་བ་དེ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་གཅིག་གི་ལྟ་པོ་གང་། །དེ་ནི་ཀུན་གྱི་ལྟ་པོར་བརྗོད། །གཅིག་གི་སྟོང་ཉིད་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ཀུན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པ་ནམ་མཁའ་ མཛོད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་།།ཆོས་གཅིག་གིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་དང་འདྲ་གཟུང་བྱར་མེད་ཅིང་གསོག་དང་ནི། །བརྫུན་ཞིང་ཐེར་ཟུག་མིན་པར་རྗེས་སུ་རྟོགས་གྱུར་པ། །དེ་ནི་རིང་པོར་མི་ཐོགས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོར་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། དེ་བཞིན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་བདག་གི་འདུ་ཤེས་ནི། །ཤེས་པ་དེ་བཞིན་ཀུན་ལ་བློས་སྦྱར་བྱ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་ཡི་ངོ་བོ་ཉིད། །རྣམ་པར་དག་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ཡིན། །གཅིག་གིས་ཀྱང་ནི་ཐམས་ཅད་ཤེས། །གཅིག་གིས་ཀྱང་ནི ཐམས་ཅད་མཐོང་།།ཇི་སྙེད་མང་པོ་བཤད་བྱས་ཀྱང་། །དེ་ལ་དྲེགས་པ་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ཕུང་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཞི་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཁམས་ རྣམས་ནི་ཡོད་དེ།བཀག་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི་ཁམས་དྲུག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གསུང་རབ་འདོན་པ་ལས་ན་ཁམས་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་ སྟེ།གལ་ཏེ་ཁམས་རྣམས་ཉིད་ཡོད་ན་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་དེ་དག་ནི་མེད་དོ།

中观派如何想要显示一法为空性，同样一切法也是如此，因此：'当以空性争论时，若有人说出答辩，其一切皆非答辩，将与所立相等同。'其中争论是破除他方之见。以空性为因而说色无自性，如是遮破说有自性时，若他人答辩说受等暂且存在，如是色也存在，其如是一切非为答辩，因为受等之存在也应知与所立之色存在相等同。如色从自因观察是一性或异性时不存在，如是触缘生受，识与俱生想，无明缘行，行缘识等，从触等自因观察是一性或异性时，也不存在，故此等一切与所立相等同。如受等与所立相等同，如是相与所相，因与果，支与有支等一切事物也与所立之色相等同。因此他人如何能有答辩，因为其一切言语皆与所立相等同，故论中说中观派对一切答辩皆应说与所立相等同，此为上师所教导。
如对他方破斥时说此理，如是解说时亦然，故说：'当以空性解说时，若有人说出过失，其一切非成过失，将与所立相等同。'解说之时，若有如学生般之人诤论，其时诤论也如前应知与所立相等同。如说：'见一事物者，说彼见一切，一法之空性，即是一切空。'如是所说。圣虚空藏三昧经中亦云：'以一法知诸法如幻，如阳焰不可取无实，虚妄非恒常如是了知已，不久即趣向菩提心要。'
如是三昧王经中亦云：'如汝了知我想，当以智慧如是遍及一切。一切诸法即彼体性，清净犹如虚空性。以一亦能知一切，以一亦能见一切。纵然宣说诸多法，于彼不生傲慢心。'如是所说。此为师月称论师所造清晰句论中蕴品第四品释。此处有说：诸界是有，因为未被破除。世尊亦说：'大王，此补特伽罗是六界。'等如是所说。因此从经教来说，如界般蕴处也是存在。应说：若诸界确实存在则蕴处应当存在，然彼等不存在。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན་བཤད་པ། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔར་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་ ཁམས་དྲུག་གསུངས་པ་ནི།།ས་དང་། ཆུ་དང་། མེ་དང་། རླུང་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་སུན་དབྱུང་བ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ནི་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། གལ་ཏེ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ མཚན་ཉིད་འདི་ལས་སྔར་མཚན་གཞི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར་ན། མཚན་ཉིད་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་སྔ་རོལ་དུ་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར། ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་སྔ་རོལ་ན། །ནམ་མཁའ་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ ཚེ་གང་དུ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འགྱུར།དེ་མེད་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་ནམ་མཁའ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། གལ་ཏེ་མཚན་ལས་སྔར་གྱུར་ན། །མཚན་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་ནི། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །འདིར་སྨྲས་པ། རེ་ཞིག་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ནི་ཡོད་ལ། །དེ་ཡང་མཚན་གཞི་ལ་ཡིན་པས། །དེ་ཡོད་པས་ན་མཚན་གཞི་ཡང་ཡོད་དོ། །འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་མེད་ན། །མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་མི་བདོག་ན། ད་ནི་མཚན་ཉིད་གང་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། མཚན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ན་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའམ། མཚན་ཉིད་ མེད་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། མཚན་ཉིད་མེད་ལ་མཚན་ཉིད་ནི། །མི་འཇུག་མཚན་ཉིད་བཅས་ལ་མིན། །མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལ་ནི་མཚན་ ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བོང་བུའི་རྭ་ལ་བྱ་བ་བཞིན་ནོ། །མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མི་འཐད་དེ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པར་གྲུབ་པ་ལ་སླར་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པས་བྱ་བ་ཅི་ཡོད་ན་། དེ་ལྟར་ན་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ ཡང་འགྱུར་རོ།།འདི་ནི་ནམ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བས། རྟག་ཏུ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ལ་ཡང་མཚན་ཉིད་འཇུག་པར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དགོས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདི་སྙམ་དུ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་དང་མཚན་ཉིད་མེད་པ་གཉིས་ལས་གཞན་པ་ཞིག་ལ་འཇུག་པར་འདོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་བཅས་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལས། །གཞན་ལའང་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་སྲིད་ པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡིན་ན་ནི། མཚན་ཉིད་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྟེ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འགལ་བ་ཡིན་ན། འགལ་ བ་དག་ནི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པས་མཚན་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་ལ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མི་འཐད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་གལ་ཏེ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་མཚན་གཞི་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་མཚན་གཞིར་འགྱུར་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་འཇུག་པ་བཀག་པ་ཡིན གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པས་མཚན་གཞི་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ན། །མཚན་གཞི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ།

如何说呢？解释道：在虚空性相之前，虚空丝毫不存在。若在性相之前存在，则将成无性相之过。
关于所说的六界，即地、水、火、风、空、识等。
其中关于虚空而言应作破斥：此处虚空的性相是无障碍，若无障碍的性相之前有虚空作为所相，则性相应当安立，但在无障碍性相之前虚空并不存在。
当如是时，在虚空性相之前，虚空丝毫不存在，此时性相于何处安立？若无彼，则如虚空之花，虚空不存在。故说：若在性相之前存在，则将成无性相之过。无性相之事物，于任何处皆不存在。
此处有人说：首先性相的安立是存在的，而且是在所相上，因此所相也存在。
这也是不存在的，如此：若无无性相之事物，性相于何处安立？已说明在性相之前无无性相之事物。
因此，若无性相之事物不存在且无有，则性相于何处安立？故无性相安立。
复次，性相安立时，是安立于有性相者，还是安立于无性相者？二者皆不应理，故说：性相不安立于无性相者，亦不安立于有性相者。除有性相、无性相外，于其他处亦不安立。
其中，性相不安立于无性相者，如同驴角之作用。性相亦不应安立于有性相之事物，因为无有必要。已成就具有性相者，再具有性相有何作用？如是则成无穷过失。
此永不成为非具性相者，则将成永远安立性相之过，然而这也非所许。因此，性相亦不应安立于具性相之事物，因为无有必要。
若想：应许安立于除具性相与无性相二者之外的其他，则应说：除有性相、无性相外，于其他处亦不安立。
为何？因为不可能。若是具性相者，则非无性相。若是无性相者，则非具性相。因此，既是具性相又是无性相，此乃相违，而相违者不可能存在。
因此，由于不可能，性相不应安立于既是具性相又是无性相者。
复次，若谓虽无性相安立，然所相存在，这也不存在，因为：若性相不安立，所相不应理。
当性相安立本身不存在时，如何成为所相？意为不存在。
此处有人说：你否定了安立，而非性相，因此由于性相存在，所相也存在。
应说：若所相不应理，则性相亦不存在。若性相不安立，所相不应理。

། ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ། མཚན་གཞི་འཐད་པ་མ་ཡིན་དང་། །མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། མཚན་ཉིད་ཡོད་པའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལྟར ཡིན་པ།དེའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་ཡོད་མིན་ཏེ། །མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དག་མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་ནམ་མཁའ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ནམ་མཁའ་དངོས་པོའི་རང་ བཞིན་ཅན་དུ་གྱུར་ན་ནི་མཚན་གཞིའམ་མཚན་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ཀྱང་ཡོད་དོ། །འདི་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ། །མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དག་ཇི་ལྟར་ མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གང་གི་ཚེ་འདི་དག་མེད་པ་དེའི་ཚེ་མཚན་གཞི་དང་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་ནམ་མཁའ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོར་གྱུར་པ་མེད་ན། འོ་ན་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ཏེ།འདི་ལྟར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་གང་གི་ཡིན་པར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་པོ་ མེད་པ་འགྲུབ་མི་འགྱུར།།དངོས་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ། །དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པས་ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད་དོ། །ནམ་མཁའ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་ལ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ ཏེ་གཟུགས་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཟུགས་མེད་པ་ལ་ནམ་མཁའ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན།གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་རིགས་པས་གཟུགས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གང་གི་དངོས་པོ་མེད་པ་ནམ་མཁར་འགྱུར། འདིར་དེ་དག་ནི་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ།གང་ཞིག་འདི་སྐད་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲ་བ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་ཡོད་པས་བརྟག་བྱ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།།བརྗོད་པ་འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། །གང་གི་ཕྱིར། དངོས་དང་དངོས་མེད་མི་མཐུན་ཆོས། །གང་གིས་དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས། །གལ་ཏེ་དེ་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པར་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་ ན་ནི།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཏུ་ཡང་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། མཚན་གཞི་མཚན་ཉིད་མ་གཏོགས་པའི། །དངོས་པོ་ཡང་ནི་ ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་འདིའི་སུན་འབྱིན་པ་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །དངོས་མེད་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེར་སུན་འབྱིན་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གང་ཞིག་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྟོག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ། དངོས་པོ་མེད་ པ་དང་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གསུམ་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གི་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་མེད་དོ།

当说明这些的时候，所立事物不合理，定义也不存在，因为无有所依。当如是定义不存在时，所说'因为有定义故所立事物也存在'这一说法也不存在。因为如是之故，所立事物不存在，定义也不存在，这是总结。
此处有人说：即使定义和所立事物都不存在，但实有自性的虚空是存在的，如果虚空具有实有自性，就会成为所立事物或定义，因此所立事物和定义也是存在的。这也不合理，如说：除了所立事物和定义之外，实物也是不存在的。
所立事物和定义如何不存在，前面已经说明。当这些不存在时，因为远离所立事物和定义，如同空中花一般，虚空也不存在。如果说虚空作为实物不存在，那么非实物就应当存在。这也是不存在的，如此：若实物不存在，非实物又从何而有？当虚空非实物时，实物不存在，应当观察非实物又是什么的？如将要解释的：'若实物不成立，非实物不能成；众生说异于实物，即是非实物。'
因此，以非实物而言，虚空作为非实物也不存在。所谓虚空实物，是在无色上安立，因此如果有色法存在，那时在无色上可称为虚空，当如前所说的道理连色法自身都不存在时，又有什么非实物可成为虚空？
在此，有人说：因为有能遍知者存在，实物和非实物二者是存在的，而你说'若实物不存在，非实物又从何而有？'你这个能分别实物和非实物的人也是存在的，因此，由于你这个能分别实物和非实物的人存在，所观察的实物和非实物二者也是存在的。
这种说法也不应理，因为：实物非实物不同法，谁能了知实物非实物？如果有彼二者的分别者存在，实物和非实物也应当存在，但实际并不存在。若存在，那么能遍知者是实物还是非实物呢？如果认为是实物，如'除了所立事物和定义之外，实物也是不存在的'，这个过失已经说明。如果是非实物，如'若实物不存在，非实物又从何而有？'这个过失也已经说明。
不存在某个既异于实物又异于非实物的第三者能成为这二者的分别者，因此，不存在实物和非实物的遍知者。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་གིས་དངོས་རྣམས་དངོས་མེད་ཤེས་པ་དེ། །ནམ་ཡང་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ ཆགས་མི་འགྱུར།།གང་ཞིག་ནམ་ཡང་དངོས་ཀུན་ཆགས་མེད་པ། །དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཚན་མ་མེད་ལ་རེག། ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གང་དག་ཆོས་རྣམས་སྟོང་ལ་སེམས་བྱེད་པའི། །བྱིས་པ་དེ་དག་ལམ་ངན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཡི་གེས་བརྗོད་པ་ཡིན། ། དེ་དག་ཡི་གེ་མེད་པར་ཡི་གེས་བསྟན། །གང་དག་ཞི་ཞིང་རབ་ཞིའི་ཆོས་སེམས་པའི། །སེམས་དཔའ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་བྱུང་མ་ཡིན། །སྤྲོས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་ཡིན་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་བསམ་ཡས་རྟོགས་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །ད་ནི ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་ལྟར་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་དངོས་པོ་མིན། །དངོས་མེད་མ་ཡིན་མཚན་གཞི་མིན། །མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་མཚུངས། ས་ལ་སོགས་པའི་ ཁམས་ལྔ་པོ་གཞན་གང་དག་ལྷག་མར་གྱུར་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནམ་མཁའ་ལྟར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་མཚན་གཞི་དང་།མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་། མ་རིག་པའི་རབ་ རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་བ་གོམས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མཐོང་བའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཐུན་པར་འགྲོ་བ་ལས་ཉམས་པ།བློ་ཆུང་གང་དག་དངོས་ རྣམས་ལ།།ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་ཉིད་དུ། །ལྟ་བ་དེ་ནི་བལྟ་བྱ་བ། །ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞི་མི་མཐོང་། །བློ་ཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། ཤེས་པ་ དང་ཤེས་བྱ་ལོག་པའི་ངོ་བོ་དོན་དམ་པ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་མི་མཐོང་ངོ་། །ཇི་སྐད་དུ། རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། མེད་པ་པ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ། །ཡོད་པ་པ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ཕྱིར། །གཉིས་ལ་མི་བརྟེན་ཐར་པར་ འགྱུར།།ཞེས་བཤད་དོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉི་ག་མཐའ། །དག་དང་མ་དག་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཉི་གའི་མཐའ་ནི་རྣམ་སྤངས་ནས། །མཁས་པས་དབུས་ལའང་གནས་པར་ཡོང་མི་བྱེད། །ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་ བ་རྩོད་པ་སྟེ།།དག་དང་མ་དག་འདི་ཡང་རྩོད་པ་ཡིན། །རྩོད་པར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མི་འགྱུར། །རྩོད་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་བསྔལ་འགག་།ཅེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བའི་ལམ་གྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དམ་པ་འཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ཁམས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྟེན་ཅན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དམིགས་པའི ཕྱིར་རོ།།འདི་ན་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་རྟེན་ཅན་གྱི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ནི་དམིགས་པ་མེད་དེ། དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་བཞིན་ནོ། །འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དག་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་རྟག་པར་ལྷུང་བ་མིག་གི་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ནས་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །ཆགས་པར་གྱུར་ནས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་འདོད ཆགས་ལས་བྱུང་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།

正因为如此，世尊也说：'了知诸法无实体者，永不执著一切事物。若人永不执著诸法，彼即触证无相三昧。'
同样地：'若诸愚者思维空法，彼等已入邪恶之道。诸法空性文字所诠，无文字法以文字示。若有思维寂静极寂之法者，彼菩萨亦从未生。一切戏论皆是心识分别，是故应当了知诸法不可思议。'
现在为了如前所说作总结而说：'是故虚空非实有，非无实，非所相，非能相。'如同虚空一样，其他五大种也与虚空相同。其余地等五大种也应当了知如同虚空一样，远离实有、非有、所相、能相，此为其义。
因此，诸法自性如是安住，而以无明翳障损害智慧眼故，从无始轮回以来习惯于颠倒见取实有非有等，退失无自性非颠倒见道、趣向涅槃之道。
'智慧浅薄诸众生，执著诸法有与无，彼等不见所观境，寂静涅槃之真义。'由于智慧浅薄而执著有无，彼等不见应当观察的涅槃寂静之相，远离一切分别，超越能知所知，胜义空性之自性。
如《宝鬘论》中说：'无见者堕恶趣，有见者生善趣，如实通达故，不依二边得解脱。'
经中世尊也说：'有无二者皆是边，净与不净亦是边，是故智者舍二边，中道亦不应安住。有无二者是诤论，净与不净亦诤论，有诤苦恼不得息，无诤则能灭诸苦。'
因此，所谓通过轮回之道获得殊胜涅槃是不可能的。
此为龙树论师造《明句论》中第五品《观界品》之释。
于此有人说：蕴界处等是实有的，因为见到以其为所依的烦恼。若某法不存在，则不见以其为所依的烦恼，如石女儿与石女女的烦恼一样。贪等烦恼的因是存在的，如世尊所说：'诸比丘，愚凡夫不闻法者，常时堕落，见眼色已执著悦意境。由执著故生起贪欲。由贪著故造作身语意贪所生业。'等等广说。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་ཉིད་ཡོད་ན། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་འདོད་ཆགས་འདི་ཡོངས་སུ་ བརྟགས་པ་ན།ཆགས་པ་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ན་རྟོག་པ་ཞིག་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་སྔ་རོལ་ན། །འདོད་ཆགས་མེད་པའི་ཆགས་ཡོད་ན། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད། །ཆགས་ཡོད་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར། ། འདོད་ཆགས་དང་། ཆགས་ཞེན་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ཕྲད་ཞེན་དང་། མངོན་པར་ཞེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དག་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཆགས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རྟེན་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན། འདོད་ཆགས་མེད་པ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཡོད པར་གྱུར་ན་ནི།འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཆགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི་ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་རིགས་པར་འགྱུར་ན། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ཡང་ཆགས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མེད་དེ། དགྲ་ བཅོམ་པ་དག་ལ་ཡང་ཆགས་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་པ་ན་འདོད་ཆགས་མེད་ན། འོ་ན་ཆགས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། ཆགས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ནའང་། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་ འགྱུར།།གང་གི་ཚེ་ཆགས་པ་ཡོད་པ་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་ཆགས་པ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་པ་ན། རྟེན་མེད་པའི་འདོད་ཆགས་གྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཤིང་ཐོག་མེད་པར་དེའི་སྨིན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་ ཆགས་བཀག་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཆགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ནི་མི་རིགས་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ཡང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆགས་པ་ཡོད་ན་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་ཆགས་པ་འདི་འདོད་པ་ན། འདོད་ཆགས་ཡོད་པའང་མེད་པ་ན་རྟོག་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། ཆགས་པ་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་ནི། །ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རིམ་པ་མཚུངས། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཡོད་པ་ན་ཆགས་པ་ཡོད་པར་རྟོག་པར་བྱེད ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཆགས་པའི་སྔ་རོལ་ན། །ཆགས་མེད་འདོད་ཆགས་ཡོད་ན་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཆགས་པ་ལ་ཡང་བཤད་མ་ཐག་པ་འདོད་ཆགས་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་འདི་ཉིད་མཚུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་འདོད་ཆགས་མེད་པར་ཆགས་པ་འདོད་ ན་ནི།འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ནའང་། །ཆགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་ཆགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ལས་སྐྱོན་འདིར་ འགྱུར་བ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་སྔ་ཕྱིར་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་ལྷན་ཅིག་ཁོ་ནར་འབྱུང་སྟེ། སེམས་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་འདོད་ཆགས་ཀྱིས། སེམས་ཆགས་པར་བྱས་ལ། དེ་ལ་ཆགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་སྐྱེ་མི་རིགས། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་བ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་ པ་དག་།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །གཞན་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་འདི་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་གཅིག་ཉིད་དམ། ཐ་དད་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཅིག ཉིད་ལ་ཡིན་ན་ནི་དེ་མི་རུང་ངོ་།།གང་གི་ཕྱིར། གཅིག་ཉིད་ལྷན་ཅིག་ཉིད་མེད་དེ། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་མེད་ཅེ་ན། དེ་ཉིད་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་མིན། །འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་འདོད་ཆགས་ལས་ཐ་མི་དད་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

应当说，如果贪欲等确实存在，则蕴界处等应当存在，但实际并不存在。此处当详细观察贪欲时，是在有执著或无执著时生起分别，两者都不应理，如说：'若贪欲在前，无贪欲之执著存在时，依彼而有贪欲，有执著则有贪欲。'
贪欲、执著、过度执著、相遇执著、明显执著等是异名。执著是贪欲的所依，如果在贪欲之前，无贪欲即离贪欲者存在的话，则依彼离贪欲的执著而有贪欲。如此则有执著时有贪欲之说应当合理，但离贪欲而成为执著之事是不存在的，因为这样阿罗汉也将有执著之过。
若如是有执著而无贪欲，则执著应不存在。这也不合理，如说：'若执著不存在，贪欲如何能存在？'当有执著而无贪欲时，如何能在无执著时，无所依的贪欲能成立？如同无果实时其成熟性是不存在的。
此处有人说：虽然你否定了贪欲，但执著仍然存在，因为未被否定。执著若无贪欲是不合理的，因此这也是存在的。应当说，若执著存在则贪欲应当存在，但实际并不存在。如是当观察执著时，是在有贪欲或无贪欲时考虑，两者都不合理，如说：'于执著中贪欲，有无次第相同。'
若认为有贪欲时有执著，则如前所说'若执著前无执著有贪欲'等，对执著也同样适用刚才否定贪欲的次第。若承许无贪欲而有执著，这也不合理，如是'若贪欲不存在，执著如何能有？'因此执著也不存在。因贪欲和执著不存在，蕴等也不存在。
此处有人说：导致此过失的贪欲和执著并非前后产生。那么是什么呢？贪欲和执著是同时产生，与心同时生起的贪欲使心执著，彼即是执著，因此贪欲和执著都存在。应当说，即便如此：'贪欲与执著，同时生不应理。'贪欲和执著二者同时生起也不合理，为什么呢？如是'贪欲与执著，互不观待成。'因为同时生起，如牛的左右角一般。
复次，此贪欲和执著同时性是在一性还是异性中考虑？若是一性则不应理。为什么？'一性无同时性，彼与彼非同时。'如是贪欲的自性与贪欲无别，不能说与贪欲同时。

། ད་ནི་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མེད་པར་བཤད་པ། ཅི་སྟེ་ཐ་དད་ཉིད་མེད་ན། །ལྷན་ཅིག་ཏུ་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །སྣང་བ་དང་མུན་པའམ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐ་དད་པར་གྱུར་པ་དག་ལ་ནི་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་གཅིག་པུ་ལྷན ཅིག་ན།།གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །གྲོགས་མེད་པར་ཡང་དེར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་གཅིག་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གང་དང་གང་ན་གཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་གཅིག་པུ་ཞིག་ལ་ ཡང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་འདོད་ན་ཡང་། གང་དང་གང་ན་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་དེ་དང་དེ་ན་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བས་བ་ལང་རྟ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་ཅིང་སོ་སོར་གནས་པ་གྲོགས་མེད་པ་ལ་ཡང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཡང་ཡོད་པར་ འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཐ་དད་ལྷན་ཅིག་ན། །ཅི་གོ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ཐ་དད་ཉིད་དུ་འགྲུབ་འགྱུར་རམ། །དེ་ནས་དེ་གཉིས་ལྷན་ཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པ་ཉིད་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་ན་ནི། ཅི་འདི་གཉིས་ཐ་དད་ པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་བམ།གང་ལས་དེ་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ། ཅི་གོ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའམ། ཆགས་པ་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བམ། འདི་ལྟར་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་བ་ལང་དང་རྟ་དག་ཁོ་ན་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ལྟ་བུ་ ཡིན་ན།འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་གཉིས་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག། ཐ་དད་ཉིད་དུ་གྲུབ་གྱུར་ན་སྟེ་ཁྱོད་རྟོག་ པར་འགྱུར་ན་ད་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་བྱེད་པའི་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེས་བཤད་པ།དེ་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ནི། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་ཡོངས་སུ་རྟོག། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་རྟོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་ པ་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པར་ཁས་ལེན་ན་ནི།དེ་ལྟར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་དག་གི་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་བྱ། འོན་ཏེ། ཐ་དད་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་པས། །དེ་ཕྱིར་ལྷན་ཅིག་འདོད་བྱེད་ན་སྟེ། །འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིར།གལ་ཏེ་འདི་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འདོད་ན་ནི། དེ་ཡང་ཐ་དད་པར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ལྷན་ཅིག་རབ་ཏུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་ཉིད་དུ་ཡང་འདོད་དམ། །དེ་ལྟར་ཡིན་ན་ནི། གྲུབ་པ་ཕན་ཚུན་རྟེན་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་། དེ་ གང་གྲུབ་པས་གང་ཞིག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར། ཐ་དད་དངོས་པོར་མ་གྲུབ་པས། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོ་འགྲུབ་མི་འགྱུར། །ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ན། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད་ན། ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ གྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྷན་ཅིག་པའི་དངོས་པོ་ལ་མི་ལྟོས་པ་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པར་དགོངས་ནས་བཤད་པ། ཐ་དད་དངོས་པོ་གང་ཡོད་ན། །ལྷན་ཅིག་དངོས་པོར་འདོད་པར་བྱེད། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་གཞིགས་ པས་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་གཉིས་མ་གྲུབ་པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།དེ་ལྟར་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དག་།ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དག་སྔ་ཕྱིར་མ་གྲུབ་ལ། ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པ་དེ་ བཞིན་དུ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ།།འདོད་ཆགས་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །ལྷན་ཅིག་ལྷན་ཅིག་མིན་མི་འགྲུབ། །ཞེ་སྡང་དང་སྡང་བ་དང་། གཏི་མུག་དང་རྨོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་ལྟར་མ་གྲུབ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ།

现在解释即使是差别性中也无共同性的道理。'若无有差别，怎么会有共同？'如同光明与黑暗或者轮回与涅槃这些差别的事物中是看不到共同性的。
此外，'若是单一共同，则无伴亦应成。若是差别共同，则无伴亦应成。'若认为单一性中有共同性，则凡是有单一性的地方就有共同性，这样即使是独一无二的事物也会有共同性。若认为差别性中有共同性，则凡是有差别性的地方就有共同性，这样即使是牛马等相互差别而独立存在无伴的事物也会有共同性。
此外，'若差别共同，贪与所贪者，是否成差别？然后二者共同？'即使认为贪欲与所贪两者在差别性中有共同性，那么这两者是否成立为差别性？由此而成为共同性？难道贪欲不依赖所贪，或者所贪不依赖贪欲而成立吗？如同已成立差别的牛马才有共同性一样，贪欲与所贪并非如此成立差别，所以这两者没有共同性。
如果说对于未成立差别的事物没有共同性，'若贪与所贪，成立为差别'，即你认为如此，那么现在根本不起作用的共同性观察有什么用呢？如说：'为何遍计彼，二者为共同？'为了成立贪欲和所贪而观察共同性，而这在未成立差别的事物中是不存在的，如果承认成立差别，那么既然已经成立，这些的共同性有什么用？
或者，'因未成差别，故欲求共同'，即因为贪欲和所贪未成立差别，'若欲成共同，复许为差别？'如果是这样，则成立互相依赖，究竟是什么成立什么呢？因为'差别事未成，共同事不成。若有差别事，许为共同事。'若有某个差别事物，则共同事物得以成立，而不依赖共同事物的差别事物是不存在的。
因此考虑到不可能而说：'若有差别事，许为共同事。'因此如上所述的分析观察，贪欲和所贪二者都不成立，为了总结而说：'如是贪所贪，共不共不成。'如同贪欲和所贪既不是先后成立，也不是共同成立一样，为了类推一切事物也是如此而说：'如贪诸法皆，共不共不成。'对于嗔恨与所嗔、愚痴与迷惑等也应如贪欲和所贪一样配释为不成立。

། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། གང་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་ལ་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་གིས་འདོད་ཆགས་པ་དང་། གང་ཞེ་སྡང་བ་དང་གང་ལ་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གང་གིས་ཞེ་སྡང་བ་དང་། གང་གཏི་མུག་པ་དང་། གང་ལ་གཏི་མུག་པ་དང་། གང་གིས་གཏི མུག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་དེས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་ཆོས་དེ་མི་དམིགས་སོ།།དེས་ཆོས་དེ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་ཞིང་མ་དམིགས་པས། འདོད་ཆགས་མེད་པ་ཞེ་སྡང་མེད་པ། གཏི་མུག་མེད་པ་སེམས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ། མཉམ་པར་གཞག་པ་ ཞེས་བྱའོ།།བརྒལ་བ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བར་སོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་འཇིགས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ཟག་པ་ཟད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་དབང་དང་ལྡན་པར་གྱུར་པ། སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཤེས་རབ་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། ཅང་ ཤེས་པ།གླང་པོ་ཆེན་པོ། བྱ་བ་བྱས་པ། བྱེད་པ་བྱས་པ། ཁུར་བོར་བ། བདག་གི་དོན་རྗེས་སུ་ཐོབ་པ། སྲིད་པར་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ། ཡང་དག་པའི་ཤེས་པས་སེམས་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ། སེམས་ཀྱི་དབང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དམ་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་ དགེ་སྦྱོང་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།དེ་བཞིན་དུ། གང་དག་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་རྒྱགས་དང་གཏི་མུག་གི་།ངོ་བོ་ཀུན་རྟོག་གིས་བསྐྱེད་ལོག་པར་ཞུགས་ཤེས་ནས། །རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་ཆགས་བྲལ་མི་འགྱུར་བའི། །སྒོམ་པ་དེ་དག་གནས་ནི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ཡིན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་ བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེ་དག་གི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་དགེ་སློང་དག་གསུམ་པོ་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དག་སྟེ། འདུས་བྱས་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན། འཇིག་པར་ཡང་མངོན་ཏེ་། གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མེད་པ་ལ་ནི་རི་བོང་གི་རྭ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྐྱེ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་པ་ན། འདུས་བྱས་ཞིག་གམ་འདུས མ་བྱས་ཞིག་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་འདོད་གྲང་ན།དེ་ལ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ལྡན་འགྱུར། །མཚན་ཉིད་གསུམ་གྱི་ཚོགས་ནི་མཚན་ཉིད་གསུམ་མོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་སུ་རྟོག་ན་ནི། དེས་ན་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་མཚན་ ཉིད་གསུམ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་ཚོགས་ཀྱི་རང་བཞིན་འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，世尊说道：'贪欲者、所贪之对象、能生贪之因，嗔恨者、所嗔之对象、能生嗔之因，愚痴者、所痴之对象、能生痴之因，对于这些法，不能如实见到也不能执取。由于不能如实见到这些法也不能执取，故称为无贪、无嗔、无痴、心不颠倒、心平等安住。称为到达彼岸。称为安乐到达。称为获得无畏乃至称为漏尽。称为无烦恼具足自在，心获得究竟解脱，智慧获得究竟解脱，称为了知者，称为大象，称为已作所作，称为已办所办，称为已舍重担，称为已得自利，称为轮回系缚已尽，称为以正确智慧而心获得究竟解脱，称为已到达一切心之自在最高彼岸的沙门。'如是广说。
同样地说道：'若知贪嗔慢痴等，其本性皆由分别妄想所生而入邪道，不作分别亦不离贪，此等修行处即是一切事物。'
这是从月称论师面前所造《明句论》中贪欲和执著观察品第六之释。
于此有人说：蕴界处等有为法之自性是存在的，因为它们具有生等有为法之相。世尊也说：'比丘们，这三者是有为法之相：有为法显现为生起，显现为灭尽，显现为住时转变。'对于不存在的事物，如兔角般，是不会有生等相的。因此，由于宣说有为法之相，故蕴界处等是存在的。
对此回答：如果按照你的观点，若生等相存在，则蕴界处等有为法之自性应当存在，然而实际并不存在。在此，若承许生是有为法之相，那么是承许它是有为法的相还是无为法的相呢？对此，若生是有为，则它应具三相。三相之集合即是三相。若认为生是有为法，则生也应有三相，因为生住灭之集合的自性是一切有为法所不离的缘故。

།དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བར་མཚན་གཞི་ཉིད་དུ་འགྱུར་གྱི། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ནི་མི་འགྱུར་ རོ།།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་མི་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པ་ཉམས་པར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདུས་མ་བྱས། །ཇི་ལྟར་འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་། །གཞན་ཡང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ན། སོ་སོ་བ་སྟེ་རེ་རེ་བ་ཞིག་གམ། འདུས་པ་སྟེ་ལྷན་ཅིག་པ་ཞིག་མཚན་ཉིད་དུ་རྟོག་པ་ཞིག་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། སྐྱེ་ལ་སོགས་གསུམ་སོ་སོ་ཡིས། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་ནི། །ནུས་མིན་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ། །འདུས་པ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་རུང་། །དེ་ལ་སོ་སོ་བ་དག་གིས་ནི་མཚན་ཉིད་བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་དུས་ན་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་མེད་ན། །དེའི་ཚེ་ནམ་མཁའ་ལྟར གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།ཅི་སྟེ་གནས་པའི་དུས་ན་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དག་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པས། ནམ་མཁའི་ མེ་ཏོག་ལྟར་མེད་པ་འདི་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ།།གཞན་ཡང་གནས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕྱིས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་ཡང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དང་འགལ་བའི་ཆོས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྔར་རྟག་པར་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། །དངོས་པོ་གཅིག་ རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་ལྡན་པར་ནི་མི་རིགས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ལ་གནས་པ་མེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཇིག་པའི་དུས་ན་གནས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་གནས་པ་དང་བྲལ་བ་འདི་ལ་འཇིག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ ནོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུམ་པོ་སོ་སོ་བ་དག་གིས་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ནུས་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མཐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ད་ནི་འདུས་པ་དག་ཀྱང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ། འདུས་པ་ཡང་ནི་ཇི་ལྟར་རུང་། ། དངོས་པོ་གཅིག་པ་དུས་གཅིག་ཏུ་འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ་བཞིན་ནམ་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་གང་ཁོ་ན་ལ་དངོས་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཁོ་ན་ལ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སེམས དང་བཅས་པ་སུ་ཞིག་གིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱ་བ་ལ་མཐུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདུས་བྱས་ན། །ཞེས་གང་བརྗོད་པ་དེ་ལ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་ ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་ཐལ་བར་འགྱུར་ན།དེ་ལས་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ལ། དེ་སྟེ་འདུས་མ་བྱས་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་རྣམས་ལ། །འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་གཞན་ཞིག་ནི། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ཐུག་མེད་འགྱུར། །མེད་ན་དེ་དག་ འདུས་བྱས་མིན།།གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཉི་ག་ལ་ཡང་ཉེས་པར་བརྗོད་ཟིན་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ལ་ཟློས་བུ་བརྗོད་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་ཞེ་ན། ཉེས་པ་བརྗོད་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འགྲེལ་པ་མཁན་གྱིས་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པར་གཅིག་ཏུ་ ན་སྔར་དམ་བཅས་པ་ཁོ་ན་སྐྱོན་གཞན་བརྗོད་པའི་སྒོ་ནས་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་སླར་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་། འཇིག་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གཞན་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་དག་ལ་ཡང་གཞན་ཡིན་པས་མཐའ་ ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ།

因此，就像色等一样成为所表相，而不会成为有为的相。如果不承认生有三相，那么由于缺少三相，它就失去了作为有为相的性质，如同虚空一样。对此说道：'如果生是无为，怎么会是有为相？'这是认为它不是有为相的意思。
再者，当认为生等这些是有为相时，是认为它们各自单独作为相，还是认为它们聚合在一起作为相？两种情况都不合理，所以说：'生等三相各自，不能作为有为相，一法一时中，聚合也如何合理？'
其中，各自单独不能作为相是不合理的。如果在生的时候没有住和灭，那么就像虚空一样，缺少住和灭的生不能成为有为相。如果在住的时候没有生和灭，那么缺少这些的住就会存在，但缺少生和灭的事物是存在的，就像虚空之花一样不存在，这样的住是不合理的。
而且，具有住的就不会后来具有无常性，因为具有与之相违的法。如果认为先是常后来变成无常，那么一个事物具有常和无常是不合理的。因此，缺少生和灭就没有住。同样，如果在灭的时候没有住和生，那么没有生且缺少住的这个也就没有灭，如同虚空之花一样。
如此，首先生等三者各自都不能起到相的作用。'不能'就是没有能力的意思。现在说明聚合也不合理：'一法一时中，聚合也如何合理？'在一个事物一个时间中，就像贪欲和离贪，或者光明和黑暗一样，由于互相矛盾而不合理，这是其中的含义。
有谁会认为正是在事物生起的那个刹那，也正是住和灭的刹那呢？因此，生等的聚合也没有能力起到有为相的作用。这里，对于'如果生是有为'这个说法，如果生等有三相而成为过失，那会有什么过失？如果是无为，又有什么过失呢？
对此回答：'生住灭诸法，若有余有为，相者成无穷，若无非有为。'虽然对两种情况的过失已经说过了，为什么还要重复说呢？虽然过失的确已经说过，但那不是论师所说的，而是注释者所说的。或者说，论师为了通过说明其他过失来明确先前的立宗而再次说明。
如果承认生住灭有其他的有为相，那么由于它们也需要其他相，就会成为无穷尽的过失。

།ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་གྱུར་ན་ཡང་། གང་ལ་དུས་ཕྱི་མར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ། སྔ་མ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་གཞག་པ་མེད་པས་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་སྔར་ནི་མི་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་ལ་སུན་འབྱིན་པ་བརྗོད་ལ། ད་ལྟ་ནི་ཐུན་མོང་དུ་ཡིན་ནོ། །མེད་ན་དེ་དག་འདུས་བྱས་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དོན་གོ་བར་ཟད་དོ། །འདིར་མང་པོས་བཀུར་བ་དག། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་ལ། ཐུག་པ མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།མཚན་ཉིད་དང་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཕན་ཚུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདིར་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བའམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞིག་སྐྱེ་བ་ན། བདག་ཉིད་དང་བཅོ་ལྔ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་དེ་ཉིད་དང་། དེའི་སྐྱེ་ བ་དང་།ལྡན་པ་དང་། གནས་པ་དང་། རྒ་བ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། གལ་ཏེ་ཆོས་དེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ལོག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། འོན་ཏེ་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཡང་དག་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། གལ་ཏེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དང་།དེ་སྟེ་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེ་ལྟར་ན་འདི་དག་ནི་འཁོར་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་གཞན་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནས། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་འདི་དག་ནི་ འཁོར་གྱི་འཁོར་ཡིན་ནོ།།དེ་དག་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་བདག་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་གཞན་བཅུ་བཞི་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའི་མིང་ཅན་མཐུན་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་སྐྱེས་པས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ། ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ཆོས་བཅུ་བཞི་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་དེ།དེ་དག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ བར་དུ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་པ་མེད་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བ་ཡི། །སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་བ་ཡི། །སྐྱེ་བའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་སོ། །སྐྱེ་བ་ནི་རྣམ་པར་གཉིས་ཏེ། གཅིག་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་ བའོ།།གཞན་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ནི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གང་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་འབའ་ཞིག་གི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

即便成为无穷尽的过失，任何在后时转变为他者的，前者又怎么会存在？因此，由于无有安立，思维即是生等诸法实为不可能。或者，先前因为不是主要的，故唯说破除生，现在则是共同的。若无彼等则非有为法，此句仅是表达含义而已。此处诸多部派认为，诸生等中有生等，也不会成为无穷过失，因为相应之相互成立故。因为此处，
有为法善或染污生起时，自身及十五法生起，即彼法自身、彼之生、相应、住、老、无常性，若彼法是染污，则彼之邪解脱，若是善法，则彼之正解脱，若是出离，则彼之出离性，若是非出离，则彼之非出离性，如是这些是眷属。其后，从其他生之生乃至非出离之非出离性，这些是眷属之眷属。
彼等根本生即能生除自身外其他十四法，名为生之生的相应相之生则唯生根本生。如是，非出离性令十四法不出离，意为彼等不得涅槃。非出离之非出离性唯令彼非出离不出离。
因此如是为断除生等无穷过失故，说道：'生之生唯生根本生，根本生亦生所生生。'生有二种：一为根本生，二为生之生，因为生之生即是生的生故。其中所谓生之生的生唯生根本生，而后所谓生之生的生为根本生所生。

། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕན་ཚུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་པོ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བའོ་། །འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེས། །རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་བྱེད་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བས་མ བསྐྱེད་དེས།དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཡིན་ན། དེ་ནི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བས་མ་བསྐྱེད་པར་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་ཇི་ལྟར་རྩ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། ཅི་སྟེ་རྩ་བའི་སྐྱེས་པས་བསྐྱེད་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཁོ་ནས་ རྩ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིས། །བསྐྱེད་པ་དེ་ཡིས་རྩ་བསྐྱེད་ན། །དེས་མ་བསྐྱེད་པའི་རྩ་བ་དེས། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་སྐྱེ་བ་རྩ་བས་བསྐྱེད་པ་དེས་རྩ་བ་སྐྱེད་ པར་བྱེད་ན།དེས་མ་བསྐྱེད་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་དེས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྩ་བས་བསྐྱེད་པར་མ་གྱུར་པའི་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བས་རྩ་བ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཐུག་པ་མེད་པར་ ཐལ་བར་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ། དེ་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ཡིས་ནི་། །དེ་སྐྱེད་པར་ནི་བྱེད་ནུས་ན་། ། ཁྱོད་ཀྱི་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཡིས། །དེ་བསྐྱེད་པར་ནི་འདོད་ལ་རག་།གལ་ཏེ་རང་ཉིད་མ་སྐྱེས་པས་མ་སྐྱེས་པ་གཞན་བསྐྱེད་པར་ནུས་ན་ནི། རྩ་བའི་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེས་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་བསྐྱེད་པར་འདོད་ལ་རག་པ་ཞིག་ན། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་ཇི་ལྟར་གཞན་སྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ་། །སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ལས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ། སྐྱེ་བ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་མར་མེར་རང་དང་གཞན། །སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །སྐྱེ་བའང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །གཉི་ག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྣང་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་ཉིད་དང་བུམ་པ་སྣང་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་ཡང་སྐྱེ་ བའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བདག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་ན་ནི། འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་ འདུག་པ་ན་མུན་པ་མེད།།མར་མེས་ཅི་ཞིག་སྣང་བར་བྱེད། །མུན་པ་སེལ་བས་སྣང་བྱེད་ཡིན། །འདིར་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མུན་པ་སེལ་བས་ཡིན་ན། མུན་པ་གང་སེལ་བར་བྱེད་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ། རེ་ཞིག་མར་མེའི་རང་གི་ བདག་ཉིད་ལ་ནི་མུན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མུན་པ་རང་གང་སེལ་བར་བྱེད་པས་མར་མེ་ལ་གཞན་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ། ཡུལ་གང་ན་མར་མེ་འདུག་པ་དེ་ན་ཡང་མུན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། མར་མེ་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་ བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མེད་དོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་མར་མེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，由于相互成立的缘故，生等诸法具有三种性相，也不会成为无穷尽。对此当说：若你的生的生，能生根本生，你的根本未生彼，如何能生？若你主张生的生能生根本生，则彼未被根本生所生的生的生，如何能生根本？若你认为唯有被根本生所生的生的生才能生根本，这也是不存在的，如说：若你的根本生，所生彼能生根本，未被彼所生的根本，如何能生？若生的生这一生是由根本所生而能生根本，则未被彼所生且不存在的根本生，如何能生生的生？因此，说未被根本所生的生的生能生根本是不合理的。因此，由于无相互成立，故必定成为无穷尽。因此无生。
于此有人说：根本生正在生时能生生的生，而彼生的生能生根本生。对此回答：若彼未生者，能生彼，你的正在生者，须许能生彼。若自身未生能生其他未生者，则须许根本生正在生时能生生的生，然而正在生是未来，彼亦是未生，如何能生他？此是不合理的。对生的生也应如是说。
于此有人说：不会导致无穷尽，因为生不存在其他生。那么如何？如灯能照明自他，如是生亦能生自他二者。如同灯由于是光明自性故能照明自身和瓶子，如是生亦由于是生的自性故，能生自身和他者。当说：若灯能照明自他自性，则此应如是，然而并非如此，因为：灯与何处有，彼处无黑暗，灯照明何物？由除暗成照。此中所谓照明是由于除暗，然而何处能除暗而成为照明自身，首先灯的自身并无黑暗，因为相违。由除何暗而成为照明他者，灯所在处亦无黑暗。因此，灯不具有照明自他自性。既然如此，说如同灯那样生具有生自他自性是不合理的。

།འདིར་སྨྲས་པ། མར་མེ་དང་ནི་གང་དག་ན། །དེ་འདུག་པ་ན་མུན་ པ་མེད།།ཅེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མུན་པ་བསལ་བ་མེད་ན། དེ་ལྟར་བརྗོད་པར་མི་རིགས་པ་ཞིག་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། སྐྱེ་བཞིན་པའི་མར་མེ་ཉིད་ཀྱིས་མུན་པ་བསལ་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མར་མེ་ལ་མུན་པ་མེད་ཅིང་། གང་ན་མར་མེ་ཡོད་པ་དེ་ན་ཡང་མུན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མར་མེས་མུན་པ་བསལ་བར་མ་བྱས་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མར་མེ་མི་འབར་བ་དེ་བཞིན་དུ་འབར་བ་ན་ཡང་། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་བཞིན་དུ་མུན་པ་བསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མར་ མེ་ལ་མུན་པ་སེལ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡང་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདིས་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཚེ་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པ། །མུན་པ་དང་ནི་ཕྲད་མེད་ན། །ཇི་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས། །མུན་པ་སེལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན། ། འདིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་གཉིས་ལ་ཅིག་ཅར་བ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་ལ། གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ནི་ཇི་ལྟར་དེ་རྣམ་ལ་གང་གིས་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན་པས་མུན་པ་སེལ་ལོ་ཞེས་བརྟག་པར་རིགས་པར་འགྱུར། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མར་མེ་སྐྱེ་བཞིན པ་མུན་པ་དང་ཕྲད་པ་མེད་ལ།ཕྲད་པ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་མར་མེས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྣང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མ་རིག་པ་མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་འཇོམས་པ་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་མ་ཕྲད་པ་ཉིད་མཐོང་བ་དང་། ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་ མ་ཕྲད་པ་ཁོ་ན་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མར་མེས་མ་ཕྲད་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདི་ཡང་སྙིང་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། མར་མེ་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡང་། །གལ་ཏེ་མུན་པ་སེལ་བྱེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་ན་གནས་པའི་མུན། །འདི་ན་གནས་ པ་དེས་བསལ་འགྱུར།།གལ་ཏེ་མར་མེས་ཕྲད་པ་མེད་པར་མུན་པ་སེལ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ཡིན་དང་འདི་ན་གནས་པའི་མར་མེས་འཇིག་རྟེན་ནོ་ཅོག་ན་གནས་པའི་མུན་པ་སེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བ་ན་གནས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །ཚུལ་འདིས་ནི་ཡེ་ཤེས་ ཀྱིས་མ་རིག་པ་འཇོམས་ཤིང་།མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་ལ། ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་འདྲེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ཡང་ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་པ་ལ་སོགས་པ་ རུང་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་རང་གི་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། མ་ཕྲད་པ་ཡིན་ན་ནི། ཡུལ་གཞན་ཐག་རིང་བ་ན་གནས་པ་དང་། བར་དུ་ཆོད་པའི་ཡུལ་གཞན་ན་གནས་པ་གཞན་དུ་མ་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་ན་། རུང་བའི་ཡུལ་ན་ གནས་པ་རྣམས་ཀྱིས་རུང་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་ཉིད་མི་རིགས་པས་རུང་བའི་ཡུལ་ན་གནས་པའི་སྒོ་ནས་རང་གི་འབྲས་བུ་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱང་གང་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དུ་མཐོང་ངོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་ནི་འཇིག་རྟེན་ དུ་མ་མཐོང་ངོ་།།འདི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་ནི་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པའི་དཔྱད་པར་བཅུག་ནས། མར་མེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྣང་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་མི་འཇུག་པར་མར་མེས་མུན་པ་སེལ་བ་དང་། མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་དང་། ནོར་བུ་ཁབ་ལེན་གྱིས་ལྕགས་འདྲེན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་འཇིག་རྟེན་གྱིས་དེ་ལྟར་མཐོང་མོད། དེ་ཁོ་ན་རྣམ་པར་དཔྱོད་པའི་དུས་སུ་འཇིག རྟེན་ཚད་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེས་གནོད་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་མ་ཕྲད་པར་སྣང་བར་བྱེད་པ་མི་རིགས་སོ།

这里说道：'哪里有灯火，哪里就没有黑暗。'如此所说的这个说法，如果不能驱除黑暗的话，就不应该这样说。为什么呢？因为正在生起的灯火本身能驱除黑暗，所以灯火上没有黑暗，哪里有灯火，哪里就没有黑暗，这样说是合理的。
假如灯火不能驱除黑暗的话，那么此时灯火不燃烧时和燃烧时一样，都不能看见瓶子等物，因为和之前的状态一样，没有驱除黑暗的缘故。因此，灯火具有驱除黑暗的特性，能够照明，而这是由正在生起的灯火所做的。
应当说：'当灯火正在生起时，如果与黑暗不相遇，那么正在生起的灯火如何能驱除黑暗呢？'在这里，光明和黑暗二者不能同时存在，所以不会相遇。当这样不相遇时，怎么能认为正在生起的灯火能驱除黑暗呢？因为这样正在生起的灯火与黑暗不相遇，由于不相遇，所以应当确定灯火根本不能照明。
如果认为就像智慧能够摧毁未相遇的无明，眼睛能看见未相遇的色法，磁石能吸引未相遇的铁一样，灯火也能驱除未相遇的黑暗，这种想法也是没有实质的。如说：'如果灯火不相遇也能驱除黑暗，那么此处的灯火就应该能驱除世间一切处的黑暗。'
如果灯火不需相遇就能驱除黑暗的话，那么此处的灯火就应该能驱除一切世间的黑暗，因为都是未相遇的缘故，就像附近的黑暗一样。以这个方法也可以知道，智慧摧毁无明、眼睛见色、磁石吸铁等这些说法也同样需要成立。
如果说虽然未相遇，但磁石等只对处在适当范围内的对象产生作用，这也不合理。因为如果是未相遇，那么远处的对象和被阻隔的对象都是未相遇的缘故，就不应该有适当范围内的对象，那么又如何能成立在适当范围内产生作用呢？
如果说这在世间是可见的，这也不对。因为世间并不像你所想的那样。在世间，人们并不会对这样的对象等进行相遇与未相遇的分析，然后再思考灯火等的照明作用。不进行上述分析，而是认为灯火能驱除黑暗，眼睛能见色，磁石能吸铁等。
因此，并不像你所说的那样在世间可见。或者即使世间如此见到，但在探究真实性时，世间不是正确的认识手段，所以不能作为反驳的依据。如此，首先未相遇而能照明是不合理的。

།ཡུལ་ལ་སོགས་པ་འཛིན་པ་ནི་ཕྲད་ན། ཡང་མི་རིགས་པ་ཉིད་དེ། ཕྲད་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ། གཅིག་ཉིད་ཡིན་པ་ དེའི་ཚེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་འདྲེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་ཡང་འཐད་པ་དང་བྲལ་བ་ཉིད་ཀྱིས་འདི་བརྫུན་པའི་དོན་ཅན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་ཕྲད་པ་དང་མ་ཕྲད་པ་ལ་སོགས་པའི་བསམ་པ་འདི་མི་འཇུག་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དོན་ དམ་པར་ཡང་འཐད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱོགས་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ན་གཞུག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། གལ་ཏེ་མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྣང་བར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། འོ་ན་ནི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་མུན་པ་ལ་ཡང་རང་དང་གཞན་ གྱི་བདག་ཉིད་སྒྲིབ་པར་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེས་བཤད་པ་།མར་མེ་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །གལ་ཏེ་སྣང་བར་བྱེད་འགྱུར་ན། །མུན་པའང་རང་དང་གཞན་གྱི་དངོས། །སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །འགལ་ཟླ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མར་མེ་བཞིན་དུ་མུན་པ་ཡང་རང་དང་ གཞན་གྱི་དངོས་པོར་རྟོགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གཞན་བཞིན་དུ། བདག་ཉིད་ལ་ཡང་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མུན་པས་བདག་ཉིད་སྒྲིབ་པར་བྱེད་ན་ནི། མུན་པས་བསྒྲིབས་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱང་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ བཞིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི། །ཁྱིམ་པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱིས་དང་། །འབྲས་བུ་ཡོད་ཅིང་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་གྱི་ཞེས་། །ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་དེ་སྐད་བསྟན་པའང་མཛད། །ཁྱིམ་ པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱུར་ནས།།འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཡང་ནི། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ལ་གཞལ་བྱས་ནས། །འབྲས་བུ་ཀུན་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའང་མེད། །འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ཐོབ་འགྱུར་བ། །ཀྱེ་མའོ་མི་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱལ་ བས་རིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་བཤད་ཅེས།།དེ་དག་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། དཔེར་ན་ཁྱིམ་དུ་མི་འགའ་ལ་ལ་ཡིས། །ཡུན་རིང་ལོན་ནས་མར་མེ་བུས་བྱས་ན། །དེ་ལ་ མུན་པ་བདག་གནས་རང་ལོན་གྱིས།།འདི་ནས་མི་འགྲོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་མེད། །མར་མེ་བྱུང་ན་མུན་པ་མུན་ནག་ལ། །མེད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཡི་ནུས་པ་མེད། །མར་མེ་བརྟེན་ནས་མུན་པ་མེད་པར་འགྱུར། །གཉི་ག་སྟོང་ལ་རློམ་སེམས་ཅི་ཡང་མེད། །དེ་བཞིན་ཟག་མེད་འཕགས་པའི་ ཡེ་ཤེས་བརྟེན།།མི་ཤེས་ཉོན་མོངས་བསགས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཡེ་ཤེས་དང་ནི་ཉོན་མོངས་རྟག་པར་ཡང་། །དེ་དག་ལན་འགའ་ཙམ་ཡང་འགྲོགས་པ་མེད། །ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས་མེད་བྱ་མི་སེམས་ཀྱང་། །ཡེ་ཤེས་བརྟེན་ནས་མི་ཤེས་མེད་པར་ འགྱུར།།གཉི་ག་གཟུང་མེད་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན། །དེ་བཞིན་ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས་གཉི་ག་སྟོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་འདིར་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འདིས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གམ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ གྲང་།།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅི་སྟེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེས་ན་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་དུ་ཡོད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་མ་སྐྱེས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་ སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ།།འོན་ཏེ་སྐྱེས་པས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན་ནི། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་གྱིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བས་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果说能执取境等，那么也是不合理的。接触就会成为一体，当成为一体时，就如同自性一样，不会有看见和牵引等。即使是离开合理性而成为虚妄义，因此世间名言中不会有接触和未接触等的想法，即便如此，在胜义中也会成为接受离开合理性的立场，因此在观察真实性时应当趣入。
说得够多了。如果认为灯能照亮自己和他者的本质，那么与之相对的黑暗也应当遮蔽自己和他者的本质，如说：'若灯能照明自己和他者的事物，那么毫无疑问，黑暗也会遮蔽自己和他者的事物。'因为是对立的缘故，如同灯一样，黑暗也会执行认知自己和他者事物的作用。
因此如同他者一样，也会遮蔽自身。如果黑暗能遮蔽自身，那么因为被黑暗遮蔽，它自身也将不可见，如同瓶子等。因此在《圣近事问经》中也说：'在这极为喜悦的教法中，应当舍弃在家相而出家，将有果报且成为最胜，具有悲心者如是宣说。舍弃在家相而出家后，即使获得一切果报，依据法的自性度量，无有一切果报，也无获得果报者。然而获得果报将成就，啊！最胜者具有大悲心，佛陀善说此理趣，他们生起大惊叹。'
同样在《圣宝积经》中也说：'譬如某人在家中，经过长时点燃灯火，其中的黑暗不会想着自己已住很久而不离开此处。当灯火生起时，黑暗无力不消失。依靠灯火黑暗消失，二者皆空无有任何执著。如是依靠无漏圣智，无明烦恼积聚将消失。智慧与烦恼永远也不会共存片刻。智慧不思维要使无明消失，但依靠智慧无明将消失。二者无可执取如虚空之花，如是智慧和无明二者皆空。'
此外，在此如果生能生起自身，那么是已生的还是未生的在生起自身呢？两者都不合理，如说：'此生若未生，如何生自身？若是已生而生，已生何需生？'如果未生的生能生起自身，那么虚空之花也应当能生起自身。如果是已生的在生，那么已经生起的还需要其他生起有什么用？如是，首先生不能生起自身。

།ད་ནི་གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་སྐྱེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། སྐྱེས་དང་མ་སྐྱེས་ སྐྱེ་བཞིན་པ།།ཅི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་སྐྱེད་པ། །དེ་ནི་སོང་དང་མ་སོང་དང་། །བགོམ་པས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན། །གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། །དེ་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ན། འགའ་ཡང་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། འདི་ཡང་སྔར་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར་སོང་བ་ལ་ནི་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སོང་བ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བགོམ པ་ལ་ཡང་འགྲོ་བ་མ་ཡིན་ཏེ།སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་བགོམ་པ་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེས་པ་ནི་མི་སྐྱེ་སྟེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དག་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འགགས་པ་ལ་ནི་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྐྱེ་བ་ཞེས་ བྱ་བ་ནི་བྱ་བ་དང་ད་ལྟར་བས་ཟིན་པ་ལ་བྱ་སྟེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེས་པ་སྐྱེའོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ན། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བཞིན་པའི་དངོས་པོ་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྐྱེས་པ་ དང་མ་སྐྱེས་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཁོ་ན་སྐྱེའི་སྐྱེས་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་སྐྱེ་བཞིན་པ་མེད་པའི་ ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་དང་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཁོ་ན་སྐྱེ་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་ བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ན། །སྐྱེ་བཞིན་འདི་འབྱུང་མེད་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེས་ནི་འདིའི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་ བཞིན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བར་བྱ་དགོས་ན།དེ་སྐད་དུ་ནི་སྨྲས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ནི་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱེ་བྲག་ཏུ་ངེས་པར་གཟུང་བར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། མ་སྐྱེས་པས་དེའི་མཚན་མ་མ་གཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་པས་ཇི་ལྟར་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་ལ། དེ་ཡང་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ།

现在为了说明其他如何不生的道理而说：已生、未生和正在生，无论是怎样都不会生。这是以已行、未行和正行来详细解释的。
假设有什么会生起的话，那就是由生来产生，但是实际上没有任何东西会生起，因为在三时中都没有生。
这也是以已行、未行和正行来解释的。其中，已行不会有行走，因为过去和现在是相违的。未行也不会有行走，因为未来和现在是相违的。正行也不会有行走，因为除了已行和未行之外，找不到正行。
同样的道理，已生不会生，因为过去和现在是相违的。生的动作已灭称为已生，而生是指动作和现在所完成的，因此说已生在生的话，过去和现在就会成为同一时间。
未生也不会生，因为未来和现在是相违的。正在生的事物也不会生，因为除了已生和未生之外，没有所谓的正在生。因此说由生来产生其他是不合理的。
这里有人说：只有正在生才会生，已生和未生则不会。如果认为因为除了未生和已生之外没有独立的正在生，所以正在生不会生，这也是不对的。因为这里说具有生的动作的称为正在生，所以有生，依靠生而成立正在生，因此只有正在生才会生，而且这个正在生是由生所产生的。
对此回答：当生存在时，这个正在生不存在，怎么能说依靠生而称为正在生呢？
说依靠生而成为正在生，而且那也是生，这种说法就必须具体说明依靠这个生而成为这个正在生，但实际上并没有这样说。也不能确定地指出那个正在生就是这个正在生，因为未生时无法掌握它的特征。
因此，因为没有正在生，所以也没有生的动作，那么怎么能在没有生的情况下依靠它而成为正在生呢？因此说正在生会生，而且是由生所产生是不合理的。

།འདིར་སྨྲས་པ། ཨེ་མ་ཀྱི་ཧུད་བདག་ནི་གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ རྣམ་པར་འཆད་པའི་ཟོལ་གྱིས་བདག་ཉིད་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ཙམ་ལ་མཁས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བྱེད་ཅིང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ།དྲང་སྲོང་མཆོག་གིས་གསུངས་པ། རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་པར་བྱེད་པ་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་ བའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་གཏན་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་ཏེ།འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ཡོད་པས་འདི་འབྱུང་ལ། འདི་སྐྱེས་པས་འདི་སྐྱེ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་གསལ་བར་མཛད་ཅིང་།རང་བཞིན་དང་། དབང་ཕྱུག་དང་། ངོ་བོ་ཉིད་དང་། དུས་དང་། རྡུལ་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་པོར་སྨྲ་བ་བསལ་ནས། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བསྟན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། སྐྱེས་དང་ མ་སྐྱེས་སྐྱེ་བཞིན་པ།།ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་སྐྱེད་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྲུན་པར་མཛད་པའི་ཡུལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསད་པར་བྱས་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མེད་པར་སྨྲ་བ་པ་ཁྱོད་དང་བརྩད་པས་ཆོག་ གོ།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བསྐྲུན་པར་མཛད་པའི་ཡུལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་གྱི་། ཁྱོད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་ལ་མོས་པ་དང་བྲལ་བས་དེའི་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་ནས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་སྨོད་པར་ བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འདི་འབྱུང་ངོ་ཞེས་དེ་སྐད་གསུངས་པ་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཞི། །འདི་ ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གང་ཞིག་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་རང་གི་རང་བཞིན་ཉམས་པ་མེད་པ་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་འགའ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་།སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་ཁས་བླངས་པ་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཁོ་ནས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སུས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཐོང་བ་དེས་ཆོས་མཐོང་ ངོ་།།སུས་ཆོས་མཐོང་བ་དེས་སངས་རྒྱས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས་ན་ཆོས་དང་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་ལ་ཡང་གནོད་པར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །ཁོ་བོས་ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་འབྱུང་ལ། དེ་གཉི་ག་ཡང་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་ཞི་བ་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བར་སྟོན་པ་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཡུམ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གསལ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་ཉིད་དང་ནི། །སྐྱེ་བ་ཡང་ནི་ཞི་བ་ཉིད། །ཅེས་བྱ་ བར་གསལ་བར་ངེས་པར་བྱའོ།

于此说道：唉呀！我是何等人，仅仅以解释如来教法为名而自我否定，仅在此方面表现为智者，而对于胜义谛。
最胜仙人说道：仅仅以此缘起为相的毁灭，对于所见和未见的事物无所依待，你这个说一切皆无的人令我非常恐惧。
在此，世尊如来以'此有故彼生，此生故彼生'等言词明确宣说了缘起不颠倒，并且遣除了自性、自在天、本性、时间、微尘、无欲子等作者论，显示诸法实相。
而你以'已生未生正在生，如何都不能生'等言词破斥此义时，就是杀害了如来所建立的缘起境界。因此，与你这个说一切皆无的人争论就够了。
应当说：我并非破坏如来所建立的缘起境界，而是你对甚深缘起缺乏信解，错误理解其义而诽谤我等。
世尊如来说'此依彼生'时，明显宣说一切法无自性。因为，凡是缘起，其本性即寂灭。
如此，若某一事物以自性存在，以自体保持其自性不失，则因为是实有，不待他缘，也无生起，因此承认事物有自性时，怎么可能有缘起？
因此，正是你承认有自性时，完全违害了诸法的缘起。所以，根据'谁见缘起谁见法，谁见法谁见佛'的经文，也就违害了见法和见佛。
我是在说明，依某种称为种子的因而生某种称为芽的果，这二者都是寂灭的、无自性的缘起，这样完全彰显了诸佛世尊的缘起法母。
因为如此，所以应当明确了知'正在生起以及生起即是寂灭'。

།འདིར་སྨྲས་པ། གང་ཚེ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ན། །སྐྱེ་བཞིན་འདི་འབྱུང་མེད་པའི་ཚེ། །ཇི་ལྟར་སྐྱེ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་ཞེས་ནི་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་པ་འདི་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་བུམ་པ་སྐྱེ་བཞིན་པར་འགྱུར་ལ། སྐྱེ་བཞིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ་འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་སྐྱེས་པ། །འགའ་ཞིག་གང་ན་ཡོད་གྱུར་ན། །དེ་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་དངོས་པོ་དེ། །མེད་ན་ཅི་ཞིག་སྐྱེ བར་འགྱུར།།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་མ་སྐྱེས་པ་འགའ་ཞིག་གང་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་གང་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བུམ་པ་དེ་མེད་ན་ཡང་ཅི་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་ན་བུམ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྐྱེས་པར་གྱུར་ནས་བུམ་པའི་མིང་རྙེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་མིང་གིས་ཉེས་པ་མེད་དོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་འཇུག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ད་ལྟར་བར་གྱུར་པའི་དངོས པོས་བུམ་པའི་བརྗོད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་མ་འོངས་པ་དང་མ་འབྲེལ་བས་བྱ་བ་མི་འཇུག་པ་དེའི་ཚེ་ད་ལྟར་བ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བྱ་བ་རྩོམ་མོ་ཞེ་ན། བུམ་པ་མ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་ཞིག་ཡིན་པར་འོས་ པ་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ།ཡོང་ནི་སྣམ་བུའམ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བཞིན་པའི་སྣམ་བུ་ཡིན་ན་ནི། དེ་སྐྱེས་ནས་བུམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། འོན་ཏེ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་དེའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་འཇུག་པ་ འམ།དེ་སྐྱེས་ནས་བུམ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྟོག་པ་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བར་མི་རིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་། །ཁྱོད་ཀྱི་ ལུགས་ཁས་བླངས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དེ་ཡིས་ནི། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེད་བྱེད་ན། །སྐྱེ་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བ་ལྟ། །གང་ཞིག་གིས་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་སྐྱེ་བས་དངོས་པོ་སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ན། ད་ནི་སྐྱེ་བ་དེ་སྐྱེ་བ་རང་ངམ་ གཞན་གང་ཞིག་གིས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་བ་འདི་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་འདིའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ། སྐྱེ་བ་གཞན་རྟོག་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཐུག་པ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་སྐྱེད་ཐུག་པ་མེད་པར་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །འོན་ཏེ་འདི་ལ་སྐྱེ་བ་གཞན་མ་འདོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡང་སྐྱེ་བ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱང་། སྐྱེ་བ་མེད་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་སྐྱེ་ན། །ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བས་རང་དང་གཞན་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ལ་ད་ལྟར་བདག་ཅག་གིས་སྐྱོན་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་ཕྱོགས་འདི་ལ་སུན་དབྱུང་བ། རེ་ཞིག་ཡོད་དང་མེད་པ་ཡང་། །སྐྱེ་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། །ཡོད་མེད་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཞེས། །གོང་དུ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཡོད་དམ་མེད་པའི་དོན་ལ་ཡང་། །རྐྱེན་ནི་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་བྱ་བ་ དང་།གང་ཚེ་ཆོས་ནི་ཡོད་པ་དང་། །མེད་དང་ཡོད་མེད་མི་འགྲུབ་པ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ།

于此说道：当有生起时，正在生起的此事物不存在时，如何依靠生起而说是正在生起呢？这是不合理的。因为所谓正在生起的这样的事物将会生起，依靠瓶子的生起而瓶子正在生起，而且那个正在生起也由生起所生。如此说也不合理。因为：
假如有某个未生的事物存在于某处，那个将生起的事物若不存在，将生起什么呢？假如在生起之前有所谓未生的瓶子存在，那么它依靠生起的作用而生起，然而这样的事物在生起之前根本不存在于任何处。若瓶子不存在，又将生起什么呢？
假如说虽然在生起之前瓶子不存在，但是生起后获得瓶子的名称，因此用将要生起的名称没有过失。这也不合理，因为如果生起的作用开始，那时现在的事物将获得瓶子的称谓，当事物未来未关联而作用不开始时，现在性怎么会存在呢？
假如依靠非瓶子而开始作用，那么非瓶子是什么应当说明，难道是毛毯或什么都不是吗？如果是正在生起的毛毯，那么它生起后怎么会成为瓶子呢？如果是什么都不是，那时如何有它的所依作用，或者它生起后怎么会成为瓶子呢？因此，将要生起的观念在一切方面都不合理。
因此，已经证明生起也不能生起正在生起的事物。而且，虽然如此正在生起的事物不合理生起，但是接受你的观点来说：
如果那个生起能生起正在生起的事物，那么那个生起又由什么生起呢？即使按照你的观点，生起能生起正在生起的事物，那么现在应当说明那个生起是由自己还是由其他什么生起。
如果认为这个生起的能生者是另一个生起，那时将成为无穷过失，如说：'如果由另一个生起生起它，将成为无穷'，这已经说过了。
如果对此不承认另一个生起，那么这样的话，生起不是也无生起而生起吗？因此，由生起所生的诸事物也将无生起而生起，因为是事物的缘故，如同正在生起。为了显示这点，说：'如果无生起而生起，一切将如是生起。'
而且，对于生起能生起自己和他者的这个观点，现在我们不应当指出过失。因为对这个观点的破斥，'首先有和无的生起不合理，有无也不合理'，如上已经显示。'对于有或无的义，缘是不合理的'，以及'当法不成立有、无、亦有亦无时'等，已经在前面遮遣了生起。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་བཀག་པ་ཡིན་དང་། སྐྱེ་བས་སྐྱེ་བཞིན་པ་བསྐྱེད་པ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་འདི་འཇུག་པ་མེད་ པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་། སྐྱེ་བཞིན་པ་སྐྱེ་བ་དང་། རང་དང་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ག་ལས་འགྲུབ་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་འདིར་སྐྱེ་བ་འདི་བརྟགས་པ་ན། དངོས་པོ་ད་ལྟར་བ་མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བ་འགག་བཞིན་པའམ། འདས་ པ་དང་མ་འོངས་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་འགག་པ་ཞིག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་ན།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། དངོས་པོ་འགག་བཞིན་ཉིད་ལ་ནི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་ དོ།།དེ་ལ་ད་ལྟར་བ་འགག་བཞིན་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ། དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་འགག་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་བསྟན་ནས།དེའི་འོག་ཏུ་གནས་པ་དཔྱད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པ་ལ་ནི་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པས་གནས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ གནས་པ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་མེད་པར་དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་པོ་བཞིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་ཡོད་ ན་ཡོད་པའི་གནས་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི།སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་གནས་པ་མི་གནས་ཏེ། །དངོས་པོ་མི་གནས་གནས་པ་མིན། །གནས་བཞིན་པ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། །མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་ གནས་པ་ནི་མི་གནས་པ་སྟེ།དེ་ལ་གནས་པ་བྱ་བ་འགགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་མི་གནས་པ་ཡང་གནས་པ་མ་ཡིན་ཏེ་གནས་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་བཞིན་པ་ཡང་མི་གནས་ཏེ། གནས་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ། གནས་པ་དང་མི་གནས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་གནས་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གནས་པར་འགྱུར་བ་མ་སྐྱེས་པའི་དངོས་པོ་དེ་གང་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་དོ། ། གཞན་ཡང་གནས་པ་འདི་འགག་བཞིན་པའམ་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་ལ་ནི། །གནས་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་འགག་བཞིན་མ ཡིན་པ།།དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འཐད་དོ། །རེ་ཞིག་དངོས་པོ་འགག་བཞིན་པ་འགག་པ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་ལ་ནི་འགལ་བ་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཡང་འགག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ན། དེ་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་ནི་རྒ་བ་དང་།འཆི་བས་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་མི་གཏོང་བ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་འདི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དག་དང་འགལ་བའི་གནས་པ་འཇུག་པའི་སྒོ་ནས་གོ་སྐབས་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་དུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་པར། །གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །གང་དག་ལ་གནས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་གནས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

因此如是遮止生起，生起生起中的生起，以及生起自性与他性之分别念不能成立。因此生起的生起，生起中的生起，以及自性与他性的生起如何能成立？再者，在此观察生起时，是观察现在的无常事物与灭尽相随而正在灭尽的，还是观察过去与未来的离无常性而非灭尽破坏的？两者皆不应理，故说：
正在灭尽的事物，生起不应理。非正在灭尽者，事物不应理。
其中，对于现在正在灭尽者，生起不应理，因为已经存在。对于过去与未来离灭尽，与事物相违，非正在灭尽者，如同虚空之花，生起亦不存在。如是首先说明诸事物无生起后，其后当观察住。
此中有说：诸事物的生起确实存在，因为有住故。无生起者则无住，因此由于有住故生起存在，住即成为有生起。因此生起亦存在，因为有住法故。此中若无生起而有住法者是不可能的，如同虚空之花的香气。
当说：若有住即有生起者，生起应当存在，然而并非如此，如是：
事物不住，事物非住不住，正住亦不住，未生何能住？
其中，住不住，因为住的作用已灭尽故。非住的事物亦不住，因为离住故。正住亦不住，因为将有二住过失，以及无异于住与非住的正住故。再者，未生何能住？此中因遮止生起故，何有未生事物能住？因此住于一切方面皆无。
再者，此住是于正在灭尽者或非正在灭尽者？两者皆不应理，为显示此义故说：
正在灭尽的事物，住不应理。非正在灭尽者，事物不应理。
首先，对于正在灭尽、趋向灭尽的事物，相违的住不存在。若非正在灭尽者则不成为事物，于彼中住如何能有？
再者，一切事物刹那不离老死，当如是时，诸事物中与老死相违的住无有立足之处，为显示此义故说：
一切事物恒时中，是老死之法性，何者离老死，住之事物是谁？
何有离老死而能住的事物？因此住不存在，此是密意。

།གཞན་ཡང་གནས་པ་འདི་ལ་གནས་པའི་ཆེད་དུ་གནས་པ་གཞན་ཞིག་རྟོག་གམ། རང་གིས་རང་གི་བདག་ཉིད་གནས་པར་བྱེད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། གནས་པ་གནས་པ་གཞན་དང་ནི། །དེ་ཉིད་ ཀྱིས་ཀྱང་གནས་མི་རིགས།།ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་བཞིན། །སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བས་བདག་ཉིད་མི་བསྐྱེད་པར་བཤད་པ་དེ་ལྟར། གནས་པས་ཀྱང་ བདག་ཉིད་གནས་པར་མི་བྱེད་པར་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གནས་པ་འདི་ནི་མི་གནས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས། །གལ་ཏེ་གནས་པས་གནས་བྱེད་ན། །གནས་ན་ཅི་ཞིག་གནས་སུ་ཡོད། །ཅེས་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཡང་།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་བསྐྱེད་ ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར།།ཞེས། ཇི་སྐད་དུ། སྐྱེ་བ་ལ་རྣམ་པར་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་གནས་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་གནས་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གནས་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གནས་པ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས།ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་གནས་ཏེ། །འདི་དག་ལ་ནི་གནས་ཡོད་མིན། །གནས་མེད་གནས་པའི་སྨྲས་བརྗོད་ཀྱང་། རང་གི་ངོ་བོས་རྙེད་མ་ཡིན། །འཇིག་རྟེན་མགོན་པོས་གནས་པ་དང་། །སྐྱེ་བ་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེས་ན་དེ་ལྟའི་འཇིག་རྟེན་མགོན། ། རིགས་ནས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་སྡུད་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་ལས་ཀྱང་། མཁའ་ལ་རླུང་བརྟེན་དེ་ལ་ཆུ་ཡི་ཕུང་པོ་བརྟེན། །དེ་ལ་ས་ཆེན་འདི་བརྟེན་དེ་ལ་འགྲོ་བ་བརྟེན། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། གནས་མེད་གནས ཡིན་འདི་ནི་རྒྱལ་བས་གནས་པར་གསུངས།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་མཚན་ཉིད་དང་ ལྷན་ཅིག་སྤྱོད་པ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འགག་ པ་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།།མ་འགགས་པ་ཡང་འགག་མི་འགྱུར། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་མིན། །མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་དངོས་པོ་འགགས་པའམ་མ་འགགས་ པའམ།འགག་བཞིན་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ལ་འགགས་པ་འགག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རུང་ཏེ། འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་གཉིས་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་འགགས་པ་ལ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་། གང་ཞིག་མ་འགགས་པ་ནི་ཇི་ལྟར་འགག་པར་ འགྱུར་ཞེས་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འགག་བཞིན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་མིན་ཏེ། འགག་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ། །འགག་བཞིན་པ་ཡང་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འགག་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འགག་པ་གཉིས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་ཀར་ཡང་འགག་པ་མི་སྲིད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། དེ་དང་ལྷན་ཅིག་རྒྱུ་བའི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཡང་སྔར་སྐྱེ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་བཀག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་ནི། མ་སྐྱེས་གང་ཞིག་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ཡང་། འགག་པ་འདི་དངོས་པོ་གནས་པའམ་མི་གནས་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་གནས་པ་ལ། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། འགག་པ་དང་འགལ་བ་གནས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་ནི་གནས་པ་ལ་ཡང་། འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་མི་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འགག་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་དོ།

此外，为了安住于此住处，是否思考另一个住处，或者自己使自己安住呢？两者都不合理，故说：'住处不应以其他住处，也不应以自身而住。如同生不能由自身，也不能由他者所生。'
如同已说明生不能生自身那样，住也不能使自身安住，故说：'此住既不住，如何能自住？若住能令住，住时何所住？'应当如是配合。
又如前说：'若由他生生，则成无穷尽。'同样地，对于住也应说：'若由他住住，则成无穷尽。'因此，住也不合理。
因此，世尊说：'此等法不住，此等无有住。无住而说住，自性不可得。世间怙主未，宣说住与生，是故如是知，怙主定智慧。'
同样，在《圣般若摄颂》中也广说：'风依于虚空，水蕴依于风，大地依于水，众生依于地'乃至'无住即是住，此为佛所说。'
有人说：生和住是存在的，因为有与之相应的法存在。这里，有为法有生住等相及与之相应的无常性，因此生和住也是存在的。
应当回答：如果无常性存在，则生和住也应存在，但实际并非如此。为什么呢？因为：'已灭不可灭，未灭亦不灭，正灭亦非理，未生何能灭？'
如果有所谓的无常，它应该是在已灭、未灭或正在灭的事物上，但已灭的不能灭，因为过去和现在相违。未灭的也不合理，因为离开了灭，而且未灭怎么能灭呢？这是相互矛盾的。
正在灭的也不合理，应当配合'不能灭'。正在灭的也不能灭，因为没有正在灭的，而且会导致有两个灭的过失。
因为如此在三时中都不可能有灭，所以灭是不存在的，那么与之相应的生和住怎么可能存在呢？而且，如前已破除了生，所以说'未生何能灭'。
此外，灭是在事物住时还是不住时呢？两者都不合理，故说：'首先于住法，灭则不应理。'与灭相违的住中不会有灭。在事物住时，灭不应理。在事物不住时也没有灭。因此，灭在一切方面都不合理。

།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ འདིར་འགག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ན།དེ་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་གྱིས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ལའམ། གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་འཐད་དེ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གནས་སྐབས་དེ་ཡིས་གནས་སྐབས་ནི། །དེ་ཉིད་འགག་པ་ཉིད་མི་ འགྱུར།།གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་སྐབས་ནི། །གཞན་ཡང་འགག་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །རེ་ཞིག་འོ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འོ་མའི་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་འགག་པར་ནི་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་གི་བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཞོའི་གནས་ སྐབས་ཀྱིས་ཀྱང་འོ་མའི་གནས་སྐབས་འགག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།ཡོང་ནི་འོ་མ་དང་ཞོའི་གནས་སྐབས་གཉིས་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན་ནི། དེ་གཉིས་གཞིག་པར་བྱ་བ་དང་འཇིག་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཞོའི་གནས་སྐབས་ན་ནི་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་མེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་འཇིག་པར་བྱེད་དེ། གལ་ཏེ་འཇིག་པར་བྱེད་ན་ནི། བོང་བུའི་རྭའི་རྣོ་བ་ཉིད་ཀྱང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། དེའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་ཀྱང་གནས་སྐབས་གཞན་འགག་ པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གནས་སྐབས་དེ་ཉིད་དམ། གནས་སྐབས་གཞན་གྱིས་གནས་སྐབས་གཞན་འགག་པར་མི་འགྱུར་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འོ་མའི་གནས་སྐབས་ལ་ནི་རེ་ཞིག་འགག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ ནོ།།དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེ་མ་མ་ལ་ཁྱོད་ནི་བདག་ཉིད་ཤིན་ཏུ་བླུན་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། གང་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྐྱེ་བ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་བ་། །བཤད་པ། དེ་ཚེ་ཆོས་རྣམས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི།།འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ཆེས་གསལ་བ་ཉིད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་དངོས་པོ་ཡོད་པའམ་མེད་པ་ཞིག་ལ་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་ པ་ལ།།འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་རང་བཞིན་ལས་མ་ཉམས་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གཅིག་ཉིད་ན་ནི་དངོས་པོ་དང་། །དངོས་པོ་མེད་པར་འཐད་པ་མེད། །དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་མེད་ པ་དེ།ཡོད་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་གཞི་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ལ། གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་གཉི་ག་མི་རིགས་ཏེ། ད་ལྟ་ གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འགག་པ་དངོས་པོ་མེད་པས་ཟིན་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོར་བསྙད་པ་མི་རིགས་སོ། །འོན་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ཡང་འདི་ལ་མི་རིགས་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་དང་འགལ་བ་དངོས་པོ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་དངོས་པོ་དེ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་།དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རུང་ངོ་། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར། དངོས་པོ་ཡང་ཡིན་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་ བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ལ་འགག་པ་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི། དངོས་པོ་མེད་པར་གྱུར་པ་ལའང་། །འགག་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལའང་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ།།མགོ་གཉིས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་ནི། །གཅད་དུ་མེད་པ་དེ་བཞིན་ནོ། །མགོ་བོ་གཉིས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་གྲགས་པ་ཉིད་དཔེར་ཉེ་བར་བཀོད་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་མ་ཚང་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བས་མེད་པ་ཞེས་ཉེ་བར་མ་བཀོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པ་ལ་འགག་པ་མེད་དོ།།གང་ཞིག་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མེད་པ་དེ་དག་ཉིད་གཞན་གང་གིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱའོ།

此外，如果在此处成为灭，那么是由彼时分而于彼时分，还是由他而于他处生灭呢？从一切方面都不应理，为显示此义而说：
彼时分不能，灭彼时分性，其他时分亦，不能灭他分。
首先，牛奶的时分不能灭除牛奶的时分，因为对自体起作用相违故。其他酸奶的时分也不能灭除牛奶的时分，因为如果牛奶和酸奶的两个时分同时存在，则彼二者将成为所破和能破的事物，然而在酸奶的时分中并不存在牛奶的时分。
当不存在时，何者能灭除不存在者？若能灭除，则驴角的锐利性也将被破坏。因此，其他时分也不能灭除其他时分。
于此有人说：即使彼时分不能灭除彼时分，或其他时分不能灭除其他时分，然而牛奶的时分确实有灭。因此也应有生。
应答：唉！你实在显得愚蠢，如前所说的道理：'当一切法的生不应理时，已说一切法的灭亦不应理'，难道不是已经非常清楚地显示了吗？
此外，若有所谓的灭，那是对有事物还是无事物而言呢？对此：首先，对有事物，灭则不应理。对于实有未失自性的事物，灭是不合理的，因为：
一体中不能，同时有无性。对某一事物而言，所谓的灭是无，而彼有将成为无。因此，若说有事物有灭，则承许有和无二者同一基，若是一体，则二者都不合理。
此时若是有事物，则因为被无所摄，不应说为有事物。若是无事物，这也不合理，因为未离开与无相违的有性故。因此，若有和无是一体，则彼事物非有亦非无是合理的。
另一方面，若是一体，因为互相矛盾，如明与暗，不应理有亦是无。因此，如是首先对有事物灭不合理。
现在：对已成无事，灭亦不应理。对已成为非有的事物也无灭，因为非有故，如虚空花。
如同二头之，不可能断除。因为广为人知无第二个头而作为譬喻，所以说明不完整，故未说'无'字。
如是，有事物和无事物皆无灭。若于二者皆无者，更由何有？应知即是无灭。

།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འགག་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འགག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན། ད་ནི་ཅི་ ཡང་འགག་པ་གཞན་འདོད་དམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན།གལ་ཏེ་འདོད་ན་ནི་དེ་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འགག་པ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །ཡོད་མིན་འགག་པ་གཞན་གྱིས་མིན། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་རང་དང་ནི། །གཞན་གྱིས་བསྐྱེད་ པ་མ་ཡིན་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་ལྟར། སྐྱེ་བ་འདི་ནི་མ་སྐྱེས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སྐྱེ་བས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་འགག་པས་ཀྱང་རང་གི་བདག་ཉིད་འགག་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།འགག་པ་འདི་ནི་མ་འགགས་པས། །རང་གི་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགོག་།ཅི་སྟེ་འགགས་པས་འགོག་བྱེད་ན། །འགགས་ན་ཅི་ཞིག་དགག་ཏུ་ཡོད། །ཅེས་སྐྱེ་བ་དང་མཚུངས་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན། འགག་པ་ལ་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་གཞན་ཞིག་གིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་ལ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་འཇིག་པ་གཞན་ཞིག་གིས། །དེ་འཇིག་ཐུག་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཅི་སྟེ་འཇིག་མེད་དེ་ འཇིག་ན།།ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་འཇིག་པར་འགྱུར། །ཞེས་འགག་པ་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང་འགག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འགག་པའི་འགག་པ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་འགག་པ་ལ་ནི་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ནི་ མི་རིགས་ཏེ།གལ་ཏེ་འགག་པ་ལ་འགག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་འགག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་འཇིག་པ་ལ་འཇིག་པ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འཇིག་པ་མི་རིགས་ལ། འོན་ཏེ་མ་བརྟགས་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་ རིགས་པས།ད་ནི་ཇི་ལྟར་གཞན་གྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར། ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡིན་ན་ཁྱོད་ལ་ཡང་འཇིག་པ་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གཉི་གའི་སྐྱོན་ཡིན་པ་དེས་གཅིག་ལ་བརྒལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བདག་ལ་ནི་བརྒལ་བ་འདིར་ མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ།འདི་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་རང་ཉིད་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན། མ་བརྟགས་པར་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་བྱིས་པ་འདི་བདེན་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཀྱི་ལམ་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ ན་དེ་དག་ལ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དངོས་པོ་རྣམས་ནི་སྒྱུ་མ་དང་རྨི་ལམ་དང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འཐད་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་ཅིང་། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པར་གྱུར་པ་འབའ་ཞིག་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་སྤྲུལ་པ་དང་། རྨི་ལམ་སྒྱུ་མ་ཆུ་ཟླ་དང་། །ཁུག་རྣ་དང་ནི་བྲག་ཅ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་སྤྲིན་དང་སྲིད་པ་མཚུངས། ། ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། བསྐྱེད་བྱ་ཡོད་ན་སྐྱེད་བྱེད་དང་། སྐྱེད་བྱེད་ཡོད་ན་བསྐྱེད་བྱ་ཡོད་ཅིང་། འགག་པ་ཡོད་ན་དགག་བྱ་དང་། དགག་བྱ་ཡོད་ན་འགག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པ ཉིད་དུ་འགྱུར་བར་ག་ལ་འོས།གང་ཞིག་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་ནས་འདུས་བྱས་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དེའི་ལྟར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་རྒྱུ་མེད་པས་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་དང་། འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་འདུས་བྱས་ཉིད་དུའང་འགྲུབ་ པར་ག་ལ་འགྱུར།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཐམས་ཅད་མི་འགྲིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།

此外，如果认为所谓的灭是诸事物的灭因，那么现在是认为有另外的灭还是不认为？如果认为有，这是不合理的。为什么呢？'灭以自性不存在，也非由他灭所灭。'如何不存在，为了说明这一点，所以说：'如同生不能由自及他所生。'对此，如同'此生既未生，如何能生自？'等所说，生不能生自己一样，灭也不能灭自己。
怎么说呢？应当说：'此灭尚未灭，如何能灭自？若已灭而灭，已灭何可灭？'应当说这与生是相同的。如此，灭不能以自性而灭。也不能以他性而灭。怎么说呢？如同对生所说'若由他生者'等那样，对灭也应当说：'若由他灭者，将成无穷尽。若无灭而灭，一切皆应灭。'
因此，如此以他性也无有灭，所以灭无有灭。如果认为灭就是无灭性，这是不合理的。如果灭无有灭，那么由于远离灭，有为相就会失坏。因此，如此若观察灭有灭，这样也不合理；若不观察，那样也不合理。那么现在怎么会由他而灭呢？
如果说：'如果这样观察，你也不能成立灭，因此不应该以两者共同的过失来诘难一方。'对此应当说：对我来说并不会有这样的诘难。这是因为诸事物本来无自性，它们成为无自性时，是以未经观察而成立的方式，在这些执著为真实的愚者们的世俗道路中运行。按照我们的观点，对它们并没有如前所说的观察。
世间的诸事物如同幻术、梦境、乾闼婆城等一样离于道理，由于无明翳障使慧眼损坏的缘故，在世间成立，仅仅是由于相互依存而成立，为愚者们所承许。如《百论》中说：'如旋火轮幻，梦幻与水月，阳焰并回响，阳焰云相似。'
因此，有所生则有能生，有能生则有所生，有灭则有所灭，有所灭则有灭。如此承许世间言说，故我方怎么会有相同的过失？若有人承许灭无因，而说有为法是刹那性，按照他的观点，如同虚空之花一样，由于无因故无有灭，诸事物怎么能成立为刹那性？离灭者怎么能成立为有为法？因此，他的一切都将不合理。



།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རྣམས་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ནང་དུ་འདུ་བར་གསུངས་པ་ནི་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གསལ་བར་བསྟན་པ་ མ་ཡིན་ནམ།སྐྱེ་བ་ཙམ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་འདིའི་སྐད་ཅིག་མར་འཇིག་པ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་སླ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ན། གང་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་ པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།དངོས་པོ་ལ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། སྐྱེས་ཟིན་པ་ལ་ནི་ཡང་བསྐྱེད་དུ་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་མེད་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བས་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།།གཞན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྔར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཇིག་པ་ཡང་ཡིན་པར་འདོད་པར་བྱའོ། །འཇིག་པ་ཡང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བའི་སྔར་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ ནི་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་གང་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་ལ་རྒྱུས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུས་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱེད་པར་ནི་མི་འདོད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འོན་ཀྱང་འཇིག་པ་ཉིད་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲས་སོ་། །གལ་ཏེ་དེ་ ལྟ་ན་བྱེད་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ཡང་དངོས་པོར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།འདི་ནི་འདོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་དངོས་པོ་ཡིན་ལ། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ འཆི་བ་ཡང་བྱ་བ་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་མི་ཤེས་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས་ནི་ཇི་ལྟར་འཇིག་པ་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། གཞན་ཡང་། གཞན་གྱིས་བརྟགས་པའི་དངོས་ པོ་མེད་པའི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་ཁས་བླངས་པ་ན་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་བླངས་པར་འགྱུར།དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁས་བླངས་པ་ཐམས་ཅད་ཉམས་པར་ འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །མྱ་ངན་འདས་ལ་འདུས་མ་བྱས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །སྤྲོས་པས་ཆོག་གོ། །དཀྱུས་མ་ཉིད་བཤད་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་བཀག་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པའི་འདུས་བྱས་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། ལྐོག་ཤལ་ལ་སོགས་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་མཚན་ཉིད་དུ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡོད་པས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འདུས་བྱས་ཉིད་ཡོད་ན། །དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྐྱེ་དང་གནས་དང་འཇིག་པ་དག། མ་གྲུབ་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་མེད། །གང་གི ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དག་ཁོ་ན་བཀག་པ་དེའི་ཚེ་འདུས་བྱས་ག་ལ་ཡོད།།དེའི་ཕྱིར་དེའི་ཁྱད་པར་ག་ལ་ཡོད། འདིར་སྨྲས་པ། འདུས་བྱས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་གཉེན་པོ་འདུས་མ་བྱས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

由生的缘故而有老死，以及有为法的特征也包含在行蕴中这样所说的，难道不是世尊明确宣说坏灭是有因的吗？仅仅依靠生，此刹那坏灭也容易成立，因此一切都能很好地安立。
假如说这个坏灭是无实法，那么对于无实法，因能做什么呢？因此认为坏灭是无因。
难道实法也不应成为无因吗？如此，实法是已经存在的，对于已经存在的，因有什么需要呢？已经生起的不能再生。因此一切都将成为无因，这是不合理的。
另外，如同因为先前不存在，之后存在，所以生是有因的，同样地，也应当承许坏灭也是如此。坏灭也不是在一切时候都发生变化，因为在生起之前是不存在的，之后才存在。
所说'对于无实法，因能做什么'这也不合理，因为我们并不承许因对坏灭有所作用，那么是什么呢？而是说坏灭本身在起作用。
如果这样的话，因为是正在起作用，难道坏灭不也成为实法吗？这正是所承许的，坏灭就其自性而言是实法，而因为是色等法消失的自性，所以是无实法。
另外，死亡也具有两种作用：使诸行坏灭，以及产生相续不断的无明之因。从这个教证来看，怎么会说坏灭是无因呢？
再者，当承许他人所计度的无实法之实法相的空性为实法体性时，怎么能不承许无实法即是实法性呢？又因为是实法，空性怎么会是无为法呢？因此一切承许都将失坏。
正因为如此，将要解释：'如同涅槃是实法与无实法二者，涅槃是无为法，实法与无实法是有为法。'已经说得够多了。现在解释正文。
这里有人说：虽然否定了有为法的生、住、灭，但是具有特殊相的有为法是存在的，如此坚硬性等和垂胡等就是示为其特殊相。因此有为法存在，其相也存在。
回答说：如果有为法存在，则如此应理，但是并不存在。如此，因为生、住、灭不成立，所以有为法不存在。当以如上所说的方式否定了生、住、灭时，有为法怎么会存在？
因此其特征怎么会存在？这里有人说：有为法确实存在，因为其对治无为法存在的缘故。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ འདུས་མ་བྱས་ཉིད་ཡོད་ན།འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །འདིར་ཁ་ཅིག་ནི་ནམ་མཁའ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམས་ནི་འདུས་མ་ བྱས་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་ལ།གཞན་དག་ནི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་འདུས་མ་བྱས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་ཏོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་ འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་གཟུང་ན།འོ་ན་ཐུབ་པ་ཡེ་ཤེས་སྒྲིབ་པ་མེད་པ་མངའ་བས། དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་ནི་སྐྱེ་བར་ཡང་མངོན། འཇིག་པ་དང་གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་ཡང་མངོན་ནོ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རྨི་ ལམ་ཇི་བཞིན་སྒྱུ་མ་བཞིན།།དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཇི་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་དེ་བཞིན་གནས། །དེ་བཞིན་དུ་ནི་འཇིག་པ་གསུངས། །ཇི་ལྟར་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ཡང་། འཇིག་རྟེན་ན་སྒྱུ་མ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱ་དང་། སྒྱུ་མ་ལ་ སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟོགས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་འཇིག་རྟེན་ལ་གྲགས་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། ལྤགས་རྒྱུས་ཤ་རུས་འདུས་ལ་འདི་དག་ གི།ཆུང་མ་ཡིན་སྙམ་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་ནི། །བྱིས་པ་རྨོངས་རྣམས་འདོད་ཆགས་སྐྱེད་བྱེད་ཅིང་། །སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་བུད་མེད་མི་ཤེས་སོ། །ཇི་ལྟར་བུ་མོ་གཞོན་ནུའི་རྨི་ལམ་ན། །བུ་ཕོ་བྱུང་ཞིང་ཤི་བ་དེས་མཐོང་ནས། །བྱུང་ནས་དགའ་ཞིང་ཤི་ནས་མི་དགའ་ལྟར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་པར་གྱིས།།ཇི་ལྟར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་སྨིག་རྒྱུ་དང་། །སྒྱུ་མ་ཇི་བཞིན་རྨི་ལམ་ཅི་འདྲ་བར། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་ཤེས་བྱ་སྟེ། །མཚན་མ་སྒོམ་པ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཀུན་དབེན་པ་སྟེ། ། དྲང་སྲོང་དེ་དག་ལ་ནི་རྣམ་རྟོག་མེད། །འགྲོ་བ་ཀུན་དུ་འདུས་མ་བྱས་འཐོབ་པས། །ལྟ་བ་དག་ལས་ཁོར་མོར་རྣམ་པར་དབེན། །གང་དག་འདི་འདྲའི་ཆོས་རྣམས་ཤེས་པ་ནི། །རྟག་ཏུ་མ་ཆགས་མི་གཏུམ་མི་རྨོངས་ཏེ། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རང་བཞིན་མཉམ་པར་གཞག། དེ་ནི་ཏིང་འཛིན སྟོབས་ཅན་སྟོབས་དང་ལྡན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། འདུས་བྱས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བདུན་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། འདིར་སྨྲས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་ ཆོས་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་འདི་ནི། བསོད་ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། ། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་མི་གཡོ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་། ལས་དེ་དང་། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་བྱེད་པ་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་བྱེད་པ་པོ་མེད་དེ། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་གཉིས་ཡོད་ན་ནི། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར བ་ཞིག་ན།དེ་དག་ནི་མེད་དོ། །འདི་ལྟར། བྱེད་པོ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ། །ལས་སུ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་། །བྱེད་པོ་མ་ཡིན་གྱུར་པ་ཡང་། །ལས་སུ་མི་འགྱུར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་བྱེད་པས་ན་བྱེད་པ་པོའོ།

应当说，如果有无为法，应当如此，但实际上并不存在。为什么呢？因为有为法都未成立，无为法怎么能成立？在此，有些人认为虚空、非择灭、涅槃等是无为法，其他人认为具有真如性相的空性是无为法，这一切都因有为法未成立而不存在，这一点已经明确显示了。
在此有人说：如果确定没有生、住、灭，那么能仁具有无碍智慧所说的'诸比丘，有为法显现有生，显现有灭，显现有住异'这句话应当如何理解呢？
应当说：如同梦境幻化，如同乾闼婆城，如是而说生、住、灭。就像幻化等虽然自性不生，但在世间成为幻化等言语的所诠和幻化等识的所知对象一样，那些生等虽然自性不存在，但世尊仅从世间共许的角度宣说。
如是说道：'皮筋肉骨聚合体，认为这是妻子想，愚痴凡夫生贪著，如幻女人不了知。如同少女梦境中，见到儿子生又死，生时欢喜死忧愁，诸法一切如是知。如同乾闼婆城市，阳焰幻化与梦境，一切诸法应如是了知，修相自性本空寂。'
同样：'有为无为皆远离，仙人于彼无分别，一切趣中得无为，远离轮回诸见解。若人了知如是法，恒时无贪无嗔痴，其心安住于自性，彼具禅定力庄严。'
这是月称论师所造《明句论》中《观有为品第七》的注释。
有人说：识等有为法具有有为自性是存在的，因为有其因缘业和作者。世尊也说：'无明相应的补特伽罗造作福德行，也造作非福德和不动行'等，由此显示了业的作者、业和识等有为果。凡是有作者的就是存在的，如瓶子；凡是无作用的就无作者，如龟毛衣。
应当说：如果有业和作者二者作为能生者，则识等有为法也应当存在，但它们并不存在。如此：已成作者者，不作所成业，非作者性者，亦不作非业。所谓作者是指能作。

།ཅུང་ཟད་བྱེད་པ་ཁོ་ན་ལ་བྱེད་པ་པོར་བསྙད་ཀྱི། མི་ བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ལ།བྱེད་པ་དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའམ། ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་པ་ཞིག་གོ། བྱ་བས་ན་ལས་དེ་བྱེད་པ་པོའི་འདོད་པར་གྱུར་པ་དམ་པའོ། །དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་དང་།ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་ལས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཅིག་གོ། །དེ་ནས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་སྟེ། བྱ་བ་ དང་བྲལ་བ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམ་བཅའ་བ་གཞན་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་དང་པོ་རབ་ཏུ་སྒྲུབ་པར་བཞེད་ནས། བཤད་པ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུའང་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོར་བརྗོད་པ་ནི། བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་ལྡན་པ་ ཡིན་པར་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཁོ་ནས།བྱེད་པ་པོའི་བརྗོད་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བྱེད་པ་པོའི་བརྗོད་པ་ཐོབ་པ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ནི། གང་གིས་ལས་དེ་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་བྱ་བ་གཞན་མེད་དོ། །གང་གི་ཚེ། བྱ་བ་མེད་པས་བྱེད་པ་པོ་ལས་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་ལ་ ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་འགྱུར་ན།བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུས་བུམ་པ་བྱེད་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་སུ་ཡང་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པར་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལས་མི་བྱེད་དོ། །ད་ནི་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོས་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་ བ་ནི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ།བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་བརྗོད་པ་ཐོབ་ཟིན་པ་དེ་ལ་ནི། གཟོད་ཡང་གང་གིས་ལས་དེ་བྱེད་པར་འགྱུར་བའི་བྱ་བ་གཞན་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ན་ནི། རེ་ཞིག་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ། བྱ་བ་གཞན་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་ཡིན་ པར་གྱུར་པ་དེ་བྱེད་པ་པོ་མི་བྱེད་པ་ཉིད་དོ།།གང་གི་ཚེ་ལས་ལ་བྱ་བ་གཉིས་པ་མེད་པས་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་ལས་དེའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་ལས་མེད་པ་སྟེ། ལས་མི་བདོག་ཅིང་ལས་དེ་མི་བྱེད་པ་ཁོ་ནར་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མཚམས་མེད་པའི་ལས་མ་ཡིན་པ་ལ་ནི། མཚམས་མེད་པའི་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་ཡང་དག་པར་བསྒྲུབས་ནས། ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་བྱེད པོར་མ་གྱུར་ན་།།ལས་སུ་མ་གྱུར་བྱེད་པ་ནི། །ལས་ལ་རྒྱུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །ལས་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་གང་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ལ། བྱ་བ་ཡང་བྱེད་པ་པོར་བསྙད་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པ་ཡིན་ན་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རིལ་བསལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བཤད་པ། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་ནི་གང་ཞིག་རྒྱུས་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི འབྲས་བུ་ཡིན་ལ།དེའི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་ཏེ་། དཔེར་ན་བུམ་པའི་རྒྱུ་ནི་འཇིམ་པ་ཡིན་ལ། བུམ་པ་འབྲས་བུ་ཡིན་ཞིང་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དེའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།

仅仅对稍作行为者称为作者，而非不作为者。而且该作为或者是已成为作者的，或者是未成为作者的，或者是已成为作者与非作者的，这是一种思维。由于行为，所以业是作者所欲求的殊胜。这也有三种：已成为的、未成为的、已成为与未成为的。
其中，已成为作者且具有行为的是已成业，'具有行为者不作为'是一个命题。然后，未成为作者且离开行为的也是未成业，'离开行为者不作为'是另一个命题。
对此，首先为了证成而说：'已成者无有行为，无作者亦成为业。'所谓作者，由于行为是有因的缘故，所说的'作为'这一行为，是离开或具有行为的已成者才能获得作者的称谓。因此，对于以行为为因而获得作者称谓的这种情况，并没有其他能成就该业的行为。
当无有行为故作者不造业时，则不依赖作者而成为无作者之业，然而无作者之业是不可能存在的，如同石女之子造瓶一样。如此，首先对已成者无有行为，以及会成为无作者之业这样的过失，因此已成作者不造业。
现在为了显示已成业也非由作者所作，故说：'已成者无有行为，无业亦成为作者。'所谓已成业是具有行为的，对于已获得以行为为因的业的称谓者，也不会再有其他能造作该业的行为。如此，首先已成业是无有行为的。
当无有其他行为时，则已成业不被作者造作。当业无有第二行为而不造作时，则该业的作者是无业的，即无有业且不造作该业却成为作者，这是不合理的，如同未造无间业者不见为无间业的作者一样。如此已证成已成作者不造已成业。
现在为了显示未成作者如何不造未成业而说：'若成为非作者，则造作未成业，业将无有因，作者亦无因。'未成业将成为无因。未成作者是离开行为者，而行为是称为作者的因，因此离开行为的作者也将成为无因。
若承许无因论者，则会破除一切因果，故说：'若无因则果，及因皆不成。'若承许因，则由因所生者是果，其能生者是因，这是合理的，如同泥是瓶的因，瓶是果，而轮等是其作因一样。

།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་ཁས་བླངས་ན་ནི་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། ནམ་ མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་བུམ་པ་མེད་ལ།བུམ་པ་མེད་ན་དེའི་བྱེད་རྒྱུ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ན་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །རྒྱུ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། །དེ་མེད་ན་ནི་བྱ་བ་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱ་མི་རིགས། །དེ་མེད་ན་སྟེ། འབྲས་བུ་དང་རྒྱུ་མེད་ན་ཅི་ཞིག་བྱེད་པ་ ལ་བྱ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་།བྱ་བ་གང་ཞིག་ལ་རྫ་མཁན་རང་དབང་དུ་གྱུར་པས་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། འཇིམ་པ་དག་ཀྱང་དེའི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་ཉེ་བར་གྱུར་པ་ལས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དམ་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་སྒོ་ནས་བྱེད་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག། དེ་མེད་ ན་ནི་བྱ་བ་དང་།།བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་མི་རིགས། །ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར། བྱ་བ་ལ་སོགས་མི་རིགས་ན། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ཡོད་མ་ཡིན། །འདི་ལྟར་ལྷ་སྦྱིན་སྲོག་གཅོད་པ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་ལ་རང་དབང་དུ་གྱུར་པ་ལས་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་ནས། ལས་བྱེད་པར་གྱུར་པའི་སྒོ་ནས་སྲོག་ གཅོད་པ་སྤོང་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ།དེ་ལ་ཆོས་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དགེ་བའི་བྱ་བས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་བཅུ་ཆར་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་རྩོམ་པ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་དང་། ཕ་དང་། མ་དང་། དེ་ལས་གཞན་མཆོད་པར་འོས་པ་མཆོད་པ་ ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ། བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་རྣམས་མེད་ན་ཆོས་མ་ཡིན་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་ཡང་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལས་བཟློག་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཚེ། དེ་ལྟར་ཆོས་དང་ཆོས་ མ་ཡིན་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ།དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་ན་ནི། །དེ་ལས་བྱུང་བའི་འབྲས་བུ་མེད། །ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཉིས་མེད་ན་ནི། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པའི་འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་། མི་འདོད་པ་ཡང་མེད་ པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་མེད་ན་ཐར་པ་དང་། །མཐོ་རིས་འགྱུར་བའི་ལམ་མི་འཐད། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱི་འབྲས་བུ་བསམ་གཏན་དང་གཟུགས་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བདེ་འགྲོ་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་དོན་དུ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་བསྒོམ་པ་མཛེས་ པར་འགྱུར་ལ།།གལ་ཏེ་དེ་ཡང་འབྲས་བུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐར་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡོད་ན་ཡང་དེའི་དོན་དུ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་བསྒོམ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། འབྲས་བུ་མེད་ ན་ཐར་པ་དང་།།མཐོ་རིས་འགྱུར་བའི་ལམ་མི་འཐད། །གཞན་ཡང་། དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །བྱ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དོན་མེད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞིང་ལས་དང་། ཚོང་སྤོགས་དང་། གླ་བཀོལ་གྱི་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་དག་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་རྩོམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ ཅད་ཀྱང་འབྲས་བུ་མེད་ན་མི་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། བྱ་བ་དག་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །དོན་མེད་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་། འདི་དག་ནི་དོན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མ་ལུས་པའི་འབྱུང་ཁུངས་སུ་གྱུར་པ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ། སེམས་ཅན་ དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཡང་ས་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོ་དང་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར།བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱོགས་འདི་ནི་ཐ་ཆད་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དམ་བཅའ་བ་གཉིས་ཡང་དག་ པར་བསྒྲུབས་ནས།།དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ལས་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཡང་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་པ། །གྱུར་མ་གྱུར་དེ་མི་བྱེད་དེ། ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དང་། མ་ ཡིན་པར་གྱུར་པས་མི་བྱེད་དོ།

如果承认无因论者的主张，则由于不依赖因，如同虚空之花一样就不会有瓶子，若无瓶子，怎么会有其作者呢？如此，若无因则果和因都不合理。因此，若无彼则作业、作者和所作都不合理。若无彼，即无果和因时，何者能成为作业，哪个陶工能自主成为作者？泥土也不应该以其本性接近而成为殊胜的能作。如此首先，'若无彼则作业、作者和所作都不合理'。因此，'若作业等不合理，则无有善法与不善法'。比如提婆多自主地行持断除杀生的作业，成为作者，通过造作业而行持断除杀生的作业时，于彼时生起善法。
同样，十种善业道以善行所成就，善法事业即供养三宝、父母及其他应供养者等性质者也应当如是配合。同样，若无作业、作者和所作，则不善法如杀生等性质者也应成无，应当反过来说明。当如是无有善法与不善法时，其果也无，为显示此义而说：'若无善法与不善法，则无从彼所生之果'。若无善法与不善法二者，则无有善法与不善法所生之可意与不可意果。
因此，'若无果则解脱与善趣之道不合理'。若有世间道之果即具有禅定与无色界性质的善趣，则彼时修习世间道是适宜的。若有其果即涅槃解脱性质，则为此而修习出世间八支圣道。然而当无有果时，'若无果则解脱与善趣之道不合理'。复次，'如是若无果，则一切作业，皆成无义'。耕种、经商、雇佣等一切为果而开始的作业，若无果则不合理。因此如是，'一切作业，皆成无义'。
这些并非无义。因此，诽谤善趣与解脱是一切过失之源，是导向地狱等大险坑之因，与所见与未见之因事相违，所以'非作者作非业'这种主张完全错误。因此如是成立二种立宗后，说明'彼非作者之二性，亦不作二性'。有作业与无作业，具作用与不具作用者，彼由作者性与非作者性不能造作。

།གང་གི་ཕྱིར། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །དངོས་པོ་གཅིག་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་ལས་ཡིན་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མཐུན་པ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནས། ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་ལ་ཡང་བསལ་བར་བཞེད་ནས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་ནི་གྱུར་པ་ཡིས། །མ་གྱུར་ལས་ ནི་མི་བྱེད་དེ།།མ་གྱུར་པས་ཀྱང་གྱུར་མི་བྱེད། །རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་ལྡན་པས་ནི་ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པ་མི་བྱེད་དེ། །གང་གི་ཕྱིར། འདིར་ཡང་སྐྱོན་དེར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །བྱེད་པོ་མེད་པའི་ལས་སུའང་ འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བས་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་མི་བྱེད་དོ། །ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པའང་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་ཐམས་ཅད་དུ་ འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་ནི་སྔར་བཤད་ཟིན་པའི་གཏན་ཚིགས་དག་གིས་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་ཡང་གཏན་ཚིགས་དགོད་པར་མི་བྱའོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བཤད་ཟིན་པའི་འདོན་པའི་རྗེས་ སུ་འབྲངས་ནས་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱ་བ་དང་མི་ལྡན་པས་ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག། ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་ལ་ཚིག་རེ་རེ་དཔྱད་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱོན་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ཚིག་རེ་རེ་ལ་ཚིག་གཉིས་གཉིས་དཔྱད་ནས། སྐྱོན་བརྗོད་པར་བཞེད་ནས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་ནི་གྱུར་པ་དང་། །བཅས་པ་ལས་ནི་མ་གྱུར་དང་། །གྱུར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བྱེད་པ་པོར་གྱུར་པ་དང་བཅས་པས་ནི་མི་བྱེད་དོ། །ལས་སུ་མ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ་། ལས་ལ་རྒྱུ་ནི་མེད་པར་འགྱུར། །རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་སུ་གྱུར་པ་དང་མ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པས་ལས་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པར་གྱུར་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ཡང་།ལས་སུ་གྱུར་པ་དང་བཅས་པ་དང་གྱུར་པ་དང་མ་གྱུར་པ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་ནི་མ་གྱུར་པས་། །ལས་ནི་གྱུར་དང་བཅས་པ་དང་། །མ་གྱུར་གྱུར་པ་མི་བྱེད་དེ། །གཏན་ཚིགས་གོང་དུ་བསྟན་ཕྱིར་རོ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་མ་ གྱུར་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར། བྱེད་པ་པོར་མ་གྱུར་པ་ནི་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ལས་སུ་གྱུར་པ་དང་བཅས་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། །ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ།

为什么呢？是与非在一个事物上，由于互相矛盾怎么会存在？一个事物在同一时间既具有作用又不具有作用，这是不合理的。因此，作者既是作者又非作者，不会造作既是业又非业的事物。因为不存在的缘故，这是其意趣。如此对相同观点指出过失后，为了也要破除相异观点而说：已成为作者的，不造作非业，非作者也不造作已成业。首先，已成为作者具有作用的，不造作非业不具有作用的，为什么呢？因为在此也会有那样的过失。'已成就者无作用，无作者也成为业'，如此已成为作者的不造作业。非业也不造作，因为非业将成为无因，因此若无因则'果等'等一切过失都将产生。因此相异观点已被前述理由破除，故不必再立理由。
如同已说明已成为作者的不造作非业一样，随顺已说的诵文，也应详细解释非作者不具有作用的不造作已成业。如此首先，通过观察相异观点的每一句而指出过失后，现在为了通过观察每一句中的两个词而指出过失而说：已成为作者和，具有者不造作非业和，已成非成，因为理由已在前面说明。具有已成为作者的，不造作非业和已成业与非业。怎样呢？说'因为理由已在前面说明'。其中，由'已成就者无作用'等说明具有已成为作者的不造作。也不造作非业，因为已以'业无因，若无因则果等'等说明过失。
也不造作已成业和非业，因为已说'是与非在一个事物上，由于互相矛盾怎么会存在？'。如此首先已成为作者的不造作非业和已成业。现在说明非作者也不造作已成业和具有者及已成非成：非作者不造作已成业和具有者及，非成已成，因为理由已在前面说明。非作者将成为无因，'若无因则果等'等已说明过失，因此非作者是不造作的。也不造作具有已成业，因为将导致'已成就者无作用，无业也成为作者'的过失。也不造作已成业和非业，因为已说'是与非在一个事物上，由于互相矛盾怎么会存在？'

།ད་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། ཡིན་པར་མ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱང་གཉི་གའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་ན། ལས་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡང་རུང་བ་ཇི་ལྟར་མི་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། བྱེད་པ་པོར་གྱུར་མ་གྱུར་ནི། །ལས་སུ་གྱུར་དང་མ་གྱུར་པ། །མི་བྱེད་འདི་ཡང་གཏན་ཚིགས་ནི། །གོང་དུ་བསྟན་པས་ཤེས་པར་བྱ། །བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་དང་། མ་ཡིན་པར་གྱུར་པ་ནི་མི་བྱེད་དེ། ཡིན་དང་མ་ཡིན་གྱུར་ཅིག་ལ། ཕན་ཚུན་འགལ་བས་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་སུ་གྱུར་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ། །ཡིན་པར་གྱུར་ལ་བྱ་བ་མེད། །ལས་མེད་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་སུ མ་གྱུར་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་མི་བྱེད་དེ།རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཕྱོགས་མཐུན་པ་དང་ཕྱོགས་མི་མཐུན་པ་དག་ལ་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་སུ་གྲུབ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པ་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ།དེའི་རྒྱུ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་པར་བཟུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་ པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་ནི་དངོས་པོ་དང་བྲལ་བ་ལས་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྲིད་ཀྱི།ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི་བརྟེན་ནས་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཉེ་བར་མི་དམིགས་ཏེ། དེས་ན་གང་ཞིག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་འགྱུར། ཇི་སྐད་ དུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས།།སྨིག་རྒྱུ་ལ་ནི་འདི་ཆུ་ཞེས། །བསམས་ཏེ་དེར་ནི་སོང་བ་ལས། །གལ་ཏེ་ཆུ་དེ་མེད་དོ་ཞེས། །འཛིན་པ་དེ་ནི་བླུན་པ་ཉིད། །དེ་བཞིན་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ལྟ་བུའི། །འཇིག་རྟེན་ཡོད་ཅེའམ་མེད་པ་ཞེས། །འཛིན་པ་དེ་ནི་རྨོངས་པ་སྟེ། ། རྨོངས་པ་ཡོད་ན་མི་འགྲོལ་ལོ། །མི་ཤེས་པ་ལས་སྔར་བརྟགས་ཤིང་། །ཕྱི་ནས་དེ་ཉིད་དོན་ངེས་ན། །གང་ཚེ་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ། །དེ་ཚེ་དངོས་མེད་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་རྣམ་པ་འགྲུབ པ་ག་ལ་ཡོད།དེའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཀུན་རྫོབ་པ་སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དང་མཚུངས་པ་རྣམས་ནི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཁས་བླངས་ནས་རྐྱེན་དེ་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཁོ་ནས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། བྱེད་པོ་ལས་ལ་བརྟེན་བྱས་ཤིང་། ། ལས་ཀྱང་བྱེད་པོ་དེ་ཉིད་ལ། །བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་གཏོགས་པ། །གྲུབ་པའི་རྒྱུ་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །འདིར་ནི་བྱེད་ཅིང་ལས་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །བྱེད་པ་པོའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ནི་ལས་ལ་ལྟོས་ནས་ཡིན་ཞིང་། བྱེད་པ་པོས་བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི འགལ་ཡང་ལས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་བས་བྱེད་བཞིན་པ་ཉིད་ལས་སུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱང་བྱེད་པ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ལས་མ་གཏོགས་པར་གྲུབ་པའི་རྒྱུ་གཞན་ནི་མ་མཐོང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་རྣམས་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར་བཤད་པ།དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོའི་ཐ་སྙད་ཐལ་མ་ཐག་པ་སྟོན་པའོ། །ཉེ་བར་ ལེན་པས་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་འདིས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་བྱ་བ་བསྟན་ལ། དེས་ཀྱང་རང་གི་སྒྲུབ་བྱེད་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་ཅིང་། ཉེ་བར་བླངས་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱང་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྟར་ཕན་ཚུན་ ལོས་པས་གྲུབ་པ་ཡིན་གྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ།

现在，当成为作者和非作者这两种本质时，对于已成为业和未成为业的任何一种情况，为了说明如何不造作，故说：
已成为作者和未成为作者，对于已成为业和未成为业，不造作这一点，其理由应当从前面所说的了知。
已成为作者和未成为作者是不造作的，因为如前所说'是与非是成为一体，由于互相矛盾怎么可能存在？'
已成为业也不造作，因为会导致'对已成就者无所作为，无业也将成为作者'的过失。
未成为业的无因也不造作，因为已经说明了'若无因则无果'等过失。
因此，对于相似方和不相似方，作者和业的成立在任何情况下都是不合理的。
所以，说'识等有为法的自性是存在的，因为其因业和作者存在'这种说法是不合理的。
这里有人说：'诸法不存在'这一点是否是你所确定的？
不是的。对于你这种主张诸法有自性的人来说，否定一切离实法是可能的，但我们认为由于是缘起的缘故，一切法的自性都不可得，那么又将否定什么呢？
如《宝鬘論》中说：'对于阳焰认为是水，前往该处之后，若执著说此处无水，这就是愚痴。同样，对于如阳焰之水般的世间，执著说有或无，这是愚昧的，有愚昧就不能解脱。由无明而先前妄想，之后若能确定实相义，当不见诸法存在时，何来诸法不存在？'
因此，对于如是无自性的诸法，如何能成立前述的情况？
所以，世俗诸法如同阳焰之水，仅仅是接受世间颠倒见而承认此缘起性空才能成立，而不是由其他方式成立。故说：
作者依于业而立，业也依于彼作者，除此相互依存外，未见有他成立因。
此中，若不观待业而造作，则非作者性，作者的作者性是观待业而有的，作者若不正在造作则成相违，而不成为业，因为正在造作才称为业，所以业也是依于作者而生。
如是，除了业和作者互相观待而成立外，未见有其他成立之因。
如同业和作者二者是互相观待而成立的一样，其他诸法也是如此，为了类推说明这一点而说：
应知取者亦如是，已遮业与作者故。
'如是'这个词是指刚才所说的业和作者的言说。
取者是指执取，如此这里说明了取的行为，由此也表明其能成立者作者和取者，从所取对象中执取，而所取和取者二者也如同业和作者一样是互相观待而成立的，而不是由自性成立。
又为什么不是由自性成立呢？因为已经遮除了业和作者。

།ཞེས་གསུངས་ཏེ་། བསལ་བ་ནི་བཟློག་པའོ། །ཕྱིར་རོའི་སྒྲས་ནི་གཏན་ཚིགས་འཛིན་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་དོན་ནི་བདག་ཅག་གིས་གཏན་ ཚིགས་གང་དག་གིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བསལ་བར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་དེ་དག་ཁོ་ནས་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའང་བཀག་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་འཐད་པར་འགྱུར་རོ།།ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཀག་པས་འདི་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་ ངེས་པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གིས། །དངོས་པོ་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། །ཤེས་རབ་ཅན་གྱིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལས་ཐ་དད་པའི་ དངོས་པོ་གཞན་གང་དག་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དང་།འགྲོ་བ་དང་འགྲོ་བ་པོ་དང་། བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བྱེད་དང་། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དང་། འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་འབྱུང་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ དང་།ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་དེ་དག་ལས་དང་བྱེད་པ་པོའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་བཀག་སྟེ། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་དག་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ཡང་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ངེས་པར་ བྱའོ།།གལ་ཏེ། དངོས་པོ་ལྷག་མ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའི་དོན་རྟོགས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་བཀོད་པ་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། འདི་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྣམ་པར་དཔྱད་པར་བྱ་བ་ལ་གཙོ་བོར་གྱུར་པར་ཤེས་པར་ བྱ་བའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལོགས་ཤིག་ཏུ་བཀོད་དེ། འདི་ལྟར་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཕྱི་མ་དག་ཏུ་ཡང་འདི་གཉིས་ཁོ་ནའི་བརྟག་པ་ཕལ་ཆེར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། སེམས་དམྱལ་འཇིགས་པ་ང་ཡིས་བསྟན་བྱ་སྟེ། ། སེམས་ཅན་སྟོང་ཕྲག་དུ་མ་སྐྱོ་བྱས་ཀྱང་། །གང་དག་ཤི་འཕོས་ངན་སོང་དྲག་འགྲོ་བའི། །འགྲོ་བ་དེ་དག་ནམ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་རལ་གྲི་མདའ་ཆེན་མཚོན་འབྱིན་པའི། །གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་ངན་སོང་དེ དག་ན།།ལུས་ལ་འབབ་མཐོང་དེ་ན་མཚོན་ཆ་མེད། །སྣ་ཚོགས་ཡིད་དགའ་མེ་ཏོག་ཁ་ཕྱེ་ཞིང་། །གསེར་གྱི་ཁང་མཆོག་འབར་བ་ཡིད་འོང་བ། །འདི་ན་དེ་ལའང་བྱེད་པོ་འགའ་མེད་དེ། །དེ་དག་རྟོག་པའི་དབང་གིས་བཞག་པ་ཡིན། །རྟོག་པའི་དབང་གིས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་ བརྟགས་ཏེ།།འདུ་ཤེས་འཛིན་པས་བྱིས་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ། །འཛིན་དང་འཛིན་མེད་དེ་ཡང་འབྱུང་བ་མིན། །ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བ་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ ཏུ་བྱེད་པ་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར། དེ་བཞིན་ཉེར་ལེན་ཤེས་པར་བྱ། །ལས་དང་བྱེད་པོ་བསལ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདི་ལྟར། ལྟ་དང་ཉེན་ལ་སོགས་པ་དང་། ཚོར་སོགས་དང་ཡང་དབང་བྱས་པ། །གང་གི་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་།སྔ་རོལ་དེ་ཡོད ཁ་ཅིག་སྨྲ།།ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་དང་སྣོམ་པ་དང་མྱང་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དང་། ཚོར་བ་དང་རེག་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་མང་པོས་བཀུར་བ་པ་སྨྲའོ། ཅིའི་ ཕྱིར་ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་དེ་དག་སྔ་རོལ་ན། །དངོས་པོ་གནས་པ་དེ་ཡོད་དོ། །འདི་ན་ལྷ་སྦྱིན་ཡོད་པར་གྱུར་པས་ནོར་སོགས་པར་བྱེད་ཀྱི། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ ཏེ་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་གང་ཟག་གནས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི།དེས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ།

如是所说，'遮除'即是遮遣。'故'字表示说明理由。因此，意思是：我们以何等理由遮除了业与作者，应当了知即以彼等理由也遮除了所取与能取者，这样的说法是合理的。
不仅仅是通过遮除业与作者而确定这二者是相互观待而成立，而且还有：'以作者与业，应知余事物'，'智者'是语词的补充。智者应当了知，除了业、作者、所取、能取者之外，其他一切事物，如所生与能生、所行与能行者、所见与能见者、相与有相、所生起与能生起，如是，支分与有支分、功德与有功德、量与所量等一切事物，以业与作者的观察方式遮除其自性有，应知是相互观待而成立。对彼等的观察应当从《入中论》中了知。
若问：说'应知余事物'这一句中已经理解了所取与能取者的意义，为何还要重复陈述？虽然这是事实，但为了了知在所观察的对象中它们是主要的，所以单独列出所取与能取者。如是在后面的品中也将主要出现这二者的观察。
因此，世尊说：'我当示地狱怖畏相，虽令千数众生厌，彼等死已趣恶道，如是众生实非有。拔剑射箭持兵器，作诸损害实非有，由分别力于恶趣，见击身体无兵器。种种悦意花开放，金色殿堂炽燃美，此中亦无作者在，彼等依于分别立。由分别力观世间，凡夫执著分别相，能执所执皆非生，分别如幻如阳焰。'
这是由月称论师所造《明句论》中《观业作者品第八》的注释。
此处，所说'如是应知取者，以除业作者故'是不合理的。如是，'见闻等诸法，及受等所属，彼等谁所有，有说先有彼。'见、闻、嗅、尝等诸法，以及受、触、作意等诸法，能取者以何而取的彼能取者，说是在彼等所取之前已经存在，这是众分别外道所说。
为何如此？因为'若无实有事，见等如何有？是故彼等前，实有事物住。'如此处，有天授故能作财等事，非有的石女子则不能。如是，若见等之前无补特伽罗安住，则彼不能取见等。

།དེ་ཕྱིར་ནོར་གྱི་སྔ་རོལ་ན་ལྷ་སྦྱིན་གནས་པ་ལྟར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན། གང་ཞིག་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་པར་ འགྱུར་བའི་གང་ཟག་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ།།བརྗོད་པར་བྱའོ། །ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་ལ་སོགས་ཉིད་ཀྱི་ནི། །སྔ་རོལ་དངོས་པོ་གང་གནས་པ། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། །གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྔོན་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་གང་ཡང་གདགས་པར་བྱ།འདི་ལྟར་གང་ཟག་ཏུ་ཐ་སྙད་གདགས་པའི་རྒྱུ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡིན་ན། དེ་གལ་ཏེ་དེ་དག་ལས་སྔར་རྣམ་པར་གནས་པར་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ནི། དེའི་ཚེ་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟར། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། གང་ཞིག་ རང་གི་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།ནོར་ལ་སོགས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ནོར་ཅན་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །གཞན་ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་མེད་པ་ཡང་། །གལ་ཏེ་དེ་ནི་གནས་གྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་དེ་དག་ནི། །ཡོད་པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔོན་རོལ་ན་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ཡོད་པ་དེས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་བྱེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཀྱང་གང་ཟག་མེད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་ནོར་དང་འབྲེལ་བའི་སྔོན་རོལ་ན་ལྷ་སྦྱིན ནོར་ལས་ཐ་དད་པར་རྣམ་པར་གནས་པར་གྱུར་ནས་ནོར་སོ་སོར་གྲུབ་ཅིང་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རང་ལས་ཐ་དད་པར་དོན་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ཅི་ཡིས་གང་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གིས་ཅི་ཞིག་གསལ་བར་བྱེད། །ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་ན་འདི་ནི་འདིའི་རྒྱུ་ཡིན་ལ། འདི་ནི་འདིའི་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུས་མྱུ་གུ་ཞེས་བྱ་བའི འབྲས་བུ་གང་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་ཅིང་།འབྲས་བུ་དེས་ཀྱང་ས་བོན་ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་འདི་ནི་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོའོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅི་ཞིག་གི་བདག་གང་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་ ཅིང་།འདི་ནི་འདིའི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་བདག་གང་གིས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅི་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པར་ལོགས་ཤིག་ ཏུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཁས་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་རྟེན་མེད་པས་དེ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གནས་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན་ནི། ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་མིན་། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རེ་རེའི་ སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།ལྟ་སོགས་ནང་ནས་གཞན་ཞིག་གིས། །གཞན་གྱི་ཚེ་ན་གསལ་བར་བྱེད། །གང་གི་ཚེ་ལྟ་བ་པོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བས་གསལ་བར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི། ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེ་བར་གདགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་སྔར་སྨྲས་པའི་ཉེས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེ་ན།།བརྗོད་པ་འདི་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ། རྒྱུ་མེད་པ་གསལ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

因此，如同天授在财物之前存在一样，在见等之前，有一个能够执取这些的补特伽罗存在。应当说：见闻等以及受等之前，何者存在，以何安立？所谓补特伽罗在见等之前存在的安立，应当以何安立？如是，补特伽罗名言安立的因是见等，若执其在彼等之前已然存在，则如瓶子和毛毯，将不依赖见等，若某者不依赖自因，则成无因，如同不依赖财物等的富人般不存在，此为其意。
复次，若其安住于无见等时，无疑彼等亦将存在于无彼时。若认为在见等之前有所谓补特伽罗存在而执取见等，如是则无疑见等亦将在无补特伽罗时存在。如同天授在与财物相关之前以异于财物而安住，成就各别财物并成为异体而执取，如是，执取者对于所执取的见等，亦将异体而成为异义而存在。
说非有时：何者以何明显？以何明显何者？无何有何？无何有何？此中，说此是此因，此是此果，如种子之因明显显示苗芽之果，彼果亦明显显示种子之因。如是，若说此是此之执取者，则见等所执取何者之我明显显示何者，此是此之所执取说我以何明显显示见等所执取何者，则彼时互相观待而成就所执取与执取者，当无执取者而别说见等之时，则无所依故即是无。
因此二者皆无成就，异于见等而住的执取者非理。此处所说：见闻等等，若承许一切见等之前安住，则成此过，然当：非有一切见等之前何者。若尔云何？是于一一之前有。当如是时，以见等中他者，于他时明显。当说见者以见明显时，则不应依止闻等安立。因此前说过失无机会。
此说亦非理。何以故？离见等者无所执取，无因无明显者非是有故。

།ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །སྔ་རོལ་གལ་ཏེ་ཡོད་ མིན་ན་སྟེ།དེ་ལྟར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ལྟ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེ་ཡི། །སྔ་རོལ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད། །གང་ཞིག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཤིང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ནགས་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་མེད་ལ། །བྱེ་མ་ཐམས་ ཅད་ལ་ཏིལ་མར་འབྱིན་པ་མེད་ལ་།།བྱེ་མ་རེ་རེ་ལ་ཡང་ཏིལ་མར་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། གང་ཞིག་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ཏེ། རེ་རེ་མ་གཏོགས་པར་ཐམས་ཅད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ།།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། །ལྟ་པོ་དེ་ཉིད་ཉན་པོ་དེ། །གལ་ཏེ་ཚོར་པོའང་དེ་ཉིད་ན། །དེའི་ཚེ། རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ཡོད་གྱུར་ན། །ལྟ་བ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉན་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།གལ་ཏེ་ཡིན་ན་། །དེའི་ཚེ་ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཉན་པ་པོ་ཡང་ལྟ་བ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། ཉན་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ལྟ་བ་པོ་ཡང་ཉན་པ་པོར་འགྱུར་ན། ལྟ་བའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ལྟ་བ་པོར་འགྱུར་ཞིང་། ཉན་པའི་བྱ་བ་དང་བྲལ་བ་ཡང་ཉན་པ་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །བྱ་བ་སོ་སོ་ལ་བྱེད་པ་པོ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་སངས་རྒྱས་ བསྐྱངས་ནི།།བདག་གཅིག་ཡིན་ན་ནི། དབང་པོ་གཞན་ལ་འགྲོ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེས་བུ་སྐར་ཁུང་གཞན་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཆད་དོ། །སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ནི། ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པའི་བདག་ལ་དབང་པོ་གཞན་ལ་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པས་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་མི་རིགས་སོ་ཞེས་དེ་ལ་སུན་འབྱིན་པར་སྨྲའོ།།འདི་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རང་གི་སྡེ་པས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དགག་པའི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་མ་འཆེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་སྐྱོན་རིགས་པ་ཉིད་དོ།།འོན་ཏེ་ཡང་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སྐྱོན་སྤང་བར་འདོད་པས། གལ་ཏེ་ལྟ་པོ་གཞན་ཉིད་ལ། །ཉན་པ་པོ་གཞན་ཚོར་གཞན་ན་སྟེ། རྟོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དེ་ལྟར་འདོད་པར་གྱུར་ན། ལྟ་པོ་ཡོད་ཚེ་ཉན་པོར་འགྱུར། ། བདག་ཀྱང་མང་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་བ་གླང་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་རྟ་ནི་བ་གླང་ཡོད་པའི་ཚེ་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་ཉན་པ་པོ་ལྟ་བ་པོ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་ཅིག་ཅར་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ ཞིག་ན།དེ་ལྟར་ནི་མི་འདོད་པས་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི་བདག་མང་པོར་འགྱུར་ཏེ། ལྟ་བ་པོ་དང་ཉན་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སོ་སོ་སོ་སོར་གྲུབ་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རེ་རེའི་སྔ་རོལ་ན་ཡང་འགའ་ཞིག་ཀྱང་མེད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། བདག་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་དེ་ཡོད་ན། །དེ་ནི་གང་གིས་གདགས་པར་བྱ། །སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་ པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་གནས་སྐབས་ན།།གང་ལས་རིམ་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ་ཞེས་ལྟ་བ་དང་ཉན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན། བདག་འབྱུང་བ་ཆེན་ པོ་བཞིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ཡོད་དོ།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ཡང་། །གང་ལས་འགྱུར་བའི་འབྱུང་དེ་ལའང་། །དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

如果观察等一切的前际不存在的话，如此思维时，那么，观察等每一个的前际又怎么会存在呢？凡是一切的前际不存在者，每一个的前际也不存在，比如在一切树木的前际没有森林时，每一个的前际也不存在，如同一切沙子都不能出油，每一粒沙子也没有油一样。
再者，凡是在每一个前际存在者，也应承许在一切的前际存在，因为离开每一个就没有一切的缘故。因此，说在每一个前际存在是不合理的。
由此因也不合理，因为，如果观者即是闻者，如果也是受者的话，那时，若在每一个前际存在，说观者即是闻者是不合理的。如果是的话，那时离开观察行为的闻者也成为观者，离开听闻行为的观者也成为闻者，然而离开观察行为也成为观者，离开听闻行为也成为闻者，这样的情况也未曾见到。
正因为如此，所说'这是如此不合理'。因为各自行为有不同的作者，这怎么会如此存在呢？为了显示这一点，所以说'这是如此不合理'。
论师佛护解释说：如果是一个我，则应成趋向其他根，如同人趋近其他窗户一样。论师清辨说：遍一切处存在的我不会趋向其他根，因此不应有应成过失的过患。
这是不合理的，因为是在破自部所计的补特伽罗论者的场合，而且他们也未承许遍一切处存在。因此应成过失的过患是合理的。
又若为了避免如前所说的过失，若思维观者是他、闻者是他、受者是他，那也不合理，因为如此承许的话，观者存在时将成为闻者，我也将成为多数。如同牛与异的马在有牛时不是不同时存在，同样，如果闻者异于观者，则在有观者时也应同时存在，然而不承许如此，所以不存在他性。
再者，若如是则我将成为多数，因为承许观者、闻者、受者等各自成立的缘故。因此，所谓补特伽罗在观察等每一个的前际都不存在。
此处有人说：我是存在于观察等一切的前际。如果想：若彼存在，以何安立？对此当说：如是在观察等前际的名色阶段，从何渐次因名色缘生六处，而生起观察、听闻等，有四大种，因此在观察等前际，有我以四大种为所依。即便如此，观察、听闻等以及诸受等，从何而生的大种中，彼也是不存在的。

།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་གང་དག་ལས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་དག་ལའང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རྒྱུ་ ཅན་འདི་ཡོད་པ་མི་རིགས་ཏེ།སྔར་བཤད་པའི་གཏན་ཚིགས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་ལ་ཇི་སྐད་སྔར། ཅི་མེད་གང་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །གང་མེད་ཅི་ཞིག་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདིར་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་སྔ་རོལ་དུ་བདག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར། ལྟ་བའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ལྟར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་ལ་ཡང་སྐྱོན་བརྗོད པ་ཉིད་ཡིན་པས་སླར་ཡང་མ་བརྗོད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་འབྱུང་བ་དག་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་བདག་བཀག་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། བཀག་པ་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ བདག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་བདག་ཡོད་པ་ཁོ་ནའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཉིད་ཡོད་ན། བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟ་བ་ལ་ སོགས་པ་བདག་གང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པ་དེ་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་བདག་མེད་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པར་གྱུར་པ་རྣམས། །ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ལྟ་དང་ཉན་ལ་སོགས་པ་དང་། །ཚོར་བ་དག་ལ་སོགས་པ་ ཡང་།།གང་གི་ཡིན་པ་གལ་ཏེ་མེད། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གང་གི་ཡིན་པར་རྟོག་པ་དེ་གང་གི་ཚེ་མེད་དོ་ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་གསལ་བར་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཅི་བདག་མེད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ངེས་སམ། དེ་སྐད་སུས་སྨྲས། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་སྨྲས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་སྐད་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྨྲས་མོད་ཀྱི། འདིའི་དོན་ནི་ ཁྱོད་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་གཏན་ལ་མ་ཕབ་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་བདག་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྟགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། བདག་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གཉེན་པོར་དེ་ལ་རང་བཞིན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ ཟློག་པར་བྱེད་པའི་ཚིག་སྨྲས་པ་ཡིན་གྱི།འདིའི་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྟགས་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་འདི་གཉིས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། གང་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། གང་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ། །ཇི་སྐད་དུ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པའི་ལྷས། ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ཀྱང་ངའི་བདག་མིན། །དེས་བདག་ངེས་མེད་དེ་ཕྱིར་མེད། །དངོས་པོ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ། །རྟོག་པ་ཞེས་ཀྱང་ཉེ་བར་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཉིད་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གང་ཞིག་ལྟ་ལ་སོགས་པ་ཡི། །སྔ་རོལ་ད་ལྟ་ཕྱི་ན་མེད། །དེ་ལ་ཡོད་དོ་མེད་དོ་ཞེས། །རྟོག པ་དག་ནི་ལྡོག་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རེ་ཞིག་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔ་རོལ་ན་ནི་བདག་མེད་དེ། དེ་དང་བྲལ་བ་ལ་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡང་མེད་དོ། །སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ། ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་ མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་།རི་བོང་གི་རྭ་གཉིས་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པའི་བདག་དང་ཉེ་བར་བླངས་པ་དག་ཀྱང་སོ་སོ་སོ་སོར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ཡང་མེད་དོ། །ཕྱིས་ཀྱང་མེད་དེ། འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གོང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་འོག་རོལ་གྱི་དུས་སུ་ཡོད་པར་ འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ལས་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ།

对于从大种生起见等的那些大种，也不应该有这个以大种为因的取，因为如前所说的理由。关于这一点，如前所说：'何处有无？何处有无？'在此也应如是说。如果我在大种之前已经成立，则它会取大种，但事实并非如此，因为无因。不存在的东西怎么能取大种呢？因此，如同对见取的过失，对大种取也已说过过失，所以不再重复。由于如此，这也不存在于大种中。
在此有人说：虽然如此遮遣了我，但是见等是存在的，因为未被遮遣。瓶等非我的自性的事物与见等无关联。因此，与它们有关联的我确实存在。
应当回答：如果见等确实存在，我也应存在，但实际并不存在。当说明见等所取的我不存在时，若无能取者我，'见等所取，怎能存在？'如说：'见闻等诸法，以及诸受等，若无所属者，彼等亦非有。'难道不是已经明确说明，当说明见等所属的我不存在时，见等也不存在吗？因此，由于见等不存在，我也不存在。
在此有人说：你是否如此确定我不存在？谁这样说？难道你不是刚才说'因为见等不存在，我也不存在'吗？虽然我们这样说，但你并未真正理解其义。因为我被认为是实有的自性，而它本身并不存在，我也是为了对治非真实的颠倒而说遮遣对它的自性执著的言语，并非是认定它的无实。如是二者应当断除：执著于有实和执著于无实。如圣天论师所说：'你的我非我的我，故我定无因此无，于诸无常事物中，分别亦得生起。'
为显示此义，说：'于见等诸法，前中后皆无，于彼有无等，分别皆当息。'首先，见等之前无我，因为离彼时无有性。与见等同时也不存在，因为未见各别不成立者有同时性，如兔角二者互不观待，我与所取各别不成立故现在也不存在。之后也不存在，因为如果见等先有，我后有，则应后生，但事实并非如此，因为无作者则业不成立。

།བདག་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་ན་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྔར་རམ་ཕྱིས་སམ་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་ཡོད་ པའམ།མེད་པ་ཉིད་དུ་ཤེས་རབ་ཅན་སུ་ཞིག་རྟོག་པར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། དེ་ཚེ་སྡིག་མེད་སྟོབས་བཅུ་ལྡན་པ་ཡི། །རྒྱལ་བ་དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཆོག་འདི་འཆད། །སྲིད་པའི་འགྲོ་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ། །འདི་ལ་སུ་ཡང་མི་སྐྱོ་འཆི་བ་མེད། །སེམས་ཅན་མིང་དང་སྲོག་ཀྱང་མི་རྙེད་དེ། །ཆོས་འདི་རྣམས་ནི་དབུ་བ་ཆུ ཤིང་འདྲ།།སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །ཆུ་ཡི་ཟླ་བ་འདྲ་ཞིང་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། །མི་འགའ་འཇིག་རྟེན་འདིར་ཡང་ཤི་ནས་ནི། །འཇིག་རྟེན་གཞན་དུ་འཕོ་ཞིང་འགྲོ་མེད་ཀྱང་། །ལས་བྱས་རྣམས་ནི་ནམ་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །འཁོར་བ་ན་ཡང་དཀར་ནག་འབྲས་བུ་སྨིན། །རྟག་པ་མ་ ཡིན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ།།ལས་བསགས་མེད་ཅིང་གནས་པ་དག་ཀྱང་མེད། །དེ་ཡང་བྱས་ནས་རེག་པར་མི་འགྱུར་མིན། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཚོར་བར་འགྱུར་བའང་མེད། །འཕོ་བ་མེད་ཅིང་ཕྱིར་ཡང་འོང་བ་མེད། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མེད་པའང་མིན། །འདི་ན་ལྟ་གནས་ འཇུག་པ་དག་པ་མིན།།སེམས་ཅན་སྤྱོད་པ་རབ་ཞི་འཇུག་པ་མེད། །བདེ་གཤེགས་སྤྱོད་ཡུལ་རྒྱལ་བའི་ཡོན་ཏན་ནི། །སྐྱེ་མེད་ཞི་བ་མཚན་མ་མེད་པའི་གནས། །སྟོབས་དང་གཟུངས་རྣམས་དང་ནི་སྟོབས་བཅུའི་སྟོབས། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་ཁྱུ་མཆོག་དམ་པའི་མཆོག་།ཅེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ སོ།།སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། །སྔ་རོལ་ན་གནས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དགུ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཉིས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་ པ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་དང་བཅས་པ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེ་འབྱུང་མོད་ཀྱི། མེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཚ་བ་དང་སྲེག་པར་བྱེད་པ་ཉིད་རང་བཞིན་དང་འབྲས་བུ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུད་ཤིང་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བསྲེག་པར་བྱ་བ་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཉེ་བར ལེན་པ་ཡང་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་བཞིན་དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེ་གཉིས་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཉིད་ཡོད་ན་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ ཡོད་པར་གྱུར་ན།དེ་དག་ངེས་པར་གཅིག་ཉིད་དམ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ། བུད་ཤིང་གང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། ། བུད་ཤིང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཤིང་ལ་སོགས་པ་ལས་སུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་སྲེག་པར་བྱེད་པ་པོ་ནི་མེ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དེ་ཉིད་མེ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བྱེད་པ་པོ་དང་། །ལས་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་མཐོང་སྟེ། རྫ་མཁན་དང་བུམ་པ དག་གམ།གཅད་བྱ་དང་གཅོད་པ་པོ་ཡང་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ལ། དེ་ཡང་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མི་ དམིགས་པར་འགྱུར་རོ།

当我如此详细观察时，见等诸法无论前后或同时都不存在，那时，对于无所缘的自性，有智慧者谁会执著其为有或无？因此，取与能取二者如同业与作者一样是互相观待而成立，而非以自性成立。正因如此，世尊在《圣三昧王经》中也说：'尔时无罪具十力，胜者宣说此胜定，有情轮回如梦幻，此中无人死亡苦。众生名命不可得，诸法如沫如芭蕉，如幻如同空中电，如水月影似阳焰。此世间中无一人，死后转生他世去，所作业果不失坏，轮回黑白果报熟。非常亦非成断灭，无积业亦无住处，作已不成不触受，亦非他作受其果。无有迁移亦不还，一切非有亦非无，此中见住行非净，众生行为寂灭入。善逝行境佛功德，无生寂灭无相处，总持诸力十力尊，此乃佛陀最胜尊。'如是广说。
这是由圣者月称论师所造《明句论》中《观本住品第九》的注释。
于此有人说：'所说取与能取二者非以自性成立'这一说法不合理，因为见到有观待的事物也具有自性。如是，虽然火依赖于薪而生，但火并非无自性，因为见到热性与能烧性是其自性与果。同样，虽然薪依赖于火而成为薪，但它并非无自性，因为所烧物是四大种的自性。如是，依赖于所取的能取者和依赖于能取者的所取也应当有自性。因此，如同火与薪一样，取与能取二者也应当生起。
对此回答：若火与薪确实存在则可如是，然而实际并不存在。此处若火与薪存在，则必定是一性或异性，然而二者皆不合理。如说：'若薪即是火，作者与业成一。若火异于薪，离薪亦当生。'其中，薪是所烧的木等作为业，而火是能烧者作为作者。若执薪即是火，则作者与业成为一体，然而未见如是，因为陶师与瓶或能割与所割也将成一体，而这是不被承认的。若是异体，则火应离开薪而存在，然而未见如是。

།བུམ་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པའི་སྣམ་བུ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་མེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་པས། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ། རྟག་ཏུ་ འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར།།འབར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །མེ་བུད་ཤིང་ལས་ཐ་དད་པར་གྱུར་པར་འདོད་པ་ན་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། འབར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། །ཡང་རྩོམ་པ་དོན་མེད་ པར་འགྱུར་ཞིང་།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་། ལས་ཀྱང་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དོན་འདི་ཉིད་བསྟན་པར་བཞེད་ནས། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འབར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་ཞིང་། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཡིན་ན་ནི། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་དེས་ འབར་བར་བྱེད་པས་ན་འབར་བར་བྱེད་དེ་བུད་ཤིང་ངོ་།།འདི་ལ་འབར་བར་བྱེད་པ་རྒྱུར་ཡོད་པས་ན་འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་བའོ། །འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་ནི། འབར་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བའོ། །གལ་ཏེ་འབར་བར་བྱེད་པ་ལས་མེ་གཞན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ ནི་དེའི་ཚེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གང་ཞིག་གང་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྟོས་པ་མེད་དེ། །བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབའ་བར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་འབར་བར་བྱེད་དོ་། །འབར་བར་བྱེད་པ་ལ་ ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་མེ་དེ་ནི་མེད་ན་འཆི་བར་འགྱུར་ན།།གང་གི་ཚེ། འབར་བར་བྱེད་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འཆི་བའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །རྟག་ཏུ་འབར་བ་ཡིན་ན་ནི། །མི་འཆི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྤར་བ་ལ་སོགས་པའི་རྩོམ་པ་ དོན་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་མེ་ལས་མེད་ཅིང་མི་བདོག་པ་ཡིན་བཞིན་དུ་བྱེད་པ་པོར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ འདི་སྐད་དུ།གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། བུད་ཤིང་མེད་པར་མེ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འབར་བར་གྱུར་པའི་དོན་མེས་ བསྲེག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ།མེ་ཡང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་ཀྱི། སོ་སོར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ། །དེ་ལྟར་མེ་དང་འབྲེལ་པ་ལས་བུད་ཤིང་དུ་བརྗོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མེ་ཡང་བུད་ཤིང་ལ་བརྟེན་ནས་དམིགས་ཀྱི་སོ་སོར་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། གལ་ཏེ་ཤིང་ ལས་མེ་གཞན་ན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ་ཞེ་ན་ཕྱོགས་འདི་ཡང་མི་རིགས་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ་།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་སྙམ་དུ། བསྲེག་བཞིན་བུད་ཤིང་ཡིན་སེམས་ན། །གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་དེ་སྲེག་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ ཏེ།གལ་ཏེ་འབར་བ་དང་ལྡན་པའི་དོན་བསྲེག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ། མེ་ནི་དེའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟར་བརྟགས་ཀྱང་། མེས་བུད་ཤིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། །གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །གང་གིས་བུད་ཤིང་ དེ་སྲེག་བྱེད།།ཅེས་བྱ་བ་འབྱུང་ངོ་། །གང་ཚེ་དེ་ཙམ་དེ་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་གི་ཚེ་བསྲེག་བཞིན་པ་ཙམ་ཞིག་དེ་ཡིན་པ་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདིར་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེག་གོ་ཞེས་རྟོག་པ་ན། བུད་ཤིང་ནི་འབར་བར་གྱུར་པ་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འདི་ ལས་མ་གཏོགས་པར་གང་གིས་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་མེ་གཞན་ནི་མ་མཐོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ཉེ་བར་དམིགས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འབར་བར་གྱུར་པའི་བསྲེག་པར་བྱ་བ་ཙམ་མོ།

除瓶子之外的毛毯，并非不是不依赖于它而被见到。不依赖于柴薪的火并非如此，因此这是不合理的。再者，假如火与柴薪是相异的，那么此时，将永远处于燃烧状态。不从燃烧因而生，且所作将成无义。如此则无作业。若承许火与柴薪相异，则将永远处于燃烧状态，且不从燃烧因而生，且所作将成无义，如此则无作业。为了说明此义，说道：'由于不依赖他者，不从燃烧因而生，若永远燃烧，则所作成无义。'
其中，由于使其燃烧故称为燃烧者，即柴薪。由于此中有使其燃烧的因，故从燃烧因而生。非从燃烧因而生者，即不从燃烧因而生。假如火与燃烧者相异，则此时将不依赖柴薪。凡是与某物相异者即不依赖，如瓶子与毛毯。因此，由于不依赖他者，故不从燃烧因而生。因此永远燃烧。
依赖于燃烧者的火若无则将熄灭，当不依赖燃烧者时，由于无熄灭之缘，故将永远处于燃烧状态。若永远燃烧，则为了使其不熄灭而取薪、点燃等所作将成无义。如此则无火的作业，虽无而成为作者。无作业者非为作者，如石女之子。因此，火与柴薪相异亦不合理。
于此有人说：若说'假如火异于柴薪，则应无薪亦能生起'，这是不合理的。此处虽然火与柴薪相异，但无柴薪则火不存在，因为燃烧的对境以火所烧之相为柴薪，火亦依此而得见，而非各自独立。当如是由火的关联而说为柴薪，火亦依柴薪而得见非各自独立时，则'假如火异于柴薪'等过失之处无有机会。为了说明此立场亦不合理而说：
若思正在燃烧者是柴薪，当彼仅是彼时，何者烧彼柴薪？即是说，若思维燃烧的对境以所烧为相者是柴薪，而火是依此者，如此观察亦不能成立'火烧柴薪'，因为当彼仅是彼时，何者烧彼柴薪？'当彼仅是彼时'是指当仅是正在燃烧时之义。此处若分别'火烧柴薪'，则柴薪将成为燃烧的所烧对境。除此之外，未见其他能烧柴薪之火。因此仅见此等，即仅是燃烧的所烧。

།གང་གི་ཚེ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་བུད་ཤིང་དེ་གང་གིས་ སྲེག་པར་བྱེད།དེའི་ཕྱིར་མེས་བུད་ཤིང་མི་བསྲེག་སྟེ། དེ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འབར་བར་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་བཟློག་ཏུ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན།བསྲེག་བཞིན་པའི་བརྗོད་པ་མེད་པས། བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་དུག་ལ་འགྱུར་ཞིང་། མེས་བུད་ཤིང་བསྲེག་པར་ཡང་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ཕྱིར་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །སྲེག་པ་མི་འགྱུར་མི་སྲེག་ན། །འཆི་བར་མི་འགྱུར་མི་འཆི་ན། །རང་ རྟགས་དང་ཡང་ལྡན་པར་གནས།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེ་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་བུད་ཤིང་དང་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཕྲད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བསྲེག་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། བསྐལ་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་བཞིན་ནོ་ སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།།དེ་ལྟར་ན་བསྲེག་བཞིན་པ་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་མེ་འཆི་བར་མི་འགྱུར་ལ། མི་འཆི་ན་ཡང་རང་གི་རྟགས་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་གནས་པར་འགྱུར་ཏེ། རབ་ཏུ་འབར་ཞིང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཡང་གི་སྒྲ་ནི་རང་གི་རྟགས་དང་ ལྡན་པ་ཁོ་ནར་གནས་པར་འགྱུར་བའམ།ཡང་ན་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་བཟུང་བའམ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་དུ་བལྟ་བར་བྱའོ། ཡང་ན་གཞན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་ཕྲད་པ་དང་། ཕྲད་པ་མེད་ན་བསྲེག་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། མི་བསྲེག་ན་འཆི་ བར་མི་འགྱུར་བ་དང་།མི་འཆི་ན་རང་གི་རྟགས་དང་ཡང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཞན་ཡིན་ན་གཞན་ཕྱིར་མི་ཕྲད་ཕྲད་མེད་ན། །བསྲེག་པར་མི་འགྱུར་ ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྐྱེས་པ་དང་། བུད་མེད་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕྲད་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། །མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཀྱང་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་བུད་མེད་སྐྱེས་པ་དང་། །སྐྱེས་པའང་བུད་མེད་ཕྲད་པ་ བཞིན།།གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་རུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལྟར། ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། གལ་ཏེ་མེ་དང་ཤིང་ དག་ནི།།གཅིག་གིས་གཅིག་ནི་བསལ་གྱུར་ན། །ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །ཤིང་དང་ཕྲད་པར་འདོད་ལ་རག་།ཅེས་བྱ་བ་སྟེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མེ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། མེ་ལ་མི་ལྟོས་པར་བུད་ཤིང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ དཔེ་འདི་ནི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།གཞན་ཉིད་ཡིན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ལ་རག་ལས་ཏེ། སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་གང་དག་ཕྲད་པར་གྲུབ་པ་དེ་དག་ཉིད་དཔེ་ཉེ་བར་དགོད་པར་རིགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། གཞན་ཉིད་ཡིན་བཞིན་དུ་ཕྲད་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་སྐྱེས་པ་དང་བུད་མེད་ལྟར་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པར་གྲུབ་པ་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

当火与柴薪不相异时，柴薪由何燃烧？因此火不能燃烧柴薪，因为除此之外没有其他的火。既然如此，又怎么会有任何燃烧的现象呢？因此这个过失是无法避免的。
再者，如果承认火与柴薪是相异的，就没有正在燃烧的说法，那么柴薪怎么会正在燃烧呢？火又怎么会燃烧柴薪呢？为了说明这一点，经中说道：'因为相异故不相遇，无相遇则不能燃烧，不燃烧则不会熄灭，不熄灭则具有自相而住。'
如果火与柴薪相异，那么因为是相异的缘故，就像光明和黑暗一样不会相遇。因为不相遇，所以也不会燃烧，就像远处的事物一样。这样想着。因此，说柴薪正在燃烧是不合理的。
因此火不会熄灭，如果不熄灭就会保持具有自相的状态，也就是说会一直燃烧。'又'字的含义是只会保持具有自相的状态，或者说明火与柴薪并非相异，或者应该理解为是分别的意思。
或者说，因为相异故不相遇，不相遇则不能燃烧，不燃烧则不会熄灭，不熄灭则具有自相，这是为了总结。因此，火与柴薪相异也是不合理的。
有人说：你所说的'火与柴薪相异则因相异故不相遇，无相遇则不能燃烧'等说法是不合理的。因为我们可以看到男人与女人虽然相异但能相遇，火与柴薪也应该如此。
对此回答说：'如同女人与男人，以及男人与女人相遇那样，如果火异于柴薪，则应该能与柴薪相遇。'如果火与柴薪像男人和女人那样不相互依存而成立，那么确实可以如此，但事实并非如此。
经中说：'如果火与柴薪互相排斥，虽然火异于柴薪，但要承认它能与柴薪相遇。'这是说，柴薪不依赖火而存在，火不依赖柴薪而存在，这是不可能的。
因此这个比喻是无意义的。虽然是相异但要相互依存，应该举出那些已经成立能相遇的事物作为比喻，但这样的事物也是不存在的，所以说相异而能相遇是不合理的。
有人说：虽然火与柴薪不像男人和女人那样不相互依存而成立，但是它们之间确实存在相互依存的关系。

།ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་གྲུབ་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ གཤམ་གྱི་བུ་དང་བུ་མོ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་ངོ་།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ལ། །གལ་ཏེ་མེ་ལྟོས་ཤིང་ཡིན་ན། །གང་ལྟོས་མེ་དང་ཤིང་འགྱུར་བ། །དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་མེ་འདི་ནི་བུད་ཤིང་འདིའི་སྲེག་པར་ བྱེད་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་རྣམ་པར་འཇོག་ཅིང་།གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་འདི་ནི་མེ་འདིའི་ལས་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་མེ་ལ་ལྟོས་ཏེ། བུད་ཤིང་རྣམ་པར་འཇོག་པ་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་ལས་སྔར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན་། ཅི་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་འགྱུར་རམ། །འོན་ཏེ་ མེ་ལ་ལྟོས་ཏེ་བུད་ཤིང་དུ་འགྱུར།དེ་ལ་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་དང་པོར་གྲུབ་པོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ་མེ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ཅིང་བསྲེག་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བུད་ཤིང་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྩཝ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བུད་ཤིང་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་དང་པོར་མེ་ ཡིན་ལ་ཕྱིས་བུད་ཤིང་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བུད་ཤིང་ལས་སྔར་གྲུབ་པའི་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ལྟོས་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་གང་ལ་ལྟོས་ནས་ཅིག་ཤོས་འགྲུབ་པར་ འགྱུར་བ་དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཡང་མེད་དོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་སྔར་བུད་ཤིང་ཡིན་ལ་ཕྱིས་མེ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཤིང་ལྟོས་མེ་ཡིན་ན། །མེ་གྲུབ་པ་ལ་སྒྲུབ་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་མེ་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་ བསྒྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་ཡོད་ཅིང་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཅན་ཁོ་ན་ལྟོས་པར་རིགས་ཀྱི། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྷ་སྦྱིན་ནི་ཁྱིམ་འགའ་ལ་ཡང་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་མེ་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི། དེ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མེ་ཡོད་པར་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ ལ།དེའི་ཚེ་ན་ཡང་འདི་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། །གང་གི་དོན་དུ་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པར་འགྱུར་བ་གྲུབ་ཟིན་པའི་མེ་ནི་ཡང་བུད་ཤིང་གིས་བྱར་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་ནས་མེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ ལ་བརྟེན་ནས་མེར་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྟོག་ན།དེ་ལྟ་ཡིན་ན། བུད་པར་བྱ་བའི་ཤིང་ལ་ཡང་། །མེ་མེད་པར་ནི་འགྱུར་བ་ཡིན། །གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་གྲུབ་པར་མ་གྱུར་ན་ནི་དེ་ལ་མེ་མི་ལྟོས་པ་ཉིད་དེ། མ་གྲུབ་པ་ལ་ལྟོས་པ་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་མེ་མེད་པར་གྲུབ་པར་ཁས་བླང་ པར་བྱ་བར་འགྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于彼此相互观待的缘故，火和燃料的自性成立是存在的。不存在的石女儿子等是未见到彼此相互观待的。应当说明，即便如此，如果依木成火，如果依火成木，究竟依何者而成为火和木，何者是最初成立的？如果说这火是这燃料的燃烧者，如此依燃料而安立为火，如果说这燃料是这火的对象，如此依火而安立为燃料，那么此二者中何者先成立？是依燃料而成火，还是依火而成燃料？
如果认为燃料先成立，那是不合理的，因为不依火且非正在燃烧的就不是燃料，而且草等一切都将成为燃料。如果说先有火后有燃料，那也不合理，因为没有先于燃料而成立的火，将成为无因，而且后来观待也无意义。因此，这里没有任何一个先成立而依之另一个得以成立的。
如果认为先是燃料后是火，那么如此，如果依木成火，则于已成立的火上再成立。如果认为依燃料而成火，那么就会在已成立的火上再成立，因为唯有已存在且已成立的事物才应观待，不存在的天授不观待任何房屋。如果火不存在，则不会观待燃料。因此必须承认火存在，那么此时观待燃料又有何用？已成立的火不需要燃料再造作。因此，依燃料而成火是不合理的。
再者，如果认为依燃料而成火，如此则于应燃之木上也将无火。如果燃料未成立，则火不观待它，因为不应观待未成立者。因此应承认燃料无火而成立，但实际并非如此。所以这是不存在的。

།ཅི་སྟེ་དུས་གཅིག་ཁོ་ནར་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པས་མེ་འགྲུབ་ཅིང་། མེ་འགྲུབ་པས་ཀྱང་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། གཅིག་ཀྱང་སྔར་གྲུབ་པར་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར། །གང་ལྟོས་མེ་དང་ཤིང་ འགྱུར་བ།།དང་པོར་གྲུབ་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་སྨྲས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་འདོད་ན། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་འདོད་ན་ནི་ཡང་གཉི་ག་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ལྟོས་འགྲུབ། །དེ་ཉིད་ལ་ཡང་ལྟོས་ནས་ནི། །ལྟོས་བྱ་གང་ཡིན་དེ་འགྲུབ་ན། ། གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ལ། བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བདག་ཉིད་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལྟོས་པར་བྱ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ། གལ་ཏེ་མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ན།ད་ནི་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་སྨྲོས་ཤིག་།གལ་ཏེ་མེ་མེད་པ་ན་བུད་ཤིང་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། རྒྱུ་མེད་པས་བུད་ཤིང་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མེ་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་ པོ་གང་ཞིག་།མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ལ། མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བུད་ཤིང་གི་བདག་ཉིད་འགྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། ལྟོས་པར་བྱ་བར་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཉིད་ལྟོས་ནས་འགྲུབ་ན། ད་ནི་གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་འགྲུབ པར་འགྱུར་བ་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ།།གལ་ཏེ་བུད་ཤིང་མེད་པ་ན་མེ་འགྲུབ་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པས་མེ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་བུད་ཤིང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འདིའི་ཕྱིར་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་མེད་དེ། གྲུབ་པ་དང་མ་གྲུབ་པ་དག་ལྟོས་པ་ མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།དངོས་པོ་ལྟོས་གྲུབ་གང་ཡིན་པ། །དེ་མ་གྲུབ་ན་ཇི་ལྟར་ལྟོས། །ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ལྟོས་ཤེ་ན། །དེ་ནི་ལྟོས་པར་མི་རིགས་སོ། །མེ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་བུད་ཤིང་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མ་གྲུབ་པ་འམ་གྲུབ་ པ་ཞིག་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་གྲང་།གལ་ཏེ་མ་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར། བུད་ཤིང་ལ་མི་ལྟོས་ཏེ་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟོས་ཅི་དགོས་ཏེ། དོན་མེད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གྲུབ་ཟིན་པ་ཡིན་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ བུད་ཤིང་ལ་ཡང་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པར་རམ། དུས་གཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་མེད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་པའི་མེ་མེད་དེ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ཅི་སྟེ་འོ་ན་མ་ལྟོས་པར་མེར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ གསུངས་པ་ནི།ཤིང་ལ་མ་ལྟོས་མེ་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། གཞན་ཉིད་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་བུད་ཤིང་ལ་ལྟོས་པའམ། མ་ལྟོས་པའི་མེ་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བུད་ཤིང་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ པ་ནི།མེ་ལ་ལྟོས་པའི་ཤིང་མེད་དེ་། མེ་ལ་མ་ལྟོས་ཤིང་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིའི་དོན་ནི་ཐལ་མ་ཐག་ཏུ་གོ་བར་ཟད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཡང་མི་བརྗོད་དོ།

如果说在同一时间里，因柴薪成立而火成立，又因火成立而柴薪成立，因此，由于未承认其中任何一个先前已成立，所以说'相互依存的火与柴薪，何者先成立'这样的说法是不合理的。
如果这样认为，那么两者都不会成立。如此，如果某一事物依他而成立，而所依之物又依赖于前者而成立，那么究竟是依何者而成立何者呢？
在此，如果说名为火的事物依赖于名为柴薪的事物而成立，而名为柴薪的事物为了成立自身又要依赖于火，如果说名为柴薪的事物又依赖于名为火的事物而成立，那么现在请说，究竟是依何者而成立何者？
如果在没有火的情况下柴薪就不能成立，那么因为无因就没有柴薪，那么以此为因的火又怎么能成立呢？同样，如果名为柴薪的事物依赖于名为火的事物而成立，而名为火的事物为了成立柴薪的自性而成为所依，如果说这个名为火的事物又依赖于柴薪而成立，那么现在就必须说明究竟是依何者而成立何者？
如果在没有柴薪的情况下火就不能成立，那么因为无因就没有火，那么以此为因的柴薪又怎么能存在呢？因此，火与柴薪二者不能相互依存而成立，因为已成立与未成立的事物不能相互依存。
为了说明这一点而说：'依他成立的事物，若未成立怎能依？若说已成立而依，这种依赖不合理。'
名为火的事物依赖名为柴薪的事物而成立，那么是未成立的火依赖柴薪还是已成立的火依赖柴薪？如果是未成立的，那么因为未成立，就不会依赖柴薪，就像兔角一样。如果是已成立的，那么因为已经成立，何需再依赖？这将变得毫无意义，因为已经成立的就不需要再成立。对于柴薪也可以如此说明。
因此，火与柴薪二者既不能相互依存，也不能同时成立。由于如此，所以说'不依柴薪则无火'。如果认为不依赖而成为火，这也是不合理的，所以说：'不依柴薪火也无。'这是因为已经否定了他性，而且会导致无因的过失。
就像没有依赖或不依赖柴薪的火一样，柴薪也是如此，所以说：'不依火则无薪，不依火薪亦无。'这个意思因为刚才已经明白，所以不再赘述。

།འདིར་སྨྲས་པ་དཔྱད་པ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་མོ་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཅི་དགོས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་མངོན་སུམ་གྱི་བུད་ཤིང་མེས་ བསྲེག་བཞིན་པ་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་སྨྲའོ་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མེས་བུད་ཤིང་བསྲེགས་ན་དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། །སྲེག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ་འདི་ལྟར་གལ་ཏེ། ཤིང་ལ་མེ་ཡོད་ན་ནི་དེས་བུད་ཤིང་སྲེག་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ།མེ་ནི་གཞན་ལས་མི་འོང་སྟེ། །ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །རེ་ཞིག་མེ་ནི་བུད་ཤིང་མ་གཏོགས་པར་གཞན་འགའ་ཞིག་ལས་འོང་བ་མེད་དེ། དེ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྒྱུ་མེད་པས་བུད་ཤིང་དང་བྲལ་བའི་མེ་ལ་འོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། བུད་ཤིང་དང་ བཅས་པ་འོང་བ་ལ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།དེར་ཡང་བུད་ཤིང་དང་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པ་མཚུངས་པས་ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། མེ་ནི་གཞན་ལས་མི་འོང་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཤིང་ལ་ཡང་མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ རོ།།ཅི་སྟེ་རྩ་བ་དང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་སྔར་དམིགས་པར་མ་གྱུར་བཞིན་དུ་ཕྱིས་གཙུབ་ཤིང་གཙུབས་པ་ལ་སོགས་པ། མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡོད་པ་ལས་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། ཅི་སྟེ་རྩ་བ་དང་ཆུ་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ལ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དག་གིས་ཅི་ཞིག་བྱེད་ཅེས་འདི་ཉིད་རེ་ཞིག་དཔྱད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་རེ་ཞིག་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མི་བྱེད་དེ་ཡོད་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། མངོན་པར་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་གསལ་བའོ། །དེ་ལྟ་ ན་ནི།འོ་ན་དེ་སྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་ན་རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་བཏང་བར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་མངོན་པར་གསལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱིས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་གི་ངོ་བོ་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མངོན་པར་གསལ་བ་རྐྱེན་ ལ་ལྟོས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་མངོན་པར་གསལ་བ་འདི་ནི་དངོས་པོ་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་པའམ། མངོན་པར་གསལ་བར་མ་གྱུར་པ་འགའ་ཞིག་ལ་རྟོག་པ་ཞིག་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་མངོན་པར་གསལ་བར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མངོན་པར་ གསལ་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ་།དེ་ལ་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །མངོན་པར་གསལ་བར་མ་གྱུར་པ་ཡང་མངོན་པར་གསལ་བར་མི་བྱེད་དེ། མངོན་པར་གསལ་བར་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །དེ་ ལྟར་ན་མངོན་པར་གསལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་རགས་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་རགས་པ་ཉིད་སྔར་མེད་པས་དེ་ཉིད་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རགས་པ་ཉིད་དུ་བྱས་པས་མངོན་པར་གསལ་བར་ག་ལ་འགྱུར། ཕྲ་བ་ཉིད་ ཀྱང་རྒྱུ་མེད་པས་མེད་པའི་ཕྱིར།ཅི་ཞིག་རགས་པར་བྱས་པ་ལས་མངོན་པར་གསལ་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བུད་ཤིང་ལ་མེ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར། ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མེས་ནི་བུད་ཤིང་སྲེག་པ་ཡང་མི་འཐད་པས། ། འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་མི་བདེན་པ་ཞིག་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སོང་བ་དང་མ་སོང་བ་དང་། བགོམ་པ་དག་ལ་སུན་འབྱིན་པ་སྔར་བཤད་པ་ཇི་ལྟ་བ། དེ་བཞིན་ཤིང་གི་ལྷག་མ་ནི། །སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པས་བསྟན། །བུད་ཤིང་མེས་སྲེག་བཞིན་པ་དམིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བུད་ཤིང་འདིའི སྟེ།བུད་ཤིང་གི་སྐབས་ཀྱི་སུན་འབྱིན་ལྷག་མ་ནི། རེ་ཞིག་བསྲེགས་པ་མི་སྲེག་སྟེ། །མ་བསྲེགས་པ་ལའང་སྲེག་པ་མིན་། །བསྲེགས་དང་མ་བསྲེགས་མ་གཏོགས་པའི། །བསྲེག་བཞིན་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་འདོན་པ་བཟློག་པའི་སྒོ་ནས་སོང་བ་དང་ མ་སོང་བ་དང་བགོམ་པའི་སུན་འབྱིན་པ་དང་མཚུངས་པར་རིག་པར་བྱའོ།

在此说道，这种极其细微的观察对我们有何必要？因为我们见到眼前的柴火正被火烧，所以只说'火和柴火是存在的'这样的话而已。
对此回答说，如果火烧柴火，那么就会如此，但实际上并不是烧，因为如果柴火中有火，那么它就会烧柴火，但实际上并不存在。如说：
火不从他处而来，柴火中也无火存在。首先，火除了柴火之外不从其他任何处而来，因为未见到这种情况，也因为无因，所以离开柴火的火不会到来，带着柴火到来也无意义。在那里也同样与柴火相互观察相同，将导致无穷过失，所以说'火不从他处而来'。
同样，柴火中也没有火，因为在其中未见到火。
如果认为像根和水等一样，虽然存在但因显现的缘不具足而先前未被见到，之后因钻木取火等显现的缘具足而被见到。对此应当首先观察：根和水等的显现缘到底起什么作用？
首先，不是产生自性，因为已经存在。如果说是使其显现，那么所谓显现是什么？
如果是这样，那么因为之前不存在，所以就会产生它自身，这样就会违背因中有果的主张，因为先前无显现而后来有显现。因为自性的产生不依赖缘，所以显现也不应依赖缘，如同虚空之花。
此外，这个显现是对已显现的事物还是未显现的事物而言？对此，首先，对已显现的就不需要再显现，因为对它显现无意义，且会导致无穷过失。对未显现的也不能显现，因为未显现的缘故，如同虚空之花。因此，显现是不存在的。
如果认为诸缘是使已存在的变得粗大，那么因为粗大性先前不存在，所以就会产生它自身，因此怎么能说通过使其粗大而显现呢？细微性也因无因而不存在，通过什么使其粗大而显现呢？因此，如此种种方面柴火中不可能有火，所以说'柴火中也无火存在'。
不存在的火也不能烧柴火，所以这是你所见到的不真实之事。
此外，如同前面所说的对已去、未去和正去的破斥一样，'柴火的其余以已去、未去、正去来说明'。关于'见到火正在烧柴火'这个柴火，
即柴火部分的其余破斥，如'已烧的不烧，未烧的也不烧，除了已烧和未烧之外，正在烧的不可得'等已经说明，应知与已去、未去和正去的破斥相同，只是说法顺序相反。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་བུད་ཤིང་མེས་བསྲེག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ། །ད་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤིང་ ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད།།མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ། བུད་ཤིང་གང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིས་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གཅིག་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་ མ་ཡིན་ཏེ།།ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཞན་ཡིན་པ་བཀག་པའི་ཕྱིར། ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉི་ག་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་དང་ལྡན་པ་དང་རྟེན་དང་ བརྟེན་པའི་ཕྱོགས་དག་ཀྱང་།དོན་གྱིས་བཀག་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཀྱང་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིའི་ལམ་འདི་ལ་བུད་ཤིང་ཡོད་དོ་ཞེས་ཐ་དད་པའམ། ཐ་མི་དད་ པར་བྱེ་བྲག་ཏུ་འཆད་གྲང་ན་དེ་ལ་ཐ་དད་པར་ནི།དཔེར་ན་ལྷ་སྦྱིན་བ་གླང་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བུ་ཡིན་ལ། ཐ་མི་དད་པར་ནི་ལྷ་སྦྱིན་བློ་དང་ལྡན་ནོ། །ལྷ་སྦྱིན་གཟུགས་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན། མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་ལ་ཕྱོགས་གཉི་ག་ཡང་བཀག་པའི་ཕྱིར། མེ་ ཤིང་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའང་བཀག་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་དུ་གྱུར་པའི་འཁར་གཞོང་ནི་རྒྱ་ཤུག་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་ཉིད་དུ་རྟོག་ན། མེ་ལ་ནི་བུད་ཤིང་ལས་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། མེ་ལ་ཤིང་མེད་ཅེས་བྱ་བར་རིགས་སོ། །བུད་ཤིང་ལ་ཡང་མེ་མེད་དེ་གཞན་ཉིད་བཀག་པ་ ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་ཉིད་བཀག་པ་ཡང་དོན་གྱིས་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔར་རྣམ་པར་བརྟགས་པ་ན། མེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར། མེ་དང་ཤིང་གིས་བདག་དང་ནི། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་རིམ་པ་ཀུན། །བུམ་ སྣམ་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ།།མ་ལུས་པར་ནི་རྣམ་པར་བཤད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བས་ན། ཉེ་བར་ལེན་པ་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ། །དེ་དག་ལ་ཉེ་བར་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ། འཛིན་པ་པོ། སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བཞག་ཅིང་བསྐྱེད་པས་ན་བདག་ཅེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར། བདག་དེ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་གྲུབ་པའི་རིམ་པ་དེ་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་གིས་རྣམ་པར་བཤད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །ཡང་ཀུན་དང་མ་ ལུས་པ་ལ་ཁྱད་པར་ཅི་ལྟ་ཡོད་ཅེ་ན།ཀུན་སྨོས་པ་ནི་ཐལ་མ་ཐག་པའི་ཕྱོགས་ལྔ་པོ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མ་ཚང་བ་མེད་པར་མེ་དང་བུད་ཤིང་ལྟར་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འདི་དག་སྟོན་པ་ལ་འཐད་པའི་ཚུལ་སྔར་ བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མ་ལུས་པས་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་དགག་པར་རིག་པར་བྱའོ།།བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་དགག་པ་མེ་དང་བུད་ཤིང་དག་དང་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མཚུངས་པ་ནི་འདི་གཉིས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རིམ་ པ་ཀུན།མ་ལུས་པར་ནི་ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཞན་མ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཕུང་ པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ཡང་དམིགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཅིག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་བཀག་པའི་ཕྱིར་བདག་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཕུང་ པོ་དག་ཡོད་པ་དང་།ཕུང་པོ་དག་ལ་བདག་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

因为如此，应当了知'柴火不被火烧'。现在为了总结如上所说的义理，说道：'木非火，离木亦无火，火不与木俱，火中无木彼中无。'其中，'若柴火即是火，能作者与业成一'，以此遮遣火与柴火是一，故说'木非火'。'若火异于木，离木亦应生'等遮遣是异，故'离木亦无火'。由于遮遣一与异两边，也就间接遮遣了具有、能依所依等方面，为了总结这些，故说'火不与木俱，火中无木彼中无'。
其中，火不与木相俱。若要详细解释此道中有柴火，无论是异或不异，譬如异者，如'天授有牛'；不异者，如'天授有智'、'天授有色'等。对于火与柴火，由于两边都被遮遣，所以'火与木相俱'也被遮遣。如果认为不同的碗是枣子们的所依，火却连异于柴火都不存在，所以说'火中无木'是合理的。柴火中也无火，因为已遮遣异性。如此，能依所依性也间接被遮遣。
如同以五种方式观察时火不存在一样，我也是如此，为了作此类比，说道：'以火与木，我与取蕴，连同瓶衣等，一切皆已说。'其中，由于被取故称为取，即五取蕴。依彼等假立，能取者、执持者、成办者，由于是我执对境，安立我慢并生起，故称为我。
因此，应当了知彼我与取蕴的建立次第，皆已由火与柴火完全说明。若问'一切'与'完全'有何差别？说'一切'是为了配合刚说的五个方面，应当将那五个方面完整地如火与柴火般运用于我与取蕴二者。前述用以说明这些的合理方式，也应当完全用来遮遣我与取蕴。
应当了知，我与取蕴的遮遣在一切方面都与火与柴火相同，是通过这两者来理解的，为了显示这一点，故说'一切次第，悉皆'。其中，取蕴即是我自身，这是不合理的，因为会导致作者与业成为一体。取蕴异于能取者也不合理，因为会导致我被观察为异于蕴，以及不待他等过失。由于遮遣一性与异性，我也不与蕴相应。因为无异性，我中无蕴，蕴中也无我。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ལྔར་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྟར་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་ གི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དེ་གཉིས་ཁོ་ནའི་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བུམ་སྣམ་སོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དངོས་པོ་མ་ལུས་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྒྱུ་དང་ འབྲས་བུར་གྱུར་པའམ།ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དུ་གྱུར་པའམ། མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞིར་གྱུར་པའམ། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དག་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་འཇིམ་པ་དང་དབྱུ་གུ་དང་འཁོར་ལོ་དང་སྐུད་པ་དང་ཆུ་དང་རྫ་མཁན་གྱི་ལག་པའི་རྩོལ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ བུམ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ལ།བུམ་པ་ནི་འབྲས་བུར་གྱུར་པའོ། །དུམ་བུ་ལ་སོགས་པའམ། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡན་ལག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིན་ལ། བུམ་པ་ནི་ཡན་ལག་ཅན་ཡིན་ནོ། །ལྟོ་བ་ཡངས་པ་དང་། མཆུ་འཕྱང་བ་དང་། ཁ་གཡེལ་བ་དང་། མགུལ་པ་རིང་བ་ཉིད་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ནི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ལ།བུམ་པ་ནི་མཚན་གཞིའོ། །སྔོ་བསངས་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོན་ཏན་ཡིན་ལ། བུམ་པ་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ལ་ཡང་མེ་དང་བུད་ཤིང་ལྟར་རིམ་པར་རྣམ་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ དང་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དག་རྣམ་པར་བཤད་པ་ནི་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ངེས་པར་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ལྟར་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡིན་པར་མངོན་པར་རློམ་པ་ཉིད་ཀྱིས།མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱིས་ཉེ་བར་བརྟགས་པའི་དོན་གྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ། བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་དོན་ཉིད་དུ་གཅུས་ནས། ཤིན་ཏུ་བླུན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན། །གང་དག་བདག་དང་དངོས་ པོ་རྣམས།།དེ་བཅས་ཉིད་དང་ཐ་དད་པར། །སྟོན་པ་དེ་དག་བསྟན་དོན་ལ། །མཁས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །དེ་ལ་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འཇུག་པས་ན་དེ་བཅས་སོ། །དེ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་ནི་དེ་བཅས་ཉིད་དེ། ཐ་མི་དད་པ་རང་གཞན་མ་ཡིན་པ་དང་གཅིག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། ། གང་དག་དེ་བཅས་ཉིད་དེར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་བསྟན་པའི་དོན་ལ་མཁས་པར་སློབ་དཔོན་མི་དགོངས་སོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་གིས་བདག་ཏུ་འདོགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་དང་དེ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་དེ། སོ་སོ་མ་ཡིན་ཞིང་ཐ་མི་དད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཇིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་གང་གིས་བུམ་པར་འདོགས་པ་དེ་དང་དེར་ཐ་མི་དད་པ་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་གྱི། སོ་སོར་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་གང་དག་བདག་དང་དངོས་པོ་རྣམས་དེ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ དང་བྲལ་བ།བརྟེན་ནས་གདགས་པའི་མིང་ཅན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་བདག་ཀྱང་གཞན་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་གཞན། འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་རྒྱུ་ཡང་གཞན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སོ་སོ་སོ་སོར་སྟོན་པར་བྱེད་ཅིང་གཞན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེ་དག་བསྟན་པའི་དོན་ ལ་མཁས་པར་སློབ་དཔོན་ནི་མི་དགོངས་སོ།།ཇི་སྐད་དུ། འགྲོ་བ་སྒྲ་བརྙན་དང་འདྲ་བར། །གཅིག་ཉིད་གཞན་ཉིད་དང་བྲལ་ཞིང་། །འཕོ་དང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བར། །སྨན་མེད་ཁྱོད་ཀྱིས་ཐུགས་སུ་ཆུད། །ཅེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་ པས་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ལུས་ནི་དུས་མཐའི་མེ་དག་གམ།།ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་མེ་དག་གིས་འཚིག་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于如是以五种方式无有我性，因此我与取蕴二者如同作业与作者般互相观待而成立。我与取蕴的次第不仅是彼二者，那么是什么呢？'与瓶毯等一起'，如是宣说。应当了知与一切事物一起遍说一切。瓶等是成为因果，或成为支分与有支分，或成为相与所相，或成为德性与有德性。其中，泥土、棍棒、轮盘、绳索、水及陶师手的劳作等是成为瓶之因，瓶是成为果。碎片等或青等是成为支分，瓶是有支分。腹部宽阔、唇边垂悬、口部倾斜、颈部修长等是相，瓶是所相。青色等是德性，瓶是有德性。如是安立中也应如火与薪般次第配合。
瓶等与我及取蕴的解说应当从《入中论》中确定。因此如是如同作业与作者般，我与取蕴及瓶等互相观待而成立的安立，是如来教典之义无颠倒，以如是增上慢，外道论典所计度义的安立，将善逝教典所理解之义扭曲，由于极其愚痴，'某些人我与诸事物，俱有性及差别性，宣说彼等于教义，不认为是善巧者。'
其中，由于与彼共同趋入故为俱有。与彼俱有之事物性即是俱有性，意为无差别、非自他及一性。宣说俱有性者，上师不认为是通达教义者。即是说，由何取蕴假立为我的取蕴，与彼共同存在，非各别而无差别地存在的意思。同样，由何泥土等因假立为瓶，与彼无差别性存在，而非各别。如是某些宣说我与诸事物为俱有性者，未见最极甚深缘起，远离常断，依缘假名的真实性。
某些宣说我是他者、取蕴是他者，果是他者、因是他者等，各别显示而见为他性者，上师不认为是通达教义者。如云：'众生如谓响，远离一异性，远离迁灭性，无等您已证。'如是瑜伽师以火与薪观察而通达法性真实之身，不为边际火或烦恼贪嗔痴火所烧。

།ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། བསྐལ་པ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོར་རབ་བསྲེགས་ཀྱང་། །ནམ་མཁའ་སྔོན་ཆད་ ནམ་ཡང་མི་འཚིག་བཞིན།།ཆོས་རྣམས་ནམ་མཁའ་མཚུངས་པར་རྣམ་རིག་པས། །དེ་ནི་གཞར་ཡང་མེ་ནང་ཡོང་མི་འཚིག། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཞིང་རྣམས་འབར་གྱུར་ལ། །འབར་བ་འདི་དག་མ་ལུས་ཞི་ཤོག་ཅེས། །ཏིང་འཛིན་གནས་ནས་སྨོན་ལམ་འདི་བཏབ་པ་། །ས་ རྣམས་ཞིག་ཀྱང་དེ་ལ་འགྱུར་བ་མེད།།ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་གཙུབ་ཤིང་དང་ནི་གཙུབ་སྟན་དང་། །ལག་པའི་རྩོལ་བ་འདི་གསུམ་འདུས་པ་ཡི། །རྐྱེན་འདི་དག་ལས་མེ་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །བྱུང་སྟེ་བྱ་བ་བྱས་ནས་མྱུར་དུ་འགག་།དེ་ནས་འདི་ནི་གང་ ནས་འོངས་སམ་གར།།སོང་ཞེས་མཁས་པ་གང་ཞིག་ཚོལ་བར་བྱེད། ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་ཀུན་ཏུ་བཙལ་བ་དང་། །འདི་ཡི་འགྲོ་དང་འོང་བ་རྙེད་མིན་བཞིན། །ཕུང་པོ་དག་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ནི། །ནང་ཡང་སྟོང་ལ་ཕྱི་རོལ་སྟོང་པ་སྟེ། །ཐམས་ ཅད་བདག་གིས་དབེན་ཞིང་གནས་མེད་ལ།།ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཉིད། །ཆོས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲ་འདི་དག་ནི། །མར་མེ་མཛད་པ་མཐོང་ནས་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟོགས། །ཇི་ལྟར་ཉིད་ཀྱིས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ལྷ་མིར་བཅས་པས་རྟོགས་པར་གྱིས། །ལོག་པ་ཡང་ དག་མ་ཡིན་བརྟགས་པ་ཡི་།།འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་དག་གིས་འགྲོ་བ་གདུངས། །ཐུགས་རྗེའི་སྤྲིན་ལས་ཞི་བ་བསིལ་བའི་ཆུ། །འདྲེན་པ་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་ནི་རབ་ཏུ་ཕོབ། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། མེ་ དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན་ནི། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་འགྲོ་བ་དང་འོང་བའི་ངོ་བོར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ བརྒྱུད་པས་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ། །སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ། །སྲེད་པའི་ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཅན། །སྲེད་པའི་ལུ་གུ་རྒྱུད་ཀྱིས་བཅིངས་པ། །འཁོར་ཞིང་རྒྱུག་པ་ རྣམས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་མངོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།གང་གི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པས་འཁོར་བ་ཡོད་པ་དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་པོ་ཡང་ཡོད་ལ། དེ་ལ་ཡང་བདག་ཅེས་བྱའོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཉིད་ཡོད་ན། །བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟར། སྔོན་མཐའ་སྔོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་ཚེ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་མཐའ་མེད་དེ། །དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད། །མཐའ་དང་ཆ་དང་ཆ་ཤས་ཞེས་བྱ་བ་རྣམས་ནི་རྣམ་གྲངས་སོ། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་སྔོན་གྱི་ཆ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ ཞིག་ཡོད་ན་ནི།བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་དག་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ངེས་པར་སྔོན་དང་ཕྱི་མ་ཡང་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པ་དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསལ་བར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ།དེའི་ཕྱིར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། འཁོར་བ་མེད་དེ་མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།

如同所说，世尊说道：'即使在百千劫中被烈火焚烧，虚空从未被焚烧一样。诸法与虚空相等而了知，彼永远不会被火焚烧。假若佛土皆成火海，愿此等燃烧无余息灭。从禅定中发此誓愿，纵使大地毁坏亦不会改变。'
同样地：'如同钻木棒与钻木板，以及手的努力这三者和合，从这些缘中生起火焰，生起后做完事业即快速熄灭。之后此火从何处来又往何处去？智者如是寻找。遍寻十方，却找不到它的去来。
蕴处界等，内空外亦空，一切离我且无住处，法之性相如虚空性。如是法相，燃灯佛见已你已了知。如同你已随后了知，愿天人等众亦如是了知。颠倒非真实分别的贪欲嗔恨使众生受苦。从大悲云中降下寂静清凉之水，愿引导者降下甘露之流。'等等如是宣说。
这是从圣者月称论师所造《明句论》中，《观火与薪品》第十品的注释。
于此有人说：我是实有，因为轮回存在的缘故。若我不存在，则谁在五道轮回中往来轮转，以生死相续从一处至一处轮转？世尊亦说：'诸比丘，生老死轮回无始无终。众生为无明所障，具有爱的结缚，为爱索所系缚，轮转流转者的前际不可得。'
当世尊以教法说明轮回存在时，轮回者也存在，此即称为我。应当回答：若轮回实有，我也应当存在，但实际并非如此。如是：'当问前际何时时，大牟尼说无所有，轮回无始亦无终，彼无前际亦无后。'
边际、分位、部分等是同义词。前际即是前分之义。若轮回是实有，如同瓶等，则应有前后，但实际并非如此。世尊亦说：'诸比丘，生老死轮回无始无终。'
由于如是宣说轮回无始无终，因此世尊岂非明显宣说轮回本身不存在吗？因此，由于未见前后边际，轮回不存在，如同火轮一般，应当如是安立。

།འདིར་འདི་དཔྱད་ པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཁོར་བའི་སྔོན་དང་། ཕྱི་མ་བཀག་ན། ཇི་ལྟར་དགེ་སློང་དག་དེ་ལྟ་བས་ན། འཁོར་བ་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱིས་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསུངས་ཤེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་མ་རིག་པའི་ སྒྲིབ་པ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་ཉེ་བར་བཀོད་པས་དེ་དག་ཁོ་ནའི་འཁོར་བ་དེ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་རྟོགས་ཀྱི།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རླུང་གི་ཤུགས་ཀྱིས་མ་རིག་པའི་སྒྲིབ་པའི་ལྗོན་ཤིང་དྲུངས་ཕྱུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གྱི་ མེས།ཉོན་མོངས་པའི་ལྗོན་ཤིང་མ་ལུས་པར་བསྲེགས་པ་དེ་དག་ལ་ནི་མཐའ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་ན་ཐོག་མ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་ཐ་མ་ཡོད་པར་བསྟན་ཞེ་ན། ཕྱི་རོལ་གྱི་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཐོག་མ་མེད་ཀྱང་། །མེ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ལས་ཐ་མ་ ཡོད་པ་ནི་མཐོང་བ་ཉིད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པའི་ལྷས། ཇི་ལྟར་ས་བོན་མཐའ་མཐོང་ཞིང་། །དེ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་མིན་ལྟར། །དེ་བཞིན་རྒྱུ་ནི་མ་ཚང་ཕྱིར། །སྐྱེ་བའང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཐ་མ་བསྟན་པ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བསྡམས་ པ་རྣམས་སྤོ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར།།འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་གཞུག་ཏེ་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་སེམས་པ་ཡིན་ན་ནི། འཁོར་བ་ཉིད་མེད་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཟད་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། འདིར་སྨྲས་པ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ཏེ་ཐ་མ་ལྟར་ཐོག་ མ་ཡང་ཅི་སྟེ་མ་གསུངས་ཤེ་ན།བརྗོད་པ། རྒྱུ་མེད་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཀྱང་འཁོར་བའི་ཐོག་མ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ཐོག་མ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ ཡང་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་གཉིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་འགགས་པའི་ཕྱིར།དབུས་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་དེ་། །དབུས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་དབུས་མེད་དེ་། དཔེར་ན་རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ། །ཁྱོད་ནི་བཞད་ གད་བྱ་བར་འོས་པ་ཞིག་སྟེ།གང་ལ་ཐོག་མ་ཐ་མེད་པ། །དེ་ལ་དབུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །མ་ཡིན་ནམ། ཐོག་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཇེ་དང་སྔོན་དང་དང་པོ་ལ་ཞེས་བྱའོ། །ཐ་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐའ་དང་མཇུག་དང་རྒྱུན་ཆད་པ་ལ་བྱའོ། །འཁོར་བ་གང་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་བཀག་པ་དེ་ལ་དབུས་ཡོད་པར་ ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མིང་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འཁོར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། བདག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ལ་ ཐོག་མ་དང་།ཐ་མ་དང་དབུས་དག་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མེད་པས། །སྐྱེ་བ་དང་། རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་སྔ་བ་དང་ཕྱི་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་རིམ་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་། །ལྷན་ཅིག་རིམ་པ་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་ འཐད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔར་འགྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་ཕྱི་མ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་མར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྒ་ཤི་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ན། རྒ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་མི་རུང་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་ཤི་དང་བྲལ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་ན། ལྷ་སྦྱིན་གཞན་དུ་མ་ཤི་བར་འདིར་དང་པོར་སྐྱེ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱུ་མེད་པའི་ཉེས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །བདག འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟོགས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་།སྔོན་བྱུང་བར་མ་གྱུར་པ་ལས་ཕྱིས་འདིར་སྐྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།

在此应当观察：如果世尊遮止了轮回的前际和后际，那么为何说'诸比丘，因此，你们应当为了断尽轮回而精进，你们应当如是学习'这样的话呢？
对此回答说：由于安立了'具有无明障的众生'等差别，唯有对他们而言，轮回是无始无终的，而对于以真实智慧之风的力量拔除了无明障树的人们则不然。应当了知，对于以出世间道之火焚尽一切烦恼之树的那些人来说，是有终际的。
又问：如何说明无始的事物有终际呢？回答说：如同外在的谷物等虽无始，但遇到火等时有终际，这是可见的。
如圣天所说：'如同种子见其终，而彼无有始际时，如是因缘不具足，则生亦不复生起。'
宣说有终际，是为了令被束缚在轮回牢狱中的众生生起厌离心，是依世间言说而安立，是依世间智慧而作。若究竟观察诸法实相，轮回本身都不存在，那又何来轮回的终尽呢？
有人说：既然依世间智慧而说有终际，为何不说有始际呢？回答说：因为会导致无因的过失，即使依世间智慧来看，轮回也无始际。因此应当了知，从两个角度来看都是无始的。
有人说：即使轮回没有始际和终际，但由于未断，所以有中际。因此轮回是存在的，因为有中际。凡是不存在的东西就没有中际，如龟毛衣。
你真是可笑，哪里有无始无终却有中际的道理？'始'是指最初、先前、第一；'终'是指边际、结尾、断绝。轮回既然遮遣了始际和终际，怎么会有中际呢？
因此，轮回如同虚空，离于始际、终际和中际，仅仅是名言而已，如同火轮等，这是其密意。
因为没有轮回，所以我也不存在。由于如是轮回无始、无终、无中际，所以轮回不存在，对于生、老死等诸法，不可能有前后和同时的次第，如经中说：'是故于彼无前后，同时次第不应理。'
为显示如何不应理，经说：'若生为先起，老死为后者，则生离老死，未死应有生。'即是说，如果生是先前的，那时就会离开老死，但离开老死等是不合理的，因为会导致成为无为法。若认为离开老死的事物有生，则会导致天授未在他处死亡就先在此处出生的过失。
因此轮回将有始际，且会有无因的过失。也不会有'我于过去世曾经存在'这样对前际的认知，而会变成从前不存在后来才在此处出生。

།ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་ཨ་མྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྔར་རྒ་ཤི་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པར་ཡང་དང་པོ་ཁོ་ནར་སྐྱེ་བར་མཐོང་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་ ཀྱང་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན།དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། མྲ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ནི་རང་གི་ས་བོན་འགགས་པར་གྱུར་པ་ན་། །སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་མ་ཞིག་པ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་གོང་མ་དང་མཚུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་ས་བོན་ནི་ཤིང་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཤིང་གི་སྐྱེ་བ་ནི་གཞན་དུ་མ་ཞིག་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ཅན་ཉིད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ནི་གཞན་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་ཆད མིན་རྟག་མ་ཡིན།།ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་ཤིང་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། དེས་ན་འདི་ནི་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར། གཞན་དུ་མ་ཤི་བ་ལ་འདིར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་སྔ་མ་ཡིན་པར་ཁས་བླང་བར་མི་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་རྒ་ཤི་ སྔ་ལ་སྐྱེ་བ་འཕྱི་བ་ཡིན་ན་ནི།།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་འཕྱི་འགྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་སྔ་བ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་ནི། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བ་འབྱུང་བས་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒ་ཤི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཉིད་དུ་གསུངས་ན། གལ་ཏེ་ འདི་སྔ་བ་ཡིན་ན་ནི།དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །གང་ལས། བོང་བ་བཏེག་པར་གྱུར་པ་ནི། །བཏེག་པ་ལ་ནི་རྒྱུ་ཡོད་ཀྱི། །བཏེག་པ་ལྟ་ཞིག་རྒྱུ་ལས་ནི། གཞན་པ་ལྟུང་བ་མེད་པ་ཉིད། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་བཏེག་པ་ཁོ་ནར་ལྟུང་བའི་རྒྱུ་ཡིན་ གྱི།།གཞན་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། །འདིར་ཡང་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་སྨྲའི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཉིད་ཡིན་པས་འབྱུང་བ་ཁོ་ན་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཆོས་དེ་ དག།།རྒྱུ་དང་བཅས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། །སྐྱེས་ནས་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་ཡང་ལེགས་པར་དྲངས་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་ བ་དང་ནི་རྒ་ཤི་དག།ལྷན་ཅིག་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་འཆི་འགྱུར་ཞིང་། །གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བཞིན་པ་འཆི་བར་འགྱུར་ན། འདི་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། མུན་པ་དང སྣང་བ་ལྟར་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་།སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་འཆི་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བར་རྟོག་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །བ་གླང་གི་རྭ་གཡས་ གཡོན་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་དག་ནི་ཕན་ཚུན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས།འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། གང་ལ་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི། །རིམ་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་པའི། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་རྒ་ཤི་དེ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྤྲོ་བར་བྱེད། །སྐྱེ་བ་གང་དང་རྒ་ཤི་གང་ལ་སྔ་བ་དང་འཕྱི་བ་ དང་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དེ་དག་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་མ་དམིགས་པ་ན།འཕགས་པ་རྣམས་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བར་བྱེད། ཅིའི་ཕྱིར་གྱི་སྒྲ་ནི་མི་སྲིད་པ་ལ་བྱ་སྟེ། སྤྲོ་བར་མི་མཛད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བའི་དོན་ཏོ། །རྒ་ཤི་དེ་ཡང་མ་དམིགས་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བར་བྱེད། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཟིགས་པ་ཉིད་ ཀྱི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ།

假如有人想：如同芒果等物，之前未曾与衰老死亡相关联，而是最初即可生起，同样地我也是如此。对此回答说这是不对的，因为与所要证成的相同。芒果等物也是在其种子灭尽之时才生起，因此不是在未灭之时生起，这与前者相同。
假如认为种子与树是不同的，因此树的生起是以未灭为前提的。这也是不对的，因为因果二者的差异性尚未成立。如同所说：'凡是依此而生者，既非是彼自身，亦非是他者，因此非断亦非常。'将会如此解释。因此种子与树非是他性，所以这与所要证成的相同。
因为在此处未死之时也无生起，所以不应承认有前生。假如认为衰老死亡在前而生在后，那么：'若生在后而死在前，无生之死如何成，岂非无因而有果？'由于佛陀说过衰老死亡是以生为缘，如果说它在前，那时就成为无因。因此这是不合理的。
如同所说：'举起石块时，举起有其因，举起尚且有因，何况坠落无因。'正如举起才是坠落的原因而非其他，同样在此处也是说生才是灭的原因而非其他。因此灭并非无因。
由于这是生的因缘，所以生起本身就是灭的原因，因此'如是诸有为法，皆从因缘生，生已终归灭，此乃诸法性。'这个偈颂也被很好地引用了。
现在为了说明生与死也不会同时，所以说：'生与老死二者，不应同时而有，正在生起时死，二者将成无因。'如果生与死是同时的话，那么正在生起时就会死亡，这是不合理的，因为如同明暗一样互相矛盾，不应该同时存在，而且在世间也未见过正在生起时就死亡的情况。
此外，如果认为生等是同时生起的话，就会成为无因。如同牛的左右角同时存在，也未见它们互为因果，所以这是不合理的。因此：'于彼前后同时，次第皆不成时，此生与老死，何故令人忧？'对于何种生与何种老死，既无前后也无同时的次第，当见不到这样的生时，圣者们为何忧虑？
'何故'一词表示不可能，意思是不会忧虑。当见不到老死时为何忧虑？意思是因为如实了知。

།ཡང་ན་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། བྱིས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྱེ་བ་དེ་དང་། གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒ་ཤི་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བར་བྱེད། དེའི་ཕྱིར་བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྤྲོས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་པའོ།།ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ། །ཡོད་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མཚན་གཞི་ཉིད། །ཚོར་དང་ཚོར་པོ་ ཉིད་དང་ནི།།དོན་ཡོད་གང་དག་ཅི་ཡང་རུང་། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་འཕྱི་བར་གྱུར་ན་ནི། འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་སྔ་ལ་རྒྱུ་འཕྱི་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྒྱུ་བས་སྔ་བའི་ འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཅིག་ཅར་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཉི་ག་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་དང་མཚན་གཞི་དག་དང་། ཚོར་བ་དང་ཚོར་བ་པོ་དག་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །འཁོར་བའི་རྒྱུ་བཤད་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ པར་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་དངོས་པོ་གཞན་གང་དག་ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་། ཚད་མ་དང་གཞལ་བྱ་དང་། བསྒྲུབ་བྱ་དང་སྒྲུབ་བྱེད་དང་། ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན་དང་། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ལ་ཡང་སྔོན་གྱི་མཐའ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་གྱི་མདོ་ལས། །ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་དང་། །གཟོད་ནས་ཞི་ཞིང་མ་སྐྱེས་པ། །རང་གཞན་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡི། །ཆོས་རྣམས་མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན། །ཞེས་འཕགས་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ ཅད་རྣམ་པར་སེལ་བས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། གཟོད་མ་ནས་ནི་སྟོང་ཞིང་མ་འོངས་ཆོས། །སོང་བ་མེད་ཅིང་གནས་མེད་གནས་ཀྱིས་དབེན། །སྒྱུ་མའི་རང་བཞིན་རྟག་ཏུ་སྙིང་པོ་མེད། །ཐམས་ཅད་དག་ཅིང་རྣམ་དག་ནམ་མཁའ་བཞིན། རྒྱལ་བའི་ཆོས་ནི་ གང་དག་རབ་སྟོན་པ།།དེར་ཡང་མི་ཟད་པས་ནི་མི་མཐོང་སྟེ། །ཆོས་འདི་སྔ་ནས་བདག་མེད་སེམས་ཅན་མེད། །དེ་དག་རབ་ཏུ་སྟོན་ཀྱང་མི་ཟད་འགྱུར། །བཏགས་པ་ཙམ་དུ་བརྟགས་ནས་བསྟན་པ་ཡིན། །འཁོར་བ་ལ་ནི་ཐ་མ་མི་རྙེད་དེ། །གང་དག་སྔོན་བྱུང་མཐའ་ནི་མཚན་ཉིད་ མེད།མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ལས་དང་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཞུགས་འགྱུར་ཏེ། །རབ་དང་ཐ་མ་དག་ཏུའང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཆོས་རྣམས་རབ་ཏུ་བླུན་ཞིང་རང་བཞིན་སྟོང་། །ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་ཡང་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཅིག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། །བདག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་། །དེ་དང་འབྲེལ་བ་ཅན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པའི ཕྱིར་རོ།།འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེ་ཡང་ཡོད་ལ། སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ལ་འགྱུར་བར་བྱ་དགོས་ཏེ། རྟེན་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་རྟེན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བདག་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཡོད་ན།བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་དེ་ནི་ཡོད་ན། བདག་གིས་བྱས་པའམ། གཞན་གྱིས་བྱས་པའམ། གཉི་གས་བྱས་པའམ། རྒྱུ་དང་བྲལ་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། འདོད་པ་ན་ཡང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བྱས་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཁ་ཅིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས། །གཞན་གྱིས་བྱས་དང་གཉི་གས་བྱས་། །རྒྱུ་མེད་པ་ལས་འབྱུང་བར་འདོད། །དེ་ནི་བྱ་བར་མི་རུང་ངོ་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་རྒོལ་བ་ཁ་ཅིག་གིས་ནི། སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་རྟོགས་སོ།

或者，如果没有生等，那么愚者们为何会对不存在的生和不存在的老死产生戏论？因此，意思是愚者们的戏论是对不存在的事物而言的。
如同轮回没有前际一样，其他事物也是如此，所说：'不仅仅是轮回没有前际，因果、相与所相、感受与感受者，以及任何存在的事物，一切诸法也都没有前际。'
其中，如果因在前而果在后，则无果之因将成为无因。如果果在前而因在后，则比因更早的果也将成为无因。如果因果同时，则二者都将成为无因。同样也应当运用于相与所相、感受与感受者。
不仅仅是要说明轮回的因、因果等，而且其他诸法，如所知与能知、所量与能量、所证与能证、支分与有支分、功德与有功德等，也都没有前际，应当如是理解。
因此，《圣宝云经》中说：'转动法轮及本来寂静未生，自他涅槃诸法，怙主您已宣说。'这是圣大菩萨除一切障赞叹世尊的话。
同样：'本来空性未来法，无去无住离住处，如幻本性恒无实，一切清净如虚空。宣说如是胜者法，于彼不尽亦不见，此法本无我众生，虽作宣说不可尽。仅是假立而宣说，轮回不得其后际，凡是前际皆无相，未来时分应了知。业及作业如是行，上中下等皆当生，诸法愚昧性本空，一切无我应了知。'等等。
这是从月称论师造的《明句论》中，《观前后际品第十一》的注释。
此处有人说：'我是存在的，因为与我相关的苦存在的缘故。此处称五取蕴为苦。彼苦存在，而且此苦必须依托某者，不能无所依托。因此，苦必定有所依托，而那个依托就是我。'
回答说：如果苦确实存在，则我将存在，但实际上并不存在。因为如果它存在，就应当是由我所作，或由他所作，或由二者所作，或无因而生，但实际上以任何方式都不可能有所作。为了说明这一点，说道：'有人执著苦由我作，由他所作及二作，无因而生诸见解，彼等皆不应理也。'
对此，有些论者主张苦是由我所作。

། གཞན་པོ་དག་གིས་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། གཞན་དག་གིས་ནི་གཉི་གས་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་འགའ་ཞིག་དག་གིས་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་སོ། །འདོད་པར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བྱ་བར་ཏེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བར་མི རུང་ངོ་།།འདི་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ཡིན་པ་དེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་བདག་གིས་བྱས་གྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་བརྟེན་ནས་འབྱུང་མི་འགྱུར། །གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ། །བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་འདི་དག་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བདག་གིས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་རང་གིས་ཞེས་ བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་གྱུར་ན་ནི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏེ།རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ནི་རང་གི་ངོ་བོ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ། །བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལ་བརྟེན་ནས། སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་མི་རིགས་སོ། །ད་ནི་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འདི་ལས་དེ་གཞན་ཞིང་། །གལ་ཏེ་དེ་ལས་འདི་གཞན་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས འགྱུར་ཞིང་།།གཞན་དེ་དག་གིས་དེ་བྱས་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་གཞན་དུ་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་དེ་དག་ལས་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་འདི་དག་གཞན་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ལ་ནི་ གཞན་ཉིད་མ་མཐོང་སྟེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པར་གནས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། །དེ་ཡི་ཚེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་དང་། །གཞན་དུ་གྱུར་པའི་ཕུང་པོ་དེ་དག་གིས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བརྗོད་པར་ནུས་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཅི་སྟེ་གང་གི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པ་དེའི་ཕྱིར་བདག་གིས་བྱས་སོ་ཞེས་ནི་མི་སྨྲའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གང་ཟག་བདག་གིས་གང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན་གྱི། གཞན་གྱིས་བྱས་ནས་འདི་ལ་བྱིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་སོ་ ཞེས་སྨྲའོ་སྙམ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་བདག་གིས་ནི། ། སྡུག་བསྔལ་བྱས་པའི་གང་ཟག་སྟེ། །སྡུག་བསྔལ་མ་གཏོགས་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་མིའི་སྡུག་བསྔལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདི་གང་ཟག་བདག་ཉིད་ཀྱིས་བྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ རྟག་ན།གང་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་པའི་གང་ཟག་ཏེ་རྟོག་མོད། གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གང་གིས་གང་ཟག་བདག་ཉིད་དེར་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ཉིད་དེས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི། སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ལ། འདིའི་བྱེད་པ་པོ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ ཞེས་ཕྱེ་སྟེ་བརྗོད་དགོས་སོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་མིའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཅན་གྱི་གང་ཟག་གིས། ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འོ་ན་དེ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་གྱི། གང་ཟག་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་ཀྱང་གང་ཟག་ཐ་མི་དད་ པར་འདོད་ན།འདི་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་ཅིང་། གཞན་དུ་གྱུར་པའི་གང་ཟག་བསྟན་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་རོ།

其他一些人认为是由他人所作，其他一些人认为是由二者所作，还有一些人认为苦是无因而生。所欲求的苦在一切方面都不应当造作和产生。这只是立宗，为了证成这一点。
如果是由我所作，则不应依缘而生。因为依此诸蕴，而生彼诸蕴。其中'由我'的意思是'由自己'的意思。
如果苦是由我所作，则苦的自性本身造作苦的自性本身。那么为什么不是缘起呢？意思是不依赖因缘而生，因为有自性的缘故。非有者不能造作自性。这是缘起，如此：因为依此诸蕴，而生彼诸蕴的缘故，因为依死时的诸蕴，而生属于生分的诸蕴的缘故。因此说苦是我作是不合理的。
现在说他作也是不存在的：如果此异于彼，如果彼异于此，则苦应是他作，彼诸他者应作彼。如果死时的诸蕴异于生分的诸蕴，生分所摄的诸蕴异于死时的诸蕴，则此时苦应是他作。然而于彼等未见异性，因为无因果关系。
将要解释：所依而生者，彼非即是彼，亦非异于彼，故非断非常。因此苦也不是他作。如果是异性，则彼时是异性，异化的诸蕴应能说造作了异化的彼等，然而也不是如此。因此苦也不是他作。
假设因为苦本身造作苦，所以不说是我作。那么是什么呢？补特伽罗我自己所作，而非他作后给予此者，因此说苦是我作。对此回答：如果补特伽罗我，作苦的补特伽罗，除苦之外是什么？
如果认为人的苦即五取蕴的相是由补特伽罗我自己所作，则由我造作彼苦的补特伽罗，如果是由彼造作安立补特伽罗我的苦，则应区分说此是苦，此是作者。
如果人的苦的取者的补特伽罗造作天的苦，则不是补特伽罗我作，而是其他补特伽罗所作。如果认为虽然所取不同但补特伽罗无别，这也是不存在的，因为不能说明异于所取且异化的补特伽罗。

།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གང་ཟག་བདག་གིས་བྱས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ཟག་བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་བྱས་སོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སུ་ སྨྲ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་མིའི་གང་ཟག་ནི་ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ལ། གང་གི་ཕྱིར་མིའི་གང་ཟག་གིས་ཀྱང་། ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ནས་ལྷའི་གང་ཟག་ལ་སྟེར་བར་བྱེད་ཅིང་། ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་དེས་ཀྱང་ལྷའི་ གང་ཟག་གོ་ཞེས་འདོགས་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར།གང་ཟག་དེའི་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་གང་ཟག་གཞན་ལས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་ལས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ན་གཞན་ཞིག་གིས། །སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་གང་སྦྱིན་དེ། །སྡུག་བསྔལ་མ་གཏོགས་ཅི་ ལྟར་རུང་།།གལ་ཏེ་ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་མིའི་གང་ཟག་གིས་བྱས་ལ། །མིའི་གང་ཟག་དེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་དེ་བྱས་ནས། །གཞན་ལྷའི་གང་ཟག་ལ་སྟེར་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན་ནི། གང་ལ་སྦྱིན་པར་བྱ་བའི་ལྷའི་གང་ཟག་དེ། ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་གཏོགས་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་ འགྱུར།དེ་ལྟར་ན། རེ་ཞིག་གང་ཟག་གཞན་ལས་འབྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་ལེན་པ་པོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གང་ཞིག་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་གང་ཟག་གཞན་སྡུག་བསྔལ། །འབྱུང་ན་གང་གིས་དེ་བྱས་ནས། །གཞན་ལ་སྟེར་བའི་གང་ཟག་ གཞན།།སྡུག་བསྔལ་མ་གཏོགས་གང་ཞིག་ཡིན། །གང་གིས་ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་བྱས་ནས་ལྷའི་གང་ཟག་ལ་སྟེར་བར་བྱེད་ཅིང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་གིས་མིའི་གང་ཟག་དེར་གདགས་པ་དེ་ནི། མིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་པ་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་གང་ཟག་གཞན་ལས་ བྱུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར། བདག་གིས་བྱས་པར་མ་གྲུབ་པས། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་ག་ལ་བྱས། །གཞན་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་གང་བྱེད་པ། །དེ་ནི་དེ་ཡི་བདག་བྱས་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལྷའི་གང་ཟག་གིས་སྡུག་བསྔལ་མིའི་གང་ཟག་གིས་བྱས་པའི་ ཕྱིར།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ནི་མིའི་གང་ཟག་གི་རང་གིས་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་གི་ཚེ་བདག་གིས་བྱས་པར་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དེ་མིའི་གང་ཟག་གི་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་དེའི་ཚེ། ལྷ་ཞེས་བྱ་ བའི་གང་ཟག་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དེ་གཞན་གྱིས་བྱས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཆར་རྣམ་པ་གཞན་གྱི་སྒོ་ནས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་བྱས་མིན། །དེ་ཉིད་ཀྱིས་ ནི་དེ་མ་བྱས།།གལ་ཏེ་གཞན་བདག་མ་བྱས་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཞན་བྱས་ག་ལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདི་ལས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་བདག་དང་གཞན་དག་གིས་བྱས་པར་མི་རིགས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཏེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། བདག་གིས་བྱས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། བྱེད་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟགས་པའི་གཞན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་རེ་ ཞིག་བདག་གིས་མ་བྱས་ཤིང་བདག་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་སྟེ།དེ་ཡང་རྒྱུ་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་རང་གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པས་གཞན་བྱེད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ ཀས་བྱས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ།གལ་ཏེ་རེ་རེས་བྱས་གྱུར་ན། །སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རེ་རེས་སྡུག་བསྔལ་བྱེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་གཉི་གས་བྱས་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་རེ་རེས་བྱས་པ་ཡང་མ་ ཡིན་ཏེ།བཤད་ཟིན་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

如此，暂且苦不是由补特伽罗我所作。此处有人说：'补特伽罗我造作苦'，谁这样说？那么是什么呢？苦是从其他补特伽罗而生。如此，人的补特伽罗与天的苦是不同的，因为人的补特伽罗造作天的苦后给予天的补特伽罗，而那天的苦也安立为天的补特伽罗，因此，那补特伽罗的苦是从其他补特伽罗而生。应当说：若从他补特伽罗，苦生则他者所，作苦彼与他，除苦何能成。
若天的苦是由人的补特伽罗所作，而那人的补特伽罗造作彼苦后，给予其他天的补特伽罗，如是，则应受施的天的补特伽罗，除天的苦外怎么可能成立？如此，暂且从其他补特伽罗所生的苦没有领受者。现在，给予者也是不存在的，如是说：若他补特伽罗苦，生则谁作彼，与他补特伽罗，除苦是何者。
造作天的苦后给予天的补特伽罗，以及以何取而安立为人的补特伽罗者，除人的取外是何者？因此，从其他补特伽罗所生的苦也是不存在的。因此：我作不成故，苦岂他所作，他人所作苦，即成彼我作。
若天的补特伽罗的苦是由人的补特伽罗所作故是他作，则彼成为人的补特伽罗自作，而彼也不存在，如前已说。因此，当我作不成故，彼苦非人的补特伽罗我所作时，所谓天的其他补特伽罗的苦怎会是他作？由此也可知苦非他作。
现在，为显示二边也以其他方式不存在故说：暂且苦非我所作，以彼故彼未作，若他我未作者，苦岂他所作。由此也知苦不应是我与他所作。因为暂且苦非我作。为何？因为彼不是由彼所作，因为自作相违故。因此，我作是不存在的。
他作也不存在，因为所谓能作者之他者，暂且非我作且非自成，因为彼也依待他因故。若非以自体成就者即成为无有之自性，怎能作他？此不应理。现在，苦也非二者所作，如是说：若一一所作者，苦成二所作。若一一能作苦，则彼时苦应是二者所作，然一一所作也非有，因为有如前所说过失故。

།རེ་རེས་སྲོག་གཅོད་པ་མ་བྱས་པར་ནི་གཉི་གས་བྱས་སོ་ཞེས་བརྗོད་པ་མ་མཐོང་ངོ་། །ད་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །བདག་གིས་མ་བྱས་གཞན་མ་བྱས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུ་མེད་ ག་ལ་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པ། གཞན་གྱིས་མ་བསྐྱེད་པ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན། གཞན་གྱིས་མ་བྱས་པའོ། །འདི་ལ་བདག་གིས་མ་བྱས་པ་ཡོད་པས་ན་བདག་གིས་མ་བྱས་པའོ། །གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྡུག་བསྔལ་བདག་གིས་བྱས་པ་མེད་ ཅིང་།གཞན་གྱིས་བྱས་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་པོ་བཞིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དེའི་རྟེན་དུ་གྱུར་པའི་བདག་ཀྱང་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་བཞིར་དཔྱད་ན་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕྱི་རོལ་ གྱི་དངོས་པོ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་རྣམ་པ་བཞི། །ཡོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་གྱི། །དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དག་ལ་ཡང་། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། ཐམས་ ཅད་སྔ་མ་བཞིན་སྦྱར་བར་བྱའོ།།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་མེད་ན། འོ་ན་ད་ནི་འདི་དག་རྣམ་པ་གང་གིས་འགྲུབ་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། ངེས་པར་རྣམ་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་ ལས་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་གིས་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་ངེས་སོ། །འོན་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཙམ་གྱི་བདག་ཉིད་ཡོད་པར་རྙེད་པ། སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་རྫོབ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཚོལ་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བརྟགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པར་བཤད་པའི་རྣམ་པས་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཕྱོགས་བཞི་བསལ་ནས་རྐྱེན་ཉིད་འདི་པ་ཙམ་གྱི་དོན་གྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་གྲུབ་པར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ། སྡུག་བསྔལ་བདག་ གིས་བྱས་པ་དང་།གཞན་གྱིས་བྱས་དང་གཉི་གས་བྱས། །རྒྱུ་མེད་རྟོག་གེ་བ་ཡིས་འདོད། །ཁྱོད་ཀྱིས་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བར་གསུངས། །ཞེས་བཤད་དོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ནི་རྒྱལ་བས་ཆོས་བཤད་དེ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་དེ་ལྟར་ལྟོས། །ཡང་དག་ ཉིད་དུ་བདག་དང་བདག་མེད་དེ།།འགྲོ་བ་ཀུན་གྱི་མཚན་ཉིད་འདི་འདྲའོ། །དགེ་དང་ནག་པོའི་ལས་རྣམས་མི་འཇིག་སྟེ། །བདག་གིས་བྱས་པ་བདག་ནི་མྱོང་བར་འགྱུར། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འཕོ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་མྱོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་དབང་མེད་ པ།།གསོག་དང་གསོབ་ཏུ་གྱུར་པ་དབུ་བ་བཞིན། །སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུར་རྟག་ཏུ་སྟོང་། །སྒྲ་ཡིས་བཤད་ཀྱང་དེ་དག་དབེན་པ་ཡིན། །བྲག་ཕུག་རི་དང་གཅོང་རོང་ཀླུང་རྣམས་སུ། །རྐྱེན་གྱིས་ཇི་ལྟར་བྲག་ཅ་འབྱུང་བ་ལྟར། །དེ་བཞིན་འདུས་བྱས་འདི་ཀུན་རིག་པར་གྱིས། །འགྲོ་བ་ཐམས་ ཅད་སྒྱུ་མ་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། བདག་གིས་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་བྱས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཐལ་མ་ཐག་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན།དངོས་པོ་རྣམས་ལ་བདག་དང་གཞན་དང་གཉི་གས་བྱས་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཉིད་མེད་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་གཞན་ཡང་མེད་ལ། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པར་བྱས་པ་རྣམས་ལ་ དངོས་པོ་འདི་དག་སྐྱེ་བའི་ངོ་བོར་ཡང་སྣང་བ་དེའི་ཕྱིར།རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ན་སྒྱུ་མའི་རྟ་དང་གླང་པོ་ཆེ་ལ་སོགས་པས། དེ་མི་ཤེས་པ་རྣམས་ལྟར་བྱིས་པ་རྣམས་སླུ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

没有见到说一个人没有杀生而两个人杀生的说法。现在为了说明痛苦不是无因而生的道理，
所说'非自作非他作，痛苦岂能无因生？'意思是，他人未作，他人未生，因为有此，故说他人未作。因为此中有自己未作，故说自己未作。如果按照上述方式，痛苦既非自作，也非他作，那么怎么可能有无因呢？就像虚空花的香气一样。因为没有痛苦，所以作为其所依的我也怎么会存在呢？
就像通过四种方式观察时痛苦不存在一样，外在的事物如种子、芽、瓶子、毛毯等也应当如是了知。为了说明这一点，
所说'不仅是痛苦，四种方式不存在，一切诸事物，四相亦非有。'一切如前配合。
如果这些痛苦等没有四种方式，那么现在这些以什么方式成立呢？应当说，如果这些痛苦等是以自性存在的话，必定会以这四种方式中的任何一种而成立，但实际并非如此。因此可以确定痛苦等不是以自性存在的。
如果寻求仅仅是颠倒性的存在，痛苦等世俗缘起的安立，那么此时应当如业与作者观中所说的方式，遮除上述四边，承许唯缘性的缘起义成立。如说：
'痛苦由自作，他作及共作，无因论者许，汝说从缘生。'
世尊也说：'世俗中佛说法，有为无为观如是，真实中有我无我，一切众生相如是。善恶诸业不毁灭，自作自受其果报，业果不会有转移，无因也不会感受。一切诸有如幻术，无实如聚如泡沫，如幻如阳焰恒空，言说虽有实远离。山洞峰谷诸河中，因缘如何生回声，如是诸行当了知，一切众生如幻焰。'
这是月称论师所造《明句论》中《观自作他作品第十二》的注释。
因为如是以前述品的方式观察时，诸事物中没有自作、他作、共作和无因生，也没有其他生起的方式，而对于为无明翳障所损害慧眼的人们来说，这些事物显现为有生的自性，因此成为无自性时，如幻术所现的马和象等，对不了知的人们如同愚者一样产生欺惑。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བློའི་སྤྱན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ལྐོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་མངའ་བ། མ་ རིག་པའི་བག་ཆགས་མ་ལུས་པར་དྲུངས་ཕྱུང་བ།སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཞིང་སྐྱབས་མེད་པ་ཡོངས་སུ་བསྐྱབ་པར་མཛད་པའི་སླད་དུ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ལྷུར་མཛད་པ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་མངའ་བའི་སངས་ རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་གང་ཞིག།སླུ་བ་དེ་ནི་བརྫུན་ཞེས་གསུངས། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སླུ་བའི་ཆོས། །དེས་ན་དེ་དག་བརྫུན་པ་ཡིན། །མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་འདུས་བྱས་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་ལ། མི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ ནི་བདེན་པ་དམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་སླུ་བར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །འདི་ནི་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདིས་གང་སུ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་དེ་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གསུངས་ པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར། འདུ་བྱེད་དེ་དག་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པས་བརྫུན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནི་འདྲིད་པར་བྱེད་ཅིང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་བ་སྟེ། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ནོ། །དེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་སྟེ།།སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་བདེན་པ་དེ་ནི་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། བསྟན་པའི་རིགས་པ་དང་ལུང་འདི་ལས། དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་གྲུབ་སྟེ། ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་སྟེ།རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ཉིད་ཀྱིས། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་བསྟན་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མེད་པས་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པར་ལྟ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དག་ད་དུང་དུ་ཡང་ཁྱོད་སླུ་བར་བྱེད་པ་སླུ་བའི་ཆོས་ཅན་དག་ཡོད་པ་འདི་ནི་བདེན་ནོ། །གལ་ཏེ་སླུ་ཆོས་གང་ཡིན་པ། དེ་བརྫུན་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་། །མ་ཡིན་ནམ། གང་གི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སླུ་བ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྫུན་པའོ་ ཞེས་བཤད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ལ་ཅི་ཞིག་སླུ་སྟེ།དེ་ལ་ཅི་ཞིག་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་མེད་པར་ལྟ་བའི་ལོག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ན། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཚེ། དེར་ཅི་ཞིག་སླུ་བར་འགྱུར་ཏེ། འགའ་ ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་འགྱུར་བས།ཁྱོད་ཀྱིས་གླན་ཀ་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །འདིར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ལྟ་བ་ཡང་མི་སྟོན་ན། ལུང་འདིས་ཅི་ཞིག་སྟོན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་གསུངས་པ། །སྟོང་ཉིད་ཡོངས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དེ་ སྐད་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པར་སྟོན་པ་མ་ཡིན་གྱི།།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་ བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན།།རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་མིན་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་ལུང་གིས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཏེ་ཅི་ཞེ་ན། རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ་རང་བཞིན་མི་ གནས་པ་ཉིད་དང་།འཇིག་པ་ཉིད་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་གང་ལས་ཤེ་ན། དངོས་རྣམས་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་དེ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བར་སྣང་ཕྱིར་རོ། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

正因如此，具有慧眼通达一切法性而无所隐蔽，完全拔除无明习气，为救护被四颠倒所迷惑而无依怙的众生，专心示现无自性非颠倒之理的大悲遍主佛世尊说：'凡是欺诳之法即是虚妄，一切有为法皆是欺诳之法，因此它们都是虚妄的。'
经中说：'诸比丘，凡是有为法具有欺诳性的即是虚妄，而具有不欺诳性的涅槃才是胜义谛。'同样也说：'此是具有欺诳性的法，此是具有坏灭性的法。'
因此，依此理趣，世尊如来说：'凡是具有坏灭性的法即是虚妄。'一切有为法都具有欺诳性，所以有为法既然具有欺诳性就成为虚妄。
其中，具有欺诳性是指迷惑显现颠倒，如同火轮一样。由于不是其自性，所以一切有为法都是虚妄的，因为具有欺诳性，如同阳焰之水。凡是真实的就不具有欺诳性，比如涅槃。
因此，从此理证和教证可以证成诸法无自性，如《般若波罗蜜多经》中说：'一切法皆空，以无自性的方式。'
此处有人说：如果这样以具有欺诳性而说明一切有为法都是虚妄的话，那么就会因为一切事物都不存在而成为诽谤一切事物的邪见。
回答说：你至今仍被欺骗，说有欺诳性的诸法是真实的。如果具有欺诳性的是虚妄的，那有什么能欺骗呢？
当我们说'凡是欺诳性的即是虚妄'时，有什么能欺骗呢？有什么会成为不存在呢？如果有某个事物存在，那么诽谤它就会成为断见邪见，但当根本未见任何事物时，有什么能欺骗呢？什么都不会成为不存在，所以你的责难不合理。
在此，如果不是显示无实体的见解，那么这段经文显示什么呢？回答说：世尊所说的是完全显示空性。世尊如此开示不是显示无实体，而是完全显示空性，即阐明无自性生的意思。
如经中说：'凡从缘生者即是不生，彼无生之自性，依缘者说为空，谁知空性谁不放逸。'
在此，经文不是阐明事物以自性不生，而是显示无自性即无自性住和无常性。这从何而知？诸法无自性，因为显现变异。变异即是显现转变的缘故。

།འདི་སྐད་དུ་གལ་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ མེད་ན།དེའི་ཚེ་འདི་དག་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་ན། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བ་ནི་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མི་གནས་པ་ཉིད་མདོའི་དོན་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །འདིའི་ཕྱིར་ཡང་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ མེད་དེ།།གང་ཕྱིར་དངོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ། དེའི་སྔོ་བསངས་ཉིད་མི་འཐད་པས་ཆོས་ཅན་མེད་པས། དེ་ལ་ བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མེད་ན། ཡོངས་སུ་འགྱུར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ གང་ཡིན་པ་དེ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་ཞེས་འཛེར་ཏོ།།འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཏགས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་གཞན་དུ་འགྱུར། །འདིར་ཆོས་གང་ཞིག་དངོས་པོ་གང་ལ་མི་འཁྲུལ་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཞེས་བསྙད་དེ། གཞན་གྱིས་གེགས་ བྱར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་མི་འཁྲུལ་བའི་མེའི་ཚ་བ་ལ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རང་བཞིན་ཞེས་བརྗོད་ལ། ཚ་བ་དེ་ཉིད་ཆུ་དག་ལ་དམིགས་པ་ན་རྐྱེན་གཞན་ལས་བྱུང་བས་བཅོས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་འཁྲུལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པར་བྱ་དགོས་ པ་དེའི་ཚེ་འཁྲུལ་པ་མེད་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ།མེ་ནི་གྲང་བར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་རང་བཞིན་ཁས་ལེན་ན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་གང་ཞིག་སྣང་བ་ལས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ཉིད་ལ་ནི་གཞན་འགྱུར་མེད། །གཞན་ཉིད་ལ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ཕྱིར་གཞོན་ནུ་མི་རྒ་སྟེ། །གང་ ཕྱིར་རྒས་པའང་མི་རྒའོ།།ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རེ་ཞིག་དངོས་པོ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ན་གནས་པ་དེ་ཉིད་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་མི་འཐད་དོ། །འདི་ལྟར་ལང་ཚོའི་གནས་སྐབས་ཉིད་ལ་གནས་པའི་གཞོན་ནུ་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གནས་སྐབས་གཞན་ཐོབ་པ་ཉིད་ལ་ གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་རྟོག་ན།དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒས་པའི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ཏེ། དེ་གལ་ཏེ་གཞོན་ནུ་ལ་མི་འདོད་ཀྱི་གཞན་རྒས་པ་ཁོ་ན་ལ་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་རྒས་པ་ལ་ནི་ཡང་རྒ་བ་དང་། འགྲེལ་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒས་ པ་ལ་ཡང་རྒ་བ་དང་འབྲེལ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ།དེ་མེད་པར་ཡང་རྒས་པ་ཉིད་ཡོད་པས་རྒས་པ་རྒའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་གཞོན་ནུ་ཉིད་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྒས་པའི་གནས་སྐབས་མ་ཐོབ་པ་ལ་གཞོན་ནུ་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་དང་། གནས་སྐབས་གཉིས་ཀྱང་ཕན་ཚུན་ འགལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་ཡང་། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་གཞན་འགྱུར་ན། །འོ་མ་ཉིད་ནི་ཞོར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འོ་མའི་གནས་སྐབས་བཏང་ནས། ཞོའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་དེའི་ཕྱིར་འོ་མ་ཉིད་ཞོར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕན་ཚུན་འགལ་བས་འོ་མ་ཉིད་ཞོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ མི་འདོད་ན་ནི།འོ་མ་ལས་གཞན་གང་ཞིག་ནི། །ཞོ་ཡི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཅི་ཆུ་ཞོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རམ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཞོའི་དངོས་པོར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མ་འབྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྣང་བ་ལས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་ བཅས་པར་འགྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།

如是说，若诸事物无自性，则不应见其变异，然而变异是可见的，因此应知无自性即是经义。
为此，此亦如是，因为诸事物无自性，因为诸事物是空性。如是，若某事物无自性，则其非有，诸事物之法空性是所许。
对于不存在的石女之子，其青色性不合理，因无有法，故依此之法亦不合理，因此诸事物有自性。
复次，若无自性，则变异属于谁？若诸事物无自性，则具变异相之变异属于谁？
对此当说，如是遍计后，若有自性，如何能变异？此中若某法于某事物不相违，则说为其自性，因为他不能障碍。
其中不相违之火的热性，世间说为自性，而此热性于水中所见时，因从他缘所生故为造作，故非自性。
当如是自性应成不相违时，因不相违故无变异，火不成为冷。如是于诸事物若承许自性，则应无变异性，然彼等变异性是可见的，因此无有自性。
复次，从显现而有自性性之变异，于诸事物中实不可得。为显示如何不可得，故说：
彼自身无有变异，于他性亦不存在，因为少年不老，因为老者亦不老。
首先，事物住于前位时，彼自身变异不应理。如是，住于青春位之少年无有变异。若谓得他位时有变异性，彼亦不应理。
变异是老之异名，若于少年不许而唯于老者，彼亦不应理，因为老者复老及相续无有必要故。
老者复老相续有何用？无彼亦有老性故，说老者老不应理。若谓少年自身变异，彼不应理，因为未得老位说为少年故，及二位相互相违故。
复次，若彼自身变异，则乳自身应成酪。若谓舍乳位而成酪位，故乳自身成酪，当说：若因相互相违故不许乳自身成酪，则：
异于乳者何物，应成酪之事物？岂水成酪事物耶？因此他成酪事物，此说不相关。
是故，如是无有变异故，从其显现诸事物岂能成就有自性？因此此说不应理。

།ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་འབྱུང་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འབྱུང་བ་མེད། །འཆི་འཕོ་མེད་ཅིང་རྒ་བར་མི་འགྱུར་བ། །མི་ཡི་སེང་གེ་ཡིས་ནི་དེར་བསྟན་ཞིང་། །སེམས་ ཅན་བརྒྱ་ཕྲག་དག་ནི་དེ་ལ་བཀོད།།གང་ལའང་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་གང་ཡང་མེད། །གཞན་ཡང་མ་ཡིན་སུས་ཀྱང་མི་རྙེད་པ། །ནང་ན་མ་ཡིན་ཕྱི་རོལ་དག་ན་ཡང་། །མི་རྙེད་དེ་དག་ལ་ནི་མགོན་པོས་བཀོད། །བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཞི་བའི་འགྲོ་གསུངས་ཀྱང་། །འགྲོ་བ་གང་ཡང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། ། དེ་དག་འགྲོ་ལས་གྲོལ་བར་རྣམ་པར་གསུངས། །གྲོལ་ནས་སེམས་ཅན་མང་པོ་གྲོལ་བར་མཛད། །བདག་མེད་པར་ནི་ཆོས་ཀུན་སྟོན་མཛད་ཅིང་། །སེམས་ཅན་འཛིན་ལས་འཇིག་རྟེན་རྣམ་པར་གྲོལ། །བདག་ཉིད་འགྲོ་ལས་གྲོལ་ཞིང་འགྲོ་གྲོལ་བས། །དེ་བཞིན་ཕ་རོལ་གཤེགས་ཀྱང་རྒལ་བའང མེད།།དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་སྲིད་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན། །ཕ་རོལ་གཤེགས་པ་གང་ཡང་མི་རྙེད་འགྱུར། །ཕ་རོལ་ཡོད་མ་ཡིན་ཞིང་ཚུ་རོལ་མེད། །ཕ་རོལ་སོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་ཚིག་ཏུ་གསུང་། །གང་གིས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་མེད། །གང་སྨྲས་དེ་ཡི་ཚིག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ལ་སྨྲ་བ་དེ་ཡང་རྙེད་མི་ འགྱུར།།གང་གིས་ཤེས་པ་དེ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ལོག་པར་རྟོག་ལ་ཆགས་པའི་དབང་གིས་སུ། །འདིར་ནི་འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་རབ་ཏུ་འཁྱམས། །སྐྱེས་བུ་གང་ཞིག་ཞི་བའི་ཆོས་རིག་པ། །དེས་ནི་རང་འབྱུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་། །ཆོས་མཆོག་ཞི་བ་རྣམས་ཀྱང་རབ་ ཏུ་ཤེས།།དགའ་བ་རྙེད་ནས་སེམས་ཅན་ཚིམ་པར་བྱེད། །ཉོན་མོངས་རྒྱལ་ནས་དེ་ཉིད་རྒྱལ་བར་འགྱུར། །བདག་ཉིད་རྒྱལ་བར་གྱུར་ཞིང་གནས་པ་མེད། །དེ་ཕྱིར་རྒྱལ་བའི་བྱང་ཆུབ་རབ་ཏུ་མཁྱེན། །སངས་རྒྱས་ནས་ནི་འགྲོ་བ་ཤེས་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་ བུའོ།།དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ། །གལ་ཏེ་སྟོང་མིན་ཅུང་ཟད་ཡོད། །སྟོང་པའང་ཅུང་ཟད་ ཡོད་པར་འགྱུར།།མི་སྟོང་ཅུང་ཟད་ཡོད་མིན་ན། །སྟོང་པའང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་འགའ་ཞིག་ཏུ་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེའི་རྟེན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་དང་བདག་མེད་པ་ཉིད་དག་ནི་ཆོས་ ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པས་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོ་མེད་ཅིང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། གཉེན་པོ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་བས་ནམ་མཁའི་ མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་རྟེན་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་བསྟན་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། འགྲོ་བ་མུ་སྟེགས་པའི་སྨྲ་བ་མ་རིག་པའི་ སྨག་ཆེན་པོའི་རྗེས་སུ་སོན་པ་ལ།འགྲོ་བའི་སྒྲོན་མེ་གཅིག་པུར་གྱུར་པ། བདག་མེད་པ་ཉེ་བར་སྟོན་པའི་མེ་ལྕེ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་མངའ་བ་རྣམས་འབྱུང་བ། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་སྨོན་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གདུལ་བྱ་ རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དག་ནི།བདེ་བར་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་ད་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་རྣམ་པར་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཐབས་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་སྤོང་ བར་བརྩམས་པ་ཡིན་པས།མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་རྒྱུན་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཁྱོད་དང་བརྩད་པས་ཆོག་གོ།

如是说道，在《圣宝源》大乘经中说：'一切法无生亦无起，无有迁移亦不衰老，人中狮子于彼宣说，令百千众生安住其中。'
任何事物都无有自性，亦非他性无人能得，内亦不得外亦不得，怙主安置彼等众生。
善逝虽说寂静之道，然不得见任何众生，宣说彼等解脱轮回，解脱后令众多众生得解脱。
宣说诸法皆无我性，令世间解脱执著心，自身解脱亦解脱他，如是虽度彼岸无度。
大仙已达有之彼岸，不得任何到达彼岸，无有彼岸亦无此岸，然说言词已达彼岸。
能说言词彼亦非有，所说之词亦复非有，所说对境亦不可得，能知之者亦复非有。
由于执著邪分别力，此诸众生皆已流转，若人了知寂静之法，彼见自生如来本性。
亦能通达最胜寂法，获得欢喜令众满足，降伏烦恼即成胜者，自成胜者无有住处。
是故通达佛之菩提，成佛即能了知众生。
诸事物无自性即是不存在，承许诸事物是空性。因此，说空性所依的事物自性存在是不合理的。
如说：'若有少许非空者，则应有少许空性存，若无少许非空者，空性何能有所存。'
若有所谓空性存在某处，则彼时其所依事物自性应当存在，然而并非如此。此处已承许空性与无我性是一切法之共相，因无非空之法故，无有非空性者。
当无有非空事物，亦无非空性时，由离对治所依故，如同虚空花鬘般，空性亦不存在，应当如是决定。当空性不存在时，其所依事物亦不存在。
于此有言：为开显何者故，佛世尊为随顺外道言说无明大暗之众生，成为众生唯一明灯，具有宣说无我相续不断火焰之诸佛出世，为调伏众生获得解脱故，世尊宣说三解脱门：空性、无相、无愿，此等非与一切外道教义共同。
唯缘善逝教法，而今你以解释如来教法之方便因，试图舍弃空性，你这断绝增上生与解脱道相续者，足可与你争辩。

བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཨེ་མ་ཀྱི་ཧུད་གནམ་དུ་ཕྱོགས་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཞི་བ་དྲང་པོ་བོར་ནས། །དངོས་པོ་ལ་ མངོན་པར་ཞེན་པའི་སྦྲུལ་གྱིས་དཀྲིས་པ།འཁོར་བའི་དགོན་པའི་ལམ་ལས་ཐར་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་ཉིད་དུ་རྟེན་པ་ཁྱོད་ནི་དམ་པ་དག་གིས་སྨད་པར་བྱ་བ་ཡིན་བཞིན་དུ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཞེན་པས་གཟུང་བའི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྨོད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་སྟེ། ཀྭའི་ཉོན་མོངས་པའི་ ནད་མ་ལུས་པར་གསོ་བར་མཛད་པ།སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་ནི་། །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད། །ལྟ་ཀུན་ངེས་པར་འབྱུང་བར་གསུངས། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་དག་སྒྲུབ་ཏུ་མེད་པར་གསུངས། །མ་ཡིན་ནམ། འདིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་འདི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མངོན་པར་ ཞེན་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་འབྱུང་བ་སྟེ་ལོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡིན་ལ།ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལོག་པ་ཙམ་ནི་དངོས་པོ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་མི་སྨྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ལས་རྟོག་པ་ མཐའ་དག་ལོགས་ན་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད།འདི་ལྟར་གང་ཞིག་ལ་ཁྱོད་ལ་ཟོང་ཅི་ཡང་མི་སྟེར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། ཀྱེ་བདག་ལ་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཟོང་དེ་ཉིད་བྱིན་ཅིག་ཅེས་སྨྲ་ན། དེ་ཟོང་མེད་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པར་ཐབས་གང་གིས་ནུས། དེ་བཞིན་དུ་གང་ དག་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཡང་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་དག་གི་དེ་ལ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་གང་གིས་འགོག་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་སྨན་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཡང་ཉེས་པའི་འདུ་ཤེས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གསོ་བར་མཛད་པའི་མཆོག་སྨན་པ་ཆེན་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་བོར་བ་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་པ་ཆེན་པོའི་མདོ་ལས། གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་སྟོང་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཉིད་སྟོང་པ་དང་། གང་མཚན་མ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་མཚན་མ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ། ཆོས་རྣམས་ཉིད་ མཚན་མ་མེད་པ་དང་།གང་སྨོན་པ་མེད་པས་ཆོས་རྣམས་སྨོན་པ་མེད་པར་མི་བྱེད་དེ་ཆོས་རྣམས་ཉིད་སྨོན་པ་མེད་པར་གང་དག་དེ་ལྟར་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་ནི་འོད་སྲུངས་དབུ་མའི་ལམ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །འོད་སྲུངས་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་དམིགས་པས་ སྟོང་པ་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་དེ་དག་ནི་ངས་གསུང་རབ་འདི་ལས་ཉམས་རབ་ཏུ་ཉམས་ཞེས་བཤད་དོ།།འོད་སྲུངས་གང་ཟག་ཏུ་ལྟ་བ་རི་རབ་ཙམ་ལ་གནས་པ་ནི་བླའི། མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འོད་སྲུངས་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་བྱུང་ བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན།འོད་སྲུངས་གང་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ། །འོད་སྲུངས་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་ནད་པ་ཞིག་ཡོད་ལ། སྨན་པས་དེ་ལ་སྨན་བཏང་ནས་སྨན་དེས་དེའི་ནད་ཐམས་ཅད་བསྐྱོད་དེ་སྨན་ལྟོ་ན་འདུག་པ་དེ་ཉིད་མི་འབྱུང་ན། འོད་སྲུངས་འདི་ཇི་ སྙམ་དུ་སེམས།མི་དེ་ནད་དེ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རམ་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མི་འགྱུར་ལགས་ཏེ། གང་སྨན་དེས་ནད་ཐམས་ཅད་བསྐྱོད་ནས་སྨན་ལྟོར་མཆིས་པ་དེ་ཉིད་མ་བྱུང་ན། མི་དེའི་བྲོ་ནད་ཤིན་ཏུ་ཚབས་ཆེ་བར་འགྱུར་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་ སྩལ་པ།འོད་སྲུངས་དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བར་གྱུར་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱུང་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ཡིན་ན། འོད་སྲུངས་གང་དག་སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ནར་ལྟ་བ་དེ་ནི་གསོར་མི་རུང་ངོ་ཞེས་ངས་བཤད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ ལས།འདུ་བྱེད་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་ཕྲད་པ་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྲད་པ་མེད་དོ་། །དཔེར་ན་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་བུ་མོ་གཉིས་ བཞིན་ནོ།

应当说明：唉呀！由于极其颠倒地朝向天空，舍弃了通往涅槃城市的平静正直之道。
被执著事物的毒蛇缠绕，你依止于从轮回荒野之道到解脱城市的道路，虽然应当被圣者呵责，却因为傲慢执著的力量而反过来诽谤他们。
啊！能治愈一切烦恼疾病的大医王，诸佛宣说空性是出离一切见解。凡是执著空性见解的人们，他们说是无法修证的。难道不是这样吗？
此处空性是一切见解的执著都出离，即是错误的；见解仅仅是错误，也不是实在的。对于那些执著空性为实在的人们，我们不予言说。因此，从我们的教导中，怎么可能有离开一切分别而获得解脱呢？
比如，有人对你说'不给你任何货物'，而你说'请给我那个叫做什么都没有的货物'，那么用什么方法能使他理解无货物呢？同样，对于那些执著空性的人们，用什么方法能遮止他们对空性的实执呢？
因此，由于对大医王也有过失的想法，所以诸如来大医王舍弃了他们。
如《圣宝积大经》中说：'不以空性使诸法空，诸法本自空；不以无相使诸法无相，诸法本自无相；
不以无愿使诸法无愿，诸法本自无愿。迦叶，如是观察者，是为中道如实观察诸法。
迦叶，凡是以空性为所缘而执著空性的人们，我说他们是极其退失于此教法的。
迦叶，宁可住于如须弥山般的我见，也不要像增上慢者那样执著空性见。为什么呢？迦叶，空性是出离一切见解，
迦叶，我说若执著唯空性见者是不可救药的。迦叶，譬如有一病人，医生给他服药后，药物激发了他所有的病，但药却留在腹中不出。迦叶，你认为如何？
那人能否从病中解脱？答道：世尊，不能。若药物激发所有病却留在腹中不出，那人的病情会变得更加严重。世尊说：
迦叶，同样地，空性唯是出离一切见解，迦叶，我说若执著唯空性见者是不可救药的。'如是等。
这是从月称论师所造的《明句论》中《观行品第十三》的注释。
此处有人说：事物的自性是存在的，因为宣说它们的和合。此处若是不存在者则无和合，如石女的儿子与女儿一样。

།མིག་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། གསུམ་འདུས་པ་ལས་རེག་པའོ། །རེག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་ནི་ཚོར་བའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་འབྱུང་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་འདི་གཉིས་ནི་ཕྲད་པ་ཡིན་གྱི། མ་ ཕྲད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་ནི་ཕྲད་པར་བསྟན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཕྲད་པ་བསྟན་པ་ལས་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕྲད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར། བལྟ་བྱ་ལྟ་བ་ ལྟ་བ་པོ།།གསུམ་པོ་དེ་དག་གཉིས་གཉིས་དང་། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་ཕན་ཚུན་དུ། །ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ལ་བལྟ་བྱ་ནི་གཟུགས་སོ། །ལྟ་བ་ནི་མིག་གོ། །ལྟ་བ་པོ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །གསུམ་པོ་འདི་དག་ལས་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་ཕྲད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མིག་དང་གཟུགས་སམ། མིག་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་གཟུགས་ལ་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པ་གཉིས་གཉིས་དང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱང་ནི་སྟེ་གསུམ་པོ་དེ་དག་གཅིག་ཅར་ཕྲད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བྱ་བ དང་ལྟ་བ་དང་ལྟ་བ་པོ་རྣམས་གཉིས་གཉིས་སམ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་ཕྲད་པ་མེད་པ།དེ་བཞིན་འདོད་ཆགས་ཆགས་པ་དང་། ཆགས་པར་བྱ་བ་ལྟ་བ་སྟེ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པའམ། འདོད་ཆགས་དང་ཆགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གསུམ་པོ་དག་ཅིག་ ཅར་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་དག་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པ། ལྷག་མ་རྣམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི། །ལྷག་མའང་རྣམ་གསུམ་ཉིད་ཀྱིས་སོ། །སྟེ་ཕན་ཚུན་དུ་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གསུམ་ནི་རྣམ་གསུམ་མོ། །རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དངོས་ པོ་ནི་རྣམ་གསུམ་ཉིད་དེ།།རྣམ་གསུམ་ཉིད་ངེས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ལྷག་མ་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་སོགས་པ་དག་གོ། །དེ་དག་ནི་ཞེ་སྡང་དང་ཞེ་སྡང་བ་པོ་དང་། སྡང་བྱ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡིན་ལ། ཉན་པ་དང་། ཉན་པ་པོ་དང་། མཉན་པར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ གསུམ་གྱིས་ཀྱང་ངོ་།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་འདི་དག་ལ་ཕྲད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གཞན་དང་གཞན་དུ་ཕྲད་འགྱུར་ན། །གང་ཕྱིར་བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་པ་། །གཞན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་ཕྱིར་ཕྲད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་ཕྱིར་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ ནི་གང་གི་ཕྱིར་གྱི་དོན་ལའོ།།གལ་ཏེ་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ཕན་ཚུན་དུ་གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཆུ་དང་འོ་མ་གཉིས་བཞིན་དུ་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཞན་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་དག་ཕྲད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་། བལྟ་བྱ་ལ་སོགས་འབའ་ཞིག་ལ། །གཞན་ཉིད་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི། །གང་ཡང་གང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །གཞན་པ་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོར་གནས་པ་རྣམས་འབའ་ཞིག་ལ་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི།བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ། །བལྟ་བར་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ལ་ཕན་ཚུན་གཞན་ཉིད་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གཞན་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ཏེ་གཞན། །གཞན་མེད་ པར་གཞན་གཞན་མི་འགྱུར།།གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མི་འཐད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་སྣམ་བུ་ལས་གཞན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་པ་གང་ཡིན་པའི་གཞན་དེ་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་ལ། དངོས་པོ་གཞན་མེད་ པར་ཏེ་གཞན་མི་བདོག་པར་ནི་གཞན་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ།།བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་སྣམ་བུ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་བའི་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་སྣམ་བུའི་དངོས་པོ་དེ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ངེས་པར་ བྱའོ།

依靠眼根和色法而生起眼识，三者和合而有触。与触同时生起的是受，如是广说。同样，受和想这两种法是相遇的，而非不相遇，如是也说明诸行是相遇的。因此，如是说明相遇，即是说明事物的自性是存在的。应当说，如果相遇确实存在，则应如是，然而实际并不存在。为什么呢？
所见、能见及见者，此三者两两之间，以及三者之间，都不可能相遇。其中，所见是色法，能见是眼根，见者是眼识。这三者之中，两两之间的相遇是不存在的，即眼根和色法，或眼根和识，或识和色法之间都不存在相遇。如是两两之间不存在相遇。三者同时也不存在相遇。
如同所见、能见和见者两两之间或三者之间都不存在相遇一样，贪欲、贪者和所贪对象也是如此。贪欲和贪者，或贪欲和所贪对象之间不存在相遇，三者同时也不存在相遇。
如是这些情况，其余烦恼和其余处，也都是以三种方式，即彼此之间不存在相遇。三种即是三种，三种之事即是三种性，确定是三种性。其余烦恼是指嗔恚、愚痴等。这些是以嗔恚、嗔者和所嗔对象等三种方式，以及闻、闻者和所闻等三种方式。
为什么这些不存在相遇呢？若异者与异者相遇，因为所见等，彼异性不存在，故不成相遇。'因为'二字是表示原因的意思。如果所见等之间存在相互的异性，那时就如水和奶一样会有相互的接触，然而因为所见等之间不存在异性，所以它们不能相遇。
此外，不仅仅是所见等，任何事物与任何事物一起，都不能成立异性。不仅仅是所见等处于因果关系的事物没有异性，瓶子和毛毯等一切事物也都不存在异性，应当确定。为了说明所见等这些之间如何没有相互的异性，说：
异依异而为异，无异则异不成异。若依彼而为彼，彼不能异于彼。此中，如说瓶子这个事物异于毛毯，这个异性是依于异而成为异，若无异事，则异不成为异。瓶子这个事物依于毛毯这个异事而成为异，但瓶子这个事物不能异于毛毯这个事物，应当确定。

།གང་གི་ཕྱིར་གང་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ས་བོན་དང་མྱུ་གུའམ། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་བཞིན་ནོ། །དེ་སྐད་དུ་ཡང་། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ནི་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། ། དེ་ཕྱིར་རྟག་མིན་ཆད་མ་ཡིན། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སྣམ་བུ་ནི་བུམ་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ལ། ཐ་དད་པར་གྱུར་པའི་སྣམ་བུ་དེ་ལ་ལྟོས་ནས་བུམ་པ་གཞན་དུ་འགྱུར་ན་དེའི་ཚེ་ཉེས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་ནི་གཞན་ལས གཞན།དེ་ཚེ་གཞན་མེད་པར་གཞན་འགྱུར། །གཞན་མེད་པར་ནི་གཞན་འགྱུར་བ། ཡོད་མིན་དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྟེ། འདིར་གཞན་གྱི་སྒྲ་གཅིག་ནི་ཉེ་བར་བསྟན་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། གཞན་ནི་དོན་གཞན་འཛིན་པ་ཡིན་ཞིང་། ཡང་གཞན་ནི་རབ་ཏུ་གྲགས་པར་གྱུར་པ་ བརྗོད་པ་ཡིན་པས་གཞན་གྱི་སྒྲ་གསུམ་ཉེ་བར་བཀོད་དོ།།གལ་ཏེ་བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་གཞན་སྣམ་བུ་ལས་གཞན་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་དེ་གཞན་སྣམ་བུ་མེད་པར་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཚེ་སྣམ་བུ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བུམ་པ་གཅིག་པུ་ གཞན་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་གང་ཞིག་གང་ལས་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་མེད་པར་ཡང་འགྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་བུམ་པ་དེ་ཉིད་རང་གི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ལས་གཞན་སྣམ་བུ་ལ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་བུམ་པའི་གཞན་ཉིད་གཞན་སྣམ་བུ་ལས་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྣམ་ བུ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བུམ་པ་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན།སྣམ་བུ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་བུམ་པ་གཅིག་པུ་ལ་ནི་གཞན་ཉིད་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར། །གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ན། གང་ལ་ལྟོས་ནས་གང་ཞིག་གཞན་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་གསལ་བར་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་རོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་འགའ་ཞིག་ལས་གཞན་ཉིད་འགའ་ཞིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་གང་གི་ཕྱིར་གཞན་ནི་གཞན་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དེ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་མི་ སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནམ།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་གྲུབ་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ལ་གནས་ཏེ་གཞན་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི། དངོས་སུ་ན་གཞན་ཉིད་བརྟགས་པ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ། །གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་།འཇིག་རྟེན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བུམ་པ་སྣམ་བུ་ལས་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན། འོ་ན་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་གཉིས་ཀྱང་གཞན་ཉིད་དུ་ཅིའི་ཕྱིར་མི་སྨྲ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པས་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་གཉིས་བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་ལྟར་ གཞན་ཉིད་དུ་མི་རྟོགས་པ་ཉིད་དེ།བུམ་པ་དང་སྣམ་བུ་ལྟར་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཉིད་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཅིག་ཅར་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པ་ནི་ཤིང་འདི་ངས་བཙུགས་སོ་ཞེས་ས་བོན་ཙམ་ཞིག་བཙུགས་ནས་ས་བོན་གྱི་འབྲས་བུ་ ཤིང་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞན་ཉིད་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་གཞན་གྱི་བློ་འབྱུང་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་དེ་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། ཞེས་བྱ་བའི་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་ན། དེ་སྐད་དུ་ནི་མི་སྨྲ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ན་གཞན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་སྤྱི་ཡང་ཡིན་ལ་ཁྱད་པར་ཡང་ཡིན་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་གང་ལ་འདུ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་ཀྱང་གཞན་ཞེས་རྗོད་པར་བྱེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས ལ་སྨྲས་པའི་ཉེས་པའི་གོ་སྐབས་མེད་དོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་ནི་འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

任何事物依靠某物而成为某物时，它就不会成为其他的东西，因为它是有所依待的，就像种子与芽，或者长与短一样。正如将要解释的：'任何依靠而生起的，它暂时不是那个，也不是其他，因此既非常也非断。'
这里有人说：如果毛毯与瓶子是不同的，而依靠这个有差别的毛毯，瓶子成为他者，那时有什么过失呢？
回答说：'若他依他成为他，则无他亦应成他，无他而成他，不存在故非有。'这里'他'字出现三次，一个是用来指示的，一个是用来表达不同意义的，另一个是用来表达众所周知的。
如果说瓶子这个事物是从其他的毛毯而成为他者，那么瓶子这个事物即使没有毛毯也应成为他者，这样一来，不依待毛毯的单独瓶子就会成为他者。
就像这样，某物从某物成为他者时，即使没有那个东西也能成立，比如那个瓶子以自性成立时不依待其他毛毯一样。同样，如果瓶子的他性是从其他毛毯而来，那时即使不依待毛毯的瓶子也应该有他性，但是在不依待毛毯的单独瓶子上并未见到他性。
因此，说'依他而成他'时，明显承认了凡是依待某物而成为他者的，它就不是那个东西的他者。
这里有人说：如果这样的话，某物对某物就不存在他性，那时因为他者是依他而成他，所以它不成为他者，这样的说法不是不可能吗？
回答说：正因为诸事物的他性的成立不是相互依待的，所以依世间言说而说'他'，但实际上考察他性时是不存在的。
即使他性不存在，在世俗谛中说瓶子异于毛毯，那么为什么不说种子和芽也是他者呢？
回答说：世间人并不像理解瓶子和毛毯那样理解种子和芽为他者，因为如果像瓶子和毛毯那样，就会导致没有能生所生关系的过失，而且会导致同时存在的过失。
而且，因为世间人在说'我种下了这棵树'时，只是种下种子就指示种子的果实树，所以因果关系的事物在世间中也不存在他性，这样安立。
这里有人说：如果依待其他事物而生起他的认识，那么因此它不成为他者这样的过失会出现，但我们不这样说。那么怎么说呢？这里有一个既是共相又是别相的他性存在，任何具有这个他性的事物，即使不依待其他事物也可称为他者，因此在我们的立场上没有所说过失的机会。
回答说：如果他性存在，可以这样，但它是不存在的。

།འདིར་གཞན་ཉིད་འདི་རྟོག་པ་ན། །གཞན་ནམ་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གཞན་ཉིད་གཞན་ ལ་ཡོད་མ་ཡིན།།གཞན་མ་ཡིན་ལའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་གཞན་ལ་གཞན་ཉིད་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི། གཞན་ཉིད་བརྟགས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། །གཞན་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ནི་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡིན་ན། གཞན་དུ་བརྗོད་པ་དེ་ནི་གཞན་ཉིད་མེད་ པར་ཡང་གྲུབ་པ་ཉིད་དེ།གང་གི་ཕྱིར་གཞན་དུ་བརྗོད་པ་རྙེད་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་གཞན་ཉིད་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་གཞན་ལ་གཞན་ཉིད་མི་སྲིད་དོ། །ད་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་པ་ནི་གཅིག་ཉིད་ལ་བྱ་ལ། དེ་ལ་ནི་གཞན་ཉིད་དང་འགལ་བ་གཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་འགལ་བས། གཞན་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར་གཞན་དང་གཞན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་མེད་པས་དེ་དག་ལས་མ་གཏོགས་པའི དངོས་པོ་ལ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཞན་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་གཞན་ཉིད་དང་འདུ་བའི་རྒྱུ་ཅན་བློ་དང་སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་དངོས་པོ་གཞན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་གཞན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་ནི་རེ་ཞིག་ ཡོད་པ་ཡིན་ལ།གཞན་ཉིད་མེད་པར་ནི་གཞན་ཡོད་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་སྔར་གཞན་ཉིད་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་པ་དེའི་ཚེ་ གཞན་ཉིད་མེད་པར་གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།དེ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་གཞན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གཞན་ནམ་དེ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཕྲད་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གལ་ཏེ་ ཡང་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་གཞན་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་ཟིན་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེག་པ་ནི་གསུམ་འདུས་ཤིང་ཚོགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བས་ཕྲད་པ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་ཡོད་པས་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་ཕྲད་པ་ཉིད་ ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན།ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ནི་དེ་དང་ཕྲད་པ་མེད། །གཞན་དང་གཞན་ཡང་ཕྲད་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ཕྲད་པ་ཡིན་ན། དེ་དག་གཅིག་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་བརྟག་ གྲང་།དེ་ལ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་ཕྲད་པ་མེད་དེ། ཆུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་འོ་མ་གཅིག་པུ་ལ་ནི་ཆུ་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་མི་བརྗོད་དོ། །ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཕྲད་པ་མེད་དེ། ཆུ་ལས་ཐ་དད་དུ་གནས་པའི་འོ་མ་ལ་ནི་ཆུ་དང་ཕྲད་པ་ཞེས་མི་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གཅིག་ཉིད་ ཡིན་པ་ན།ཕྲད་པར་རྟོག་ན་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ། མིག་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་མི་འཐད་པ་ཉིད་དེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་སོ་སོར་གྱུར་པའི་མིག་གཅིག་པུ་ལ་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་ པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲད་པ་མེད་ན་ནི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཕྲད་བཞིན་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། ཕྲད་པ་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་བཀག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲད་ བཞིན་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་ཕྲད་པ་པོ་ནི་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ཕྲད་པ་ཉིད་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ་ཕྲད་པ་མེད་པར་ཕྲད་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལ་ཕྲད་བཞིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཕྲད་པའི་བྱ་བའི་སྒྲུབ་བྱེད་ལས་སུ་གྱུར་པའོ། །ཕྲད་པ་ནི་ཕྲད་པའི་བྱ་བ་རྫོགས་པ་ཅན་ནོ།

在此探讨他性时，是在他或非他上探讨呢？两者都不合理，为了说明这一点，故说'他性于他不存在，于非他亦不存在'。对此，如果认为他性存在于他上，那么探讨他性有何用？探讨他性是为了成立说为他，而说为他不需要他性也能成立，因为在已得说为他的事物上探讨他性。如此，首先他上不可能有他性。现在非他上也不存在他性，因为非他是指一性，而一性与他性相违，所以由于相违，非他上也不存在他性。
如此，既不存在于他也不存在于非他，除此之外又无其他事物，所以也不存在于除此之外的事物上，因此他性是不存在的。由于如此他性不存在，所以与他性相关的认知和言语的因——他事物也不存在，这一点得以成立。
对此有人说：即使他性不存在，他还是存在的，而没有他性就不应该有他，因此他性也应该存在。回答说：'若无有他性，他或彼性皆不存。'当先前已说明他性不存在时，没有他性怎么会有他或彼性？'彼性'即是非他性的意思。因此他或彼性都不存在。
对此有人说：见等是存在的，因为有接触。虽然已经说明见等没有他性，但是由于接触是三者和合聚集，所以接触是存在的，因此由于接触存在，见等也是存在的。回答说：如果它们的接触存在，则可如此，但实际并不存在。为了说明如何不存在，故说'彼与彼无接触，他与他亦不触'。
在此，如果是见等的接触，应当观察它们是一还是异？如果是一，则无接触，就像不依赖水的单独牛奶，不说与水接触。如果是异，也无接触，就像与水分开存在的牛奶，不说与水接触。如此，如果认为见等是一而有接触，这是不合理的，因为会导致单独的眼也有接触的过失。如果是异，这样也不合理，因为会导致与色等分离的单独眼也有接触的过失。
若无接触，则见等也不存在，这一点得以成立。对此有人说：即使接触不存在，但正在接触、已接触和能接触者是存在的，因为未被遮破。正在接触、已接触和能接触者没有接触就不能存在，因此接触也应该存在。回答说：这也不合理，因为当说明接触本身不存在时，没有接触怎么会有正在接触等？其中，正在接触是现在进行接触行为的能作。已接触是接触行为已完成。

།ཕྲད་པ་པོ་ནི་བྱེད་པ་པོ་བྱ་བ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ལ་རང་དབང་དུ་གནས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་ཕྲད་པ་མེད་པས། ཕྲད་བཞིན་པ་ལ་སོགས་པ་མ་གཟིགས་ཤིང་། དེ་དགག པ་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར།ཕྲད་བཞིན་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། །ཕྲད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མིག་ནི་ལྡན་ན་ཐམས་ཅད་མཐོང་འགྱུར་ཏེ། །མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པའང་། །མཚན་མོ་རྐྱེན་རྣམས་ མེད་ན་མཐོང་མི་འགྱུར།།དེ་ཕྱིར་ལྡན་དང་བྲལ་བ་རྣམ་རྟོག་ཡིན། །མིག་ནི་སྣང་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཡིད་འོང་དང་། །ཡིད་དུ་མི་འོང་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་མཐོང་བས། །དེ་ལྟར་ལྡན་པ་བརྟེན་ཏེ་མཐོང་བས་ན། །དེ་ཕྱིར་མིག་གིས་ནམ་ཡང་མཐོང་བ་མེད། །གང་དག་རང་བཞིན་མེད་ཆོས་འདི་ཤེས་ པ།།དཔའ་བོ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་མྱ་ངན་འདའ། །འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་སྤྱོད་ཅིང་ཆགས་མེད་ཅིང་། །ཆགས་པ་རྣམས་སྤངས་སེམས་ཅན་འདུལ་བར་བྱེད། །འདི་ན་སེམས་ཅན་འགའ་མེད་སྲོག་མེད་ཀྱང་། །མི་དབང་རྣམས་ནི་སེམས་ཅན་ཕན་པ་མཛད། །སེམས་ཅན་ཡོད་པ་མིན་ཡང་ དོན་མཛད་པ།དེ་དག་རྣམས་ཀྱི་དོན་ནི་དཀའ་བ་ཆེ། །ཞེས་བྱ་བ་ནས། དེ་ལ་ནམ་ཡང་ཆགས་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་དག་ཆོས་ཉིད་འདི་ལ་མོས་གྱུར་པ། །དེ་དག་ཡིད་ནི་སྲིད་ལ་ཆགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གང་གིས་ལམ་བསྒོམས་ཆོས་ཀུན་སྟོང་པ་དང་། ། བདག་མེད་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་བསྐྱེད་བྱས་ནས། །ཆོས་འདི་དག་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ་འགྱུར་བ། །དེ་ཡི་སྤོབས་པ་ཐོགས་པ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིགས་གསལ་བ་ལས། ཕྲད་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ བྱེད་པ་བཅུ་བཞི་བའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཉེ་བར་ལན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །མྱུ་གུ་དང་འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ས་བོན་དང་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འདུ་བྱེད་དང་མྱུ་གུ ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ཡོད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གིས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ཇི་ལྟར་འདུ་བྱེད་དང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་མ་རིག་པ་དང་། ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་ཉེ་བར་ལེན་པར་ མི་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་ཡང་དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བླང་བར་མི་བྱ་བར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་ནི། །འབྱུང་བར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་གང་ལས་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྐྱེ་ བ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་ནི་དངོས་པོ་འགའ་ལ་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྐྱེ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟར་འདོད་ན་ཡང་། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །རང་ བཞིན་བྱས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་རང་བཞིན་བྱས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ན་འདོད་པ་ཁོ་ན་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་བྱས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར། བྱས་པ་ཐལ་བར་བརྩད་པ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། །འདི་ ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ།རང་བཞིན་བྱས་པ་ཅན་ཞེས་བྱར། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་རུང་བར་འགྱུར། །བྱས་པ་ཡང་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་ཡང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་འབྲེལ་པ་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ།

能遇者即是作者，对于完成事业具有自主权。因此在此处无有遇合，故未见正在遇合等，为了否定它而总结说：'正在遇合和遇合，以及能遇者亦不存在。'正因为如此，世尊也说：'眼若具足则见一切，眼见诸色之所有，夜晚若无诸缘则不见，是故具足与分离是分别。眼依明亮而见可意，及不可意种种色相，如是依止具足而见，是故眼从未见。若知无自性法者，勇士彼等超越世间。享受欲妙而无执著，断除诸执调伏众生。此处虽无众生无命，人主等为众生利益。虽无众生而作利益，彼等所作利益甚难。'乃至'于彼永无执著，若于此法性生信解，彼等之心不执三有。'同样也说：'若修行道一切法空，无我智慧善生起已，如是诸法当修习，彼之辩才无碍生。'
这是由月称论师所造《明句论》中《观遇合品第十四》的注释。
此处有人说：诸事物的自性是存在的，因为它们有能生起的因缘和合故。此处若是不存在者，则无有能生起的因缘和合，如虚空花一般。而芽和诸行等有能生起的因缘——种子和无明等的和合，因此事物的自性确实存在。
回答说：若诸行和芽等事物有自性，则此时对已经存在者，因缘有何必要？如同现在的诸行和芽等，不需要无明和种子等来生起一样，对其他也不需要为了生起而摄取，因为其自性已经存在的缘故。为了显示这一点而说：'自性从因缘生起，是不合理的。'若说在生起之前任何事物都没有自性，那么什么呢？认为在生起之前不存在的自性依靠因缘而后生起。若如是承许，则'从因缘所生的自性，将成为所作性。'若说从因缘所生故自性是所作性，这正是我们所承许的，因此承认所作性的过失对我们并不构成损害。这也不合理，故说：'自性是所作性，怎么会合理呢？'所作性又是自性，这是相互矛盾的，故是无关联的意义。

།འདི་ལྟར་འདིར་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལས་ན་དངོས་པོ་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་ན་རང་བཞིན་ཞེས་མི་བརྗོད་དེ།དཔེར་ན་ཆུའི་ཚ་བ་དང་། ཀེ་ཀེ་རུ་ལ་སོགས་པ་དག་ནོར་སྒྱུར་མཁན་གྱིས་འབད་པས་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོར་བྱས་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་ཞིག་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བྱས་པ་ ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་མེའི་ཚ་བ་ཉིད་དམ། པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་རིག་མ་རྣམས་ཀྱི་པདྨ་རཱ་ག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བཞིན་ཏེ། དེ་ནི་དངོས་པོ་གཞན་དང་ཕྲད་པས་མ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ནི་མ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ ཐ་སྙད་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་།ད་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ཚ་བ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་བྱས་པའི་ཕྱིར་མེའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཟུང་བར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །འདིར་ནོར་བུ་དང་མེ་སྦྲུ་དང་ཉི་མ་ཕྲད་པ་དང་། གཙུབ་ཤིང་དང་གཙུབས་པ་ལས་བྱུང་བའི་མེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ དམིགས་ལ།མེ་ལས་གཞན་པའི་ཚ་བ་ཉིད་ཀྱང་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཚ་བ་ཉིད་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་། བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། ཆུའི་ཚ་བ་བཞིན་དུ་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཆེས་གསལ་བར་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མེའི་རང་བཞིན་ནི་ཚ་བ་ ཉིད་དོ་ཞེས་སྐྱེ་བོ་བ་གླང་རྫི་དང་བུད་མེད་ཡན་ཆད་ལ་གྲགས་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན།ཅི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་མ་གྲགས་སོ་ཞེས་སྨྲས་སམ། འདི་ནི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་མི་འོས་ཏེ། རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་སྨྲའོ། །མ་རིག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པས་ནི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ལ་རབ་རིབ་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རང་བཞིན་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་ རྣམས་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་རང་བཞིན་མེད་པ་ལ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་གྱུར་ནས་གཞན་དུ་མ་དམིགས་པ་ལས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་མེའི་རང་བཞིན་གྱི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ནི་ཚ་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར ཞེན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཚན་ཉིད་སྨྲ་སྟེ།བདག་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་རྣམས་ལ་གྲགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་ཆོས་མངོན་པར་དེ་དག་གི་རང་གི་ངོ་བོ་ཀུན་རྫོབ་པ་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པ་མཛད་ལ། མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ ཐུན་མོང་པ་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ་ཞེས་བཤད་དོ།།གང་གི་ཚེ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱན་མངའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གཟིགས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི། དེའི་ཚེ་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བ་དག་གིས་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ཤད་མ་མཐོང་བ་ལྟར་འཕགས་པ་བྱིས་ པའི་སྐྱེ་བོའི་བློས་བརྟགས་པའི་རང་བཞིན་མ་གཟིགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདི་ནི་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས། །སྐྲ་ཤད་ལོག་པར་འཛིན་ པ་ལྟར།།དེ་བཞིན་དངོས་པོར་རྟོག་པ་འདི། །བྱིས་པས་ལོག་པར་རྣམ་པར་བརྟགས། །རང་བཞིན་མེད་ཅིང་རྣམ་རིག་མེད། །ཀུན་གཞི་མེད་ཅིང་དངོས་མེད་ན། །བྱིས་པ་ངན་པ་རྟོག་གེ་བ། །རོ་དང་འདྲ་བས་འདི་དག་བརྟགས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རང་བཞིན་ གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་དགོངས་ནས་ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པའོ་ཞེས་གསུངས་སོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་མེ་ལ་སོགས་པའི་ཚ་བ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་འདི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བས་བྱས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ད་ནི་ དེ་དག་གི་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད་གང་ཡིན་ཞིང་།རང་བཞིན་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་པ་བརྗོད་དགོས་སོ།

如此在此，自性即是自然这样说的别解中，有为法的事物在世间上不说是自然，比如水的热性，以及诃黎勒等被炼金师努力炼制成红宝石等事物一样。凡是自然的即是无为的，比如火的热性，或者红宝石等真宝的红宝石等本性一样，因为它不是由接触其他事物而产生的，所以称为它们的自然。因此如此自然是无为的，这是世间言说的安立，
现在有人说：'我们应当认为，热性也是有为的，所以不是火的自然。'在此，宝石和火镜与太阳相遇，以及钻木取火所生之火，都可见是依赖因缘的，除火之外也没有其他热性，因此热性也是由因缘所生，所以是有为的，因为是有为的缘故，如同水的热性一样不是自然，这是极其明显确定的。
假如说，火的自然是热性，这不是从牧牛人到妇女都知道的吗？难道我们说不知道吗？我们说的是：这不应该是自然，因为离开了自然的特征。由于随顺无明颠倒的缘故，世间人将无自性的事物形态执著为有自性。
如同有眼翳者对无自性的发丝等，因眼翳的缘故而执著为有自性一样，愚人们因无明眼翳而慧眼损坏，对无自性的事物形态执著为有自性，由于未曾别处所见而以不共的方式执著说火的自性的自相是热性，如是说相，因为自体的特征即是自相。
依据他们所知的方式，世尊在阿毗达磨中也安立了他们的世俗自性，并说无常等共相是共同特征。当依据离无明眼翳、具有无垢智慧眼者的见解时，如同离眼翳者不见有眼翳者所见的发丝一样，圣者们不见凡夫心所计度的自性，明确宣说：'这不是诸法的自性。'
如《楞伽经》中说：'如同有眼翳者，错误执著发丝般，如是执著诸法，为愚者妄分别。无自性无了别，无藏识亦无实，愚劣诡辩者，如尸体作分别。'同样，'大慧，我依自性不生而说一切法不生。'如是广说。
此处有人说：如果说火等的热性等是从因缘而生故是有为，所以不是自性的话，那么现在应当说明它们的自性特征是什么，以及那个自性又是什么。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། རང་བཞིན་དག་ནི་བཅོས་མིན་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །འདི་ནི་རང་གི་དངོས་པོ་ནི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བས་གང་ཞིག་དངོས་པོ་ གང་གི་བདག་གི་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ།།གང་ཞིག་གང་གི་བདག་གི་བ་ཡིན་ཞེ་ན། །གང་གིས་གང་མ་བཅོས་པའོ། །གང་ཞིག་བཅོས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། ཆུའི་ཚ་བ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་གང་ལ་རག་མ་ལས་པ་ དེ་ཡང་དེའི་བདག་གི་བ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན། རང་གི་ཁོལ་པོ་དང་རང་གི་ནོར་དག་བཞིན་ནོ། །གང་ཞིག་གི་གཞན་ལ་རག་ལས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེའི་བདག་གི་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། རེ་ཞིག་པའི་བརྙན་པོར་རང་དབང་མེད་པ་ལྟ་བུའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཅོས་མ་དང་རང་ལ་ལྟོས་པ་རང་ བཞིན་ཉིད་དུ་མི་འདོད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཚ་བ་ཉིད་མེའི་རང་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་རིགས་ཏེ།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིར་འབྱུང་བས་བྱས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་དུ་ཡང་མེ་ལ་མི་འཁྲུལ་པ་ གཉུག་མའི་ངོ་བོ་མ་བཅོས་པ།གང་ཞིག་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ། གང་ཞིག་ཆུའི་ཚ་བའམ། ཚུ་རོལ་དང་ཕ་རོལ་ལམ། རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པར་མ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རང་བཞིན་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ། །ཅི་མེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་དེ་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།དེ་ནི་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་ཉན་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་སྐྲག་པ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དེ་སྨྲའོ། །ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཡི་གེ་ མེད་པའི་ཆོས་ལ་ནི།།ཉན་པ་གང་ཡིན་སྟོན་པ་གང་། །སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་ཡི་གེ་མེད། །དེ་ནི་ཉན་ཞིང་སྟོན་པའང་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ཉིད་ལས་ཀྱང་། སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ཞིང་། །གཉིས་དང་གཉིས་མིན་མི་བྱ་སྟེ། །གདགས་ པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ།།ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ལས་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་ རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོའོ།།ངོ་བོ་འདི་ཡང་གང་ཞེ་ན། རང་བཞིན་ནོ། །རང་བཞིན་འདི་ཡང་གང་ཡིན། སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ཡང་གང་ཡིན་ཞེ་ན། རང་བཞིན་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་མེད་པ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་བཞིན་ཉིད་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ ངོ་བོ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉིད་དང་།རྟག་ཏུ་གནས་པ་ཉིད་དེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་མེ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདི་སྐད་དུ་བསྟན་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོའི་རྣམ་པ་མ་རིག་པའི་རབ་ རིབ་ཀྱི་མཐུས་དམིགས་པ་ནི་མ་གཟིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས།བདག་ཉིད་གང་གིས་འཕགས་པ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཡུལ་དུ་འགྱུར་ཏེ། ངོ་བོ་དེ་ཉིད་དེ་དག་གི་རང་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །རང་བཞིན་དག་ནི་བཅོས་མིན་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་ བ་འདི་ནི་སློབ་དཔོན་དག་གིས་དེའི་མཚན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ཡང་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཙམ་ཡིན་པས་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། གང་གི་དངོས་རྣམས་དངོས་མེད་ཤེས་པ་སྟེ། །ནམ་ཡང་དངོས་པོ་ཀུན་ལ་ཆགས་མི་འགྱུར། །གང་ཞིག་ནམ་ཡང་དངོས་ཀུན་ཆགས་མེད་པ། །དེ་ནི་ཏིང་འཛིན་མཚན་མ་མེད་ལ་རེག། ཅེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

应当说明：自性是无为且不依他。这是说，某法的自体性质即是其自性，也就是说，凡是某法的自体性质，那就是它的自性。
什么是某法的自体性质呢？就是未经造作的。凡是造作的就不是其自体性质，比如水的热性。凡是不依赖他者的也是其自体性质，比如自己的仆人和自己的财物。凡是依赖他者的就不是其自体性质，比如暂时借用而无自主权的物品。
因为如此，造作和依他不被承认为自性，所以说热性是火的自性是不合理的，因为依赖因缘，因为是从先前不存在而后生起的造作。
因为如此，所以自性是三世中对火都不错乱的本然性质、无为的、非从先前不存在而后生起的、非如水的热性或此岸彼岸、长短等那样依赖因缘的。
如果问：火是否有如此的自体性？它既非以自体性存在，也非不存在。虽然如此，但为了遣除听众的恐惧，假立而说在世俗中它是存在的。
如世尊所说：'于无文字法，何为闻何说，由假立无字，是能闻能说。'
此中也将解释：'不说是空性，亦不说不空，非二非不二，为表故宣说。'
如果说由假立而说它存在，那它是什么样的呢？它的自体性就是诸法的法性。那么诸法的法性又是什么呢？是诸法的体性。这体性又是什么呢？是自性。这自性又是什么？是空性。这空性又是什么呢？是无自性。这无自性又是什么？是真如。
这真如又是什么呢？真如的体性是不变性和恒常住性，完全无生性因为是无为的、不依他的，所以是火等诸法的自性。
这样显示：由无明翳力所见的诸事物相，是以未见的方式，以何自体成为远离无明翳的诸圣者的境界，那个体性即安立为它们的自性。
'自性是无为且不依他'，应知这是诸大师安立为它的定义。
应当了知：诸事物的自性即是无生，由于是完全无性而仅是无事，因无体性故不是事物的自性。
如世尊所说：'若知诸法无性者，于诸事物永不著，若于诸事永无著，彼得无相三摩地。'

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དངོས་པོ རྣམས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་ཡོད་དེ།དེ་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་མེད་པར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་མི་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ། རང་བཞིན་མེད་པ་མ་ཡིན་ན། །གཞན་ གྱི་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད།།གཞན་གྱི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ནི། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡིན་ཞེས་བརྗོད། །འདིར་འཇིག་རྟེན་ན་ནི་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་རང་བཞིན་གཞན་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །གལ་ཏེ་ཚ་བ་ཉིད་མེའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ནི། གཤེར་ བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ཆུ་ལ་ལྟོས་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞེས་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཚེ་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་གང་ལ་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ནི་གཞན་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གཞན་ཉིད་མེད་པས་ནི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གྲུབ་བོ། །འདིར་སྨྲས་ པ།གལ་ཏེ་ཡང་རང་བཞིན་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་དེ་ཡོད་ན་ཡང་རང་བཞིན་ནམ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་དགོས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དག་ཀྱང་ ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པ། རང་བཞིན་དང་ནི་གཞན་དངོས་དག། མ་གཏོགས་དངོས་པོ་ག་ལ་ཡོད། །རང་བཞིན་དང་ནི་གཞན་དངོས་དག། ཡོད་ན་དངོས་པོ་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །འདི་ལྟར་དངོས་པོ་བརྟགས་པ་ན། །རང་བཞིན་ནམ་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཞིག་ཡིན་གྲང་། དེ་གཉིས་ཀྱང་ སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་གཉིས་མེད་པས་དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ངེས་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་བཀག་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འགལ་ཟླ་ཡོད་ པས།།དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་བཞིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་ན། དངོས་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། །ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ ནི།།དངོས་མེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །འདི་ན་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་སྟེ། འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་གྱི་གནས་སྐབས་ལས་ཉམས་ཤིང་། གཞན་དུ་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་ ན་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རང་བཞིན་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ། མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཀྱིས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ། གང་དག་རང་བཞིན་གཞན་དངོས་དང་། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་ལྟ་བ། །དེ་ དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ།།དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསུང་རབ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྣམ་པར་འཆད་པར་རློམ་པ་ཉིད་ཀྱིས། སའི་རང་བཞིན་ནི་སྲ་བའོ། །ཚོར་བའི་ནི་ཡུལ་མྱོང་བའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་ པར་རིག་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྨྲ་བ་དང་།གཟུགས་གཞན་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་གཞན་ཡིན་ཞིང་། ཚོར་བ་ཡང་གཞན་ཉིད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྨྲ་བ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ད་ལྟར་བའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་པ་དངོས་པོར་ རམ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འདས་པར་གྱུར་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དེ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

于此有人说道：即使诸事物无有自性，然而暂且他性是存在的，因为未被遮破的缘故。若有他性，则自性也将存在，因为无有自性则他性不能成立。
回答说：若无有自性，何来他性？他性之自性，即说为他性。此处世间上，唯有某一自性依于其他自性而说为他性。若热性是火之自性，则对于具湿性之水而言，可说为他性。然而当详细观察时，任何事物皆无自性，此时何来他性？由于无有他性，自性也不成立。
于此有人说：即使自性与他性二者不存在，然而事物暂且是存在的，因为未被遮破的缘故。若彼事物存在，则必定成为自性或他性之一，因此，自性与他性二者也将存在。
回答说：除去自性与他性，何来事物？若有自性与他性，事物方得成立。如是观察事物时，或为自性或为他性，彼二者如前所说方式不存在，因此由于彼二者不存在，事物也不存在，应当如是确定。
于此有人说：即使你遮破了事物，然而无事物是存在的，因为未被遮破的缘故。因此由于对立面存在，事物也将存在，如同无事物一样。
当说：若无事物性存在，则事物也将存在，然而并非存在。如说：若事物不成立，则无事物不得成。事物转变为他，凡夫说为无事。此处若有所谓事物存在，则由其转变为他而成为无事物，如是世间上瓶等从现在状态衰败而得到转变者，即成为无事物之词的所诠。
当瓶等诸物不成立为事物体性时，对于无有体性者，何来转变性？因此无事物也不存在。
因此如是一切种中，自性、他性、事物、无事物等皆不存在，然而由于无明翳障损害慧眼，颠倒地：凡见自性他性及，事物无事物性者，彼等于佛陀教法中，不见真实义。
某些人自诩如实解释如来教法，而说：地之自性是坚硬，受之自性是领纳境，识之自性是别别了知境界，如是宣说诸事物之自性；及说色是他，识也是他，受也是他性，如是宣说他性；说识等现在状态为事物，或说识等过去状态为无事物，彼等非是宣说缘起甚深真实义者。

།གང་གི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་འཐད་པ་དང་ འགལ་བ་ཡིན་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་འཐད་པ་དང་འགལ་བ་གསུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་ལུས་པའི་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མཁས་པ་དག་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ ཁོ་ནའི་གསུང་ཚད་མར་རྗོད་པར་བྱེད་དེ།འཐད་པ་དང་བཅས་པས་མི་སླུ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཡིད་ཆེས་པ་དག་ལས་འོངས་པའི་ཕྱིར་རམ། །ཀུན་དུ་གོ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀུན་ནས་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རམ། མངོན་དུ་ཕྱོགས་ནས་འགྲོ་བ་སྟེ། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇིག་རྟེན་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཉིད་ལུང་དུ་རྣམ་པར་གཞག་ལ། དེ་ལས་གཞན་གྱི་གཞུང་ལུགས་རྣམས་ནི་འཐད་པ་དང་བྲལ་བས་ཚད་མ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དང་ལུང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར གཞག་གོ།།གང་གི་ཕྱིར། རང་བཞིན་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་འདི་དག་རིགས་པ་དང་བྲལ་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ལ། བཅོམ་ལྡན་དངོས་དང་དངོས་མེད་པ། །མཁྱེན་པས་ཀཱ་ཏ་ཡ་ན་ཡི། །གདམས་ ངག་ལས་ནི་ཡོད་པ་དང་།།མེད་པ་གཉི་གའང་དགག་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀཱ་ཏ་ཡ་ན་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། ཀཱ་ཏ་ཡ་ན་གང་གི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཕལ་ཆེར་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཏེ། དེས་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་དང་མྱ་ངན་དང་ སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུགས་པ་དག་ལས་ཡོངས་སུ་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བ་ལས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར། འཆི་བའི་གདུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། མདོ་སྡེ་འདི་ཡང་སྡེ་ པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ལུང་འདི་དང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པ་ལས་ན་ཤེས་རབ་ཅན་གྱི་རང་བཞིན་དང་། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དང་། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བཀའ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཁས་བླང་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀག་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་གིས་ཤེ་ན། དངོས་དང་དངོས་མེད་མཁྱེན་པས་ཏེ། འདི་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་མཁྱེན་པའི་ངང་ཚུལ་མངའ་བས་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཁྱེན་པའོ། །དངོས་པོ་དང་ དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་མཁྱེན་པའི་ཕྱིར།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཁྱེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་མཁྱེན་པ་དེས་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་གཉི་ག་ཡང་དགག་ པ་མཛད་པ་དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པར་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། འོད་སྲུངས་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་སོ། །དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དཔྱད་དུ་མེད་པ། བསྟན་དུ་ མེད་པ།རྟེན་མ་ཡིན་པ། །སྣང་བ་མེད་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ། གནས་པ་མེད་པ་སྟེ། འོད་སྲུངས་འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཆོས་རྣམས་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གཉི་ག་མཐའ། །གཙང་དང་མི་གཙང་འདི་ཡང་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ ཕྱིར་གཉི་གའི་མཐའ་ནི་རྣམ་སྤངས་ནས།།མཁས་པས་དབུས་ལའང་གནས་པར་ཡོད་མི་བྱེད། །ཡོད་དང་མེད་ཅེས་བྱ་བ་རྩོད་པ་སྟེ། །གཙང་དང་མི་གཙང་འདི་ཡང་རྩོད་པ་ཡིན། །རྩོད་པར་གྱུར་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཞི་མི་འགྱུར། །རྩོད་པ་མེད་པར་གྱུར་པས་སྡུག་བསྔལ་འགག། ཅེས་ གསུངས་སོ།

因为，自性和他性的事物等存在性，与前述的正理相违背，而如来们也不会宣说与事物自性正理相违背的法，因为已经如实通达一切事物的真实性故。因此，诸智者宣说唯有佛世尊们的言教是量，因为具有正理且不欺诳故。因此，由于是从断除一切过失的可信者所说，或者是能令完全了悟，即能令完全了悟真实性故，或者是趣向解脱，即依此世间能趣向涅槃故，圆满佛陀的言教被安立为教证，而其他的论典由于离于正理故被安立为非量和非教证。
因为，这些关于自性、他性、有性、无性的见解离于正理故非真实性，因此，世尊为了希求解脱的所化众生，在迦旃延教诫中否定了有和无二者。在世尊对迦旃延教诫的经中广说：'迦旃延，由于此世间大多执著于有性和无性，因此不能解脱生、老、病、死、忧、悲、苦、恼、烦恼，不能解脱五道轮回，不能解脱死亡逼迫的痛苦。'此经典为一切部派所诵持。
因此，依此教证和前述正理，具慧者不应接受自性、他性、有性、无性见解，因为与如来教法极为相违，为世尊所遮故。若问世尊以何殊胜，即是通达有无者。于此，由具有通达有性和无性的本性，故称为通达有性和无性。由于如实无倒地遍知有性和无性的自性故，世尊即称为通达有性和无性者。由于世尊通达有性和无性而否定有无二者，因此不应承许有性和无性见为真实性。
同样，'迦叶，有是一边，无是第二边。此二者的中间是不可观察、不可显示、无所依、无显现、无分别、无住处。迦叶，这就是称为中道之法的观察。'又如所说：'有无二者是边，净不净亦是边，是故舍离二边，智者亦不住中。有无二者是诤，净不净亦是诤，诤所生苦不息，无诤则苦灭尽。'

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་དེ་ལྟར་མེ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་ཁོ་ནས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་ཡི། །རང་བཞིན་བྱས་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མེ་ལ་སོགས་ པ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་འདི་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ནི།ཡོད་པར་གྱུར་པ་དེ་ཡང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། །དེ་ནི་མེད་ཉིད་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་མེ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་དེ་ལ་སླར་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་དེ། གང་གི་ཕྱིར། རང་བཞིན་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་ཉིད་མེ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་ནི་མི་འགྱུར་བ་ཉིད ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བར་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།ནམ་མཁའི་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དག་ཀྱང་སླར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་དག་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྒྱུན་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་གྱི་འཇིག་པ་ནི་ཁྱོད་ཀྱིས་དམིགས་པ་ཡང་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཆུའི་ཚ་བ་ཉིད་ལྟར་འདི་འདི་དག་གི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་ བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འདི་དག་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བརྗོད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན། །ད་ནི་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་རང་བཞིན་ཏེ་རང་གི་ངོ་ བོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ལ། གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཀྱང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་རང་བཞིན་ ཏེ་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལ།གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་རུང་། ད་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལྟར་རང་བཞིན་ཏེ་རང་གི་ ངོ་བོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། ། གང་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་གྲགས་པའི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མཐོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནམ་ཡང་གང་ལ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པར་ཁས་མ་བླངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ ལྟར་རང་བཞིན་གཏན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པ་དང་། དེ་དག་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ། ད་ལྟ་གང་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་ལ་ནི་ངེས་པ་ཁོ་ནར་ ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་འཛིན།།མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་འདི་ཡང་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ། དེ་ཕྱིར་ཡོད་དང་མེད་པ་ལ། །མཁས་པས་གནས་པས་མི་ བྱའོ།

于此说道：即便如此，如果火等是以自性而存在的话，有何过失？'从因缘所生的，成为有为的自性'等已经说明了过失。再者，如果这些火等的自性是存在的话，那么已经存在的就不会变异。为了说明这一点，所以说：'若是以自性存在，则不会成为无。'
如果这些火等的自性即是自体的话，那么此时以自性存在的自性就不会再有变异，因为'自性变异，永远都不应理。'如果这些火等确实有自性的话，那么此时因为自性是不变的缘故，永远都不应该有变异。
就像虚空的无障碍性永远不会变异一样，火等若是以自性存在的话也不会再变异，然而你却观察到它们有断灭性质的变异。因此，应当了知，由于是具有变异性质的缘故，如同水的热性一样，这些并非是它们的自性。
于此说道：如果因为以自性存在的东西没有变异，而且又观察到变异性，所以说这些事物没有自性的话，那么：'若无自性者，变异属于谁？'现在如同空中花一样没有自性即自体存在，那变异将属于谁呢？
因此，由于在没有自性的情况下未见到变异，而且也看到变异性，所以自性是存在的。应当回答：如果按照你的观点，因为没有自性即自体存在就没有变异，而且又看到变异，所以说自性存在的话，那么即便如此，若无自性又怎么会有变异呢？
现在如同现在所发生的那样，因为是以自性即自体而存在，那变异将属于谁呢？因此，由于以自性存在的事物根本没有变异性，所以变异在任何情况下都是不可能的。因此应当了知，诸事物无自性。
另外，前面所说的因为见到变异所以无自性，这是依据他人所承认的变异而说的，我们从未承认任何事物有任何变异。因此，如此自性完全不存在，一切法都是无所有的自性，它们也没有变异，而现在若有人执著诸事物为有或为无，
如此执著者必定会落入常见和断见。由于常见和断见会阻碍通往天界和解脱之道，因此会造成极大的不利，所以智者不应安住于有和无。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡོད་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ། །དེ་ནི་མེད་པ་ཡིན་པས་རྟག་།སྔོན་བྱུང་ད་ལྟར་མེད་ཅེས་པ། །དེས་ན་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ ཡོད་པར་བརྗོད་པ་དེ་ནི་རང་བཞིན་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པས་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ལ། སྔོན་གནས་པའི་གནས་སྐབས་སུ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཁས་བླངས་ནས་ད་ལྟར་ཕྱིས་དེ་ཞིག་པས་མེད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་ པས་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ལྟར་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེ་ལ་ནི་རྟག་པ་དང་། ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁས་ལེན་པ་ལ་ དངོས་པོར་ལྟ་བ་མེད་པས་རྟག་པར་ལྟ་བ་མེད་མོད།ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་ནི་ངེས་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་མེད་པར་ལྟ་བར་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་གང་ཞིག་སྔར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཁས་བླངས་ནས། ཕྱིས་དེ་ལྡོག་པ་ལ་རྟེན་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ སྔར་དམིགས་པ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་མེད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་གྱི།གང་ཞིག་རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ཤད་དག་ལ་རབ་རིབ་མེད་པ་ལྟར་གྱུར་ཅིང་ཅི་ཡང་མ་དམིགས་པ་དེས་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ན་། ཅི་ཞིག་མེད་པར་སྨྲས་པར་འགྱུར་ཏེ། དགག་བྱ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་ལོག་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རབ་རིབ་མེད་པ་རྣམས་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོ་ཅག་སྨྲ་མོད་ཀྱི།དེ་སྐད་སྨྲས་པ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ གང་གིས་སྔར་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དག་དངོས་པོར་གཡར་གྱིས་བླངས་ནས།ཕྱིས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་དག་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་བ་དེ་ནི་མེད་པ་པར་ཡང་འགྱུར་ལགས་སོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ ལྟ་བུའོ།།གང་ཞིག་གཞན་དབང་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དངོས་པོ་ཙམ་ཁས་བླངས་ནས། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པས་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ཉིད་སྤོང་ཞིང་གཞན་གྱི་དབང་གི་དངོས་པོ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཙམ་ཞིག་ཡོད་པས་ནི་མེད་ པར་ལྟ་བ་ཉིད་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དེའི་ལྟར་ན།ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་གྱི་དབང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་གཉི་གར་ཡང་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཐའ་གཉིས་སྤངས་པར་ག་ལ་འགྱུར། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་ནི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ ཡོད་པར་མི་རིགས་པར་བསྟན་ཟིན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དབུ་མ་པའི་ལྟ་བ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བར་ཐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་གྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པར་སྨྲ་བའི་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རིན་ པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས།གང་ཟག་ཕུང་པོར་སྨྲ་བ་ཡི། །འཇིག་རྟེན་གྲངས་ཅན་འུག་ཕྲུག་དང་། །གོས་མེད་བཅས་ལ་གལ་ཏེ་ཞིག། ཡོད་མེད་འདས་པ་སྨྲ་ན་དྲིས། །དེ་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ནི། །བསྟན་པ་འཆི་མེད་ཡོད་མེད་ལས། །འདས་པ་ཟབ་མོ་ཞེས་བཤད་པ། །ཆོས་ཀྱི་ ཁུད་པ་ཡིན་ཞེས་གྱིས་།།ཞེས་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པ་མཐོང་བའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྟོག་པའི་ངོར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་གྱི་དབང་ཉིད་ཀྱིས་མང་པོ་བཀུར་པའི་གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་ལྟར། རྣམ་པར་ཤེས་པར་ སྨྲ་བ་དྲང་བའི་དོན་ཉིད་དུ་བསྟན་གྱི།ངེས་པའི་དོན་དུ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།

又为何说若有实物和无实物之见则会堕入常见和断见呢？如是：
若某法以自性而有，则因其不会成为无，故为常。
说'先前有而今无'，则会堕入断见。
若说某法以自性而有，则因自性无有转变，故永不会成为无。如是，由于承许有自性，故成为常见。
在先前存在的状态中，承许事物有自性，而后说由于其已坏灭故现在无有，则会堕入断见。
若依照事物自性本身不成立之见解，则不会堕入常见和断见，因为未见到事物的自性。
若有人说：虽然承许'诸事物无有自性'之见解不会有常见，因为无有实物见，但岂不是必定会堕入断见吗？
不会有如是无实见。如是，若先前承许事物有自性，而后依于其消失，则因否定先前所见之事物自性而成为无实见。
譬如无眼翳者对眼翳者所见毛发，当成为无眼翳状态而未见任何东西时说'无有'，究竟说何物为无？因为无有所破除之对象。
为了遮遣颠倒者的错误执著，我等如同无眼翳者般说一切事物皆非有，然而如是说时，我等并不会堕入断见。
如经中所说：'世尊，若有人先前假借贪嗔痴为实有，而后说贪嗔痴非为实有者，彼即成为无实论者。'如是广说。
若有人承许依他起心与心所为唯事，而后因遍计所执性无有而舍弃实有见，又因唯有依他起事物作为染净之因而舍弃无实见，如是见解中，
因遍计所执非有，及依他起是有，故成为有见与无见二者，如何能说远离二边？
已说明由因缘所生不应理解为有自性，故此说法不应理。
因此，唯有中观见解无有实有见与无实见之过失，而唯识等见解则不然，应当如是了知。
正因如此，《宝鬘论》中说：'若问补特伽罗蕴论者、世间数论派、裸行派等，是否超越有无，当如是问。因此，诸佛教法，超越不死的有无，说为甚深，应知是法轮。'
因为是见到胜义谛之方便，故为了调伏如是分别的所化众生，世尊以大悲依他起性，如同说多闻部之补特伽罗论一般，宣说唯识宗为权说而非了义，应当如是了知。

།ཇི་སྐད་དུ། །འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོའི་མདོ་ལས། །སྟོང་པ་བདེ་བར་གཤེགས་པས་བཤད་པ་ལྟར། །ངེས་དོན་མདོ་སྡེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ཤེས། །གང་ལས་སེམས་ཅན་གང་ཟག་སྐྱེས་ བུ་བསྟན།།ཆོས་དེ་ཐམས་ཅད་དྲང་བའི་དོན་དུ་ཤེས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདི་ནི་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པས་བསྟན་པའི་མདོ་ལ་སོགས་པ་དག་ལས་རྒྱས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དམ་པ་ཐར་པ་འདོད་པ་དག་གིས་ཇི་སྲིད་དུ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ལྟ་བ་གཉིས་ཀྱི་གླགས་ ཡོད་པ་དེ་སྲིད་དུ་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་པར་བྱས་ནས།ལྟ་བ་འདི་གཉིས་བསལ་ཏེ། དབུ་མའི་ལམ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ཐམས་ཅད་བསམ་ཡས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་མིན་པས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་།བྱིས་པ་ གང་དག་སེམས་ཀྱི་དབང་སོང་བ།།དེ་དག་སྲིད་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་སྡུག་བསྔལ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། སྔོན་འདས་དུས་ཀྱི་བསྐལ་པ་བསམ་ཡས་ན། །མི་ཡི་གཙོ་བོ་བྱུང་བ་ངས་དྲན་ཏེ། །དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་གཟིངས་ཀྱི་དོན་མཛད་པ། །མིང་ནི་དངོས་པོ་མེད་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ། །སྐྱེས་ མ་ཐག་ཏུ་མཁའ་ལ་རབ་ཏུ་གནས།།ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་བསྟན། །དེ་ཚེ་དེ་དང་མཐུན་པར་མཚན་བཏགས་ཏེ། །སྒྲས་ནི་འཇིག་རྟེན་ཀུན་ཏུ་གྲགས་པར་བྱས། །ལྷ་རྣམས་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་སྒྲ་འབྱིན་པ། །དངོས་པོ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་རྒྱལ་བར་གྱུར། །སྐྱེས་མ་ ཐག་ཏུ་གོམ་པ་བདུན་བོར་ཏེ།།རྒྱལ་བས་ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པར་བཤད། །ཐུབ་པ་ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡི། །སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་ནམ་གྱུར་ཚེ། །རྩཝ་ཤིང་གེལ་པ་སྨན་རི་བྲག་རྣམས་ལས་། ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྒྲ་ཡང་འབྱུང་། །འཇིག་རྟེན་དེ་ན་ཇི་ སྙེད་སྒྲ་ཡོད་པ།།ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཞེས། །དེ་ལྟ་བུར་ནི་འཇིག་རྟེན་འདྲེན་པ་ཡི། །སྒྲ་དབྱངས་རྣམ་པ་ཤིན་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མི་འཐད་པ་ཡི་ཕྱིར། །ཆོས་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་སྒྲ་ཡང་འབྱུང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ མདོའི་དོན་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་དེ་ན་ཇི་སྙེད་སྒྲ་ཡོད་པ། །ཐམས་ཅད་དངོས་མེད་ཅི་ཡང་མེད་པ་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བས་ན། མེད་པར་དགག་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་ནི་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ཡིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས།རང་བཞིན་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་འཁོར་བས་ན་འཁོར་བ་སྟེ། འགྲོ་བས་ན་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བ་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་སུ་ཞིག་འགྲོ་བ་ནས་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་ཞིང་འཁོར་བར་འགྱུར། མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་འདུ་བྱེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་འཁོར་བར་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་པས་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཉིད་ཡོད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཡོད་ན་ནི་ངེས་པར་འདུ་བྱེད་དག་གམ་ སེམས་ཅན་ཞིག་དེར་འགྱུར་གྲང་།གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ཉེས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་འཁོར་ཞེ་ན། །དེ་དག་རྟག་ན་མི་འཁོར་ཏེ། །མི་རྟག་ན་ཡང་འཁོར་མི་འགྱུར། །སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདུ་བྱེད་དག་འཁོར་བར་རྟོག་ན་ནི་། ཅི་ རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་དག་ཅིག་འཁོར་གྲང་།དེ་ལ་རྟག་པ་དག་ནི་མི་འཁོར་ཏེ། བྱ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཁོ་ན་བྱ་བ་དང་བཅས་པར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།

如同所说，在《圣三摩地王经》中说道：'如同善逝所说空性，了知了义经典的差别。凡是宣说众生、补特伽罗、人我的，应知那些法都是权宜之说。'如是所说。这应当从《无尽慧所说经》等经典中广泛理解。因此，追求解脱的圣者们应当了知：只要存在实有和非实有二见的过失，就会轮回。明白这个道理后，应当断除这两种见解，如实修习中道。
世尊说道：'一切不可思议，一切非生起，破除实有非实有的认知。愚者随心所转，他们于百千轮回中受苦。'又如是说：'我忆念过去无数劫前，出现一位人中尊主，是一位造船的大仙人，名为从无实中生。一出生即安住虚空中，宣说诸法皆无实有。当时依此而取名，声名遍传整个世间。所有天众皆发出声音：成为名为无实的胜者。一出生即迈出七步，佛陀宣说诸法无实有。当这位能仁成为宣说诸法皆空性的佛陀法王时，从草木、悬崖、药山、岩石中，也发出诸法无实有的声音。世间所有的声音，皆说无实有、一切皆无。如是世间导师的妙音，将会如此显现。'
由于实有的自性不合理，故发出诸法无实有的声音。应当通过如是等经文理解经义。'世间所有的声音，皆说无实有、一切皆无。'由于有这样的经文，为了表达遮遣义，所说的无实有之义就是无自性之义。
这是由尊者月称论师所造的《明句论》中第十五品《观自性品》的注释。
于此有人说：诸事物的自性是存在的，因为轮回存在的缘故。此处所谓轮回，是指流转，即从一处去往他处的流转称为轮回。如果诸事物无有自性，那时谁会从一处去往他处而轮回呢？未曾见到石女儿的诸行无实而轮回。因此，由于轮回存在，诸事物的自性也必定存在。
对此回答：如果轮回确实存在，诸事物的自性也应当存在，但实际并非如此。此处若轮回存在，必定是诸行或众生在轮回。两种情况都有过失，故说：'若说诸行轮回，常则不能轮回，无常亦不轮回，对众生亦同理。'
对此，若认为诸行轮回，是常住的还是无常的在轮回呢？其中常住者不会轮回，因为离开作用的缘故，因为只见到瓶子等无常法具有作用。

།འོན་ཏེ་མི་རྟག་པ་དག་ཡིན་ན་ནི། གང་མི་རྟག་པ་དེ་དག་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཡིན་ ལ།གང་དག་ཞིག་པ་དེ་དག་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་འདུ་བྱེད་དག་བཞིན་དུ། འགར་ཡང་འཕྱན་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན་མི་རྟག་པ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་འདུ་བྱེད་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པས་རིམ་པ་རྒྱུན་མི་འཆད་ཅིང་ རྒྱུན་ཆགས་སུ་འཇུག་པ་མི་རྟག་པར་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་འཁོར་རོ་སྙམ་ན།འདི་ཡང་མི་འཐད་དེ། རེ་ཞིག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། གར་ཡང་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་ཞིག་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ཡང་ འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།གང་ནས་ཀྱང་མི་འོང་བའི་ཕྱིར་དང་། གར་ཡང་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཙམ་ལས་མ་གཏོགས་པར་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་ པ་ན་སྔ་མ་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན། གཅིག་ཉིད་དུ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། མིག་དང་གཟུགས་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་ གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ།།དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ལྷ་མི་རྣམས་གཅིག་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བརྗོད་པ་ནི་མེད་དེ། དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མར་བསྙད་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རོ། ། གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཞིག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་བཞིན་ནོ། །སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐྱེས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐ་མི་དད་པའི་ཕྱིར་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་བཞིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་ན་འཁོར་རོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་གཞན སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་རྣམས་ཀྱང་འཁོར་བར་འགྱུར་ལ།མར་མེ་གཞན་འབར་བ་ན་ཤི་བའི་མར་མེ་ཡང་འབར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་ཕྱི་མ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་ཞིག་པའམ་མ་ཞིག་པའམ་འཇིག་བཞིན་པ་ཞིག་ ལས་སྐྱེ་གྲང་།དེ་ལས་གལ་ཏེ་ཞིག་པ་ལས་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། ས་བོན་ཚིག་པ་ལས་ཀྱང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་མ་ཞིག་པ་ལས་སོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ས་བོན་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་མེད་པར་ཡང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ གཉིས་ཀྱང་དུས་གཅིག་པར་འགྱུར་ལ།སྐྱེ་བ་རྒྱུ་མེད་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་པ་ལས་སྐྱེའོ་ཞེ་ན། འཇིག་བཞིན་པ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་དེ། ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་ལས་མ་གཏོགས་པའི་འཇིག་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཞིག་པ་དང་མ་ཞིག་པ་དག་ལ་ཡང་ཉེས་པ་ བརྗོད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། གང་གི་ཚེ་སྐད་ཅིག་མ་སྔ་མ་དང་ཕྱི་མའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་དང་། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་རྒྱུན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།དེ་མེད་པས་འཁོར་བ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་འཐད་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་འདུ་བྱེད་དག་མི་འཁོར་བ་ནི་བདེན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བདག་འཁོར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ བར་བྱེད་དོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་ལ་ཡང་རིམ་འདི་མཚུངས། །གང་གི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འཁོར་རོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ཅི་འདི་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་འཁོར་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། །འདུ་བྱེད་དག་འཁོར་བར་མི་འཐད་པའི་རིམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་ འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་ཡང་འཁོར་བ་མ་ཡིན་ནོ།

然而如果是无常的话，凡是无常的那些，在生起的刹那即会毁灭，凡是已毁灭的那些即是不存在的，如同石女儿的诸行，怎么会有轮回呢？如此，无常的诸法也不是轮回。
假设诸行因果相续，次第不断而连续运行的无常法才是轮回，这样想的话，这也不合理。首先，对于生起的果而言，是没有轮回的，因为既不从何处来，也不往何处去。对于已毁灭的因而言，也没有轮回，因为既不从何处来，也不往何处去。
除了诸行之外，过去和未来都不成立，因为已毁灭和未生起本身就是不存在的缘故。
如果说后刹那生起时前刹那是轮回的话，假设前后两个刹那是一体的话，虽然可以这样说，但实际并非一体，因为是因果事物的缘故，如同眼、色和眼识等。
而且，如果是一体的话，就不应该称为前后刹那。同一时间的天人们不会说一个是前一个是后，同样在这里也是，因为是一体的缘故，不应该说是前后刹那。
而且前刹那也不会称为已毁灭，因为无差别的缘故，如同后刹那。后刹那也不会称为已生起，因为无差别的缘故，如同前刹那。
如果说是因为是他体而轮回的话，那么因为其他凡夫也会转生轮回，阿罗汉也应该轮回了，而且当另一盏灯燃烧时，已熄灭的灯也应该会燃烧。
而且，后刹那是从已毁灭的前刹那、未毁灭的前刹那，还是正在毁灭的前刹那中生起呢？如果认为是从已毁灭中生起的话，那么从已烧毁的种子中也应该生出苗芽，因此将成为无因。
如果说是从未毁灭中生起的话，那么种子不变化也应该生出苗芽，因果二者也将成为同时，生起也将成为无因。
如果说是从正在毁灭中生起的话，从正在毁灭中也不会有生起，因为除了已毁灭和未毁灭之外没有正在毁灭，而且对已毁灭和未毁灭已经说过过失。
因此，怎么会有因果安立和前后刹那的安立呢？当没有前后刹那的安立和因果安立时，相续也不存在，由于它不存在，轮回也不存在。
因此，无常的诸行中也没有轮回。在此有人说，由于与道理相违的缘故，诸行不轮回是对的，那么是什么呢？说是我在轮回。
应当说：对于有情也是同样的次第。因为说有情轮回，当观察这是常还是无常而轮回时，诸行不合理轮回的次第在有情中也同样存在，因此有情也不是轮回。

།འདིར་སྨྲས་པ། འདུ་བྱེད་དག་འཁོར་བར་མི་འཐད་པའི་ཚུལ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་འགྱུར་བར་འོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་ལ་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ བྱ་བར་སྨྲས་ན།བདག་ནི་དེ་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་དག་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ཁོ་ན་འཁོར་ཞིང་སྔར་བསྟན་པའི་ཉེས་པར་ཡང་ ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་འཁོར་ཞེ་ན། །ཕུང་པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་ལ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་ན། །མེད་ན་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གང་ཟག་ཅེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། ཡོད་པ་ ནི་མ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་བ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཤིང་ཉིད་མེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། །ཤིང་ལས་གཞན་ལ་མེ་ཡང་མེད། །མེ་ནི་ཤིང་དང་ལྡན་མ་ཡིན། །མེ་ལ་ཤིང་མེད་དེར་དེ་མེད། །མེ་དང་ཤིང་ གིས་བདག་དང་ནི།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་རིམ་པ་ཀུན། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ་བདག་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། བདག་ལ་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ ཁམས་མེད་ཅིང་།ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་ལ་ཡང་བདག་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་བ་ན་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཁམས་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་བ་ན་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་མེད་པས་ ཇི་ལྟར་འཁོར་བར་འགྱུར།དེ་ལྟ་ན་བདག་ལ་ཡང་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་བདག་འདི། ཉེ་བར་ལེན་ནས་ཉེར་ལེན་པར། །འཁོར་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར། །སྲིད་མེད་ཉེ་བར་ལེན་མེད་ན། །དེ་གང་ཅི་ཞིག་འཁོར་བར་ འགྱུར།།གལ་ཏེ་ཡོད་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡང་འདི་འཁོར་བར་རུང་བར་འགྱུར་ན་ནི། །བདག་འཁོར་བར་འགྱུར་ལ་རག་པ་ཞིག་གོ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །ཉེ་བར་ལེན་ནས་ཉེར་ལེན་པར། །འཁོར་ན་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདིར་མིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་ལྷའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྲོ་བ་ན། མིའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཏང་ནས་ལྷའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་འགྲོའམ། མ་བཏང་བར་ཡིན་གྲང་། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་ཡོངས་སུ་བཏང་ནས་འགྲོའོ་ཞེས་བརྗོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔར་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་དང་ཕྱི མ་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར།དེ་དག་གི་བར་དུ་སྲིད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ལ་སྲིད་པ་དང་བྲལ་བ་ཡོད་པས་ན་སྲིད་པ་མེད་པའོ། །སྲིད་པ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། དེ་དག་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །སྲིད་པ་མེད་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་བྲལ་བས་ གདགས་པའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ལ།གང་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ཅིང་གསལ་བྱེད་དང་བྲལ་བ་མི་གསལ་བ་རྒྱུ་མེད་པ་དེ་ནི་གང་སྟེ། དེ་ནི་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་མེད་པས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ལྷའི་ ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཅི་ཞིག་ཏུ་འཁོར་བར་འགྱུར་ཏེ།གང་དུ་འཁོར་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །ཡང་ན་ཅི་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བྱ་བ་འཁོར་བའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འཁོར་བའི་བྱ་བ་ བྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔ་མ་བཏང་ནས་འཁོར་བར་མི་རིགས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་མ་བཏང་བར་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྔ་མ་མ་བཏང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱི་མ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་བདག་གཅིག་གཉིས་ ཉིད་དུ་འགྱུར་ན།འདི་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

于此说道：'诸行在轮回中不合理的道理，对于有情也同样不应成立。因为诸行不仅仅是常与无常二者才有轮回。'如此说时，我并非如此成为常与无常。如是，如同不能说离蕴或即蕴一样，也不能说是常或无常，如此安立。因此唯有我轮回，也不会有前述过失。
应当说：'若说补特伽罗轮回，于蕴处界等中，以五种方式寻求时，既然不存在，何者轮回？'若有所谓补特伽罗存在，则其可轮回，然而并不存在。因为于蕴处界中以五种方式寻求时不存在故。
如何呢？'火不即是薪，离薪亦无火，火不具有薪，火中无薪彼中无。以火与薪来说明我与取蕴的一切次第。'如是，我非蕴处界自性，亦非异于彼等，亦非具有蕴处界，我中无蕴处界，蕴处界中亦无我。如是以前所说方式以五种方式寻求时，我不存在。
若如是于蕴处界中以五种方式寻求时如此不存在者，既然不存在，如何轮回？如是，我亦无轮回，如石女儿般不存在故。
复次，此我：'从取至取若轮回，则无有，无有无取时，彼何者将轮回？'若存在则无取亦可轮回，则我将轮回，然而并非如此。为显示其如何成为无取，故说：'从取至取若轮回，则无有。'
此中，从人的取至天的取时，是舍弃人的取而往天的取，还是未舍弃而去？且若说舍弃而去，则彼时因未舍前者且未取后者故，其间将无有。此中离有故为无有。有即是五取蕴，将离彼等。
无有且无取者，由离五蕴故，离假立之取因故将成无因，若无取且离能显且不明显无因者是何？彼非任何，彼即是不存在之义。由彼不存在故，将生起的天之能取者亦不存在故，将轮回何处？所将轮回处亦不存在。
或者，'何者'是轮回行为的差别，因此由不存在故不成轮回行为。如是，首先舍前取而轮回不应理。若说是未舍弃，如是亦不应理。为何？因为未舍前者且未取后者故，我将成为二，然而此亦非所欲。

།དེའི་ཕྱིར་མ་བཏང་བར་འཁོར་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་སྲིད་པ་སྔ་ཕྱི་གཉིས་ཀྱི་བར་ན་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་ཕུང་པོ་ཡོད་པས་དེ་དག་གིས་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནས་ཉེ་བར་ལེན་པར་འཁོར་ཡང་སྲིད་ པ་མེད་པར་ཐལ་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་ཕུང་པོར་འཁོར་བ་ལ་ཡང་སྲིད་པ་སྔ་མ་གཏོང་བ་དང་། མི་གཏོང་བ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིག་ཅར་གཏོང་བ་དང་ལེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ་ཞེ་ན། བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།ཅི་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་ཉེ་བར་ལེན་པ་སྔ་མ་གཏོང་ཞིང་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་སྲིད་པ་བར་མ་དོའི་ཉེ་བར་ལེན་པར་རྒྱུའམ། འོན་ཏེ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིན་གྲང་། དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཆ་ཤས་ཀྱིས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ནི། དེའི་ཚེ་བདག་གཉིས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་ རོ་ཞེས་ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཅི་སྟེ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱེད་ཅག་ལ་ཐལ་བ་དེ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དེ། སྲིད་པ་བར་མ་དོར་རྒྱུ་བ་ན་ཤིན་ཏུ་ཉེ་བས་དུས་ཐུང་ངུ་ཞིག་ཏུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པའོ། ། བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཏོང་བ་དང་ལེན་པ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པའི་ཡུལ་ཅན་དག་ནི་དངོས་པོ་གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྷ་སྦྱིན་གཅིག་པུ་ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་དུ་རྒྱུ་བ་ལ་དུས་གཅིག་ཏུ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གཏོང་བ་དང་ལེན་པའི་བྱ་བ་གཉིས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི སྟེ་རྐང་པ་གཅིག་གིས་གཅིག་བཏང་བའི་ཕྱིར་དང་།གཞན་ལེན་པའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་གཏོང་བ་དང་ལེན་པར་རྟོག་གོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་རྐང་པ་གཉིས་བཞིན་དུ་བདག་ཀྱང་གཉིས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། ཆ་ཤས་ཀྱིས་སྔ་མ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་དང་། ཆ་ཤས་ཀྱིས་ཕྱི་མ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་ཆ་ ཤས་དུ་མ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཅིག་ཅར་ཡང་གཏོང་བ་དང་ལེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་ལན་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པ་བར་མ་དོ་ལེན་པ་ལ་ཡང་ཉེས་པ་དེ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་བདག་ལ་ཡང་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་ གི་ཚེ་འདུ་བྱེད་དག་དང་བདག་འཁོར་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།།འདིར་སྨྲས་པ། འཁོར་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འགལ་ཟླ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་འགལ་ཟླ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན། མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་དགྲ་ བོ་བཞིན་ནོ།།འཁོར་བའི་འགལ་ཟླ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཡོད་ན་འཁོར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་འགལ་ཟླ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་ན། འཁོར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། འདུ་བྱེད་མྱ་ ངན་འདའ་བར་ནི།།ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སེམས་ཅན་མྱ་ངན་འདའ་བར་ཡང་། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འཐད་མི་འགྱུར། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་རྟོག་པ་ན་འདུ་བྱེད་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་དག་ཅིག་ལ་རྟོག་གྲང་། དེ་ལ་རྟག་པ་འགྱུར་བ་མེད་པ་ དག་ལ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར།།མི་རྟག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད་དེ། ཐམས་ཅད་སྔ་མ་དང་མཚུངས་སོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་སེམས་ཅན་ལ་མྱ་ངན་ལས་ འདའ་བ་རྟོག་གོ་ཞེ་ན།དེ་ཡང་སྔ་མ་ལྟར་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ལས་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，也不存在未舍弃的轮回。如果说前后两个有之间存在中有蕴，由于它们具有取，从取到取的轮回也不会成为无有的过失。这也不合理，因为对于中有蕴的轮回来说，从舍弃前有和不舍弃前有的角度来说，过失是相同的。
如果说由于同时舍取而无过失，当说：是以一分舍弃前取，以一分趣入中有取，还是以全体？对此，如果认为是以部分，那么已说过会有自我成为二的过失。如果说是以全体，那么你们也会有同样的过失。
差别仅在于：趣入中有时，由于极其接近而在短暂时间内成为无取。以全体舍取是不同事物的对境，在一事物上也未见同时，如同一个提婆达多从一屋至另一屋时，不可能同时以全体有舍取二业。
如果说因为一足舍一足取而认为有同时舍取，那么如同两足，自我也将成为二，因为以部分住于前者，以部分住于后者，将成为多分的过失。因此，也不存在同时舍取，这不是答案。
因此，对于取中有来说也有同样的过失，所以从一切方面来说，自我也不存在轮回。当诸行和自我不存在轮回时，就确定为无轮回。
此处有人说：轮回确实存在，因为有对立。这里，凡是不存在者，就没有对立，如同石女儿的敌人。轮回的对立涅槃是存在的，所以轮回也存在。当说：如果其对立涅槃存在，轮回就应存在，但不存在，如说：
诸行涅槃，任何情况下都不合理。有情涅槃，任何情况下也不应理。如果有所谓的涅槃，观察时，是观察诸行常住还是无常？对此，对于无变化的常住者，涅槃能做什么？对于不存在的无常者，涅槃也能做什么？一切都与前者相同。
'任何情况下'的意思是以任何方式。如果观察有情的涅槃，如前所说，从常住或无常来看都不合理。

།ཅི་སྟེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་གོ་ཞེ་ན་དེ་ལྟ་ན་ནི་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་བདག་ཡོད་དོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་པ་ མ་ཡིན་ནམ།གཞན་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་ཁོ་ན་ལ་རིགས་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ལ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། ཡང་ན་བདག་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འགྱུར་མོད་། ། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཐར་བར་གྱུར་པ་ན་ཡང་དེ་ཡོད་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་མི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ལྟར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་བདག་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་དུ་མེད་པར་འདོད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཅི་འདི་དེའི་ཚེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཞིག་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་མ་ཡིན། གལ་ཏེ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོན་ཏེ་འཁོར་བ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་ན་ཡང་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བདག་འདི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འོན་ཏེ་མི་ཤེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདི་ཤེས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་མེད་པས་འདི་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་ཡོད། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།།དེ་མེད་པས་འཁོར་བ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པ་ནས།རིགས་ཀྱི་བུ་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལས་ཆེས་ལྷག་པའི་ཆོས་གཞན་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་། དེ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་ང་སྨྲའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། དོན་དམ་བདེན་པ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་དང་། །མྱ་ངན་ འདས་པ་རྨི་ལམ་མཚུངས་པར་འཇུག།གང་གིས་མཁས་པ་དེ་ལྟར་འཇུག་པ་ཡང་། །དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྡོམ་པའི་མཆོག་ཏུ་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། འགོག་པའི་བདེན་པ་རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །མྱ་ངན་འདས་པའང་རྨི་ལམ་ཇི་བཞིན་དུ། །གང་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ གང་འཇུག་པ།།དེ་ནི་ངག་གི་སྡོམ་པ་དེ་ཞེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་བཀག་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་བཅིངས་པ་ དང་།ཐར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་གཉིས་ཉིད་ཡོད་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ། སྐྱེ་ འཇིག་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་རྣམས།།མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་། །མི་འཆིང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་བཅིང་བར་བྱ་བ་རྣམས་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་པས་འཆིང་བའོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྙད་ཅིང་། གང་དག་ གིས་བཅིངས་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཁམས་གསུམ་ལས་མི་འདའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་ན།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འཆིང་བ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པའི་བཅིངས་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་མ་རྣམས་ལ་མི་སྲིད་དེ། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་ཅིང་བརླག་པ་ རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་འཆིང་བ་རྣམ་པར་ཆད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཐར་པ་ཡང་མི་སྲིད་དེ། འདུ་བྱེད་མི་རྟག་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

假设说不可说为常或无常的某物是可思维的，那么由于是不可说的缘故，岂不是就如同轮回一样，在涅槃中也承认有我存在了吗？再者，不可说性只适用于有取蕴的我，而在涅槃中没有取蕴，那里怎么会有不可说性呢？
或者说我不可说为一体或异体，然而这个我是存在还是不存在于涅槃中呢？如果存在，那么解脱时也存在，就成为常住了。如果不存在，那时我就成为无常了。因此，正如我不可说为一体或异体一样，也不能说是常住或无常。
假设认为在涅槃中我的存在与不存在也是不可说的，那么这时它是可知的还是不可知的？如果是可知的，那么如同轮回一样，在涅槃中也是可知的缘故，这个我就不是无取蕴的。如果不可知，那时由于其本性是不可知的缘故，如同空中花一样不存在，怎么会有不可说性呢？
因此如此看来，涅槃也不存在，由于涅槃不存在，轮回也不存在。正因为如此，《般若经》中说：'具寿须菩提，涅槃如幻如梦。具寿须菩提，诸佛法也如梦如幻。'乃至'善男子，即使有比涅槃更殊胜的其他法，我说那也如幻如梦。'
同样，《三昧王经》中也说：'胜义谛如梦，涅槃亦如梦。智者如是入，说此为意律。'又说：'灭谛如梦幻，涅槃亦如梦，菩萨所入处，此说为语律。'
此处有人说：即使你否定了轮回和涅槃二者，但是束缚和解脱是存在的。对于不存在的事物的自性是不会有束缚和解脱的。因此，由于束缚和解脱存在，诸事物的自性就是存在的。
回答说：如果束缚和解脱二者存在，那么诸事物的自性就会存在，但实际上是不存在的。如说：'有生灭诸行，不缚亦不解，如前诸众生，不缚亦不解。'
这里所说的贪等烦恼使所束缚者失去自在而称为束缚，由此束缚使凡夫不能超出三界，但是这些被认为是束缚的贪等烦恼，首先对于生灭性的刹那性诸行是不可能的，因为生即灭而不存在的缘故。断除贪等烦恼束缚为特征的解脱也是不可能的，因为无常的诸行本来就不存在的缘故。'如前'是指如前所说的方式。

།ཇི་ལྟར་སྔར་ བཤད་པའི་རྣམ་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར།སྔ་མ་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ཡང་མི་འཆིང་ཞིང་གྲོལ་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་འདུ་བྱེད་དག་དང་སེམས་ཅན་ལ་བཅིངས་པ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཆིང་བར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ།དེ་ཡོད་པས་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་འཆིང་ན་ནི། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འཆིང་བར་ཡང་འགྱུར་ན། །འཆིང་བ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མི་འཆིང་བ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བཤད་པ། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་འཆིང་ན། །ཉེ་བར་ལེན་བཅས་འཆིང་མི་འགྱུར། །ཉེ་བར་ལེན་མེད་མི་འཆིང་སྟེ། །གནས་སྐབས་གང་ཞིག་འཆིང་བར་འགྱུར། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་བཅས་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་པ་སྟེ། རེ་ ཞིག་དངོས་པོ་དེ་ནི་འཆིང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གང་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བཅིངས་པར་གྱུར་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཡང་འཆིང་བ་དང་འབྲེལ་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། གང་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བྲལ་བ་དེ་ཡང་མི་འཆིང་སྟེ། འཆིང་བ་དང་བྲལ་བའི་ ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བཞིན་ནོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་འཆིང་བ་དང་བྲལ་བ་འཆིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་མི་རིགས་སོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ངེས་པར་བརྟགས་པ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བཅས་པའམ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ། མི་འཆིང་བ་དེ་ནི་ད་ གནས་སྐབས་གང་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་འཆིང་བར་འགྱུར་ཏེ།གང་ཞིག་འཆིང་བར་འགྱུར་བ་དེའི་གནས་སྐབས་གཞན་དེ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་གཞིགས་པ་ན་འཆིང་བས་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཡང་འཆིང་བར་མི་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་འགའ་ཡང་འཆིང་ བར་མི་བྱེད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འཆིང་བ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ཡང་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་བཅིང་བྱའི་སྔ་རོལ་ན། །འཆིང་བ་ཡོད་ན་འཆིང་ལ་རག། དེ་ཡང་མེད་དེ། འདི་ན་འཆིང་བ་ལྕགས་ལ་སོགས་པ་བཅིང་བར་བྱ་བ་ལས་ཐ་དད་པར་ སྔར་གྲུབ་པར་གྱུར་པས་བཅིང་བར་བྱ་བ་ལྷ་སྦྱིན་འཆིང་ངོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་བ་དེ་བཞིན་དུ་བཅིང་བར་བྱ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་སམ་གང་ཟག་གི་སྔ་རོལ་དུ་འཆིང་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི་སྔར་གྲུབ་པ་དེས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སམ་གང་ཟག་འཆིང་བར་འགྱུར་ལ་རག་ན།དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་མེད་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔར་འཆིང་བ་གྲུབ་པ་ལ་ཕྱིས་བཅིང་བྱ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྲེལ་པ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཆིང་བ་ལས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་བཅིངས་པ་ལ་ཡང་འཆིང་བ་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅིང་ པར་བྱ་བའི་སྔ་རོལ་དུ་འཆིང་བ་གྲུབ་པ་མེད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་འཆིང་བས་ནི་འགའ་ཡང་མི་འཆིང་ལ། འགའ་ཡང་མི་འཆིང་བ་ནི་འཆིང་བ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་པས་འཆིང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། འཆིང་བ་མེད་པས་བཅིངས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །གང་ཞིག་འདིར་སུན་འབྱིན་པ་འཕྲོག་ གྱུར་པ།ལྷག་མ་ནི་ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་འདོན་པ་གོ་བསྣོར་ཏེ། སོང་དང་མ་སོང་བགོམ་པས་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་འཆིང་སྟེ། །མ་བཅིངས་པ་ཡང་འཆིང་མི་འགྱུར། །བཅིངས་དང་མ་བཅིངས་མ་གཏོགས་པར། །འཆིང་བཞིན་ཤེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་ བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྦྱར་བར་བྱའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱིས་འཆིང་བ་བཀག་མོད་ཀྱི། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་མངའ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་འཁོར་བའི་བཙོན་རར་བསྡམས་པ་སྐྱོབ་པ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཕུང་པོ་གསུམ་ཉེ་བར་བསྟན་པ་གང་གི་དོན་དུ་གསུངས་པ།ཐར་པ་དེ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། མ་བཅིངས་པ་ལ་ནི་ཐར་པ་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

如同前面所说的那样，诸行中没有束缚和解脱，同样，如前所述，众生也不会被束缚也不会解脱。如此，束缚和解脱也就不存在。
在此有人说：即使诸行和众生没有束缚，但是贪欲等取着称为束缚是存在的，因为它的存在，束缚也就存在。
回答说：如果有某个事物被束缚，取着就会成为束缚，但实际上并非束缚。为了说明为何不是束缚，解释道：如果取着是束缚，有取着者不会被束缚，无取着者不会被束缚，那么在什么状态下会被束缚呢？
其中，有取着者是指具有取着的，首先这个事物不会被束缚。若某者具有取着就已经是被束缚的状态，那么对它而言束缚又能做什么呢？某个无取着者，即离开取着的，也不会被束缚，因为已经远离束缚，就像如来一样。
说无取着者被束缚，这是相互矛盾的，因此这是不合理的。如此详细观察时，无论是有取着的还是无取着的，都不会被束缚，那么在什么状态下会被束缚呢？意思是说，不存在其他任何可能被束缚的状态。
当如此分析时，束缚无论如何都不能束缚任何东西，那么取着、贪欲等怎么可能成为束缚呢？因此束缚也不存在。
此外，如果在被束缚者之前，存在束缚，那就依赖于束缚。这也是不存在的。就像在此世间，铁链等束缚物与被束缚者分开而先前已成立，然后束缚提婆达多这样的情况。如果贪欲等束缚在诸行或补特伽罗之前已经成立，那么这个先前成立的束缚就会束缚诸行或补特伽罗，但这是不存在的。
因为没有所依，贪欲等不能成立；又因为先前成立的束缚后来与被束缚者结合是没有必要的；对于已经与束缚分开而成立的被束缚者来说，束缚也是没有必要的，所以在被束缚者之前不存在已成立的束缚。
因此，束缚并不束缚任何东西，而不束缚任何东西就不合理称为束缚，所以束缚是不存在的，因为没有束缚，被束缚也就不存在。
对于此处的反驳，其余部分应当改变偈颂的读法，应当知道是以已去、未去、正去来说明的：'已被束缚者不被束缚，未被束缚者也不会被束缚，除了已束缚和未束缚外，正在被束缚也不可得'等等来配合。
在此有人说：虽然你否定了束缚，但是具有大悲心的如来们为了救护被束缚在轮回牢狱中无有救护的众生，而宣说戒、定、慧三蕴的教法，为此解脱是存在的，而对未被束缚者来说没有解脱，因此束缚也是存在的。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཐར་པ་ཉིད་ཡོད་ན་བཅིང་བ་ཡོད་པར་གྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདིར་ཐར་པ་འདི་རྟོག་པ་ན། བཅིངས་པའམ་མ་བཅིངས་པ། ཞིག་ལ་རྟོག་པ་ཞིག་གོ། །དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ། རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་གྲོལ་ཏེ། །མ་བཅིངས་པ་ཡང་གྲོལ་མི་འགྱུར། །བཅིངས་པ་གྲོལ་བཞིན་ཡིན་འགྱུར་ན། །བཅིངས དང་གྲོལ་བ་དུས་གཅིག་འགྱུར།།དེ་ལ་བཅིངས་པ་ལ་ནི་ཐར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་བཅིངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་བཅིངས་པར་གྱུར་པ་ཕྱིས་ཐབས་ཀྱིས་ཐར་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ཉིད་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། འོ་ན་ནི་བཅིངས་པ་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གྲོལ་བ་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བ་དང་ཉེ་བས་དེ་སྐད་དུ་བརྗོད་དོ་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རེས་འགའ་ཞིག་ན་ཐར་པ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དང་ཉེ་བར་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་གནས་སྐབས་གང་རུང་དུ་ཡང་ཐར་འདོད་པ་ན་བཅིངས་པ་ལ་ཐར་པ་མི་སྲིད་པས་ཐར་པ་མེད་པར སྟོན་པར་འདོད་པ་དེའི་ཚེ་ད་ལྟར་བ་དང་ཉེ་བ་ཉིད་ག་ལ་ཡོད།།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་བཅིངས་པ་མི་གྲོལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །ད་ནི་མ་བཅིངས་པ་ཡང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གྲོལ་བ་ཉིད་ཡིན་ན་དེ་ལ་ཡང་ཐར་པས་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། ཡང་ཐར་པ་ལ་ལྟོས་པའི་ ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་གྲོལ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་ཡང་འཆིང་བ་ཉིད་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་བཅིངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་བཅིངས་པ་ཡང་མི་གྲོལ་ལོ། །ཅི་སྟེ་མ་བཅིངས་པ་ལ་ཐར་པ་མི་སྲིད་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ཉིད་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ བཅིངས་པ་ལ་གྲོལ་བཞིན་པར་རྟོག་པ་ན།བཅིངས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གྲོལ་བཞིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་དག་དུས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ན། དུས་གཅིག་ཏུ་བཅིངས་པ་དང་གྲོལ་བ་དག་འཐད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བའི་ཕྱིར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་བཅིངས་པ་དང་མ་བཅིངས་པ་དག་ལ་ཐར་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐར་པ་ཡང་མེད་ལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཅིངས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འདིར་གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དག་བཀག་ཅིང་། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་དག་ཀྱང་ བཀག་པས།འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ཆེན་པོ་མ་རིག་པའི་མུན་པ་མཐུག་པོ་ཅན་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་འཁྲི་ཤིང་ཤིན་ཏུ་སྲ་བས་ལམ་དམ་པར་བཀག་པ། ཕྲ་རྒྱས་ཀྱི་དུག་གི་ལྗོན་ཤིང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ། མཐའ་ཡས་པ་སྣ་ ཚོགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་རྒྱ་ཆེར་སྟེར་བས་དཀྲིགས་པ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རི་ཆེན་པོ་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུས་ཆེས་མཐོ་བ།ཏེ་པོར་བརླིང་བས་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་ཀུན་ནས་བསྐོར་བ། སྲེད་པའི་ཆུ་ཀླུང་གི་འོབས་ཆེན་པོ། ཡུལ་གྱི་བདེ་བ་ལ་རེ་བའི་ངོགས་ཤིན་ཏུ་འདྲེད་ཅིང་ཡངས་པ་དང་ལྡན་པ་ རྒྱུན་མི་འཆད་པར་འབབ་པས་བསྐོར་བ་ལས་བརྒལ་བར་འདོད་པ།ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་མཆོག་ཏུ་དབུགས་འབྱིན་པར་བྱེད་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་ཆེན་པོ་བདག་ནམ་ལེན་པ་མེད་པར་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བདག་གིར་ནམ་ཞིག་ན་འགྱུར་སྙམ་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་དོན་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཞིང་དེ་ལྟར་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་བསྐྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང་།སྦྱིན་པ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པའི་དགོས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དོན་ མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ།

应当说明：如果有解脱，就应当有束缚，但实际并不存在。在此思考解脱时，是在思考已被束缚者还是未被束缚者。那么会如何呢？两者都不合理，如此解释：首先被束缚者不能解脱，未被束缚者也不会解脱。如果是正在解脱的被束缚者，则束缚和解脱会同时存在。
对此，被束缚者不会有解脱，因为已被束缚。如果说被束缚者后来通过方便而获得解脱，因此被束缚者本身会解脱，那么就不应说'被束缚者解脱'，而应该说什么呢？应该说'已解脱者解脱'。如果说是因为现在和接近的缘故而如此说，那么如果某时有解脱，则此时应与之接近，然而当在任何时候想要解脱时，被束缚者不可能解脱，因此想要表明无解脱，此时哪里会有现在和接近呢？
如此，首先确定被束缚者不解脱。现在未被束缚者也不会解脱，因为他本来就是解脱的，对他而言解脱又能做什么呢？又因为期待解脱的缘故，已解脱的阿罗汉们也将有束缚，因此阿罗汉也将成为被束缚者。因此未被束缚者也不解脱。
如果认为因为未被束缚者不可能有解脱，所以被束缚者本身会解脱，那么如此在思考被束缚者正在解脱时，因为是被束缚者，又因为正在解脱，束缚和解脱将同时存在，而同时存在束缚和解脱是不合理的，因为它们相互矛盾，如同光明和黑暗。
因此如此被束缚者和未被束缚者都没有解脱。因此既无解脱，也因无解脱而无束缚，这就是所证成的。
在此如果你这样否定轮回和涅槃，也否定束缚和解脱，那么想要超越轮回的大旷野——具有无明浓重黑暗、被种种恶见藤蔓牢固阻碍正道、遍布烦恼毒树成熟果实带来无边生等痛苦、极不悦意广大纷乱、以二十个山峰高耸的我见大山巍然矗立环绕四方、具有希求境界之乐的宽广河岸不断流淌的爱欲大河所环绕——那些渴望解脱者生起的极大善法欲乐：'我何时能无取而涅槃？何时能证得涅槃？'这些都将变得毫无意义，如此生起善法欲乐者亲近善知识、布施、持戒、闻思修等为获得涅槃而修行的次第也都将变得毫无意义。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ཞིག་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་དེ། གཟུགས་བརྙན་དང་། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་དང་། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། མིག་འཕྲུལ་དང་མཚུངས་ཤིང་། བདག་དང་བདག་གི་བ་དང་བྲལ་ བཞིན་དུ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་ཕྱིར་ང་དང་ངའི་ཞེས་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཀུན་དུ་སྤྱོད་པ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཉིད་བསྐྱོད་ནས། །བདག་ནི་ལེན་མེད་མྱ་ངན་འདའ། །མྱང་འདས་བདག་གིར་འགྱུར་རོ་ཞེས། །རློམ་པར་བྱེད་དེ། དེ་ ལྟར་གང་དག་འཛིན་དེ་ཡི།།ཉེར་ལེན་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཡིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་ཅིང་ལེན་པ་དང་བྲལ་བར་མྱ་ངན་ལས་འདའོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཞུགས་པར་གྱུར་པ་བདག་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཐར་པ་འདོད་པ་གང་དག་འཛིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ལ་ནི་ བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཉིད་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ།རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་འཛིན་པ་ཆེན་པོ་མངོན་པར་ཞེན་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཞི་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཛིན་པ་མ་ལུས་པ་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་ཐར་པ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་སྲིད་དུ་ བདག་དང་བདག་གིའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པར་མཐོང་བར་ཞེན་པ་དང་།ཇི་སྲིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་དོ་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་དང་། ཇི་སྲིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཏང་བ་ལ་སོགས་པར་མངོན་པར་ཞེན་པ་དེ་སྲིད་དུ་ནི་ཐབས་མ་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་རྣམས་ཀྱི་ རྩོམ་པ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཐར་པ་འདོད་པས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་གཏང་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དོན་དམ་པ། གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་བསྐྱེད་མེད། །འཁོར་བ་བསལ་བའང་ཡོད་མིན་པ། །ཞེས་བྱ་བ། དེ་ལ་འཁོར་བ་ཅི་ ཞིག་ཡིན།།མྱ་ངན་འདས་པའང་ཅི་ཞིག་བརྟག། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང་ལ་མ་དམིགས་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྐྱེད་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་ཅིང་། འཁོར་བ་བསལ་བ་སྟེ། འཁོར་བ་ཡོངས་སུ་ཟད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ དེ་ལ་གང་ཞིག་ཟད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་འཁོར་བ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ལ།གང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བརྟགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན། ཡང་ན་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉི་ག་ཡང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་འགའ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་དུ་འཁོར་བ་ ནས་བསལ་བ་སྟེ་བཀྲི་བ་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསྐྱེད་པར་འབད་པ་དང་ལྡན་པས་ཀྱང་བྱ་བར་མི་ནུས་པ་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའང་ཅི་ཞིག་བརྟག་སྟེ་། ཅུང་ཟད་ཀྱང་བརྟག་པ་མི་རིགས་སོ། །མི་རྟོག་པ་ནི་ངེས་པར་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་ལས་འདའ་ཞིང་། མྱ་ངན་ ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡང་ཕྱིན་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཕགས་པ་བདུད་བཏུལ་བའི་མདོ་ལས། དེ་ནས་དེའི་ཚེ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་ཇི་ལྟར་བདུད་སྡིག་ཅན་སྒོ་མོའི་ཐེམ་པའི་འཆིང་བས་བཅིངས་པ་ལྟར་ས་སྟེང་དུ་འགྱེལ་ནས། ང་ནི་འཆིང་པ་དམ་པོས་ བཅིངས་སོ།།ང་ནི་འཆིང་བ་དམ་པོས་བཅིངས་སོ་ཞེས་ངུ་ཞིང་ཆོ་ངེས་འདེབས་པར་གྱུར་པ་དེ་ལྟ་བུའི་གཟུགས་སུ་བསམས་སོ། །འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། སྡིག་ཅན་གང་གིས་ཁྱོད་རྟག་ཏུ་བཅིངས་ཤིང་གཟོད་བཅིངས་པ་མ་ཡིན་པ་འཆིང་བ་ཆེས་དམ་པ། འཆིང་བ་འདི་ལས་གཞན་ པ་ཞིག་ཡོད་དེ།དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ང་རྒྱལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་འཆིང་བ་དང་། སྲིད་པ་དང་ལྟ་བའི་འཆིང་བ་སྟེ། སྡིག་ཅན་འདི་ནི་འཆིང་བ་ཡིན་གྱི། འཆིང་བ་འདི་ལས་གཞན་པ་འཆིང་བ་ཆེས་དམ་པོར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁྱོད་ནི་དེས་རྟག་ཏུ་བཅིངས་པ་ཡིན་གྱིས་ གཟོད་བཅིངས་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སྡིག་ཅན་ཅི་ཁྱོད་གལ་ཏེ་སླར་བཀྲོལ་ན་དགའ་བར་འགྱུར་རམ། སྨྲས་པ་དགའ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་རབ་འཐབ་བྲལ་བ་ཞིག་གིས། འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །འཇམ་དཔལ་བདུད་སྡིག་ཅན་ཐོང་ཤིག་ རང་གི་གནས་སུ་དོང་ལ་རག་གོ།།དེ་ནས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ།

应当说明，如是一切事物皆无自性，如同影像、阳焰之水、旋火轮、梦境、幻术、幻觉一般，虽然远离我与我所，却因随顺颠倒而执著我与我所，以遍执我执和我所执的一切行为，
动摇了萨迦耶见后，认为'我将无所取而涅槃，涅槃将成为我所'而生起增上慢。如是执著者，其所取执著极大。'我无所取，远离能取，将入涅槃，如是趣入的涅槃将成为我所'，如是欲求解脱者若生起执著，
于彼等而言，我执和我所执即萨迦耶见的所取执著极大，如是执著相的大执著若生起执著，则无有寂静。唯有断除一切执著方能获得解脱。
只要见到我与我所的执著，只要执著有所谓涅槃，只要执著于舍弃所取等，则以非方便而欲求涅槃者的一切努力必定无义。
是故欲求解脱者应当舍弃这一切。因为于一切方面的胜义中，'于彼无有涅槃生，亦无轮回之除遣'，
于彼何为轮回耶？涅槃复何所观？于胜义谛中以无所缘而生起涅槃，即无有增益涅槃，亦无有轮回的除遣即轮回的穷尽，
于彼为断除何者而观察的轮回是什么？为获得何者而观察的涅槃又是什么？或者因为轮回与涅槃二者皆不可得，故无有任何众生从轮回中
被除遣即引导至涅槃，即便具足精进亦不能作为，于彼何所观察涅槃？丝毫观察亦不应理。不分别者必定超越如前所说的轮回旷野，
亦将到达涅槃城市。正因如此，《圣降魔经》中说：尔时，文殊师利童子观想魔罗恶者如被门槛绳索系缚般倒于地上，
哭泣悲号道：'我被紧缚！我被紧缚！'文殊师利说：'恶者，有比这更为紧密、非今始缚的系缚，
那是什么呢？即我慢颠倒的系缚和有见的系缚。恶者，这才是系缚，除此之外更无其他紧密系缚。你一直被此所缚，
并非今始。再者，恶者，若解开你可欢喜否？'答道：'将欢喜。'尔时，一位离诤天子对文殊师利童子如是说道：'文殊师利，放开魔罗恶者，让他回到自己的住处吧。'于是文殊师利童子对魔罗恶者如是说道：

།སྡིག་ཅན་གང་ཞིག་བཏང་བ་ཁྱོད་སུས་བཅིངས། །སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་བདག་སུས་བཅིངས་པ་མི་ཤེས་སོ། །སྨྲས་པ། སྡིག་ཅན་ཇི་ལྟར་ཁྱོད་མ་བཅིངས་པ་ལས་བཅིངས་པར་འདུ་ཤེས་པ་དེ་བཞིན་དུ་བྱིས་ པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ།སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་བར་འདུ་ཤེས་པ། གཟུགས་མེད་པ་ལ་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པ། ཚོར་བ་དག་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་དག་མེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་དག་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ ཤེས་པ་མེད་པ་ལ།ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པར་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྡིག་ཅན་གང་ཁྱོད་གྲོལ་བར་འགྱུར་ན་གང་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར། སྨྲས་པ། བདག་ནི་གང་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །སྨྲས་པ། སྡིག་ཅན་དེ་བཞིན་དུ་གང་དག་ གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཀྱང་།ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པར་གང་ལས་ཀྱང་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་མེད་དེ་། དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ལུང་འདི་ལས་ན་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྟོག་ པ་ཙམ་གྱིས་འཆིང་བའི་འཁྲི་ཤིང་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་ཐར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།རྨི་ལམ་དུ་དམིགས་པའི་མེ་འབར་བ་ཆུ་དག་གིས་བསད་པ་བཞིན་ནོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། བཅིངས་པ་དང་ཐར་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་ པ་བཅུ་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། འཁོར་བ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་རྒྱུན་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པའི་རིམ་པས་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི དངོས་པོ་འཇུག་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སམ་བདག་འཁོར་བར་གྱུར་ན་ནི།།དེའི་ཚེ་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བར་འགྱུར་ན། ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་འཁོར་བ་མེད་ན་ནི། སེམས་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་དང་། ལས་འཕེན་པའི་དུས་ན་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུའི་ འབྲེལ་བ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་འབྲས་རོ།།འཁོར་བ་ཡོད་ན་ནི་འདིར་བྱས་པའི་ལས་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་བུ་དང་འབྲེལ་བ་མི་འགལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་འབྲས་བུ་འབྲེལ་བའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ བ་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།།ལས་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཡིན་ཞིང་། དེའི་འབྲས་བུ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་འདོད་པས་འདི་སྐད་དུ་བརྗོད་དེ། བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱམས་སེམས་གང་། །དེ་ཆོས་དེ་ནི་འདི་གཞན་དུ། །འབྲས་བུ་ དག་གི་ས་བོན་ཡིན།།དེ་ལ་བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་བ་འདི་ལ་གཞག་ཅིང་བསྐྱེད་པས་བདག་ཉིད་དེ། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པའི་གང་ཟག་ལ་བདག་ཅེས་བྱའོ། །བདག་ཉིད་ཡང་དག་པར་སྡོམ་ཞིང་། །ཡུལ་དག་ལ་རང་དབང་མེད་པར་བྱེད་ཅིང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་དབང་གིས་འཇུག་པ་ ཟློག་པར་བྱེད་པས་ན་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པའོ།།སོག་ཅིང་ཉེ་བར་སོགས་ལ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་ནུས་པ་ལ་ངེས་པར་བྱེད་པས་ན་སེམས་ཏེ། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ལེགས་ པར་སྡོམ་པ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་འཇུག་པ་ལས་བཟློག་པ་དགེ་བའི་སེམས་དེ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྒྲ་འདི་ནི་གསུང་རབ་ལས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་དང་། འགྲོ་བ་ངན་པར་འགྲོ་བ་ལས་ འཛིན་པའི་དོན་དང་།འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་སོ། །དེ་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཆོས་ཞེས་བྱའོ།

有人问道：'作恶者，是谁束缚了已经解脱的你？'回答说：'文殊师利，我不知道是谁束缚了我。'又说：'作恶者，就像你从未被束缚却认为被束缚一样，所有凡夫众生也是如此：将无常认为是常，将痛苦认为是快乐，将无我认为是有我，将不净认为是清净，将无色认为是有色，对于无受、无想、无行、无识，却认为有受想行识。'
又问：'作恶者，如果你要解脱的话，你要从何处解脱？'回答说：'我不会从任何地方解脱。'又说：'作恶者，同样地，那些将要解脱的人，除了完全了知这些不真实的妄想之外，也不会从任何地方解脱。了知这些后才称为解脱。'
从这段经文可知，仅仅是断除由不真实的颠倒分别所产生的束缚藤蔓，就称为解脱涅槃，就像用水浇灭梦中所见的火一样。这是从月称论师所著《明句论》中，第十六品《观缚解品》的注释。
有人说：'轮回是确实存在的，因为它是业果相续的所依。如果没有以相续不断的次第，一个接一个地延续生死，以因果事物的运行而成为诸行或我的轮回的话，那么就不会有业果相续。如前所说，若无轮回，由于心识生起即灭，以及造业时尚无果报，就根本不会有业果相续。'
若有轮回，则此世所造之业在他世也能与果报相续，因此业果相续并不相违。所以，因为是业果相续的所依，轮回是确实存在的。
若问这些业是什么，其果报又是什么？为了说明它们的差别，这样说道：'善护自身并且对他人生起利益慈心，这就是法，这在此世他世是果报的种子。'
其中，由于安立并生起我慢，故称为自身。依据五蕴而假立的补特伽罗称为我。善护自身即是善加约束自己，使诸根对境不能自在，遮止贪等烦恼的趋入。
由于能确定善恶业产生果报，故称为心；心、意、识是同一事物的异名。因此，善护自身即是远离杀生等行为的善心，因为能使众生不堕恶趣，故称为法。
在经典中，法字有三种含义：保持自相的含义、使众生不堕恶趣的含义、使众生不堕五道轮回的含义。其中，一切有漏法和无漏法因为能保持自相，所以称为法。

།དགེ་བ་བཅུ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་དུ། །ཆོས་སྤྱོད་པ་ནི་བདེ་བར་ ཉལ།།ཞེས་བྱ་བ་དེར་འགྲོ་བ་ངན་པར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ན་ཆོས་ཞེས་བསྙད་དོ། །ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ནི་འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་གྱིས་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་དོ། །འདིར་ནི་འགྲོ་བ་ངན་པར་འགྲོ་བ་ལས་འཛིན་པའི་དོན་ ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཀྱི་སྒྲར་བཞེད་དོ།།ཡང་ཅི་བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པའི་སེམས་གཅིག་པུ་ཞིག་ཆོས་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པ་དང་བྱམས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱམས་སེམས་ཞེས་བྱ་བ་ འདིར་རང་གི་སྒྲ་ཞིག་མི་མངོན་པར་བྱས་ཤིང་བསྟན་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་གཞན་རྗེས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་པས་ན་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་ཏེ། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་ཞུགས་པ་དང་། འཇིགས་པ་ལས་སྐྱོབ་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཞུགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཆོས་ཡིན་ནོ། ། མཛའ་བཤེས་ལས་འབྱུང་ཞིང་སེམས་ཅན་རྣམས་དང་འགལ་བ་མེད་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བྱམས་པའི་སེམས་སོ། །ཡང་ན་བྱམས་པ་ནི་གཉེན་བཤེས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། བདག་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བྱམས་པའི་སེམས་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ བསྟན་པ་དེ་ནི་ཆོས་ཞེས་བྱ་སྟེ།བཟློག་པ་ནི་ཆོས་མ་ཡིན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བསྟན་པའི་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འབྲས་བུ་དག་གི་ས་བོན་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པ་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ས་བོན་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུའི་ རྒྱུ་ཡིན་པ་ལྟ་བུའོ།།ས་ལ་སོགས་པ་ཐུན་མོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ས་བོན་མ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་ཟད་དོ། །དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་ལ་སེམས་རྣམ་པ་གསུམ་ས་བོན་ཡིན་ཏེ། སྐྱེས་བུའི་བྱེད་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ རྒྱུ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ།།ཡང་དུས་གང་གི་ཚེ་ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་གཞན་དུ་འབྲས་བུ་དག་གི་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡིན་ལ། གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མ་མཐོང་བའི་སྐྱེ་བ་ལའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འདི་ཡང་ལུང་ལས་རྒྱས་པར་ཁོང་དུ་ ཆུད་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་གཅིག་ཉིད་རྣམ་པར་གཞག་ནས་སླར་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས། དྲང་སྲོང་མཆོག་གི་ལས་རྣམས་ནི། །སེམས་པ་དང་ནི་བསམས་པར་ཏེ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་སོ། །དོན་དམ་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པས་ན་དྲང་སྲོང་ངོ་། །དྲང་ སྲོང་ཡང་ཡིན་ལ་མཆོག་ཀྱང་ཡིན་པས་ན་དྲང་སྲོང་མཆོག་གོ།།དོན་དམ་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར་ལ། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་དག་ལས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་དྲང་སྲོང་མཆོག་སྟེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སོ། །དྲང་སྲོང་ མཆོག་དེས་མདོ་ལས།སེམས་པའི་ལས་དང་བསམས་པའི་ལས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་ཞིག་ལས་རྣམ་གཉིས་གསུངས་པའི། །ལས་དེ་དག་གི་བྱེ་བྲག་ནི། །རྣམ་པ་དུ་མར་ཡོངས་སུ་བསྒྲགས། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། །དེ་ལ་ལས་གང་སེམས་པ་ཞེས་། །གསུངས་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱིར་འདོད། །བསམས་ པ་ཞེས་ནི་གང་གསུངས་པ།།དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གིར་འདོད། །ཡིད་ལ་ཡོད་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་དང་། ལུས་དང་ངག་འཇུག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་སེམས་པ་ཁོ་ན་ལ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཞེས་བརྗོད་དོ། ། དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་དམིགས་ཀྱིས་བཀར་བའོ། །ལས་གཉིས་པ་བསམས་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ནི་ལུས་དང་ངག་གི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་དང་ངག་དག་གིས་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་འཇུག་པར་བྱའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱིས་བསམས་ནས་གང་ཞིག་བྱེད་པ་དེ་ནི་བསམས་པའི་ལས་ཞེས་བྱའོ།

十善等诸法，于此世间及他方，修法者安乐而眠。此处由于能从恶趣中救护之义故称为法。'我皈依法'之处，由于能从五道轮回中救护之义故，称涅槃为法。此处正是由于能从恶趣中救护之义故，称为法声。
复次，是否唯有善自律之一心是法耶？答曰：不是。那么是什么呢？利他之心与慈心亦是法。'利他慈心'此处应知略去了'自'字而说。
其中由于摄持他人故为利他心，即入于四摄事及救护怖畏等之心亦是法。从亲友生起且与诸有情无违之心即是慈心。或者，慈即是亲友，凡是利益自己之心即是慈心。
所说三种心即是法，其相反者应配为非法。如是所说分别之心即是诸果之种子。凡是成就果之不共因即称为种子，譬如稻种是稻芽之因。
土等共因非为种子，彼仅是因而已。如是此处三种心是成就可意异熟果之种子，士用等仅是因而已。
复次，何时种子能成就果？此说'此处他处诸果'，'此处'是指现见生，'他处'是指未见生，此是语义。此亦应从经典广为了知。
如是首先安立了心性之一法后，复次世尊说:'胜仙诸业，思及思已'为二种。通达胜义故为仙人。既是仙人又是殊胜故为胜仙。
由于通达一切种胜义故，又因超胜声闻缘觉故为胜仙，即是佛世尊。彼胜仙于经中说思业与思已业。
所说二业之差别，宣说为多种。云何？其中所说思业，许为意业。所说思已，许为身语业。
存在于意即是意的，由于从意门达至究竟故，以及不待身语转起故，唯缘意识相应之思称为意业。'其中'之声是特指。
第二业所说思已者，应知是身语业，即由心思维'应当如是如是以身语转起'而作，称为思已业。

།ཡང དེ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ།ལུས་དང་ངག་ལ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། དེ་དག་གི་སྒོ་ནས་མཐར་ཐུག་པར་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ན་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གིའོ། །དེ་ལྟར་ན་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་དང་ཡིད་ཀྱི་སྟེ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ལས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་ཀྱང་སླར་ཕྱེ་ན་རྣམ་པ་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལས་དེའི་བྱེ་བྲག་རྣམ་པ་མང་པོར་གསུངས་སོ་།།ཅི་ལྟར་ཞེ་ན། ངག་དང་བསྐྱོད་དང་མི་སྤོང་བའི། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་གང་། །སྤོང་བའི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་པ། །གཞན་དག་ཀྱང་ནི་དེ་བཞིན་འདོད། །ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བསོད་ནམས་དང་། །བསོད་ནམས་ མ་ཡིན་ཚུལ་དེ་བཞིན།།སེམས་པ་དང་ནི་ཆོས་དེ་བདུན། །ལས་སུ་མངོན་པར་འདོད་པ་ཡིན། །དེ་ལ་ངག་ནི་ཡི་གེ་གསལ་པོར་བརྗོད་པའོ། །བསྐྱོད་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་གཡོ་བའོ། །དེ་ལ་ངག་ཅེས་བྱ་བས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངག་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་སྤོང་བ་དང་། མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ ཅན་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྤྱིར་བཟུང་སྟེ།དེ་བཞིན་དུ་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་བསྐྱོད་པ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་སྤོང་བ་དང་མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡང་སྤྱིར་བཟུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་འདིའི་དབྱེ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། རྣམ་པར་ རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་ཡང་ཡིན་ཏེ།མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་དང་། སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཅེས་བྱ་བར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། དེང་ནས་ བཟུང་ནས་བདག་གིས་སེམས་ཅན་བསད་ཅིང་ཆོམ་རྐུན་བྱས་ལ་འཚོ་བར་བྱའོ་ཞེས་སྡིག་པའི་ལས་ཁས་བླངས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ།དེ་མི་བྱེད་པ་དག་ལ་ཡང་རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མི་དགེ་བའི་ལས་ཁས་བླངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། རྒྱའི་ ལས་བྱེད་པ་ནས་བཟུང་སྟེ་ཉ་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་དེ་མི་བྱེད་པ་ལ་ཡང་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་སྟེ།འདི་དག་ནི་མི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །འདི་དག་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དགེ་བའི་རང་ བཞིན་ཅན་གཞན་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དེང་ནས་བཟུང་སྟེ་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་དག་སྤོང་ངོ་ཞེས་ལུས་དང་ངག་གི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་དུས་ནས་བཟུང་སྟེ། དུས་ཕྱིས་མྱོས་པ་ལ་སོགས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་ཡང་དགེ་བ་བསགས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་ པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དག་ཉེ་བར་སྐྱེ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་དག་ནི་སྤོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།གཟུགས་དང་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་རྣམ་པར་རིག་པར་མི་བྱེད་པས་ན་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་ དག་གོ།།དེ་བཞིན་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བསོད་ནམས་ཏེ། དགེ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ལོངས་སྤྱད་པས་བྱུང་བ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ནི་ཡོངས་སུ་བཏང་བའི་དངོས་པོ་དགེ་འདུན་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །བྱུང་བ་ནི་རྗེས་སུ་ བྱུང་བ་སྟེ།སྦྱིན་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་པའི་དགེ་བ་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་ཚུལ་དེ་བཞིན་ཏེ། ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྱུང་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་གང་དུ་སྲོག་ཆགས་དག་གསོད་པའི་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་བརྩིགས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ ཇི་ལྟར་ལྷ་ཁང་དེར་སྲོག་ཆགས་དག་གསོད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ལྷ་ཁང་ལ་སོགས་པ་དེར་ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱེད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ལོངས་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལྟར་ན་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཚུལ་དེ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ།

复次，这又有两种，因为存在于身和语，以及通过它们而达到究竟，所以是身业和语业。如是则有身业、语业和意业三种。这三种业若再细分则成为七种。如是世尊宣说彼业有多种差别。
云何？'语及动作与不断，无表业之所言说，断除无表业亦然，其余诸法亦如是。受用所生诸福德，及非福德亦如是。思及彼等共七法，是为一切所许业。'
其中，语是明确发出音声。动作是身体的移动。其中'语'是指总摄一切能发起善与不善语无表业的断除与不断除性质的所有行为。同样，也总摄一切能发起善与不善动作无表业的断除与不断除性质的所有行为。
如同表业分为两种，无表业也是如此，因为说有不断除性质的无表业和断除性质的无表业。
其中，不断除性质的无表业是这样的：从'从今以后我要以杀生和盗窃为生'这样发誓作恶业的时候起，即使不做这些事，也会不断相续生起由于承诺不善业而引发的无表业。从事渔业等工作的渔夫等人，即使不做这些事，也会生起无表业，这些称为不断除性质。
如是，其他具有断除性质的善性无表业也是如此。例如：从'从今以后我要断除杀生等'这样身语表业圆满的时刻起，即使在后来醉酒等状态下，也会生起具有积累善业性质的无表业，这些称为断除性质的无表业。
虽然是色法和行为的自性，但因为不像表业那样向他人表示，所以是无表业。
同样，受用所生福德即是善业的意思。因为有从受用而生，所以称为受用所生。受用是指僧团等受用所施予的物品。'生'是指随后产生，意思是说施主相续中的善业会增长。
非福德方式亦复如是，即是说受用所生的意思。比如建造杀生祭祀等寺庙，随着在该寺庙中杀害众生，通过受用该寺庙等，作者相续中会生起受用所生的非福德。如是，非福德也是如此方式。

།ཡིད་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་སྟེ།མདོར་བསྡུ་ན་ལས་རྣམ་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ངག་དང་བསྐྱོད་པ་གཉིས་དང་། དགེ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། མི་དགེ་བ་རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་མཚན་ཉིད་ཅན་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་དང་། ལོངས་སྤྱོད་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་དང་། སེམས་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ཆོས་དེ་བདུན་ལས་སུ་མངོན་པར་ཏེ་ལས་ཉིད་དུ་གསལ་ཞིང་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་ཁ་ཅིག་རྒོལ་བར་བྱེད་དེ། ལས་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག བཤད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་གནས་པ་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར། མི་གནས་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་། རེ་ཞིག། གལ་ཏེ་སྨིན་པའི་དུས་བར་དུ། །གནས་ན་ལས་དེ་རྟག་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགགས་ན་འགགས་གྱུར་པ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་ བསྐྱེད་པར་འགྱུར།།གལ་ཏེ་ལས་འདི་སྐྱེས་ནས་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་དུས་ཀྱི་བར་དུ་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ནི། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དེ་དུས་འདི་ཙམ་གྱི་བར་དུ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཏེ། འཇིག་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིས་འཇིག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་ དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ།སྔར་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཕྱིས་ཀྱང་འཇིག་པ་དང་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། འཇིག་པ་དང་བྲལ་བ་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འདུས་མ་བྱས་རྣམས་ལ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་པར་སྨིན་ པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།ལས་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ལས་རྣམས་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི། གལ་ཏེ་འགགས་ན་འགགས་གྱུར་པ་། །ཇི་ ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར།།ལས་མེད་པར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་བསམས་པའོ། །འདི་ལ་སྡེ་པ་གཞན་དག་ཁ་ཅིག་ལན་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ནི། རེ་ཞིག་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་འདུ་བྱེད་རྣམས་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པར་ནི་ མི་འགྱུར་ཏེ།སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡང་། གལ་ཏེ་འགགས་ན་འགགས་གྱུར་པ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ལ་ཡང་ལན་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མྱུ་གུ་ལ་སོགས་རྒྱུན་གང་ནི། །ས་བོན་ལས་ནི་མངོན་པར་འབྱུང་། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་ས་བོན་ནི། ། མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །འདིར་ས་བོན་ནི་སྐད་ཅིག་མ་ཉིད་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རྒྱུན་མྱུ་གུ་དང་སྡོང་བུ་དང་སྦུབས་འཆས་པ་དང་། ལོ་མ་ལ་སོགས་པའི་མིང་ཅན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རང་དང་རིགས་མཐུན་པ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ཁོ་ནའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གྱུར ནས་འགགས་པ་ཡིན་ལ།གང་ཡང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ས་བོན་ལས་བྱུང་བ་དེ་ལས་ནི་རྒྱུ་ཆུང་ངུ་ཡིན་དུ་ཟིན་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་མ་ཚང་བ་མེད་པས་འབྲས་བུའི་ཚོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ས་བོན་ནི་མེད་ན་སྟེ། ས་བོན་མི་བདོག་པར་འགྱུར་ན་ནི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་ པའི་རྒྱུན་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་དང་། དེ་མེད་ན་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་འབྲས་བུ་ནི་ས་བོན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ།

意业的性质是心的造作，称为思。简而言之，业有这七种：善与不善的语言和行动两种，具有善的无表色性质的，具有不善的无表色性质的，受用所生的福德，受用所生的非福德，以及思。这七法明显是业，被认为具有业的性质。
对此有人争论说，所说的诸多业，是一直存在到异熟果报的时候呢？还是因为生起后即刻毁灭而不存在呢？首先，'若住至成熟时，彼业将成常法，若已灭已坏者，如何能生果报？'
如果认为此业生起后以自性住留到异熟果报时，那么如此一来，它在这段时间内将成为常法，因为远离了坏灭。若说因为后来会坏灭所以不是常法，这是不对的。因为先前远离坏灭者如虚空等，后来也不会与坏灭相联系；远离坏灭也将成为无为法；无为法中未见有异熟果报；因为无异熟果报而将永远存在，所以业将成为承认是常法。如此一来，首先将有常法的过失。
如果承认诸业生起即刻坏灭，那么'若已灭已坏者，如何能生果报？'已成为无的业因其本性是不存在的，所以不能产生果报，这是考虑的。
对此，其他部派有人回答说：首先，我们不会有诸行是常法的过失，因为生起即刻坏灭。对于所说的'若已灭已坏者，如何能生果报？'也要回答：'从种子所生起，苗等相续诸法，由此生果报时，无种则不生起。'
此处种子虽然是刹那性的，但相续——名为苗、茎、节、叶等的果报差别，具有能生同类的功能，成为因的事物后才灭去。从种子所生的苗等相续，虽然是小因，但因俱生缘具足，渐次能生广大的果报聚集。若无种子，即若成为无有种子，则苗等相续也不会生起。
因此，如此由彼有则有，彼无则无，显示苗等相续的果报是以种子为因。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། གང་ཕྱིར་ས་བོན་ལས་རྒྱུན་དང་། །རྒྱུན་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་ འགྱུར་ཞིང་།།ས་བོན་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་ས་བོན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྐྱེན་དུ་མ་གྱུར་པར་མེ་ལྕེ་དང་མེ་མདག་ལ་སོགས་པ་འགལ་བའི་རྐྱེན་ཉེ་བས་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེའི་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་མ་མཐོང་བས་ཆད་པར་ལྟ་ བར་འགྱུར་ལ།།ཡང་གལ་ཏེ་ས་བོན་མི་འགག་ཅིང་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ས་བོན་མི་འགག་པར་ཁས་བླངས་པས་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ན། འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ས་བོན་ཆད་པ་དང་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ས་བོན་ལ་ཚུལ་འདི་སྨྲས་པ་དེ་བཞིན་དུ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ནི་གང་ཡིན་པ། །སེམས་ལས་མངོན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ལས་འབྲས་བུ་སེམས་ལྟ་ཞིག། མེད་ན་དེ་ཡང་འབྱུང་མི་འགྱུར། །སེམས་སེམས་པ་དགེ་བའི་ཁྱད་པར་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དེ་ལས་ནི་དེའི་རྒྱུ་ཅན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ གང་ཡིན་པ་འབྱུང་ལ།སེམས་པ་དགེ་བས་ཡོངས་སུ་བསྒོས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ལས་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་ན་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ལྟ་ཞིག་མེད་ན་སྟེ། སེམས་མི་བདོག་ན་རྒྱུན་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། གང་ ཕྱིར་སེམས་ལས་རྒྱུན་དང་ནི།།རྒྱུ་ལས་འབྲས་བུ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ལས་ནི་འབྲས་བུའི་སྔོན་འགྲོ་བ། །དེའི་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སེམས་དགེ་བ་དེ་དགྲ་བཅོམ་པའི་སེམས་ཐ་མ་ལྟར། སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་ པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་མ་གྱུར་པར་འགགས་ན་ནི།དེའི་ཕྱིར་ལས་དེ་རྒྱུན་ཆད་པར་འགྱུར་ལ། ཅི་སྟེ་ཡང་མ་འོངས་པའི་རྒྱུན་གྱི་རྒྱུའི་དངོས་པོར་གྱུར་ནས་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མི་ཉམས་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ལས་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་ལས་སྐད་ཅིག་མར་ཁས་བླངས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཆད་པ་དང་རྟག་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ལས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདིར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ཡང་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དཀར་པོ་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོའོ་། །དེ་དག་ཀྱང ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ།ཆོས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འདི་གཞན་དུ་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་རྣམ་ལྔའོ། །དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་བཅུ་པོ་དེ་དག་ནི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཡིན་ཏེ་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། འདི་དག་གང་གིས་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ཉིད་དུ་འཇོག་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་ ཞེས་བྱ་བ་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལས་ཐ་དད་པ་འདི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་སེམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ཁོ་ན་བརྗོད་པ་ཡིན་ཏེ། བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྡོམ་པ་དང་། །གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་བྱམས་སེམས་གང་། །དེ་ཆོས་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྣམ་ པ་གཅིག་ཏུ་ན་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་ཡོངས་སུ་མཐར་གཏུགས་པའི་ངོ་བོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་ལ།བྱེད་བཞིན་པའི་ངོ་བོ་ནི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱར་འགྱུར་རོ། །དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་འདི་དག་ནི་བཤད་ཟིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་འགྲུབ་པར་བྱ་བ་ ལ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།ཡང་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བའི་སྐབས་ཐལ་ཟིན་པ་དེར་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དུ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ལུས་ཀྱི་གསུམ་དང་། ངག་གི་བཞི་ནི། ངག་དང་བསྐྱོད་དང་མི་སྤོང་པའི། །རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་ཞེས་བྱ་གང་། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་བཤད་པ་ཡིན་ལ།ཡིད་ཀྱི་གསུམ་པོ་བརྣབ་སེམས་མེད་པ་དང་། གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སེམས་པ་དང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་དེས་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ།

因此如是，由于从种子生相续，从相续生果，种子是果的先导，所以非断非常。假如种子不成为苗芽等相续的缘，而被火焰和火炭等违缘所灭，那时就看不到它的果相续生起，就会成为断见。又假如种子不灭而生起苗芽等相续，那时由于承许种子不灭就会成为常见，但这也不是如此。因此种子不会有断常的过失。
如同对种子所说的这个道理一样，心的相续是什么，从心显现生起，从此生起果报之心，若无此则彼亦不生。从与善心所相应的心，生起以此为因的心相续，从被善心所熏习的心相续中，当具足俱有因缘时，会生起悦意的果报。若无心，即若无心，则彼相续也不会生起。因此如是，由于从心生相续，从因生果，业是果的先导，所以非断非常。
假如善心如阿罗汉最后心识那样，不成为心相续因果相互传递次第不断生起的因事而灭，则此业会成为断灭；若成为未来相续的因事而自性不失，那时业就会成为常，但这也不是如此。因此虽然承许业是刹那性的，也不会有断常见的过失。
因此如前所说的业的分类解释中，也说明了十善业道，即白业道十种。这些也是成就法的方便，法的果报是此处所说的其他五种功德。十善业道是成就法的方便，即是成就的因，这是词义。
若问此处所说能成为方便的法，是什么别于善业道的法？当说明：法字所表达的只是某种特殊的心，因为'善护自身，利他慈心，此即名法'。另一方面，十善业道圆满究竟的体性是法字的所诠，正在造作的体性是善业道字的所诠。这十善业道是建立为前述特征之法成就的因。
又在业的分类时如何成为十善业道呢？当说明：身三语四，如'语业及动作，不舍无表色'等所说。意三即无贪心、无害心、正见，是由'以及思'所解释的。

།དེ་ལྟར་ན་དེར་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་དེ་དག་བཅུ་ཅར་ཡང་རྣམ་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོས་འགྲུབ་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་དེའི་འབྲས་བུ་ནི་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་བྱའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་ཉེ་བར་ལོངས་སྤྱོད་པའོ། །འདི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་དུ་ཞེས་བྱ་ནི་མ་མཐོང་བར་ཏེ་འཇིག རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཁ་ཅིག་གིས་བརྩད་པའི་ལན་བཏབ་པ་ཡིན་དང་། གཞན་དག་གིས་དེ་ལ་སྐྱོན་བརྗོད་ནས། བརྩད་པའི་ལན་གཞན་གདབ་པའི་ཕྱིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་བརྟག་པ་དེར་འགྱུར་ན། །ཉེས་པ་ཆེན་པོ་མང་པོར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་བས་ན་བརྟག་པ་སྟེ། ། འདིར་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ལ་ཆད་པ་དང་རྟག་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བ་སྤོང་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་གཞན་གྱི་ཕྱོགས་ལ་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་སྟེ་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བ་དང་འགལ་བ་དང་། གྲངས་མང་བ་ཉིད་ཀྱིས་མང་པོར་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་གྱི་དཔེ་ས་ཡིན་ན་ནི་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལས་ནི་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། རིགས་མི་མཐུན་པ་མ་ཡིན་ལ་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུན་ལས་ཀྱང་སཱ་ལུའི་འབྲས་བུ་ཁོ་ན་སྐྱེའི། རིགས་ཐ་དད་པའི ཕྱིར་ནི་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འདིར་ཡང་རིགས་པ་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་དགེ་བའི་སེམས་ལས་དགེ་བའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། རིགས་མི་མཐུན་པའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་རྒྱུན་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ ལས་ཀྱང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ།རིགས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམས་ལས་ཀྱང་འདྲ་བའི་སེམས་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་།ཟག་པ་མེད་པའི་སེམས་རྣམས་ཁོ་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་གྱི། རིགས་མི་མཐུན་པ་རྣམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མིའི་སེམས་ལས་ཀྱང་མིའི་སེམས་ཁོ་ནར་འགྱུར་གྱི། གཞན་ལྷ་དང་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དགས་དང་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་ ལྷ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ།གང་ཞིག་མི་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ་། །དེའི་ཕྱིར་ལྷ་དང་མི་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་དང་རིགས་དང་བློ་དང་དབང་པོ་དང་སྟོབས་དང་གཟུགས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་ཐ་དད་པ་དང་། ངན་ འགྲོར་ལྟུང་བ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་པར་རྟོག་ན་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་དང་མང་པོར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར་བརྟག་པ་དེ་འདིར་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་ རང་རྒྱལ་དང་།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་གང་གསུངས་པའི། །བརྟག་པ་གང་ཞིག་འདིར་འཐད་པ། །དེ་ནི་རབ་ཏུ་བརྗོད་པར་བྱེད་། །བརྟག་པ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། །སྨྲས་པ། དཔང་རྒྱ་ཇི་ལྟ་དེ་བཞིན་ཆུད་། །མི་ཟ་ལས་ནི་བུ་ལོན་བཞིན། །དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་བཞི། །དེ་ཡང་ རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན།།འདིར་དགེ་བའི་ལས་བྱས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་འགགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་འགགས་པས་འབྲས་བུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལས་དེ་གང་གི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་བྱེད་པ་པོའི་རྒྱུད་ལ་ལས་དེའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལྡན་པ་མ་ ཡིན་པའི་ཆོས་བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་འདྲ་བ་ཞིག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དཔང་རྒྱ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བར་རིག་པར་བྱ་ལ། གང་ལ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་བསྐྱེད་པའི་ལས་དེ་ནི་བུ་ལོན་བཞིན་རིག་པར་བྱའོ།

如是，已经完整解说了这十种善业道。这些也将成为如前所说法的因。此法的果报是享受色、声、香、味、触等性质的五种欲妙。'此'是指此世间的意思。'他处'是指未见到的，即是指他世间的意思。
如是，首先对某些人的诘难已作了回答。其他人对此提出过失后，为了作出另一回答而说：'若是如此观察，将有诸多大过，因此此观察于此不应理。'
若是从种子与芽的相似性来避免心相续断灭与常住的过失，那么在他方之上将有大过失，即所见与未见相违，以及数量众多等诸多过失。
怎么说呢？若以种子相续为喻，则从稻种子唯生稻芽等相续，而不生异类。从稻芽等相续中也唯生稻果，因为种类不同，所以不会生豆果。同样的，在此处由于类别相同，从善心唯生善心相续，因为种类不同，所以不会生不善和无记相续。
同样，从不善和无记心中也唯生不善和无记心相续，因为种类不同，所以不会生其他。从欲界、色界、无色界所行和无漏心中也唯生相应的欲界、色界、无色界所行和无漏心，而不会生种类不同者。
从人心中也唯生人心，而不会生其他天、地狱、饿鬼、畜生等心。因此说：'若是天者唯成天，若是人者唯成人'等等。
因此，天人作不善业者的趣处、生处、种姓、智慧、根器、力量、形色、受用等的差别，以及堕入恶趣等情况都将不复存在，然而这一切都不是所承许的。
由于如是观察种子相续的相似性会导致诸多大过失，因此此观察于此处也不应理。
诸佛及独觉、声闻所宣说，于此应理之观察，当详加阐述。
若问此观察是什么？答：如同借据一般不失，如同债务，彼有四界，彼亦自性无记。
在此，已作的善业虽于生起后即刻灭去，但并不会因其灭去而无果。因为当业生起时，即在作者相续中生起名为'不失'的不相应法，如同债务的借据。
因此，应知不失如同借据，应知能生此不失法的业如同债务。

།ཇི་ལྟར་བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱ་བཞག་ནས་ནོར་སྤྱད་ཀྱང་ནོར་ བདག་གི་ནོར་ཆུད་ཟ་བར་མི་འགྱུར་བར་དུས་གཞན་གྱི་ཚེ་སྐྱེད་དང་བཅས་པའི་ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་དང་འབྲེལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ལས་ཞིག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་གཞན་གནས་པས་བྱེད་པ་པོ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་དང་མངོན་པར་འབྲེལ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་ བུ་ལོན་གྱི་དཔང་རྒྱས་གཏོང་བ་པོ་ལ་ནོར་བཀུག་ནས་རོར་གྱུར་པ་ནི་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་ཡང་ནོར་འགུགས་པར་མི་ནུས་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཕྱུང་ནས་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་སྟེ་དཔང་རྒྱ་རོར་གྱུར་པ་ལྟར་ཡང་བྱེད་པ་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་འབྲེལ་པར་བྱེད་མི་ནུས་སོ།། ཡང་མདོ་གཞན་ལས་གསུངས་ཤིང་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་སྨྲས་པའི་ཆུད་མི་ཟ་བ་གང་ཡིན་པ། དེ་ནི་ཁམས་ལས་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། འདོད་པ་དང་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བ་ལས་སོ། །དེ་ཡང་རང་བཞིན་ལུང་མ་བསྟན། །ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་དགེ་བ་དང་མི དགེ་བ་ཉིད་ཏུ་བརྡ་མི་སྤྲོད་པའི་ཕྱིར་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་དེ་མི་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྣམས་ལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དགེ་བ་རྣམས་ཀྱི་དགེ་བ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཆད་པ་རྣམས་ལ་དེ་མེད་པར་ འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། སྤོང་བ་སྤང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །བསྒོམས་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཀྱང་མིན་། །ཆུད་མི་ཟ་བ་དེ་སྤོང་བས་སྤང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པ་ཡང་སོ་སོ་སྐྱེ་བའི་ལས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་དུ་འོང་བས་མཐོང་བའི་ ལམ་གྱིས་སོ་སོ་སྐྱེ་བའི་ལས་དག་ཁོ་ན་སྤོང་གི།།ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་དེའི་ལས་སྤངས་ཀྱང་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་སྤོང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། འོན་ཀྱང་དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་ལམ་གྱིས་ཀྱང་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་ཁམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དོན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལས་འཇིག་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བ་མི་འཇིག་ལ། ལས་སྤངས་ཀྱང་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པ། དེ་ཕྱིར་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡིས། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བསྐྱོད་པར་འགྱུར། །ཡང་གལ་ཏེ་ཆུད་མི་ཟ་བ་འདི་ལས་སྤོང་བས་ཏེ་འདོར་བས་སྤོང་བར་འགྱུར་ ལ།ལས་འཕོ་བ་སྟེ་ལས་འཇིག་ཅིང་ལས་གཞན་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པའི་ངོ་བོས་འཇིག་པར་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་སྤོང་བས་སྤང་བ་དང་། །ལས་འཕོ་བ་ཡིས་འཇིག་འགྱུར་ན། །དེ་ལ་ལས་འཇིག་ལ་སོགས་པའི། །སྐྱོན་རྣམས་སུ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ ཏེ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ལས་བཞིན་དུ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱིས་ཆུད་མི་ཟ་བ་སྤོང་ན་ནི།།དེའི་ཚེ་ལས་འཇིག་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ལ། ལས་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་མི་འོང་བ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །མ་བྱས་པའི་ལས་ལས་ འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་རོ།།ལས་དང་འབྲས་བུ་མེད་པར་ལྟ་བའི་ཕྱིར་ལོག་པར་ལྟ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཆུད་མི་ཟ་བས་སྤོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་ལས་འཇིག་པ་ལ་སོགས་པའི་སྐྱོན་རྣམས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལས་འཕོ་བ་ལ་ཡང་སྦྱར་ བར་བྱའོ།།ཁམས་མཚུངས་ལས་ནི་ཆ་མཚུངས་དང་། །ཆ་མི་མཚུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཆ་མཚུངས་པ་ནི་ལས་རིགས་འདྲ་བ་རྣམས་སོ། །ཆ་མི་མཚུངས་པ་ནི་ལས་རིགས་ཐ་དད་པ་རྣམས་ སོ།།ལས་ཆ་མཚུངས་པ་དང་། ཆ་མི་མཚུངས་པ་དེ་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་ནི་འདོད་པ་དང་། གཟུགས་དང་། གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་ཏུ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ་ལས་ཐམས་ཅད་བཤིག་ནས་གཅིག་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ཡང་ཁམས་མཚུངས་ཏེ། ཁམས་མཉམ་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་གྱི། མི་མཚུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་མི་འགྱུར་རོ།

就像立下借据后使用财物，虽然使用了财主的财物也不会损失，在其他时候会连本带息获得财富一样，业虽然已经消失，但由于存在着所谓的不失法，作者将与其因缘的果报必定相连。
又如借据已经损坏，无论债主是否存在，也无法追讨财物一样，不失法也是如此，无论在产生异熟果报后是否存在，就像损坏的借据一样，也无法使作者与异熟果报相连。
又如其他经中所说，我等所说的不失法是什么，它在界中有四种，即欲界、色界、无色界所行和无漏的差别。
它也是自性无记。不失法因为不表示善或不善，所以只是无记。如果不善业的不失法是不善的话，那么离欲贪者就不会有不失法。如果善业的不失法是善的话，那么断善根者就不会有不失法。因此，它的自性是无记。
另外，不是断除所断，也不是修所断。不失法不是以断除而断。圣者也会具有凡夫的业，见道所断只是断除凡夫的业，不失法虽然其业已断，但不是见道所断，然而它也不是修道所断。'也'字的含义是推测即使从界完全超越也是应当断除的意思。
因为如此，业虽然消失但不失法不灭，业虽然已断但不是所断，因此由不失法，业果将被推动。
又如果这个不失法是以断除即舍弃而断，业迁移即业灭而其他业趋向的本性而灭，有什么过失呢？回答：如果以断除而断，以业迁移而灭，则会导致业灭等过失。
如果像凡夫的业一样以见道断除不失法的话，那时业就会灭失，由于业灭失，圣者们的业果异熟可意与不可意就不会是前业的因缘。也会出现未造业却生果的情况。由于否定业果，也会成为邪见。如此承认不失法是以断除而应断的话，就会导致业灭等过失。对于业迁移也应当如此理解。
同界业无论是相似分还是不相似分的一切，在结生的时候，唯一生起。相似分是指同类业。不相似分是指不同类业。这些相似分和不相似分的一切业的不失法，在欲界、色界、无色界结生时，摧毁一切业后唯一生起。而且是同界，即只在相等的界中生起，在不相等的界中则不生起。

།མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་རྣམ་གཉིས་པོ། །ཐམས་ཅད་ལས་དང་ལས་ཀྱི་དེ། །ཐ་དད་པར་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་གནས་པ་ཡིན། ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ནི་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་སྟེ་ཚེ་འདི་ལ་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱེ་བས་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཚུལ་གཉིས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟེ་སེམས་པ་དང་བསམས་པའི་ལས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་ལས་དང་ལས་ཀྱི་ཆུད་མི་ཟ་བ་རེ་རེ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །ཆུད་མི་ཟ བ་དེ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་ཀྱང་སྟེ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ན་གདོན་མི་ཟ་བར་འགག་པ་མ་ཡིན་ལ།ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དཔང་རྒྱ་རོར་གྱུར་པ་ལྟར་ཡང་འབྲས་བུ་འབྱིན་པར་ནི་བྱེད་མི་ནུས་སོ། །དེ་ནི་འབྲས་བུ་འཕོ་བ་དང་། །ཤི་བར་གྱུར་ན་འགག་པར་འགྱུར། །དེ་ཡི་རྣམ་དབྱེ་ཟག་མེད་དང་། །ཟག་དང་བཅས་པར་ ཤེས་པར་བྱ།།དེ་ལ་འབྲས་བུ་འཕོ་བ་ན་འགག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། བསྒོམས་པས་སྤང་བ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་ལྟ་བུའོ། །ཤི་བར་གྱུར་པ་ན། འགག་པ་ནི་ཇི་སྐད་དུ། དེ་ནི་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་ཚེ། །གཅིག་པུ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བསྙད་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་ཟག་ པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ།ཟག་པ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ནི་ཟག་པ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་དེའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ན། སྟོང་པ་ཉིད་དང་ཆད་མེད་དང་། །འཁོར་བ་དང་ནི་རྟག་པ་མིན། །ལས་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས། །སངས་ རྒྱས་ཀྱིས་ནི་བསྟན་པ་ཡིན།།གང་གི་ཕྱིར་ལས་ནི་བྱས་ནས་འགག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་ལ། ལས་རང་བཞིན་གྱིས་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ལས་མི་གནས་པས་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོངས་ སུ་བཟུང་བས་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ཏེ།རྣམ་པར་སྨིན་པ་མེད་ན་ནི་ལས་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །ཆུད་མི་ཟ་བའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་། ས་བོན་གྱི་རྒྱུན་དང་ཆོས་མཐུན་པའི་རྟག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགྲོ་བ་དང་རིགས་དང་སྐྱེ་གནས་དང་། ཁམས་སྣ་ཚོགས་པའི་དབྱེ་བས་ ཕྱེ་བ།འགྲོ་ལྔའི་འཁོར་བ་བཀྲ་བ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་རང་གི་ངོ་བོས་མི་གནས་པར་ཁས་བླངས་པས་རྟག་པར་སྨྲ་བར་ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། ཆུད་མི་ཟ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལས་རྣམས་ཀྱང་ཆུད་མི་ཟ་བ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་འདི་མ་རིག་པ་ཉིད་མ་ལུས་ པ་དང་བྲལ་བས་སད་པར་གྱུར་པ།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྔར་གཞན་གྱིས། གལ་ཏེ་སྨིན་པའི་དུས་བར་དུ། །གནས་ན་ལས་དེ་རྟག་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འགགས་ན་འགགས་གྱུར་པ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ ཕྱོགས་ལ་མི་འཐད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བརྗོད་པའི་བརྟག་པ་ཁོ་ན་རིགས་སོ་ཞེའོ། །འདི་ལ་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། གང་དག་ལས་ཉིད་ཀྱང་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་རྩོད་པ་བྱེད་པ་ཁྱེད་ཅག་ཅིའི་ཕྱིར་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ར་བ་འགྱེལ་གྱིས་དོགས་པས་ཆེས་ཡིད་བྱུང་བར་ གྱུར་ཞིང་དེ་སྲུང་བའི་ངལ་བས་ཚེགས་སུ་འགྱུར་།འདི་ལྟར་གལ་ཏེ་ལས་རང་གི་ངོ་བོས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་རྣམ་པར་མ་སྨིན་གྱི་བར་དུ་གནས་པས་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ལ། འཇིག་པས་ཆད་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པས་ལས་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་གང་ ལས་དཔྱད་པ་འདིར་འགྱུར་བ་དེ་ལ་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།།འདིར། །གང་ཕྱིར་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་སྨྲས་པ། སློབ་དཔོན་གྱིས། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་དེའི་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་དོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ ལས་རང་བཞིན་མེད་པས་མི་སྐྱེ་ན།ཇི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་དེ་སྐད་དུ་གསུངས་ཤེ་ན། བརྗོད་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་ནི། ། གང་ཕྱིར་དེ་ནི་མ་སྐྱེས་པ། །དེ་ཕྱིར་ཆུད་ཟར་མི་འགྱུར་རོ།

现见之法有二种，一切业及业之彼，各别而生起，异熟亦得住。此不失法者，于现见之法即此生中，有漏无漏之分为二种。一切二种方式即思业及思已业之自性业与业之不失各别生起。其不失虽成熟，即成熟时必不灭，虽然存在，如同作证般亦不能生果。
彼于果位转变，及死亡时则灭。彼之差别无漏及，有漏应当知。其中果位转变而灭者，如说：'亦是修所断'。死亡时灭者，如说：'彼于结生时，唯一而生起'。彼亦有漏者之有漏，无漏者之无漏，如是应知彼之差别。
是故现在，空性及不断，轮回与非常，诸业不失法，是为佛所说。由于诸业作已即灭，非自性住，业非自性住故，成为空性。如是业不住亦不成断见，以具足不失故有业果，若无异熟则成断见。由有不失法故，及如种子相续法相应无常故，以趣类、生处、界差别分类，五趣轮回显现亦得成立。
由于承许业以自体不住故亦不成常见，以有不失故诸业不失如是之法，此由离尽无明而觉悟之佛世尊所说，是故前者所说：'若住至熟时，彼业成常法，若灭已灭已，云何能生果'，于我等宗不应理。
是故唯我等所说观察为应理。对此当说，由于业本身亦不应理，故汝等作为果因而争论者，何故如同担心干闼婆城墙倒塌而生厌离，并以守护之劳成为艰辛。如是若业以自体生起，则住至未熟间成常性，以坏灭故成断，然当自性空故业无生时，于所观察者，何有住与灭。
此中说'由业无生'者，论师说'如是无自性故'，由业无自性故无生。若如是业无自性故不生，云何世尊说：'有情诸业，百劫不失，和合时至，必当成熟'？答曰：世尊密意为，由彼无生故，故不成失坏。

།ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདིས་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ལས་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡིན་པར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་དུ་ན། གལ་ཏེ་ལས་ལ་རང་བཞིན་ཡོད། །རྟག པར་འགྱུར་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད།།ལས་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་འགྱུར། །རྟག་ལ་བྱ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས་ལས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་དེ་རྟག་པར་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་ནི་བྱས་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ ཞེ་ན།གང་གི་ཕྱིར་རྟག་ལ་བྱ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་བྱ་བ་མི་འཐད་པས་རྒྱུ་ལ་མི་ལྟོས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་མ་བྱས་པར་འཇིག་རྟེན་ལ་རྣམ་པར་སྨིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ལས་ནི་མ་བྱས་ན། །མ་བྱས་པ་དང་ ཕྲད་འཇིག་འགྱུར།།ཚངས་སྤྱོད་གནས་པ་མ་ཡིན་པའང་། །དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལས་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པའི་འཇིག་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་སྲོག་གཅོད་པའི་ལས་མ་བྱས་པ་དེ་ལ་ཡང་ལས་དེ་མ་བྱས་ཀྱང་ཡོད་པས་འདི་དེ་དང་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར། མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་པའི་འཇིག་པར་འགྱུར་རོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཕྱོགས་དེ་ལ་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་བྱས་པར་ཡོད་པས་ཐམས་ཅད་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་གནས པའི་ཕྱིར་འགའ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་ཉིད་དང་ཡང་། །འགལ་བར་འགྱུར་བ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །བསོད་ནམས་དང་ནི་སྡིག་བྱེད་པའི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་འང་འཐད་མི་འགྱུར། །གང་དག་ཞིང་རྨོ་བ་དང་ཚོང་དང་བ་ལང་འཚོ་བ་ལ་སོགས་པའི་བྱ་ བ་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་རྩོམ་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་མ་བྱས་བཞིན་དུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དོན་མེད་པར་འགྱུར་ལ།བུམ་པ་གྱིས་ཤིག་སྣམ་བུ་ཐོགས་ཤིག་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་དང་ཡང་འགལ་བར་འགྱུར་ཏེ། བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ ནི་བསོད་ནམས་བྱེད་པའོ།།འདི་ནི་སྡིག་པ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་བྱ་བའི་རྣམ་པར་དབྱེ་བར་ཡང་འགྱུར་རོ་། །བསོད་ནམས་དང་སྡིག་པ་བྱེད་པ་གཉིས་པོ་རེ་རེ་ལ་ཡང་མ་བྱས་ཀྱང་བསོད་ནམས་དག་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། དེ་ནི་རྣམ་སྨིན་སྨིན་གྱུར་པ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་སྨིན་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ རང་བཞིན་ཡོད་ན་ནི།།གང་ཕྱིར་ལས་གནས་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ལས་རྣམ་པར་སྨིན་པ་རྣམ་པར་སྨིན་ཟིན་པས་ཀྱང་ཡང་དང་ཡང་དུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་འབྱིན་པར་འགྱུར་ཏེ། །རྣམ་པར་སྨིན་པ་སྨིན་པར་མ་གྱུར་པའི་གནས་སྐབས་ལྟར་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་གལ་ཏེ་ལས་རང་བཞིན་ཡོད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་དང་།གང་གི་ཕྱིར་ལས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པ་དག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་། །གང་གི་ཕྱིར་ལས་རང་བཞིན་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ ཁོ་བོ་ཅག་དེ་སྐད་དུ་རྣམ་པར་འཆད་པ་དག་ལ་རྟག་པ་དང་།ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ་དེའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་རྒྱུ་མེད་དེ། རུས་སྦལ་གྱི་སྤུའི་གོས་བཞིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་རྒྱུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཡང་ ཡིན་ཏེ།མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།

如是说，因此以此理对我等并非造作损害。所谓'业无自性'，应当如是决定了知。否则，若业有自性，必定成为常住，业非所作，以常无作用故。若业由自性而有，则无疑成为常住，因为自性无有变异。因此业即成为非所作。为何？以常无作用故。所谓常者，即是已有，凡已有者即不应有作用，故不待因。因此善不善业未作即于世间成熟。因此，若业非所作，则遇未作而灭，清净梵行住亦成过失。若业成为非所作，则于彼时遇未作而灭，即于未作杀生业者，虽未作业亦有，由此与彼相连故，成为遇未作而灭。非梵行住亦成于此分。为何？因于住清净梵行者亦有未作非梵行，故一切住于非梵行，因此无人得涅槃。
复次，一切世俗名言皆相违，无疑成过。福德与作罪，差别亦不成。凡耕种、经商、放牧等为果实而作之事，彼等一切虽未作而有故成无义，'取瓶''持衣'等如是等世间名言一切亦成相违，以瓶等一切皆有故。'此作福德''此作罪业'如是差别亦不成。于福德作罪二者各自亦虽未作而有福德故。
复次，彼已成熟异熟，复再成熟。若有自性者，以业住故。业异熟已熟亦将再再出生异熟，以如未成熟异熟时自性未失故。因此若如是认为业有自性，即有自性，以业安住故，无疑将成如前所说过失。因此业无自性。以业无自性故，于我等如是宣说者不成常见断见过失。此中有说：业实由自性而有，以有其因故。此中若非有者则无因，如龟毛衣。业因烦恼等是有，以'无明缘行，取缘有'而说故。因此业实是有。当说：此不应理。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་གང་གི་ཕྱིར། ལས་འདི་ཉོན་མོངས་བདག་ཉིད་ལ། །ཉོན་མོངས་དེ་དག་ཡང་དག་མིན། ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མིན། །ལས་ནི་ཡང་དག་ཇི་ལྟར་ཡིན། །འདིར་ལས་འདི་ཉོན་མོངས་པའི་བདག་ཉིད་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གང་དག་སྡུག་དང་མི་སྡུག་དང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་རྟེན་འབྱུང་བ། །དེ་དག་རང་བཞིན་ལས མེད་དེ།།དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མེད། །ཅེས་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ན། དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ལས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་དག་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ལས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གི་འབྲས་བུ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་ཡིན་ལ། གང་གི་འབྲས་བུ་དམིགས་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལ་སོགས་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མ མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ཡོད་ན་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ནི། །ལུས་རྣམས་ཀྱི་ནི་རྐྱེན་དུ་བསྟན། །གལ་ཏེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ། ། དེ་སྟོང་ལུས་ལ་ཇི་ལྟར་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་སྟོང་པ་དེ་ལྟར་ནི་བསྟན་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་གང་གི་ཚེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ལུས་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བརྗོད་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང གི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་སྔར་གྲུབ་ཟིན་པ་དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྷག་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ལས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་འབྲས་ བུ་ཟ་བ་པོ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན། ནམ་མཁའི་ཨ་མྲའི་ཤིང་ཐོག་བཞིན་ནོ། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སྐྱེ་བོ་གང་། །སྲེད་ལྡན་དེ་ནི་ཟ་བ་པོ། །དེ་ཡང་བྱེད་ལས་གཞན་མིན་ཞིང་། དེ་ཉིད་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་མི་ཤེས་པ་ དང་།མུན་པ་དང་རྨོངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པ་ནི་གཡོགས་པའོ། །འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་ཡང་དང་ཡང་དུ་སྐྱེ་བས་ན་སྐྱེ་བ་སྟེ། སེམས་ཅན་དང་། གང་ཟག་དང་། སྲོག་ཆགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ། །སྲེད་པ་དང་འདོད་ཆགས་དང་ ཆགས་པ་དང་རྣམ་པར་ཆགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་སྒྲ་ནི་རྣམ་གྲངས་དག་གོ།།ལྡན་པ་ནི་འཆིང་བའོ། །སྲིད་པའི་འཆིང་བ་འདི་ལ་ཡོད་པས་ན་སྲེད་ལྡན་ཏེ། །སྲེད་པའི་འཆིང་བ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། མ་རིག་བསྒྲིབས་པའི་སེམས་ཅན་དག། སྲེད་པའི་ཀུན་དུ་སྦྱོར་བ་ ཅན།།ཞེས་གསུངས་སོ། །འོན་ཀྱང་སྡིག་པའི་ལས་འདི་ནི་རང་གིས་བྱས་པ་ཡིན་ལ། འདིའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་སོ་སོར་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན་དེ་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུའི་ཟ་བ་པོའོ། །དེ་ཡང་བྱེད་པ་པོ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ལས་ཉིད་ཡོད་ན་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་དང་། འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།

为什么呢？因为这业是烦恼的本性，而那些烦恼不是真实的。如果烦恼不是真实的，业怎么会是真实的呢？
在此，这业是烦恼的本性，即是由烦恼所引起的，而那些烦恼也不是真实存在的。
如将要解释的：'凡是依于喜欢、不喜欢和颠倒而生起的，那些从自性上是不存在的，因此烦恼不是真实存在的。'
因此，如此这些烦恼不是真实的，那么，由它们所引起的业怎么会是真实的呢？所以，业不是由自性而存在的。
在此有人说：业和烦恼是确实存在的，因为它们的果报存在。在此，业和烦恼的果报即是所谓的身体是可以观察到的，凡是其果报可以观察到的就是存在的，因为不存在的东西如空中之花等的果报是看不到的。
应当回答：如果它们的果报即所谓的身体存在的话，那么业和烦恼也应当存在，但实际并不存在，为了说明这一点，经中说：'业和烦恼被说为是诸身体的缘。如果业和烦恼是空性的，怎么能说有身体呢？'
业和烦恼如何是空性的，这已经说明了。因此，当业和烦恼本身都不存在时，对于它们的果报即诸身体不存在这一点还有什么可说的呢？因为它们不存在这一点已经在前面证实了，所以认为对此再没有任何需要说明的了。
在此有人说：业是由自性而存在的，因为有受用其果报者存在。不存在之物的果报受用者是不存在的，比如空中芒果树的果实一样。业的果报受用者是存在的，如经中说：'为无明所蒙蔽的众生，具有贪爱的即是受用者。他不异于作者，也不是他本身。'
其中，无明、不知、黑暗、愚痴是同义词。被无明所蒙蔽即是被遮蔽。因为在五道轮回中反复出生，所以称为众生；有情、补特伽罗、生命是它的同义词。贪爱、贪欲、执著、遍执著等词是同义词。
具有即是束缚。因为有此有之束缚，所以称为具贪爱者，即是被贪爱所束缚的意思。如经中所说：'为无明所蒙蔽的众生，具有贪爱的结缚。'
然而，如经中说：'这罪业是自己所造，其异熟果报必须自己亲身体验。'由此可知，他是业果的受用者。他既不异于作者，也不是作者本身，因为不能说是同一或相异。
因此，你说因为有果报受用者存在而业存在的观点是不成立的。对此应当回答：如果业本身存在，那么业的作者和果报的受用者也应当存在，但实际并不存在。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ནི་ལས་འདི་ནི། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། །རྐྱེན་མིན་ལས་བྱུང་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ཕྱིར་བྱེད་པ་པོ་ཡང་མེད། །གལ་ཏེ་ལས་དང་བྱེད་མེད་ན། །ལས་སྐྱེས་འབྲས་བུ་ག་ལ་ཡོད། །ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་ཡོད་མིན་ན། །ཟ་བ་པོ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །གལ་ཏེ་ལས་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་རྐྱེན ལས་བྱུང་བའམ།རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བར་འདོད་ན་ནི། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། རྐྱེན་བརྟག་པར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ། རྒྱུ་མེད་པ་ཡིན་ན་ནི་དེ་ཡང་། རྒྱུ་མེད་ན་ནི་འབྲས་བུ་དང་། རྒྱུ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པས་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པ་ལས་རྒྱས་པར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ལས་འདི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་བའམ། རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་འདིའི་བྱེད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ ཚེ་ལས་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་པ་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་འབྲས་བུ་ཟ་བ་པོ་ཡོད་པར་ཡང་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཁོ་ནའོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་ བཞིན་མེད་པར་རྣམ་པར་གཞག་ན།འོ་ན་ནི་གང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་གིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ནི་རང་ཉིད་ཀྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚུལ་འདིས་བསལ་བར་འགྱུར་ལ། ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སྐུར་པ་བཏབ་པའི་ཕྱིར་ན་ཁྱོད་མེད་པ་པ་ གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་མེད་པ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ཡོད་པ་དང་མེད་པ་གཉིས་སུ་སྨྲ་བ་བཀག་ནས་གཉིས་མེད་པའི་ལམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བ་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་ མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་དག་རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་བྱ་བ་བྱེད་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་པོ་ན་འདུག་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བ་མ་མཐོང་ བའི་ཕྱིར་དང་།རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བྱ་བ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་གྱུར་པ་དག་ཁོ་ན་འཇིག་རྟེན་ན་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པར་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་དོན་འདི་ནི་དཔེ་ཆེས་གསལ་བ་འདི་ལས་ངེས་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་སྟོན་པས་སྤྲུལ་ པ་ནི།།རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་ཚོགས་ཀྱིས་སྤྲུལ་ཞིང་། །སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་སྤྲུལ་པ་ན་། །སླར་ཡང་གཞན་ནི་སྤྲུལ་པ་ལྟར། །འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན། །སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྫུ་འཕྲུལ་ཕུན་ཚོགས་ཏེ། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མཐུས་སྤྲུལ་པ་སྤྲུལ་ལ། སྤྲུལ་པ་དེ་ཡང་སྟེ་གང་སངས་རྒྱས་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པ་དེ་སླར་ཡང་སྟེ་ཕྱིས་གཞན་ཏེ་སྤྲུལ་པ་གཞན་པོ་སྤྲུལ་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་སྤྲུལ་པ་གང་ཞིག་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པ་པོ་དེ་ནི་སྟོང་ཞིང་རང་བཞིན་མེད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཡང་གང་ཞིག་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པའི་སྤྲུལ་པ་གཞན་ གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྟོང་ཞིང་རང་བཞིན་མེད་པ་སྟེ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །ཇི་ལྟར་དེར་རང་བཞིན་མེད་པ་རྣམས་ལ་རང་བཞིན་མེད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་ཉིད་དང་ལས་དང་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོའི་བརྗོད་པར་འགྱུར་བ། དེ་བཞིན་བྱེད་པོ་དེས་ལས་གང་། །བྱས་ པའང་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན།།དཔེར་ན་སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་གཞན་ཞིག། སྤྲུལ་པ་མཛད་པ་དེ་བཞིན་ནོ།

怎么说呢？因为这个业，不是从缘而生，也不是从非缘而生，所以也没有作者。如果没有业和作者，哪里会有从业而生的果？如果没有果，哪里会有受用者？
假如有所谓的业存在，那它应该是从缘而生，或者从非缘而生。首先，如果认为是从缘而生，这是不合理的，因为在观察缘时已经说明了。如果是从非缘而生，即无因而生，这也在'无因则无果和因'等中，在观察作者和业时已经详细说明了。
因为如此，这个业既不是从缘而生，也不是从非缘而生，所以这个业的作者也是不存在的。当这样业和作者都不存在时，从业而生的果怎么会存在呢？如果果不存在，受用果的人又怎么会存在呢？应当知道这一切都是无自性的。
这里有人说：如果你这样安立诸法无自性，那么世尊所说'自作业的异熟果必须自己感受'这些话都将被这种说法否定，而且因为否定业果，你就成了断见者。
回答说：我们不是断见者，我们是遮除有无二边之说，显明无二之道，通向涅槃之城。我们也不是说业、作者和果等不存在，而是安立它们无自性。如果认为无自性的事物不能有作用，因此还是有过失，这也是不对的，因为有自性的事物反而看不到作用，只有在无自性的事物上才看到作用。
比如，世间上只有无自性的瓶子等才被观察到能够执行自己的作用。此外，这个道理应当从这个更加明显的比喻来确定：
如同导师以殊胜神通，变化出化身，而那个化身又再次变化出其他化身。
譬如，导师佛陀世尊以殊胜神通，即以神通力变化出化身，而那个化身，即佛陀世尊所变化的化身，又再次即之后变化出其他化身。
其中，能变化出其他化身的那个化身是空无自性的，意思是离于如来的自性。而由化身所变化的其他化身也是空无自性的，这是词义。
就像在那里无自性的事物能够执行无自性的作用，并且可以说有业、作用和作者一样。如同作者所作的业，也如幻化一般。就像化身变化出其他化身一样。

།འདིར་ལས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྲུལ་པའི་རྣམ་པ་བཞིན་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་བྱེད་པ་པོ་དེས་ལས་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱེད་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན། སྤྲུལ་པས་སྤྲུལ་པ་གཞན་སྤྲུལ་པ་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དབུ་མ་པ་གཉིས་སུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་ག་ལ་ཡོད། ཇི་སྐད་དུ། གང་ཚེ་བདེ་གཤེགས་གཏམ་རྣམས་སྟོན་པ་ན། །མགོན་པོ་སྲང་བཞུད་མི་ལ་ཐུགས་བརྩེའི་ཕྱིར། །རྒྱལ་ བས་དེར་ནི་སྤྲུལ་པ་རྣམ་སྤྲུལ་ཏེ།།དེ་དག་ལ་ཡང་སངས་རྒྱས་ཆོས་བཟང་སྟོན། །སྲོག་ཆགས་བརྒྱ་སྟོང་དག་གིས་དེ་ཐོས་ནས། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་མཆོག་ལ་སྨོན་ལམ་འདེབས། །ནམ་བདག་འདི་འདྲའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་སྙམ་སྟེ། །བསམ་པ་མཁྱེན་པས་རྒྱལ་ བས་དེ་ལུང་སྟོན།།གང་གིས་རྒྱལ་བ་མི་དབང་སྤྱན་དྲངས་པ། །དེ་ཡི་སྦྱིན་པ་མུ་མཐའ་མེད་འགྱུར་ཏེ། །རྙེད་མཆོག་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་དེ་རྙེད་ཅེས། །ལ་ལ་དག་ནི་དེ་ལ་མོས་པ་བསྐྱེད། །ཅེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འདུལ་བ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྡིག་ པ་ཅན་གྱི་དགེ་སློང་མི་མཐུན་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ལ།དེའི་ཚིག་གིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་ལ་རྣམ་པར་དག་པར་ཁས་འཆེས་པ་དང་འགྲོགས་པར་ཡང་བཅས་སོ་ཞེས་འདོན་ཏོ། །དེ་ལ་སྤྲུལ་པའི་དཔེས་རང་བཞིན་མེད་པར་ལྟ་བ་འཐད་པའི་ངོ་བོ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། གཞན་ཡང་དཔེ་ འདི་དག་གིས་ཀྱང་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་གསལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉོན་མོངས་ལས་དང་ལུས་རྣམས་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་འབྲས་བུ་དག། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ནི་ འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དག་སྟེ།སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་དག་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལས་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བ་དག་གོ། །ལུས་ནི་ཁོག་པ་དག་གོ། །བྱེད་པ་པོ་ནི་བདག་རྣམས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་དང་བདག་པོ་དང་རྒྱུ་མཐུན་པ་རྣམས་ ཏེ།ཉོན་མོངས་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་དེ་དག་ནི་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྣམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁས་མ་བླངས་པས་དབུ་མ་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བ་གཉིས་སུ་ཐལ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་ པར་བྱའོ།།ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་བ་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་དེར་བརྩད་པ་ངན་པ་ལྷག་མའི་བརྒལ་བ་དང་ལན་དག་ནི་རྒྱས་པར་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ངེས་པར་བྱའོ། །འདིར་སྤྲུལ་པའི་དགེ་སློང་གཉིས་ཀྱིས་དགེ་སློང་དམིགས་པ་པ་ལྔ་བརྒྱ་བཏུལ་བ་འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་བརྩེགས་ པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་དཔེར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ལས་དང་འབྲས་བུ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་བདུན་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ དང་།ལས་དག་དང་། ལུས་རྣམས་དང་། བྱེད་པ་པོ་དག་དང་། འབྲས་བུ་རྣམས་ཏེ། འདི་དག་ཐམས་ཅད་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལྟར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མ་ཡིན་བཞིན་དུ། བྱིས་པ་རྣམས་ལ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་པར་སྣང་བ་ཡིན་ན། ཡང་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ ཉིད་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་ལ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡིན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མ་དམིགས་པས་ན་། ནང་དང་ཕྱི་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་བདག་གིར་འཛིན་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཟད་པ་འདི་ནི་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པ་ནི། ཉོན་མོངས་ སྐྱོན་རྣམས་མ་ལུས་འཇིག་ཚོགས་ལ།།ལྟ་ལས་བྱུང་བར་བློ་ཡིས་མཐོང་འགྱུར་ཞིང་། །བདག་ནི་འདི་ཡི་ཡུལ་དུ་རྟོགས་བྱས་ནས། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་བདག་ནི་འགོག་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་རྒྱས་པར་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ།

此处作业的作者如同幻化的形象一般，本性是空的，由本性空的作者所做的任何一些事业也是本性空的，比如，应当了知如同幻化出的幻化物再幻化其他幻化物一样。因此中观宗无二说者们怎么会有邪见呢？如同所说：'当善逝宣说教言时，怙主为怜悯路人故，如来于彼幻化幻身，对彼等也宣说佛法。百千众生闻此之后，发愿证得佛陀胜智，愿我何时得此智慧，遍知心意佛为授记。若人迎请佛王至，彼之布施无边际，获得最胜不思议，有些于此生信解。'如是广说。戒律中也说：'世尊幻化一个恶性不调的比丘，以其言语也制定了与具戒清净者共处的规定。'
对此不仅仅是以幻化的比喻说明无自性见解合理的本质，而且为了显示以其他这些比喻也能清楚了知诸法无自性，所以说：'烦恼业与诸身体，作者以及诸果报，如同乾闼婆城市，阳焰梦境亦复然。'
其中烦恼是贪欲等，因为令有情心相续烦恼。业是善业、不善业和不动业。身是身躯。作者是诸我。果报是异熟果、增上果和等流果。应当了知烦恼等这些义如同乾闼婆城市等相无自性。因此应当了知，由于不承认诸法的自性，唯有中观宗者不会落入常见和断见二边。
对于业果关系的详细探讨中其余恶劣诘难的辩论与答复，应当从《入中论》中详细确定。此处应当完整举例《圣宝积经》中所说的两位幻化比丘调伏五百执著比丘的公案。
这是由月称论师所造《明句论》中《观业果品第十七》的注释。
此处有人说：如果烦恼们、诸业、诸身、作者们和诸果报，这一切都不是真实，而是如同乾闼婆城市等一样，虽非真实却显现为真实相于诸凡夫，那么此处何者是真实？又如何趣入真实？应当说明：由于未见内外诸法，故此处真实性即是一切种类的内外我执和我所执完全灭尽。对于趣入真实，应当从《入中论》中广泛寻求'一切烦恼过患皆，从我见生智能见，了知我为此境已，瑜伽师即断我执'等内容。

།འདིར་ནི་གནས་པའི་ ཕྱོགས་ཙམ་ཉིད་བཤད་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འདོད་ཅིང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱོན་མ་ལུས་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འདོད་པ་ནི། འཁོར་བ་འདི་ཅིའི་རྩ་བ་ཅན་ཡིན་ཞེས་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་ལ། དེ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་རྟོག་པ་ན། འཁོར་བ་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ རྩ་བ་ཅན་ཉིད་དུ་མཐོང་ཞིང་བདག་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེའི་དམིགས་པ་ཡིན་པར་མཐོང་ལ་བདག་མ་དམིགས་པས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་སྤོང་ཞིང་།དེ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱོན་མ་ལུས་པ་ལྡོག་པར་མཐོང་བས། གང་ཞིག་བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ ཞིག་ཅེས་ཆེས་ཐོག་མར་བདག་ཁོ་ན་ལ་ཉེ་བར་རྟོགས་པར་བྱའོ་།།བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་དེ་ཡང་བརྟགས་པ་ན་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ནམ། ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། དེ་ལ་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་དང་།མདོར་བསྡུས་ནས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར། གཅིག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱོགས་གཉིས་བཀག་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དགག་པར་བརྩམ་པར་བཞེད་ན་། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན།།ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཡང་གཞན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་དང་། མེ་དང་བུད་ཤིང་བརྟག་པར་ཕྱོགས་ལྔ་ཉེ་བར་བཀོད་ལ། འདིར་ནི་ཕྱོགས་གཉིས་ཉིད་ཡིན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ ཕྱིར།དེ་དག་ཏུ་ཕྱོགས་ལྔ་བསྟན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གཞན་དུ་བསྟན་པས་ཡང་འདིར་མ་བསྟན་ཏེ། མདོར་བསྡུས་ནས་ཕྱོགས་གཉིས་ཤིག་ཉེ་བར་བཀོད་དེ་དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི་དེས་ན་སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་ཏེ་བདག་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བདག་ནི་དེ་ལྟར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ་ཉེས་པ་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟར། མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་མིན་ཏེ། །འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུའང་འགྱུར། །ཞེས་ བྱ་བ་དང་།དེ་བཞིན་དུ། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་མ་ཡིན། །དེ་བྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡིན། །ཉེ་བར་བླང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་ཕྱོགས་འདི་ནི། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་བདག་ན་དེ་ཕྱིར་དེ། །མང་བས་བདག་དེ་དག་ཀྱང་ མང་པོར་འགྱུར།།བདག་ནི་རྫས་སུ་འགྱུར་ཞིང་དེར་ལྟ་བ། །རྫས་ལ་འཇུག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མི་འགྱུར། །མྱ་ངན་འདས་ཚེ་ངེས་པར་བདག་ཆད་འགྱུར། །མྱ་ངན་འདས་སྔོན་སྐད་ཅིག་དག་ལ་ནི། །སྐྱེ་འཇིག་བྱེད་པོ་མེད་པས་འབྲས་མེད་ཉིད། །གཞན་གྱིས་བསགས་ལས་ གཞན་གྱིས་ཟ་བར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་རྒྱས་པར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་བྱས་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ནི་སྤྲོས་པ་རྒྱས་པར་མི་བརྩམ་མོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་བདག་མ་ཡིན་ནོ། །ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །གལ་ཏེ་ ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར།ཇི་ལྟར་བ་གླང་ལས་གཞན་པའི་རྟ་བ་གླང་གི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་ཀྱང་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་རྟོག་པ་ན། ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཕུང་པོ་དག་ནི་འདུས་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་མ་གྱུར་པས་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེས་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རམ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག གམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལྟར།།བདག་ཏུ་བརྗོད་པ་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ལ། བདག་ཏུ་འཛིན་པའི་ཡུལ་དེ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་དུ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་ནི་དོན་གཞན་ཡིན་ནོ།

在此仅说明所住之方向，此处瑜伽师欲入真实，欲完全断除一切烦恼过失，如是思维'此轮回以何为根本'，当如是思维时，见轮回以萨迦耶见为根本，见我是萨迦耶见之所缘，由不缘我故断除萨迦耶见，由断除彼故见一切烦恼过失皆得遮止，故首先应当观察执我之境即所谓我是何物。
观察彼执我之境时，或为蕴之自性，或异于蕴。其中所依能依及具有彼等诸方面皆摄于一性与异性之方面中，又因欲略说故，以遮破一性与异性二方面而欲开始破我，故说：'若蕴即是我，则成有生灭，若异于诸蕴，则无蕴相故。'
复次，如来观察品及火与薪观察品中安立五方面，此中何故唯有二方面？当说：由于彼等处已说五方面故，于他处已说故此处不说，略说而安立二方面。其中若计蕴即是我，则我成有生灭，以诸蕴依于生灭故。我亦非如是许，以将有众多过失故。
如是：'非从无生有，此成有过失，我将成所作，生将无因故。'又如是：'取蕴非是我，彼有生灭故，取者如何能，即是所取蕴？'如将解说。
复次此方面：'若蕴是我故彼，由多故我亦成多，我成实体见彼性，入于实体故非颠倒，涅槃时必定断我，涅槃前诸刹那中，无作者故无果报，他所积业他受故。'如是等入中论中广为观察，应当了知，此处不广分别。如是首先蕴非我。异于蕴亦不应理。
若异于诸蕴则无蕴相，如异于牛之马非有牛相，如是若计我异于蕴，则无蕴相。其中诸蕴以是有为故，有生住灭相。其中我若无蕴相则不具生住灭，若如是者，以非有故，或以是无为故，如空花或涅槃，我之诠说不可得，亦不应是执我之境。是故我异于蕴亦不应理。就某一方面而言，此是异义。

།གལ་ཏེ་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་ན་དེ་ཕུང་པོ་མ་ ཡིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དུ་འགྱུར་ཏེ།ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་སུ་རུང་བ་དང་། ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། མཚན་མར་འཛིན་པ་དང་། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དང་ཡུལ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ན། བདག་ནི་གཟུགས་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་དག་ལས་ཐ་ དད་པར་འདོད་པ་ན་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པར་འགྱུར་ལ།མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པ་ནི་གཟུགས་ལས་སེམས་ལྟར་གཟུང་བར་འགྱུར་ན། འཛིན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་མུ་སྟེགས་པ་དག་གིས་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ རྟོགས་ཤིང་།དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་ཐ་དད་པར་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ནམ། །དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདི་ནི་དེ་དག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མུ་སྟེགས་པ་དག་བདག་གི་མཚན་ཉིད་ཐ་དད་པར་སྨྲ་བ་དེ་ལྟར་ནི། ཟ་པོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག། ཡོན་ཏན་བྱ་མེད་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། དེ་དབྱེ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་རྣམས་ལུགས་ནི་ཐ་དད་འགྱུར། །ཞེས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མུ་སྟེགས་པ་དག་བདག་ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པ་དེའི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་བདེན་མོད་ཀྱི། དེ་དག་བདག་རང་གི་ངོ་བོས་དམིགས་ནས དེའི་མཚན་ཉིད་སྨྲ་བ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་རྟོགས་པར་སྐྲག་པས་བདག་མིང་ཙམ་ཞིག་ཏུ་མ་རྟོགས་ཤིང་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལས་ཀྱང་ཉམས་ཏེ་། ལོག་པར་རྟོག་པ་འབའ་ཞིག་གི་སྒོ་ནས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལྟར་ སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བསླུས་པས་བདག་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་ལ།དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་ཏུ་བདག་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་གྲུབ་པ་ཡིན་པར་གསུངས་པ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་དེ་དག་གི་དགག་པ་མཛད་པ་ཉིད་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་བརྟེན་ནས་སུ། །རང་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་སྣང་མོད་ཀྱི། །དེ་ནི་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ན། །ཅུང་ཟད་ཀྱང་ནི་ཡོད་མིན་པ། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་རྣམས་བརྟེན་ནས། །ངར་འཛིན་པ་ནི་དམིགས་པར་འགྱུར། །རང་གི་བཞིན་གྱི་གཟུགས་བརྙན་བཞིན། །ཡང་དག་ཏུ་ན་དེ་འགའ་འང་ མེད།།ཇི་ལྟར་མེ་ལོང་མ་བརྟེན་པར། །རང་བཞིན་གཟུགས་བརྙན་མི་སྣང་ལྟར། །ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར། །ངར་འཛིན་པ་ལང་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འབད་པ་མི་བརྩམ་མོ། །བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་མ་རིག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ དང་ལྡན་པ་རྣམས་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་གཞིར་གྱུར་པ་ནི།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་འདི་གང་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བ་འདི་ཅི་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་ཡོད་པ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞིག་ཅེས་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་དཔྱད་པ་ན་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་དམིགས་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ལ།བདག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །བདག་གི་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །བདག་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དངོས་པོ་བདག་གི་བ་ཡང་ཤིན་ཏུ་ཆེས་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། ཇི་ལྟར་ཤིང་རྟ་ཚིག་ན་དེའི་ཡན་ལག་ཀྱང་ཚིག་པས་མི་དམིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་རྣལ་འབྱོར་པ་དག་གིས་གང་གི་ཚེ་བདག་གི་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་ཕུང་པོའི་དངོས་པོ་བདག་གི་བ་ཡང་བདག་མེད་པར་ངེས་པར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ། ངར་འཛིན་ལས་བྱུང་ཕུང་པོ་རྣམས། ། ངར་འཛིན་དེ་ནི་དོན་དུ་བརྫུན། །གང་གི་ས་བོན་བརྫུན་པ་དེའི་། །སྐྱེ་བ་བདེན་པ་ག་ལ་ཞིག། ཕུང་པོ་དེ་ལྟར་མི་བདེན་པར། །མཐོང་ནས་ངར་འཛིན་སྤོང་བར་འགྱུར། །ངར་འཛིན་པ་དག་སྤངས་ནས་ནི། །ཕྱིས་ནི་ཕུང་པོ་འབྱུང་མི་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ།

如果我是异于蕴的，就会成为非蕴的特征。五蕴是具有色法、感受、执取相、造作、了别境的特征，而我如同识异于色一样，认为异于诸蕴时就会成立异相，若成立异相则如同心异于色一样可以被执取，但实际并非能执取。因此，异于蕴也是不存在的。
如果外道们了知我异于蕴，并说其特征也是异的，那么这个方法对他们就不能破斥。如同外道们所说我的特征是异的那样：'能食者、常、实、非作者的我，具功德、无作用，是外道们所计度。依据些微差别，外道们的宗派成为不同。'如《入中论》中所说。
应当回答说：外道们说我异于蕴及其特征虽然是真实的，但他们并非是通过自性而观察到我后说其特征，那又是什么呢？由于不了解依缘假立的真实义而恐惧，不了知我仅是名称，也失坏了世俗谛，仅仅通过邪分别的方式，被相似的推理所迷惑而遍计我，并说其特征。在观察业与作者等中说我与取蕴二者是互相观待而成立时，即是在世俗谛中也破斥了他们。
如同依靠镜子，自性影像虽然显现，但在胜义中，丝毫也不存在。同样依靠诸蕴，我执得以显现。如同自性影像，在胜义中毫无所有。如同不依靠镜子，自性影像不显现一样，不依靠诸蕴，我执也是如此。
因此也不必为了说明这点而发起精进。对于不了解依缘假立、具有无明颠倒的人们，作为我执所缘的基础，即是这五蕴，显现为所取的这些，是否具有蕴的特征？还是不具有蕴的特征？这是希求解脱者所观察的。
在一切方面观察时，希求解脱者们未能观察到，因此对于他们来说：我体若不存在，我所怎能存在？由于未观察到我，所以安立我的因——五蕴实体的我所也更加不可得。
如同车子烧毁时，其支分也因烧毁而不可得，同样当瑜伽师了知我无我时，蕴的实体我所也必定了知为无我。如说：'我执所生诸蕴，彼我执实虚妄，种子既是虚妄，其生怎能真实？如是见蕴不实，则能断除我执，断除我执之后，后不复生诸蕴。'

།ཇི་ལྟར་ཉི་མ་སོ་གའི་ཟླ་བ་ཐ་མ་དང འཚམ་པ།ནམ་མཁའ་སྤྲིན་དང་བྲལ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ཕྱོགས་གནོན་པར་བྱེད་ཅིང་ཅུང་ཟད་ནུར་བར་གྱུར་པའི་འོད་ཟེར་མེ་ཆེས་གསལ་བའི་མེ་སྟག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་འདྲ་བ། སའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཆེས་ཇེ་རྩུབ་ཏུ་གྱུར་པ་གདུང་བར་བྱེད་པ་ལྷུར་ལེན་པ་དག་ལ་བརྟེན་ཞིང་ས་ཕྱོགས་ཆེས་ཇེ་རྩུབ་ཏུ་ གྱུར་པ་དང་ཕྲད་དེ།མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་ལྟོས་ནས་ཆུ་དང་འདྲ་བའི་སྨིག་རྒྱུ་དག་དམིགས་པས་སྐྱེ་བོ་ཡུལ་ཐག་རིང་བ་ན་གནས་པ་རྣམས་ལ་ཤེས་པ་ཆུ་ཤིན་ཏུ་དང་བའི་རྣམ་པ་ཅན་སྐྱེ་བར་བྱེད་ཀྱི། དེ་དང་ཉེ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ལ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་། མ་རིག་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ དང་ལྡན་པས་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་བདག་དང་བདག་གི་བའི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་ལས་རྒྱང་རིང་དུ་གནས་པ་རྣམས་ལ།བདེན་པར་སྣང་བ་བདག་དང་ཕུང་པོར་སྒྲོ་བཏགས་པ་བརྫུན་པའི་དོན་འདི་ཉིད་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་དང་ཉེ་བར་གནས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྣང་ངོ་། །ཇི་སྐད་དུ། ཐག་རིང་ནས་ནི་མཐོང་བའི་གཟུགས། །ཉེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་གསལ་བར་མཐོང་། །སྨིག་རྒྱུ་གལ་ཏེ་ཆུ་ཡིན་ནོ་། །ཉེ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཅིས་མི་མཐོང་། །ཇི་ལྟར་རིང་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། །འཇིག་རྟེན་འདི་ནི་ཡང་དག་མཐོང་། །དེ་ལྟར་དེ་དང་ཉེ་རྣམས་ཀྱིས། །མི་མཐོང་མཚན་མེད་སྨིག་རྒྱུ་བཞིན། ། ཇི་ལྟར་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་འདྲ་བ། །ཆུ་མིན་དོང་དུ་མ་ཡིན་པ། །དེ་བཞིན་ཕུང་པོ་བདག་འདྲ་བ། །དེ་དག་བདག་མིན་དོན་དུ་མིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །བདག་དང་བདག་གི་མ་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དོན་དམ་མ་མཐོང་བ་དང་ཉེ་བའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ངེས་པར། བདག་དང་བདག་གི་ཞི་བའི་ཕྱིར། །ངར འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་འགྱུར།།བདག་ལ་ཕན་པ་ནི་བདག་གི་སྟེ། བདག་གི་བའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །བདག་སྟེ་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པའི་ཡུལ་བདག་གི་བ་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཞི་བ་སྟེ། མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་བ་ ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་དེ་ལྟར་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར་བ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེ་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་ཡོད་ན་བདག་དང་ཕུང་པོ་ཡང་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་གང་། །དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ངར་འཛིན་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་པར། །གང་གིས་མཐོང་བས་མི་མཐོང་ངོ་། །བདག་དང་ཕུང་པོ་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་དམིགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡིན་དང་། གང་ཞིག་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་འགྱུར བདག་ལས་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་གཞན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།གང་གིས་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་མཐོང་ངོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ནང་གི་བདག་ཉིད་སྟོང་ པར་ལྟོས།།ཕྱི་རོལ་གྱུར་པའང་སྟོང་པར་ལྟོས། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་བྱེད་པ། །དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། །གང་དག་ཞི་ཞིང་རབ་ཞིའི་ཆོས་སེམས་པའི། །བྱིས་པ་དེ་དག་ལམ་ངན་ཞུགས་པ་ཡིན། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་པ་ཡི་གེ་མེད་པ་ཡིན། །དེ་དག་ཡི་གེ་མེད་ པར་ཡི་གེས་བསྟན།།གང་དག་ཞི་ཞིང་རབ་ཞིའི་ཆོས་སེམས་པའི། །སེམས་པ་དེ་ཡང་ནམ་ཡང་འབྱུང་མ་ཡིན། །སྤྲོས་ཀུན་སེམས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་བསམ་ཡས་ཤེས་པར་གྱིས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཕུང་པའི་རང་བཞིན་དབེན་ཞིང་སྟོང་པ་ ཉིད།།བྱང་ཆུབ་རང་བཞིན་དབེན་ཞིང་སྟོང་པ་ཉིད། །གང་སྤྱོད་དེ་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པ་སྟེ། །ཡེ་ཤེས་ལྡན་པས་ཤེས་ཀྱི་བྱིས་པས་མིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ཉིད་དག་ལ། །བདག་དང་བདག་གི་སྙམ་ཟད་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་འགག་འགྱུར་ ཞིང་།།དེ་ཟད་པས་ན་སྐྱེ་བ་ཟད། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་ནོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་ཀུན་འབྱུང་བ་ཅན་ནོ།

就像夏季最后一个月的太阳，与清澈无云的天空相配，压制着四方，其光芒略微倾斜，如同巨大而明亮的火花，使大地变得愈发粗糙，专注于制造炙热，与愈发粗糙的地面相遇。由于颠倒见，远处的人们看到如水般的蜃景时，会生起清澈水的认知，而靠近的人则不会如此。
同样在此，由于无明颠倒，凡夫远离如实见到我和我所的真实性，对于远离真实见的人们来说，虚妄分别的我和蕴的执著显现为真实，而对于接近真实见的人们则不会显现。
如说：'远处所见之形，近者则见清晰。若蜃景是水者，近者何不见？如远者所见此，世间为真实。如是近者不见，无相如蜃景。如蜃景似水相，非水实非真，如是蕴似我相，彼非我非实。'
正因为未见我和我所，对于接近未见胜义的瑜伽士而言，必定'因我我所寂，无我我所执。'我所即是利益我的，意思是五蕴。因为我执的对境和我所执的对境——我所蕴等事物寂灭，即未生未见，所以瑜伽士无我执和我所执。
若有人说，如是无我执和我所执的瑜伽士暂且存在，若其存在则我和蕴也成立。这是不对的，因为'无我我所执，彼亦非存在，无我我所执，谁见则不见。'
我和蕴的自性在一切方面都不可得，除我之外，怎会有其他无我执和我所执的事物存在？应当了知，谁以如是不存在的自性见无我执和我所执，则彼不见真实性。
如世尊说：'观内自性空，观外亦是空。若修空性者，彼亦皆非有。'
同样：'愚者思寂静极寂法，彼等入于恶道中。诸法空无文字相，以文字说无文字。若思寂静极寂法，彼思永远不生起。戏论皆是心分别，是故当知法离思。'
同样：'蕴性离而空，菩提性离空，所行亦自空，具慧知非愚。'
因此如是：'于内外法中，我我所想尽，取蕴则灭尽，彼尽则生尽。'一切烦恼都以萨迦耶见为根本，以萨迦耶见为生起因。

།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྒྱུ་ཅན་ནོ་ཞེས་མདོ་ལས་གསུངས་ལ་། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དེ་ཡང་བདག་དང་བདག་གི་མ་ དམིགས་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་དེ་སྤངས་པས་ཀྱང་འདོད་པ་ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་ལྟ་བ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་པས་ནི་ཡང་སྲིད་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྐྱེ་བ་ཟད་པར་འགྱུར་ རོ།།གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པའི་རིམ་པ་འདི་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །འདི་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཟད་ན་དེའི་རྐྱེན་ཅན་སྲིད་པ་ཡང་མི་འབྱུང་ལ། ཉེ་བར་ལེན་པ་དང་སྲིད་པ་འགགས་ན་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་ པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་ཐར་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་པོ། །འོ་ན་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་གང་ཟད་པས་ཟད་པར་འགྱུར་བརྗོད་དགོས་སོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་གཟུགས་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་ལ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། །འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་དུ་རྟོག་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས། །སྡུག་དང་མི་སྡུག ཕྱིན་ཅི་ལོག།བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །མདོ་ལས་ཀྱང་འདོད་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི། །ཤེས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ལས་སྐྱེ། །ཁྱོད་ལ་རྟོག་པར་མི་འགྱུར་བ། །དེ་ཕྱིར་ང་ལ་མི་འབྱུང་ངོ་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ནི་རྣམ་ པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་ལ།རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་དག་ཀྱང་སྤྲོས་པ་སྣ་ཚོགས་པ། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་གོམས་པ། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་དང་། བརྗོད་བྱ་དང་། རྗོད་བྱེད་དང་། བུམ་པ་དང་། སྣམ་བུ་དང་། ཤིང་རྟ་དང་། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། སྐྱེས་པ་དང་། བུད་ མེད་དང་།རྙེད་པ་དང་། མ་རྙེད་པ་དང་། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་སྤྲོས་པ་དེ་ཡང་མ་ལུས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཏེ། དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བས་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོར་དམིགས་པ་ཡོད་ན་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་སྤྲོས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྱི། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་མ་དམིགས་པར་ནི་ཆགས་པ་ཅན་དག་དེའི་ཡུལ་ཅན་སྤྲོས་པ་འཇུག་པར་ མི་བྱེད་དོ།།སྤྲོས་པ་མ་བཅུག་པར་ནི་དེའི་ཡུལ་ཅན་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་མ་བཅུག་པར་ཡང་ང་དང་ང་ཡི་ཞེས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལས་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་འཇིག་ ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རྩ་བ་ཅན་མ་བསྐྱེད་པར་ནི་ལས་དག་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ལ།ལས་དག་མི་བྱེད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱ་བའི་འཁོར་བ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་ བར་འགྱུར་ཞིང་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལྡོག་ཅིང་།རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་ལ། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པས་སྐྱེ་བ་ལྡོག་པ་དེའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཁོ་ན་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཞེས་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། མདོར་ན་ཆོས་ནི་མི་འཚེ་བར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གསུངས། །སྟོང་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་སྟེ། །འདིར་ནི་དེ་གཉིས་འབའ་ཞིག་གོ། ཞེས་བཤད་དོ།

经中说是以萨迦耶见为因。萨迦耶见也由于不执著我和我所而得以断除，由断除它而能断除欲取、见取、戒禁取、我语取这四取。
由灭尽诸取，则能灭尽具有后有相的生。因为生的还灭次第如是安立，所以'由业惑尽而解脱'是成立的。
如是，若诸取灭尽，则以此为缘的有也不生起。若诸取和有灭，则何来生、老死等？如是，由业和烦恼灭尽而得解脱，此义得以成立。
若问：'那么应当说明业和烦恼由何灭尽？'答曰：'业及烦恼从分别生，彼等从戏论生，戏论由空性灭。'
愚凡夫非如理地分别色等，则生贪等烦恼。如将说：'贪嗔痴三者，说从分别生，依于好不好，颠倒而普生。'
经中也说：'欲啊！知你根，从分别而生，我于你不作分别想，故于我不生。'
如是，首先业和烦恼从分别生，而彼等分别又从种种戏论生，即从无始轮回以来串习的能知所知、所诠能诠、瓶子、毛毯、车乘、色、受、男人、女人、得、不得、乐、苦、名、不名、赞、毁等相而生。
世间戏论也由空性，即以观一切法空的见解而得以无余灭尽。
云何？因为若有执实法，则有如前所说的戏论；而对石女儿无所执著者，贪著者不会对其起戏论。
若不起戏论，则不会对其境起非如理分别。若不起分别，则不会由我执和我所执而生起以萨迦耶见为根本的烦恼聚。
若不生起以萨迦耶见为根本的烦恼聚，则不造业；不造业者则不会感受生老死等轮回。
因为如是依止具有息灭一切戏论相的空性而离戏论，由离戏论而息灭分别，由息灭分别而息灭业和烦恼，由息灭业和烦恼而息灭生，所以唯有空性具有息灭一切戏论的相，故称为涅槃。
如《百论》中说：'略说不害法，是诸如来说，空性即涅槃，此中唯二者。'

།སློབ་དཔོན་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཇི་སྐད་ དུ་བཤད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པ་ཡོད་པར་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་ནས།ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཚོགས་གཞན་དང་གཞན་སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ངང་ཅན་བདག་དང་བདག་གི་བ་མེད་པ་ལ་ངེས་པར་ལྟ་བ་ལ་ཡང་། བདག་ཅེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་ བ་དང་འཇིག་པ་འདི་དག་ནི་ཆོས་ཙམ་དུ་ཟད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་སྐྱེ་སྟེ།འདི་ལྟར་བདག་ནི་ངར་འཛིན་པའི་ཡུལ་ཡིན་པས་དེ་མེད་ན་དེ་ཡང་མི་འབྱུང་ལ། དེ་མེད་པ་ཁོ་ནའི་ཕྱིར་འགའ་ལ་ཡང་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱི་དངོས་པོ་མེད་པས་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་ཀྱི་བརྡར་ བྱ་བ་མ་གཏོགས་པར།ང་ལ་ནི་ངར་འཛིན་པ་མེད་ཅིང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རང་གི་ངོ་བོ་ངེས་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ན། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འདུ་བྱེད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་གནས་པ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་པས། དེའི་ ཕྱིར།ང་དང་ང་ཡིར་འཛིན་མེད་གང་། །དེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲའོ། །སློབ་དཔོན་འདི་ཇི་ལྟར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་ཡུལ་ལ། སློབ་དཔོན་གྱི་ལུགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས། རིང་དུ་སོང་བར་དེ་བློའང་ལྷག་ པར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བ་དེར་བསྟན་ཟིན་པས།ཡང་དེ་སུན་དབྱུང་བ་ལ་འབད་པར་མི་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། རབ་འབྱོར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །རབ་འབྱོར་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།རབ་འབྱོར་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་འདོད་པས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཉིད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་ཤིང་། །གཞན་ཡང་། གང་ དག་བདེ་གཤེགས་ཉན་ཐོས་འགྱུར་བར་བྱ་སྙམ་དང་།།རང་སངས་རྒྱས་དང་དེ་བཞིན་ཆོས་རྒྱལ་འགྱུར་འདོད་པ་། །བཟོད་པ་འདི་ལ་མ་བརྟེན་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །དཔེར་ན་ཚུ་རོལ་ཕ་རོལ་འགྲོ་ངོགས་མི་མཐོང་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ནང་དང་ ཕྱིའི་དངོས་པོ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་ནང་དང་ཕྱི་ལ་ང་དང་ངའི་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་རྣམས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་ན།འོ་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། བདག་ཉིད་བདག་གི་མགོན་ཡིན་གྱི། །གཞན་ནི་སུ་ཞིག་མགོན་དུ་འགྱུར། །བདག་ཉིད་ལེགས་ པར་དུལ་བས་ནི།།མཁས་པས་མཐོ་རིས་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གནག་དང་དཀར་པོའི་ལས་ནི་འཇིག་མི་འགྱུར། །བདག་གིས་བྱས་པ་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ལས་དང་འབྲས་བུ་འཕོ་བར་འགྱུར་བའང་མིན། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མེད་པར་ཡང་ འབྱུང་བ་མིན།།ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་དེ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདི་ན་བདག་གམ་སེམས་ཅན་མེད། །ཆོས་འདི་དག་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། བདག་གཟུགས་མ་ཡིན། བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པ་མ་ ཡིན།གཟུགས་ལ་བདག་མེད། །བདག་ལ་གཟུགས་མེད། དེ་བཞིན་དུ་བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་ཡིན། བདག་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བདག་མེད། བདག་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བར་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་ བདག་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་སྐད་དུ་ཡང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཅིའི་ཕྱིར་མ་གསུངས། དེའི་ཕྱིར་ད་ཇི་ལྟར་ལུང་གོང་མ་ལུང་འདི་དང་འགལ་བར་མི་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པའི་དགོངས་པ་བཙལ་བར་བྱའོ།

论师胜军不了解声闻和独觉有如前所说的空性证悟，如说：'圣者声闻观察诸行蕴一一刹那生灭无常，无我无我所，于此决定观察。由于无我这一实体，所以这些生灭仅是法性而已。如是，我是我执的对境，若无我则我执不生。正因为无我，任何内外诸法皆无，我所执不应理，除了世俗言说以外，无我执亦无我所执'，如是不生起自性决定。
更何况大菩萨安住于无生诸行见解、无分别智慧境界中。因此说：'无我我所执，彼亦非实有。'如是宣说。此论师如何于如是境界中，不随顺论师宗义，如《入中论》中已说'远行地中彼智更胜'，故不必再费力破除。
因此世尊说：'须菩提，欲证声闻菩提者亦当学此般若波罗蜜多。须菩提，欲证独觉菩提者亦当学此般若波罗蜜多。须菩提，欲证无上正等正觉者亦当学此般若波罗蜜多。'广如是说。
又说：'若欲成为善逝声闻，及独觉以及法王者，若不依止此忍不得，如无彼岸此岸不见岸际然。'
此处有人说：若如是由于内外诸法不可得，故于内外无我我所分别念不生，此即是真实，如是安立。那么世尊说：'自己是自己的怙主，谁人能作他人怙主？善调伏自己，智者得生天。'
同样：'黑白业不灭，自作必自受，业果不转移，无因缘不生。'如是广说，如何不相违？
当说：'此中无我众生，诸法唯有因。'同样：'我非色，我非具色，色中无我，我中无色。如是我非识，我非具识，识中无我，我中无识'乃至'如是一切法无我'，世尊为何不如是说？
因此现在如何使上述经文与此经文不相违？故此应当寻求世尊教法的密意。

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་སྤྱིར་ གསུང་རབ་ལས།བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་གྱུར་ཅིང་། །བདག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་པར་གྱུར། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་འགའ་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་། །འདིར་དགོངས་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འདི་ན་གང་དག་ལྟ་བ་ངན་པའི་རབ་རིབ་ཀྱི་ལིང་ཏོག་ མཐུག་པོས་བློའི་མིག་མ་ལུས་པར་བཀབ་པས་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་དྲི་མ་མེད་པའི་ཡུལ་ལས་མ་འདས་ཀྱང་མ་མཐོང་བར་གྱུར་པ།ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་པ་ཁོ་ན་ཡིན་བཞིན་དུ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་ཞེས་བྱ་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ ལྷུར་ལེན་པ།རྩ་བ་དང་ཆན་དང་ཕབས་དང་ཆུ་དང་དྲོད་ལ་སོགས་པ་རྫས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཙམ་གྱི་རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞིང་། མྱོས་པ་དང་བརྒྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ནུས་པའི་ཁྱད་པར་དང་ལྡན་པའི་ཆང་དམིགས་པ་ལྟར། བློ་ནུར་ནུར་པོ་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཙམ་ལས་འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ།སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་ཞུགས་པ། འཇིག་རྟེན་འདི་ཡང་མེད་ལེགས་པར་བྱས་པ་དང་ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་ཡང་མེད། སེམས་ཅན་རྫུས་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ་སོགས་པས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དང་བདག་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ།དེ་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པས་འབྲས་བུ་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཡིད་དུ་འོང་བ་མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ཁྱད་པར་འཕེན་པ་ལ་རྒྱབ་ཀྱིས་ཕྱོགས་པ། རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་མི་དགེ་བའི་ལས་མངོན་པར་ འདུ་བྱེད་པ་ལ་ཞུགས་པས་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་གཡང་ས་ཆེན་པོར་ལྟུང་བ་ལ་མངོན་དུ་ཕྱོགས་པ་དེ་དག་གི་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ལྟ་བ་དེ་དག་བཟློག་པར་བྱ་ཞིང་གདུལ་བྱ་དམན་པ་དང་འབྲིང་པོ་དང་མཆོག་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བཞེད་པས་གདུལ་བྱ་དམན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་བྱེད་པ རྣམས་མི་དགེ་བ་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྤྱོད་པ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་གི་དབྱེ་བས་ཐ་དད་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་བསམ་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་གཤེགས་པ། སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་མ་ལུས་པ་བསྒྲལ་བར་ཐུགས་དམ་བཅས་པ། སྒྲུབ་ པ་ལྷུར་མཛད་པ།ཐབས་དང་མཁྱེན་རབ་དང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ། འགྲོ་བ་དུ་མའི་དཔེ་ཟླ་མི་མངའ་བའི་གཉེན། །ཉོན་མོངས་པའི་ནད་མ་ལུས་པ་གསོ་བར་མཛད་པ། སྨན་པའི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་འགའ་ཞིག་ཏུ་བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་གྱུར་ཞིང་སྟེ། བཞག་ པར་གྱུར་ཏོ།།རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་དགག་པའི་འཐད་པ་ནི། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་བརྟག་པ་དང་། རྒྱུ་མེད་ལས་ཀྱང་མིན་ཞེས་བྱ་བ་དེས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་རྒྱས་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དགག་པའི་ཕྱིར་འདིར་ཡང་འབད་པར་མི་བྱའོ། །གང་དག་དག་པའི་ལས་བྱེད་ཅིང་མི་དགེ་བའི་ ལས་ལས་ལོག་པ།བདག་ཏུ་ཡང་དག་པར་ལྟ་བ་མཁྲེགས་པ་བྱ་སྲད་བུ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་རིང་བས་བརྟོད་པ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རིང་པོར་ཕྱིན་ཡང་ཁམས་གསུམ་ལས་ཤིན་ཏུ་འདས་ནས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞི་བར་འགྲོ་མི་ནུས་པ། གདུལ་བྱ་བར་མ་དེ་དག་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་ བར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ལྷོད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་འདུན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ནི། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་པར་གྱུར་ཏོ། །གང་དག་སྔོན་གོམས་པའི་ཁྱད་པར་གྱིས་ཟབ་མོའི་ཆོས་ལ་ལྷག་པར་མོས་པ་ རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ས་བོན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཉེ་བར་གནས་པ་བདག་ལ་ཆགས་པ་དང་བྲལ་བ།ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་གྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པའི་གཏིང་དཔོག་པར་ནུས་པ། གདུལ་བྱ་མཆོག་ཏུ་ གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་ནི་ལྷག་པར་མོས་པའི་ཁྱད་པར་ངེས་པར་བཟུང་ནས།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་འགའ་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། ཇི་ལྟར་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བདག་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ན་བདག་འགའ་ཡང་མེད་ལ། བདག་མེད་པ་ཡང་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ།

世尊在一般的经典中说：'虽然也安立为我，也宣说无我，诸佛也宣说无有我与无我。'
此处的密意是这样的：有些人被邪见翳障的厚重障翳遮蔽了慧眼，虽然未超出世间无垢见的境界，却未能见到诸法的实相，仅仅安住于世俗谛中，执著于地水火风等诸大种性，
如同从根、米、酵母、水、热等物质特殊成熟的缘而产生，具有醉人、昏迷等功能差别的酒一样，说意识是从精血等大种的成熟中产生的，
否定前际后际，认为此世间也无有善恶业的果报，也无有化生的众生等，以此否定后世与我，
由于这种否定，背离了殊胜悦意的天界与解脱的果报，恒常不断地造作不善业，面临堕入地狱等大深渊的危险。
为了遮止他们的这些邪见，为了摄受下、中、上三种根机的所化众生，为了遮止下等根机造作罪恶不善的众生造作不善业，
佛世尊随顺八万四千种行为差别的众生界意乐，发愿度化一切众生界，专注于修行，具足方便、智慧与大悲心，是众生无与伦比的怙主，治愈一切烦恼疾病的大医王，在某些地方也安立为'我'。
关于破斥无因论的正理，应当从《入中论》中'观作者及业品'与'非无因生'等广为了知，因此此处不再费力破斥。
对于那些行持清净业、远离不善业，执著我见如同被极长线系缚，虽然走得很远却无法超越三界到达寂静的涅槃城的中等根机所化众生，
为了减轻他们对萨迦耶见的执著，为了令他们对涅槃生起希求心，诸佛世尊也宣说'无我'。
对于那些由往昔串习力而对甚深法生起增上信解、种子成熟、接近涅槃、远离我执、能够通达牟尼王经典甚深义理的殊胜所化众生，
诸佛确定其增上意乐而宣说'无有我与无我'。如同我见不是真实的，其对治的无我见也不是真实的。
如是，既无有我，也无有无我，这就是所宣说的内容。

།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། འོད་སྲུངས་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཅིག་གོ། །བདག་མེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མཐའ་གཉིས་སོ། །མཐའ་དེ་གཉིས་ཀྱི་དབུས་ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཟུགས་མེད་པ་བསྟན་དུ་མེད་པ།རྟེན་མེད་པ། སྣང་བ་མེད་པ། རྣམ་པར་རིག་པ་མེད་པ། གནས་མེད་པ་སྟེ། འོད་སྲུངས་འདི་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཆོས་རྣམས་ལ་ཡང་དག་པར་སོ་སོར་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ ལས་ཀྱང་།།དེ་ལྟར་བདག་དང་བདག་མེད་པ། །ཡང་དག་ཇི་བཞིན་དམིགས་སུ་མེད། །བདག་དང་བདག་མེད་ལྟ་བ་ནི། །དེ་ཕྱིར་ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་བཟློག། མཐོང་དང་ཐོས་སོགས་ཐུབ་པ་ཡིས། །བདེན་མིན་བརྫུན་པ་མིན་པར་གསུངས། །ཕྱོགས་ལས་མི་མཐུན་ཕྱོགས་གྱུར་ པས།།དེ་དག་གཉི་ག་དོན་དུ་མིན་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དམན་པ་དང་བར་མ་དང་མཆོག་གི་བསམ་པ་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་དང་བདག་མེད་པ་དང་། དེ་གཉི་ག་དགག་པའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་བསྟན་པ་ འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར།དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ལུང་གིས་གནོད་པ་མེད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་འཕགས་པའི་ལྷས། བསོད་ནམས་མིན་པ་དང་པོར་བཟློག། བར་དུ་བདག་ནི་བཟློག་པ་དང་། །ཕྱི་ནས་ལྟ་ཞིག་ཀུན་བཟློག་པ། །གང་གིས་ཤེས་ཏེ་མཁས་པ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། ། དེ་བཞིན་དུ། སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱང་། བརྡ་སྤྲོད་པ་དག་ཇི་ལྟ་བུར། །ཡི་གེའི་ཕྱི་མོའང་ཀློག་འཇུག་ལྟར། །དེ་བཞིན་སངས་རྒྱས་གདུལ་བྱ་ལ། །ཇི་ཙམ་བཟོད་པའི་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་སྡིག་པ་ལས། །རྣམ་པར་བཟློག་ཕྱིར་ཆོས་སྟོན་ཏོ། །ཁ་ཅིག་བསོད་ནམས གྲུབ་བྱའི་ཕྱིར།།ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཉིས་བརྟེན་པ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི་གཉིས་མི་བརྟེན། །ཟབ་མོ་ཁུ་འཕྲིག་ཅན་འཇིགས་པ། །སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན། །བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པ་ཁ་ཅིག་ལའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་འདིའི་དོན་གཞན་ཡིན་ཏེ། འདུ་བྱེད་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ ངང་ཅན་རྣམས་ལ་ལས་དང་འབྲས་བུའི་འབྲེལ་པ་མེད་པར་བལྟས་ནས་གྲངས་ཅན་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བདག་གོ་ཞེས་ཀྱང་བཏགས་གྱུར་ཞིང་།འཐད་པས་འཁོར་བ་པོ་བདག་མ་མཐོང་ཞིང་འཇིག་རྟེན་རྒྱང་ཕན་པ་དག་གིས། ཇི་ཙམ་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་བ། །སྐྱེས་བུའང་དེ་ ཙམ་ཉིད་དུ་ཟད།།བཟང་མོ་མང་ཐོས་གང་སྨྲ་བ། །དེ་དག་སྤྱང་ཀིའི་རྗེས་དང་འདྲ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བདག་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན་པར་འགྱུར་ལ། རབ་རིབ་ཅན་གྱིས་དམིགས་པའི་སྐྲ་ཤད་དག་ལ་རབ་རིབ་མེད་པ་དག་ལྟར་དངོས་པོ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་བཏགས་པའི་། བདག་ དང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་ངོ་བོ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་གཟིགས་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས། སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་དང་ནི། །བདག་མེད་འགའ་མེད་ཅེས་ཀྱང་བསྟན། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བདག་ དང་བདག་མེད་པ་གཉི་ག་མེད་པར་བསྟན་ན།དེ་གཉིས་མ་བསྟན་པ་ཡིན་དང་། འོ་ན་ཅི་བསྟན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཟློག་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བཟློག་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །འདིར་བརྗོད་ པར་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི།དེ་སྟོན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ཅིང་། ཚིག་དག་གི་ཡུལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏོ། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མེད་ཅེ་ན། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། ། ཞེས་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཡུལ་ཏེ། དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

如经中所说：'迦叶，所谓我，这是一边；所谓无我，这是第二边。这两边的中间，即是无形、不可示、无所依、无所显、无分别、无住处。迦叶，这就是中道，是对诸法的如实观察。'
《圣宝鬘论》中也说：'如是我与无我，真实中不可得，我与无我见解，是故大圣已遮。所见所闻等，圣者说非真非妄，由成相违品，二者皆非实。'
正因如此，对于根机下、中、上不同的所化众生，诸佛世尊通过遮遣我、无我及二者的方式来宣说佛法，因此，中观派不会受到教证的违害。正因如此，圣天论师说：'首先遮非福，其次遮除我，后遮一切见，知此者智者。'
同样，论师也说：'如同文法学者，教导最初字母，如是诸佛对所化，随其所能说正法。对某些说法门，为令远离诸恶业，对某些为成就福，对某些依于二者，对某些不依二者，深奥难解令怖畏，空性大悲为心要，为某些说菩提道。'
或者此义另有所指：对于刹那刹那坏灭的诸行，见其无有业果关联，数论派等执著为我；顺世外道不见轮回主体之我，如说：'仅限根境所及处，人亦唯止于此量，贤善多闻所言说，如同寻找野狗迹。'等说无我。
如同无眼翳者不见眼翳人所见的毛发，诸佛世尊完全不见凡夫所执著的我与无我等自性，故说：'诸佛说无有，我与无我二。'
此处有问：若诸佛世尊说无我与无我二者，则是未说二者。那么说了什么？答曰：'所诠皆已遮，心行亦永息，不生亦不灭，法性同涅槃。'
此处若有所诠之法，则应有所说，然当所诠已遮，言语境不存在时，诸佛即无所说。若问：为何无所诠？答：因心行已息。所谓心行即是心的行境，行境即是境，是所缘的异名。

གལ་ཏེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་འགའ་ཞིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེར་རྒྱུ་མཚན་འགའ་ཞིག་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཚིག་དག་འཇུག པར་འགྱུར་ན།གང་གི་ཚེ་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ཉིད་མི་འཐད་པ་དེའི་ཚེ། རྒྱུ་མཚན་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཚིག་གར་འཇུག་པར་འགྱུར། ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མེད་ཅེ་ན། བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་ གསུངས་ཏེ།།གང་གི་ཕྱིར་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ་ཆོས་ཉིད་དེ་ཆོས་ཀྱི་ངོ་བོ་དང་། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་མཚུངས་པར་གཞག་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་སེམས་མི་འཇུག་གོ། །སེམས་མི་འཇུག་ན་རྒྱུ་མཚན་སྒྲོ་འདོགས་པར་ག་ལ་འགྱུར་ལ། དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ ཚིག་དག་འཇུག་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་ བསྟན་ཏོ།།ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་དེ་ལྟར་མ་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་འདི་ནི་གཞན་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར། །ཞེས་གང་སྨྲས་ན། ཇི་ལྟར་སྤྲོས་པ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བརྗོད་པ། གང་གི་ཕྱིར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཟློག་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་འདི་སྐད་དུ། སྔར་ནང་དང་ཕྱིའི་དངོས་པོ་མ་དམིགས་པས་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་ངར་འཛིན་པ་དང་ང་ཡིར་འཛིན་པ་ཟད་པ གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་བཤད་ན།དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཅི་དེ་བརྗོད་པའམ་ཤེས་པར་བྱ་བར་ནུས་སམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་པ་སྟེ་། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པས་སོ། །དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཚིག་གི་ལྷག་མའོ། ། ཡང་རྒྱུ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ལྡོག་ཅིང་སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལྡོག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཤད་པ་ནི་སྔ་མ་ཁོ་ན་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མདོ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས གང་གི་ནུབ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་།གང་གི་ནུབ་མོ་ལེན་པ་མི་མངའ་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་དེའི་བར་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐ་ན་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་ སོ།།གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཁྲུལ་འཁོར་ལས་བྱས་སིལ་སྙན་ནི། །ཇི་ལྟར་རླུང་བསྐུལ་སྒྲ་འབྱུང་བ། །དེ་ལ་དཀྲོལ་བྱེད་མེད་མོད་ཀྱི། །འོན་ཀྱང་སྒྲ་དག་འབྱུང་འགྱུར་བ། །དེ་བཞིན་ལེགས་པར་སྔར་སྦྱངས་ཤིང་། །སེམས་ཅན་བསམ་པས་བསྐུལ་ གྱུར་པ།།སངས་རྒྱས་གསུང་ནི་འབྱུང་འགྱུར་ཡང་། །འདི་ལ་རྟོག་པ་ཡོད་མི་མངའ། །ཇི་ལྟར་བྲག་ཅའི་སྒྲ་ནང་དང་། །ཕྱི་རོལ་གནས་པ་མ་ཡིན་པ། །དེ་བཞིན་མི་ཡི་དབང་པོའི་གསུང་། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གནས་པ་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །འདིར་ཁ་ཅིག་དབུ་མ་ པ་ནི་མེད་པ་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་པ་ཡིན་ཏེ།གང་གི་ཕྱིར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། འབྲས་བུ་དང་། འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། མེད་པ་པ་དག་ཀྱང་དེ་དག་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དབུ་མ་པ་ནི་མེད་ པ་པ་དང་ཁྱད་པར་མེད་དོ་ཞེས་རྒོལ་བར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་པ་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྨྲ་བ་ཡིན་ལ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་འདི་དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་མེད་པར་སྨྲ་བར་བྱེད་དོ།

如果有某些心的行境存在，则在其中会加上某些理由而安立言词。当心的行境本身不合理时，又怎么能加上理由而安立言词呢？
又为何说没有心的行境呢？为了说明这点，经中说道：'未生亦未灭，法性等涅槃。'因为未生未灭的法性，即法的本质和法的自性，与涅槃相等，所以心不能趣入其中。
心既不能趣入，又怎么能加上理由呢？既然没有理由，又怎么能安立言词呢？因此，诸佛一点也未曾宣说，这就是其意义所在。正因为如此，后面将解释：'一切所缘寂灭，戏论悉皆寂灭，诸佛于任何处，未曾对任何人，宣说任何法。'
这不是如此，或者这是另一种前提。当说'戏论为空性所灭'时，如何戏论会被空性所灭呢？回答说：因为'所诠义得遮遣，心行境界得遮遣'等等，应如前文解释。
另一种解释是这样说的：前面说过由于未见内外诸法，因此灭尽了对内外的我执和我所执，这就是此处所说的真实性。那么，这是什么样的呢？这能否被言说或认知呢？如此：'所诠义得遮遣，心行境界得遮遣。'其中'于彼真实性'是省略的词。
又为什么这真实性会遮遣所诠义和心的行境呢？经中说：'未生亦未灭，法性等涅槃。'解释应当完全按照前文。
因此经中说道：'寂静慧，从如来证得无上正等正觉之夜，直至入无余涅槃之夜，其间如来未说一字，将来也不会说。'
又说：'如机关所造乐器，随风吹奏发出声音，虽无演奏之人，然而声音仍会发出。如是善修往昔，随众生意乐所感，佛语虽得发出，于此无有分别。如同回声之音，不住内外之间，如是人中尊言，不住内外之间。'等等。
对此，有人说中观派与断见派没有区别，因为中观派说善业、不善业、作者、果报和一切世间都是自性空，而断见派也说这些都不存在，因此中观派与断见派没有区别。
但事实并非如此，因为中观派是宣说缘起的，正因为是缘起，所以说此世间、他世间等一切都无自性。

།མེད་ པ་པ་དག་གིས་ནི་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་ཏེ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་འདིའི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་དམིགས་ནས་དེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་ རོལ་ནས་འདིར་འོང་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་འགྲོ་བར་མ་མཐོང་ནས་འཇིག་རྟེན་འདིར་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་དང་འདྲ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་དག་གིས་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོར་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་འདིའི་སྒོ་ནས་མཚུངས་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན།མེད་དེ། དབུ་མ་པ་དག་གིས་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་ལ། དེ་དག་གིས་ཁས་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པར་མཚུངས་ སོ་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་ཡང་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་པ་མཚུངས་པ་ཉིད་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་རྟོགས་པ་པོ་ཐ་དད་པས་མི་མཚུངས་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ལྟར་དཔེར་ན་རྐུ་བྱས་པའི་མི་ཞིག་ལ། གཅིག་གིས་ནི་ཡང་དག་པར་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་དེ་དང་མི་མཛའ་བས་སྦུད་ནས་འདིས་བརྐུས་སོ་ཞེས་དེ་ལ་ལོག་ པར་སྨྲ་བར་བྱེད་ལ།གཞན་ནི་དངོས་སུ་མཐོང་ནས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ཐ་དད་པ་མེད་མོད་ཀྱང་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། རྟོགས་པ་པོ་ཐ་དད་པས་གཅིག་ལ་ནི་དེར་བརྫུན་དུ་སྨྲའོ་ཞེས་བརྗོད་ལ། གཞན་ལ་ནི་བདེན་པར་སྨྲའོ་ཞེས་བྱའོ། །གཅིག་ལ་ནི་ཡང་དག་པར་བརྟགས་ པ་ན་གྲགས་པ་མ་ཡིན་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བར་འགྱུར་ལ།གཞན་ལ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཐ་མི་དད་ཀྱང་དབུ་མ་པ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རིག་པ་རྣམས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དང་སྨྲ་བ་ན། མེད་པ་པ་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ རིག་པ་མ་ཡིན་པ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་ཤེས་པ་དང་བརྗོད་པ་དག་མཚུངས་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྔོན་གྱི་སློབ་དཔོན་དག་ནི་ཇི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཕགས་པ་གཉིས་ཀྱི་སོ་སོར་མ་བརྟགས་པ་དང་སོ་སོར་བརྟགས་པའི་བཏང་སྙོམས་དག་བཏང་སྙོམས་སུ་མཚུངས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་ དམུས་ལོང་དང་མིག་དང་ལྡན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཡུལ་ཕྱོགས་ངེས་པར་མཚུངས་ཀྱང་ཁྱད་པར་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་པ་དག་དང་།དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར། མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། ཆོས་ ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན་ལ།།དེ་ལ་ངག་དང་སེམས་དག་འཇུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། དེ་མ་བསྟན་ན་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པར་མི་ནུས་པས། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དེ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་ ལྟོས་ནས་ཇི་ཞིག་ལྟར་དེ་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ཞིག་ཡོད་དགོས་པས་དེ་བརྗོད་པར་བྱའོ།།བརྗོད་པ། འདིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལ་འཇུག་པའི་བསྟན་པའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། གང་འདི། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་ཡང་དག་ མིན།།ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན། །དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྗེས་བསྟན་པའོ། །ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ། གང་ཞིག་གང་གང་ལ་དགའ་བ། །དེ་ཡི་དེ་དེ་སྔར་བཤད་བྱ། །ཉམས་པར་གྱུར་པ་དམ་ཆོས་ཀྱི། །སྣོད་ནི་ཅིས་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ དང་།ཇི་ལྟར་ཀླ་ཀློ་སྐད་གཞན་གྱིས། །གཟུང་བར་མི་ནུས་དེ་བཞིན་དུ། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡིས་མ་གཏོགས་པ། །འཇིག་རྟེན་གཟུང་བར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ང་དང་ལྷན་ཅིག་རྩོད་ཀྱི། ང་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་མི་ རྩོད་དེ།གང་འཇིག་རྟེན་ན་ཡོད་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་ང་ཡང་ཡོད་པར་བཞེད་དོ།

没有者们认为，由于是缘起性的缘故，不是从空性的角度认为后世等事物不存在。那么是什么呢？是由于在此世间自性地观察到事物的形态后，没有看到从后世来到此世，以及从此世去往后世，而对与此世所见事物相似的其他事物加以否定。
即便如此，由于他们将非自性有执为无，从这一观点来说有相同之处。并非如此，中观师们承许世俗谛中有，而他们不承许，因此不相同。
如果说事物不成立相同，即便事物不成立相同，但由于证知者不同而不相同。比如，对于一个偷盗者，一个人不知真相而因与其不和而诽谤说'此人偷盗'，另一个人则亲眼目睹而加以揭露。
虽然事物没有差别，但由于证知者不同，对一个人说'说谎'，对另一个人则说'说实话'。对一个人如实观察时成为不名誉和过失，对另一个人则不是。同样在此处，虽然事物自性无差别，但中观师如实了知事物自性者的通达和言说，与没有如实了知事物自性的无见者的认知和言说不相同。
古代论师们说，就像凡夫与圣者的未经观察和经观察的舍心虽同为舍心，以及盲人与有眼者对方向的确定虽然相同，但有很大差别一样，无见者与中观师也有差别。
此处有人说：如果这样，未生未灭，法性与涅槃相同，言语和心识无法趣入。即便如此，若不宣说，所化众生无法了知，为令所化众生趣入，必须依世俗谛以某种方式宣说其次第，当说明此义。
答曰：此处应知诸佛世尊宣说真实义甘露的次第是这样的，即：'一切是真实，非真实，真实非真实，非真实非非真实，这是随佛所教导。'
关于这点，'对任何人随其所好，应先为其说彼等法，若已退失正法之器，则决定不堪为法器。'以及'如同未能以异域语言，理解野蛮人语言一样，离开世间言说，无法理解世间。'同样，世尊也说：'世间与我诤，我不与世间诤，世间认为有的，我也许为有。'

།གང་འཇིག་རྟེན་ན་མེད་པར་འདོད་པ་དེ་ནི་ང་ཡང་མེད་པར་བཞེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལུང་ལས་ན་ཐོག་མ་ཁོ་ནར་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གང་གིས་ན་དེ་ལྟར་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་ འཇིག་རྟེན་ཐོག་མར་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལ་ཐུག་པ།ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་གཏུགས་པའི་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་འཇིག་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བཅས་པ། རྒྱུ་དང་བཅས་པ། འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ། །རོ་མྱང་བ་དང་ བཅས་པ།ཉེས་དམིགས་དང་བཅས་པ། ཉེ་བར་བསྟན་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཞིང་ཐམས་ཅད་གཟིགས་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱུང་ཚུལ་མ་ལུས་པ་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བདག་ཉིད་ལ་འཇིག་རྟེན་གུས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དེའི་ལྟ་བ་ལ་ལྟོས་ནས། གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་རང་ལ་གྲགས་པའི་དངོས་པོ་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། རང་གི་ངོ་བོའི་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཐོས་ནས་མོས་པ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྐྱེས་པ་ལ། ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས་བདེན་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན པ་དེ་ཉིད་བདེན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་བློ་སྐྱེས་པ་ལ་དུས་ཕྱིས། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་མིན། །ཞེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་ཡང་དག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་མེད་པ་ལ་བྱ་ན། སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་ནི་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འང་གི་སྒྲ་ནི་དང་གི་དོན་ཏེ། ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་དང་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བསྟན་པ་སྡུད་པར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ཁ་ཅིག་ལ་ནི འདི་དག་ཐམས་ཅད།ཡང་དག་ཡང་དག་མ་ཡིན་ཉིད། །ཅེས་བསྟན་ཏོ། །དེ་ལ་བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པ་ཡིན་ལ། འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་འདི་དག་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་སྟེ། འདི་དག་གིས་དེ་ལྟར་མ་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལྟ་བ་ལ་ཡུན་རིང་པོ་ནས་གོམས་པ་སྒྲིབ་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་མ་བཀྲོལ་བ་ཁ་ཅིག་ལ་ནི། དེ་དག་ཡང་དག་མིན་མིན་ཡང་དག་མིན་ཞེས་བསྟན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་ཅུང་ཟད་ཙམ་པོ་དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ཤམ་བཀག་པ་ལྟར་དེ་གཉི་ག་ཡང བཀག་པ་ཡིན་ནོ།།འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ། ལམ་གོལ་པ་ནས་བཟློག་ནས་ལམ་བཟང་པོ་ལ་འགོད་པ་ནི་བསྟན་པའོ། །དེ་ལྟར་མཐར་གྱིས་སྟོན་པ་ནི་རྗེས་སུ་སྟོན་པའོ། །ཡང་ན་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོ་དང་འཚམ་པར་སྟོན་པ་ནི་རྗེས་སུ་སྟོན་པའོ། ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་སོ། ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ནི་གསུང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ལ་འཇུག་པའི་ཐབས་སུ་མ་གྱུར་པ་མི་གསུང་སྟེ། ནད་དང་རྗེས་སུ མཐུན་པའི་སྨན་ཉེ་བར་སོགས་པ་ལྟར་འདུལ་བའི་སྐྱེ་བོ་རྗེས་སུ་གཟུང་བར་བཞེད་པས་ཇི་ལྟར་འཚམ་པ་ལྟར་སྟོན་པར་མཛད་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། ཡོད་དང་མེད་དང་ཡོད་མེད་དང་། །གཉི་ག་མིན་ཞེས་ཀྱང་བསྟན་ཏེ། །ནད་ཀྱི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་ནི། །སྨན་ཞེས་བྱ་ བར་འགྱུར་མིན་ནམ།།ཞེས་བཤད་དོ། །གང་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པ་འདི་དག་སྟོན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་མཚན་ཉིད་ཅི་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཟློག་པ་སྟེ། །སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བཟློག་པས་སོ། །ཞེས་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །གང་གི་ཚེ་ འདི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གཞན་ཡང་ཅི་ཞིག་དྲིར་ཡོད།དེ་ལྟ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་ཁས་བླངས་པ་ལྟར་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པའི་ངོར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་དེའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་དགོས་སོ་ཞེ་ན། དེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་ རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ།།རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ།

从'凡是世间认为不存在的，我也认为不存在'这句经文来看，首先世尊为了使众生对世间生起恭敬心，以及为了显示他是遍知一切、洞察一切的佛陀，他详细阐述了器世间和有情世间从最初的风轮直至有顶，遍及虚空界的生、住、灭的无误差别，具有种种因果、滋味、过患等。
对于所化众生，当他们听闻到自身所熟知的事物差别和自性分类后生起信解欲乐时，佛陀就说那些被无明遮蔽者所执著为真实的蕴、界、处等就是真实的。
因此，当所化众生对世尊生起'他是遍知者'的认识后，后来又教导说'这一切都非真实'。所谓'真实'是指不会改变的，而有为法因为刹那刹那都在灭去，所以是会改变的，因此不是真实的。'亦'字是'和'的意思，应当理解为总摄'一切是真实和非真实'的教说。
对某些人则教导说'这一切既是真实又非真实'。相对于凡夫而言这一切是真实的，而相对于圣者智慧而言这一切是虚妄的，因为圣者并未如此见到。
对于长期修习真实见但仍有些许障碍未除的某些人则教导说'非真实亦非非真实'，为了断除那些微细障碍，就像否定石女儿的蓝色和白色一样否定这两者。
这是佛世尊的随顺教导，即从邪道引导至正道的教导。如此渐次教导称为随顺教导。或者说，随顺所化众生而教导称为随顺教导。
诸佛世尊的这些教法都是作为趣入真实甘露的方便而安立的。如来不说不是趣入真实甘露方便的言教，就像随顺病情来配药一样，为了摄受所化众生而随顺其根机来教导。
如《百论》中说：'有与无及有无，亦说非二者，随顺于病情，一切皆是药。'
若问为了趣入所说的这个真实其特征是什么？如我们已经解释过的'遮遣所诠说，以遮心行境'。既然如此，还有什么可问的？
虽然如此，但是如果接受世间言说，那么也需要依世俗谛而假立说明其特征。其特征是：'非从他得知，寂静无戏论，无分别异义，此即真实相。'

།དེ་ལ་འདི་ལ་གཞན་ལས་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ན་གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཏེ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་གྱི། རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ ཏོ།།ཇི་ལྟར་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་ངོ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མཐོང་བ་ན། རབ་རིབ་མེད་པས་བསྟན་དུ་ཟིན་ཀྱང་། རབ་རིབ་མེད་པ་ལྟར་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་མ་མཐོང་བའི་ཚུལ་གྱིས་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཀྱི་། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རབ་རིབ་མེད་པས་བསྟན་པ་ལས་འདི་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ནི་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ་རབ་རིབ་སེལ་བའི་མིག་སྨན་བསྐུས་པས་རབ་རིབ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་མ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།འཕགས་པ་རྣམས་སྒྲོ་བཏགས་པའི་སྒོ་ནས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་སྟོན་མོད་ཀྱི་དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ཙམ་གྱིས་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེའི་རང་གི་ངོ་བོ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར་ལ། གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ལྟ་བ་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ སེལ་བར་བྱེད་པའི་མིག་སྨན་གྱིས་བློའི་མིག་དག་ལ་བསྐུས་པར་གྱུར་པ་ན།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་མ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་རང་ཉིད་ཀྱིས་རྟོགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དོ།།དེ་ནི་ཞི་བའི་རང་བཞིན་ཏེ། རབ་རིབ་མེད་པས་སྐྲ་ཤད་མ་མཐོང་བ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེ་ནི་སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པའོ། །སྤྲོས་པ་ནི་ངག་སྟེ་དོན་རྣམས་སྤྲོ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ མ་སྤྲོས་པ་ནི་ངག་དག་གིས་མ་བརྗོད་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་།དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡིན་ན། དེ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དེ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་གང ཞེ་ན།གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་ན། ཡི་གེ་རྣམས་ལ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལ་དོན་ཐ་དད་པ་ཡོད་པས་ན། དོན་ཐ་དད་པས་ཏེ་དོན་སོ་སོ་བའོ། །དོན་ཐ་དད་པ་མེད་པ་ནི་དོན་ཐ་དད་པ་མིན་པ་སྟེ། །དོན་སོ་སོ་ བ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་བདེན་པ་གཉིས་ལ་འཇུག་པའི་མདོ་ལས། །ལྷའི་བུས་སྨྲས་པ། འཇམ་དཔལ་དོན་དམ་པའི་སྦྱོར་བ་ནི་གང་ཡིན། འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་དོན་དམ་པར་ན་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། གཏན་ མ་སྐྱེས་པ་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་དོན་དམ་པར་མཚམས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་སོ།།མཚམས་མེད་པ་རྣམས་དོན་དམ་པར་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་སོ། །ལྟ་བར་གྱུར་པ་རྣམས་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་ མཚུངས་སོ།།སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་ཆོས་རྣམས་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་སོ། །སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་སོ། །མི་སློབ་པའི་ཆོས་རྣམས་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་ཡང་དག་པར་རྫོགས་ པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་མཚུངས་སོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མཚུངས་སོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་འཁོར་བ་ཡང་མཚུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་འཁོར་བ་གང་དུ་ མཚུངས་པ་དེར་ནི་དོན་དམ་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མཚུངས་སོ།།དོན་དམ་པར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་བྱང་བ་ཡང་མཚུངས་སོ། །དོན་དམ་པར་རྣམ་པར་བྱང་བ་གང་དུ་མཚུངས་པ་དེར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཚུངས་སོ།

关于这个问题，由于不是从他人处获得的智慧，所以不是从他人处获得的智慧；意思是不是由他人教导而理解的，而是应当由自己来理解。就像有眼翳的人看到发丝等事物的本质颠倒时，即使无眼翳者指出，也无法像无眼翳者那样如实了知发丝等事物的本质；那么会如何呢？通过无眼翳者的指点，仅能了解'这是颠倒'这一点，当使用治疗眼翳的眼药去除眼翳时，才能以未曾了知的方式了知发丝等事物的本质。同样地，
虽然圣者们通过增益的方式宣说真实性，但仅凭这些，非圣者们无法了知其本质。当以正确观察空性这一能除无明眼翳的眼药涂抹心眼时，生起真实性智慧时，就能以未曾了知的方式自己领悟真实性。如此，诸事物的本质不是从他人处获得的智慧，这就是真实性。
这是寂静的本性，如同无眼翳者不见发丝一样，是远离自性的，这是其含义。正因为如此，它不被诸戏论所戏论。戏论即是语言，因为能开展诸义。不被诸戏论所戏论，意思是不被语言所表达。
它也是无分别的，因为分别是心的活动，由于远离这种活动，所以这真实性是无分别的。如经中所说：'什么是胜义谛？即是连心的活动都没有，更何况文字？'如此则是无分别的。
由于此中有不同的义，故说义差别，即是义各别。无义差别即是非义差别，意思是非义各别。如《圣二谛经》中说：'天子问：文殊师利，什么是胜义加行？文殊师利答：天子，在胜义中，如来性、法界、本来不生在何处平等，在胜义中五无间罪也在那里平等。五无间罪在胜义中在何处平等，诸邪见也在那里平等。诸邪见在何处平等，凡夫法也在那里平等。
凡夫法在何处平等，有学法也在那里平等。有学法在何处平等，无学法也在那里平等。无学法在何处平等，正等觉的诸法也在那里平等。正等觉的诸法在何处平等，涅槃也在那里平等。涅槃在何处平等，轮回也在那里平等。轮回在胜义中在何处平等，在胜义中烦恼也在那里平等。在胜义中烦恼在何处平等，在胜义中清净也在那里平等。在胜义中清净在何处平等，一切法也在那里平等。'

། ལྷའི་བུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བའི་དགེ་སློང་ནི་དོན་དམ་པར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་སྐད་བརྗོད་པ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །ལྷའི་བུས་སྨྲས་པ། མཉམ་པ་ཉིད་གང་དུ་དོན་དམ་པར་ན་རྣམ་པར་བྱང་བའི་བར་དུ་མཉམ་པ་གང་ཡིན་པ་དེར་དོན་དམ་པར ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན་།འཇམ་དཔལ་གྱིས་སྨྲས་པ། དོན་དམ་པར་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་བྱུང་བར་མཉམ་པ་དང་། དོན་དམ་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་དུ་མ་སྐྱེས་པར་མཉམ་པ་དང་། དོན་ དམ་པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་མཉམ་པས་།ལྷའི་བུ་དོན་དམ་པར་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཚུངས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ལྷའི་བུ་དོན་དམ་པར་ནི་གཏན་མ་སྐྱེས་པ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་མེད་དོ། །ལྷའི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན། ཁམ་པའི་ སྣོད་ཀྱི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་གང་ཡིན་པ་དང་།རིན་པོ་ཆེའི་སྣོད་ཀྱི་ནང་གི་ནམ་མཁའ་གང་ཡིན་པ་འདི་གཉིས་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །ལྷའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་དོན་དམ་པར་གང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་གཏན་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། ། གང་རྣམ་པར་བྱང་བ་དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་གཏན་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་ན་འཁོར་བ་ཡང་གཏན་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་པར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བར་དུ་ཡང་གཏན་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དེ། དེ་ལ་དོན་དམ་པར་ན་ཐ་དད་དུ་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དོན་དམ པར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་དེ་ཁོ་ནའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་ཕྱི་མ་ཕྱི་མས་བཤད་པར་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་ནོ།།འཇིག་རྟེན་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་ མ་ཡིན།།ཇི་ལྟར་སཱ་ལུའི་ས་བོན་ལ་བརྟེན་ནས་སཱ་ལུའི་མྱུ་གུ་འབྱུང་བ་ལྟར་རྒྱུ་གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་འབྱུང་བ། དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་དོ་ཞེས་བརྗོད་པར་ནི་མི་ནུས་སོ། །ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱུ་གུ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དག་གཅིག་ཉིད་དུ་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕ་དང་བུ་གཉིས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །གཅིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུ་གུ་ལྟར་མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་སུ་ས་བོན་འཛིན་པར་ཡང་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་ས་བོན་ལྟར་མྱུ་གུ་ཡང་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ས་བོན་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་ འགྱུར་ཏེ།མི་འཇིག་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་པར་སྨྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་ཉེས་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཏེ། ལས་དང་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ས་བོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མྱུ་གུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་ རིགས་སོ།།དེ་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ་གཞན་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ། ས་བོན་མེད་པར་ཡང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཏེ། གལ་ཏེ་གཞན་ནི་གཞན་ལས་གཞན། །དེ་ཚེ་གཞན་མེད་པར་གཞན་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། ། མྱུ་གུའི་གནས་སྐབས་ན་ཡང་ས་བོན་རྒྱུན་ཆད་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྒྱུ་གང་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་ལ། རྒྱུ་དེ་འབྲས་བུ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་དེ་ལས་འབྲས་བུ་དེ་གཞན་པ་ཡང་མ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ནི་ཆད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཞག་པར་ཡང་ནུས་པ་ཡིན་ནོ།།ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པའི་ལྷས། གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་འཇུག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་ཆད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། །གང་ཕྱིར་དངོས་པོ་ལྡོག་འགྱུར་བ། །དེས་ན་རྟག་པར་མི་འགྱུར་ རོ།།ཞེས་བཤད་དོ།

天子啊！于一切法平等性中如实修行的比丘，在胜义中称为如实修行者，而不是如言所说那样。天子说道：'若于平等性中，胜义中乃至清净之间的平等性，于此胜义中一切法也称为平等，是这样吗？'文殊师利说道：'在胜义中一切法无生而平等，在胜义中一切法无起而平等，在胜义中一切法本来无生而平等，在胜义中一切法无实体而平等，天子啊，在胜义中一切法是相等的。为什么呢？天子啊，在胜义中执取本来无生，于一切法中无有差别。'
天子啊，譬如瓦器中的虚空和宝器中的虚空，这两者都是虚空界，在胜义中毫无差别可言。天子啊，同样地，在胜义中，凡是烦恼即是本来不生，凡是清净在胜义中也是本来不生，在胜义中轮回也是本来不生，在胜义中乃至涅槃也是本来不生，于此在胜义中毫无差别可言。为什么呢？因为在胜义中一切法本来不生。
因此如是，无有差别义即是真实相的特征，应当了知，因为在空性中是一味的。此中应当了知后后所说。如是，首先是圣者们的真实相特征。依世间真实相特征而说：'依何而生何，彼非即是彼，亦非异于彼，故非断非常。'
如同依稻种生稻芽那样，依某因而生某果，首先不能说彼即是彼。种子不是芽，因为所生和能生若是一体将有过失。因此父与子也将成为一体。若是一体，如同芽的状态时种子也将存在，或者如同种子那样芽也将不存在。如是种子也将成为常住，因为承认不灭故。因此将有说常的过失，将成大过，因为将导致无业果等过失。如是，首先说种子即是芽是不合理的。
也非异于彼。芽也非异于种子，因为将有无种子也能生芽的过失，如说：'若异从异异，尔时无异异。'等。在芽的阶段也将有种子不断绝的过失，因此将有混乱的过失。由于如是依某因而生某果，因既非是果，因与果也非异，因此因非断亦非常，如是也能安立。如圣天所说：'由法得生起，是故非断灭，由法得还灭，是故非常住。'

།མདོ་ལས་ཀྱང་། ས་བོན་ཡོད་ན་མྱུ་གུ་ཇི་བཞིན་ཏེ། །ས་བོན་གང་ཡིན་མྱུ་གུ་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་མིན་དེ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ཕྱིར་རྟག་མིན་ཆད་མིན་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། སངས་ རྒྱས་འཇིག་རྟེན་མགོན་རྣམས་ཀྱི།།བསྟན་པ་བདུད་རྩིར་གྱུར་པ་དེ། །དོན་གཅིག་མ་ཡིན་ཐ་དད་མིན། །ཆད་པ་མ་ཡིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀླུ་ཆེན་པོ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་སྤྲིན་ཆེན་པོའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཕྱོགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི་མཐའ་ གཏུགས་པ་བར་མཚམས་མེད་པར་ཁེབས་པར་མཛད་པ།འགྲོ་བ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་མངོན་དུ་རྒྱུའི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཤིན་ཏུ་ཆེས་ཚ་བས་གདུངས་པའི་གདུང་བ་ཉེ་བར་ཞི་བ་ལྷུར་མཛད་པ། རྟག་པར་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་ཇི་ལྟར་འཚམ་པར་ སྤྱོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ།དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་བདུད་རྩིའི་རྒྱུན་དག་འབེབས་པས་ཇི་ལྟར་འོས་པར་གདུལ་བའི་སྐྱེ་བོའི་དགེ་བའི་རྩ་བའི་ལོ་ཏོག་གི་མྱུ་གུ་སྐྱེས་པ་སྤེལ་བས་རྗེས་སུ་བཟུང་བར་བཞེད་པ། རྟག་ཏུ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩིའི་ཆར་འབེབས་པ། འཇིག་ རྟེན་པ་སྐྱོབ་པ་མེད་པའི་སྐྱོབ་པ།མགོན་མེད་པའི་མགོན། འཇིག་རྟེན་མགོན་པོ་རྣམས་ཀྱི་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་གཏན་གཅོད་པ་དེ་ནི། ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་གཅིག་དང་ཐ་དད་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བ་དང་། ཆད་པ་དང་རྟག་པར་སྨྲ་བ་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བདུད་རྩི་འདི་ལ་ཞུགས་པ། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་དང་སྒོམ་པའི་རིམ་གྱིས་རབ་ཏུ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་གསུམ་གྱི་བདུད་རྩི་ཉེ་བར་སྤྱད་པའི་ཕྱིར་ངེས་པ་ཁོ་ནར་རྒ་ཤི་ཟད་པའི་ངོ་བོ མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་ཇི་ཞིག་ལྟར་འདིར་དགེ་བའི་རྩ་བ་མ་སྨིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་བདུད་རྩི་འདི་ཐོས་སུ་ཟིན་ཀྱང་ཐར་པ་མ་ཐོབ་ན་ནི། དེ་ལྟ་ནའང་དེ་དག་སྐྱེ་བ་གཞན་དུའང་སྔོན་གྱི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་ངེས་པར་ གདོན་མི་ཟ་བར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། དེ་ཉིད་ཤེས་པས་གལ་ཏེ་འདིར། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་ཐོབ་ཀྱང་། །སྐྱེ་བ་ཕྱི་མར་འབད་མེད་པར། །ངེས་པར་ཐོབ་འགྱུར་ལས་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཇི་ཞིག་ལྟར། རྫོགས་སངས་རྒྱས་ རྣམས་མ་བྱུང་ཞིང་།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱང་ཟད་པ་ན་སྟེ། གྱུར་པའི་ཚེ་འཕགས་པའི་ལམ་སྟོན་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་མ་ཚང་བས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་མ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་སྔོན་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཐོས་པའི་རྒྱུའི་སྟོབས་ཁོ་ན་ལས་འཇིག་རྟེན་འདིའི་ཉེ་བར་བསྟན་ པ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བྲལ་ཡང་རྐྱེན་རྣམ་པར་དབེན་པ་རྟེན་པ་ཙམ་ཐོབ་པ།རང་འབྱུང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི། །རྟེན་པ་མེད་ལས་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་པ་མེད་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་དག་དབེན་པའམ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཡོངས་སུ་མི་ཚོལ་བ་སྟེ། རྟེན་མེད་པའི་རྒྱུ་ དེ་ལས་སོ།།གང་གི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་མི་འབྱུང་བའི་དུས་སུ་རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་ཕྱིར། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་གསུངས་པ་དམ་པའི་ཆོས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བདུད་རྩི་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་འབྲས་བུ་ ཡོད་པར་གྲུབ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་སྲོག་དག་ཀྱང་བཏང་སྟེ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་བཙལ་བར་འོས་པ་ཡིན་ཏེ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྟག་ཏུ་ངུས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཇི་ལྟར་བཙལ་བ་བཞིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ ལྡན་འདས་མ་ཡུམ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བརྒྱད་སྟོང་པ་ལས།བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་ངུས། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་བཙལ་བ་ལགས། དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་བ་དང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཚེ་ དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

经中也说：'如同有种子则有苗芽，种子是什么苗芽就不是那个，也非是其他，也非是它，因此非常非断是法性。'所以如此，如前所说的方式，诸佛世间怙主的教法成为甘露，非一非异，非断非常。
圆满正觉大龙大悲云团遍满十方虚空界无有间隙，为息灭众生贪欲等烦恼炽盛如烈日般炙热的痛苦而精进，恒常不断随顺众生而示现对治，以宣说正法甘露之流，随缘摄受所化众生善根苗芽增长，常降正法甘露雨，是无救护者的救护者，无依怙者的依怙，诸世间怙主的正法甘露永断老死。
如前所说的方式，应知远离一异及断常见。声闻法性甘露中，以闻思修次第趣入者，由受用戒定慧三蕴甘露，必定获得灭尽老死的涅槃。
若有因善根未成熟而虽闻此正法甘露未得解脱，然彼等于他生中也必定由往昔因力而成就。如《百论》中说：'若于此生中，虽未得涅槃，来世不费力，必定如业得。'
若诸佛未出世，声闻灭尽时，因无示现圣道的缘而未得真实义甘露，然由往昔他世闻真实义的因力，虽离此世间近教所依，但仅依止远离诸缘，独觉智慧从无所依而生。无所依即身心远离或不寻善知识，从无依因。
因为佛不出世时独觉能证悟真实义，所以应知如前所说正等正觉医王所说正法真实义甘露必定有果。因为如是，智者应舍弃生命寻求真实义，如同常啼菩萨寻求世尊母一样。
如《八千颂般若波罗蜜多》中说：'世尊，常啼菩萨大士如何寻求般若波罗蜜多？'如是请问时，世尊对具寿罗睺罗如是宣说。

།རབ་འབྱོར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་ངུས། སྔོན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན། ལུས་ལ་ཆེད་ཆེར་མི་བྱེད། སྲོག་ལ་མི་ལྟ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་ཚིགས་སུ་བཅད་ པ་དག་ལ་མི་གནས་པར་ཡོངས་སུ་བཙལ་ཏོ།།དེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ཞིང་འབྲོག་དགོན་པ་ཞིག་ཏུ་ཕྱིན་པ་ན་བར་སྣང་ལས་སྒྲ་ཐོས་པར་གྱུར་ཏེ། རིགས་ཀྱི་བུ་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སོང་ཤིག་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཐོས་པར་འགྱུར་གྱི་ ཅི་ནས་ལུས་ངལ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་།གཉིད་དང་རྨུགས་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་། བཟའ་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མི་སྐྱེད་པ་དང་ཞེས་བྱ་བ་ནས་ནང་ངམ་ཕྱི་རོལ་གང་ལ་ཡང་སེམས་སྨོན་པར་མ་བྱེད་ཅིག། རིགས་ཀྱི་བུ་གཡོན་དུ་མ་ལྟ་བར་སོང་ཤིག་། གཡས་སུ་མ་ཡིན། ཤར་དུ་མ་ཡིན། ནུབ་ཏུ་མ་ཡིན། བྱང་དུ་མ་ཡིན། སྟེང་དུ་མ་ཡིན། འོག་ཏུ་མ་ཡིན། ཕྱོགས་མཚམས་སུ་ཡང་མ་ལྟ་བར་སོང་ཤིག་། །རིགས་ཀྱི་བུ་ཇི་ལྟར་བདག་ལས་མ་ཡིན་འཇིག་ཚོགས་ལས་ཀྱང་མ་གཡོས་པ་དང་། ཇི་ལྟར་གཟུགས ལས་ཀྱང་མ་གཡོས་པ་དང་།ཇི་ལྟར་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱང་མ་གཡོས་པ་དེ་ལྟར་སོང་ཤིག་། གང་འདི་ལས་གཡོས་པ་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅི་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། སངས་ རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཉམས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ལས་ཉམས་པར་གྱུར་པ་དེ་ནི་འཁོར་བ་ལ་སྤྱོད་དོ། །གང་འཁོར་བ་ལ་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་དེ། །དེས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྗེས་སུ་མི་འཐོབ་བོ་ཞེས་ བྱ་བའི་བར་ནས།།ཆུ་དེ་དག་མི་སྣང་བར་བྱས་ནས་ཀུན་ཏུ་ཆུ་བཙལ་ན་ཆུ་མ་རྙེད་དོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་ངུས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། བདག་གི་ལུས་ཕུག་ལ་ཁྲག་གིས་ས་ཕྱོགས་འདི་ཆག་ཆག་གདབ་བོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ས་ཕྱོགས་ འདི་ནི་རྡུལ་ཆེ་སྟེ།ས་ཕྱོགས་འདི་ནས་རྡུལ་གྱི་ཁམས་བྱུང་བས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་འཕགས་ཀྱི་ལུས་ལ་ཕོག་ན་མི་རུང་ན། བདག་གི་ལུས་གདོན་མི་ཟ་བར་འཇིག་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ། བདག་གི་ལུས་འདི་ལྟ་བུའི་བྱ་བ་ལ་ འཇིག་པ་ནི་བླའི།ནུས་པ་མེད་པའི་བྱ་བ་ལ་འདོད་པའི་ཕྱིར་དང་། འདོད་པའི་གཞིས་འཁོར་བ་དག་ན་འཁོར་བ་ན་བདག་གི་ལུས་བརྒྱ་སྟོང་མང་པོ་དེ་ལྟ་བུའི་གནས་སུ་ཞིག་པ་ནི་ཅིར་ཡང་མ་རུང་ངོ་སྙམ་མོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་ངུས་མཚོན་རྣོན་པོ་བླངས་ཏེ། བདག་གི་ལུས་ཀུན་ཏུ་ཕུག་ནས་རང་གི་ཁྲག་གིས་ས་ཕྱོགས་དེ་ཁོ་ར་ཁོར་ཡུག་ཏུ་ཆག་ཆག་བཏབ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་། དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྟག་ཏུ་ངུས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་འཕགས་མཐོང་མ་ཐག་ཏུ་འདི་ལྟ སྟེ།དཔེར་ན་དགེ་སློང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དགེ་སློང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཐོབ་བོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཆོས་འཕགས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོན་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ མཉམ་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དབེན་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་གཡོ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རློམ་སེམས་ མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རློམ་སེམས་མེད་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁེངས་པ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཁེངས་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རོ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ ཐམས་ཅད་མུ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མུ་མེད་པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ།

善现，菩萨大菩萨常啼，往昔寻求此般若波罗蜜多时，不顾惜身体，不顾惜性命，不住于利养、恭敬和偈颂而寻求。他寻求般若波罗蜜多时来到一处荒野，从空中听闻声音说：'善男子，往东方去，当得闻般若波罗蜜多。切莫生起身体疲惫之想，切莫生起昏沉睡眠之想，切莫生起饮食之想'，乃至'于内外任何处所皆勿生起希求之心。善男子，莫观左方而行，莫观右方，莫观东方，莫观西方，莫观北方，莫观上方，莫观下方，莫观四维而行。'
善男子，如何不动于我见及身见，如何不动于色，如何不动于受、想、行，如何不动于识，如是而行。若从此动摇，则将退失。从何退失？将退失佛之诸法。若退失佛之诸法，则轮回生死。若轮回生死，则不行般若波罗蜜多。彼不能随得般若波罗蜜多'，乃至'隐没诸水后遍寻水而不得。
尔时菩萨大菩萨常啼作是思惟：我当刺破身体，以血洒扫此地。何以故？此地多尘，若从此地尘土飞扬触及菩萨大菩萨法上之身不应理，我此必坏之身有何用？我身坏于如是事业则可，若为无力之事业而贪求，以贪求为因而轮回生死时，我身百千万次如是坏灭于此处毫无意义。
尔时菩萨大菩萨常啼取利刃，遍刺己身，以己血洒扫周遍地处等。尔时菩萨大菩萨常啼一见菩萨大菩萨法上，譬如比丘入初禅等持，专一作意之比丘，如是获得如是安乐。
尔时菩萨大菩萨法上宣说般若波罗蜜多，即：诸法平等故，般若波罗蜜多平等。诸法远离故，般若波罗蜜多远离。诸法无动故，般若波罗蜜多无动。诸法无傲故，般若波罗蜜多无傲。诸法无慢故，般若波罗蜜多无慢。诸法一味故，般若波罗蜜多一味。诸法无边故，般若波罗蜜多无边。诸法无生故，般若波罗蜜多无生。

།ཆོས་ཐམས་ཅད་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། ནམ་མཁའ་མུ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མུ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་མ་འདྲེས་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་སུ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དམིགས་སུ་མེད པ་ཉིད་དོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་མཉམ་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཆོས་ཐམས་ཅད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཉིད་དུ་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། བདག་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅོ་བརྒྱད་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་ པ།དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ་། དེ་དུས་གསུམ་དུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་དུས་གསུམ་པོ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དག་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ལ། དེ་དག་ཀྱང་དངོས་པོའི་རྟེན་ཅན་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ དངོས་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེས་ནས་འགགས་པ་ལ་ནི་འདས་པ་ཞེས་བསྙད་ལ།།སྐྱེས་ལ་མ་འགགས་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་ཡིན་ཞིང་། བདག་གི་དངོས་པོ་མ་རྙེད་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་དུས་གསུམ་ལྟར་ན་། །དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེའི་རྒྱུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དུས་གསུམ་ཉིད་ཡོད་ན། །དུས་གསུམ་དུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ད་ལྟར་བྱུང དང་མ་འོངས་པ།།གལ་ཏེ་འདས་ལ་ལྟོས་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་ཏེ། །འདིར་གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་ཡོད་ན། དེ་དག་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟོས་པའམ་མ་ལྟོས་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་གྲང་། དེ་ ལ་གལ་ཏེ་འདས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་གྲུབ་ན་ནི།དེའི་ཚེ་ངེས་པར་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་གང་ཞིག་གང་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་རང་གི་བུ་མོ་མོ་གཤམ་དང་། རང་གི་མེ་ཏོག་ནམ་མཁའ་དང་ རང་གི་ཏིལ་མར་བྱེ་མ་དག་ལ་མི་ལྟོས་པ་བཞིན་ནོ།།གལ་ཏེ་སྒྲོན་མའི་རང་གི་ངོ་བོ་ལ་མུན་པ་མེད་ཀྱང་འགལ་ཟླ་ཉིད་དུ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདིར་གལ་ཏེ་ལྟོས་པ་གྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དག་འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པར་འདོད་ན་ནི།དེ་ལྟར་ན། འདས་པའི་དུས་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ཀྱི་རང་གི་བདག་ཉིད་ལྟར། དེ་དག་ཀྱང་འདས་པའི་དུས་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ད་ལྟར་ལས་འདས་ པ་ནི་འདས་པ་ཡིན་ལ།མ་ཐོབ་པ་ནི་མ་འོངས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་གང་ཞིག་འདས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་འདས་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པའི་སྐྱོན་ སྤང་བར་འདོད་ན་།ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །ད་ལྟར་བྱུང་དང་མ་འོངས་པ། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་དེ་དག་འདས་པའི་དུས་དེ་ན་མེད་པར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། ནམ་ མཁའི་ཨུཏྤ་ལ་ལྟར་ལྟོས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

由于一切法无灭，所以般若波罗蜜多是无灭性。由于虚空无边际，所以般若波罗蜜多是无边际性。乃至由于一切法无杂染，所以般若波罗蜜多是无杂染性。由于一切法无所缘，所以般若波罗蜜多是无所缘性。由于一切法坏灭平等，所以般若波罗蜜多是坏灭平等性。由于一切法无作，所以般若波罗蜜多是无作性。由于一切法不可思议，所以般若波罗蜜多是不可思议性，应当如是了知。
这是如同所说的那样。这是由尊者月称阿阇黎所造《明句论》中第十八品'观我品'的注释。
于此有人说：诸事物的自性是实有的，因为它是三时安立的因。此处三时即过去、未来、现在是由世尊所说，而彼等是依事物而有，因为事物的自性生起后灭去称为过去，已生未灭是现在，尚未获得自体是未来。如是，三时是以事物自性为因，彼等也是存在的，因此，其因事物的自性也是存在的。
应当说：如果三时存在，则作为三时安立之因的事物自性也应存在，但实际并非如此。为显示如何不存在，故说：'若现在与未来，是依过去而有，则现在与未来，应在过去时中。'此处，若暂且现在与未来二时存在，则彼等应是依过去时或不依过去时而存在。
其中若依过去而成立，则彼等必定在过去时中存在，因为若某物于某处不存在，则不能依于彼处，如石女之子、虚空之花、沙中之油不能相依。若说虽然灯的自体中无暗，但仍可作为对立而相依，这是不对的，因为这也同样需要成立。
因此，此处若为成立相依而承认现在与未来二时存在于过去时中，如是则因为存在于过去时中，如同过去时的自性，彼等也将成为过去时性。因此也不成为过去，因为超越现在是过去，未获得是未来，当现在与未来皆成为不存在时，何有能成为过去性？因此也不成为过去。
若欲避免如上所说过失，则'若现在与未来，于彼处不存在，现在与未来，如何依于彼？'若认为现在与未来二时于过去时中不存在，如是则因于彼处不存在，如同虚空中的莲花般不能有所依待。

།ཅི་སྟེ་ཡང་དུས་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ན་དུས་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལ་ལྟོས་པས་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན། བརྗོད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འདས་པ་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་། །མ་འོངས་ དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན།།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདས་པ་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་འདས་པ་ལ་ ལྟོས་པའམ་མ་ལྟོས་པ་ཡང་རུང་སྟེ།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ད་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ལྟོས་སམ་མ་ལྟོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དག་གམ། མ་འོངས་པ་ལ་ལྟོས་སམ་མ་ལྟོས་ཀྱང་རུང་སྟེ། །འདས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་ བ་དག་མ་གྲུབ་པར་ཤེས་པ་ན།ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་མ་འོངས་པ་དག་འདས་པ་ལ་ལྟོས་སམ་མ་ལྟོས་ཀྱང་རུང་སྟེ་མ་གྲུབ་པའི་རིམ་པའི་ཚུལ་འདི་ཉིད་དང་སུན་དབྱུང་བ་མཚུངས་པར་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར། རིམ་པའི་ཚུལ་ནི་འདི་ཉིད་ཀྱི་། །ལྷག་མ་གཉིས་པོ་བསྣོར་བ་དང་། །མཆོག་དང་ཐ་མ་ འབྲིང་ལ་སོགས།།གཅིག་ལ་སོགས་པའང་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་བྱུང་ལྟོས་ན། །འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་པ། །ད་ལྟར་བྱུང་དུས་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་དུས། །གལ་ ཏེ་དེ་ནི་མེད་གྱུར་ན།།འདས་པ་དང་ནི་མ་འོངས་དུས། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་གྱུར་། །ད་ལྟར་ལ་ནི་མ་ལྟོས་པར། །དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་འདས་པ་དང་། །མ་འོངས་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་སྟེ། རེ་ཞིག་འདི་ནི་དུས་བསྣོར་བ་གཅིག་ཡིན་ ནོ།།འདས་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི། །གལ་ཏེ་མ་འོངས་ལྟོས་གྱུར་ན། །འདས་པ་དང་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་། །མ་འོངས་དུས་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །འདས་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་ནི། །གལ་ཏེ་དེ་ན་མེད་གྱུར་ན། །འདས་པ་དང་ནི་ད་ལྟར་བྱུང་། །ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར། །མ་འོངས་ པ་ལ་མ་ལྟོས་པར།།དེ་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་འདས་པ་དང་། །ད་ལྟར་དུས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དུས་བསྣོར་བ་གཉིས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་དུས་བསྣོར་བ་གཉིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། དུས་གསུམ་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ དུས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ།དུས་མེད་པས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །ཇི་ལྟར་དུས་གསུམ་པོ་འདི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མཆོག་དང་ཐ་མ་འབྲིང་ལ་སོགས། །གཅིག་ལ་སོགས་པའང་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ། མཆོག་དང་ཐ་མ་ འབྲིང་ལ་སོགས།།ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་རྣམས་དང་། སྐྱེ་བ་དང་གནས་པ་དང་མི་རྟག་པ་རྣམས་དང་། སྔོན་གྱི་མཐའ་དང་དབུས་ཀྱི་མཐའ་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་རྣམས་དང་། འདོད་པ་དང་ གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་དག་དང་།སློབ་པ་དང་མི་སློབ་པ་དང་། སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་སློབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་གསུམ་དང་འབྲེལ་པར་གནས་པ་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བསྡུའོ། །གཅིག་ལ་སོགས་པའང་ཞེས་བྱ་བའི་ སོགས་པའི་སྒྲ་འདིས་ནི་གཉིས་པ་དང་མང་པོ་དག་སྡུད་དོ།།མཆོག་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། །གཅིག་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི། །དུས་གསུམ་རྣམ་པར་བཤད་པས་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཚད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་མེད་པ་དེ་ ལ་ནི་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དཔེར་ན་རི་བོང་གི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དུས་ལ་ནི་སྐད་ཅིག་དང་། ཐང་ཅིག་དང་། ཡུད་ཙམ་དང་། ཉིན་མོ་དང་། མཚན་མོ་དང་། ཉིན་མཚན་དང་། ཟླ་བ་ཕྱེད་པ་དང་། ཟླ་བ་དང་། ཉི་མ་ནུར་པ་དང་། ལོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཚད་ དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དུས་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།

如果按照时间论者们的观点，时间确实存在，那么依赖于它有什么必要呢？对此回答说，即便如此：'不依赖过去，这两者就不能成立。因此，现在和未来时间也不存在。'现在和未来是不存在的，因为不依赖过去，就像驴角一样。由于如此，应当知道现在和未来时间是不存在的。
如此，不论是依赖过去还是不依赖过去，现在和未来都不能成立。同样地，不论是依赖现在还是不依赖现在，过去和未来，或者不论是依赖未来还是不依赖未来，过去和现在都不能成立。当知道这一点时，现在和未来不论是依赖还是不依赖过去都不能成立，为了说明这种次第方式和破斥相同的关系，所以说：'此同一次第方式，其余二者相互换，上中下等类，一等亦应知。'
怎样呢？'若现在所依，有过去未来，过去与未来，应住现在时。若彼实无有，过去与未来，云何依于彼？不依于现在，二者定不成，是故知过去，未来时不有。'这是第一种时间转换。
'若依未来时，有过去现在，过去与现在，应住未来时。若彼实无有，过去与现在，云何依于彼？不依未来时，二者定不成，是故知过去，现在时不有。'这是第二种时间转换，应当这样理解这两种时间转换。
因为在分析时发现三时不存在，所以时间不存在，时间不存在故事物的自性也不存在，这就是所成立的。
如同分析这三时一样，'上中下等类，一等亦应知'。'上中下等类'中的'等'字，包含善、不善、无记等，生、住、无常等，前际、中际、后际等，欲界、色界、无色界等，有学、无学、非有学非无学等，所有与三法相关的事物都包含在内。'一等'中的'等'字，包含二和多。
对于上等和一等这些，应当知道是通过三时的解说而得到解释。
这里有人说：时间是存在的，因为具有度量性。这里凡是不存在的，就不具有度量性，比如兔角。而时间有刹那、须臾、瞬间、昼、夜、昼夜、半月、月、日蚀、年等区分的度量性，因此，由于具有度量性，时间是存在的。

།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་དུ་ཡང་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། །མི་གནས་དུས་ནི་ འཛིན་མི་བྱེད།།གང་ཞིག་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དུས། །གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །མ་བཟུང་དུས་ནི་ཇི་ལྟར་གདགས། །གལ་ཏེ་འདི་ན་དུས་ཞེས་བྱ་བ་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཐ་དད་པ་གནས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྒོ་ནས་ཚད་དང་ ལྡན་པར་འཛིན་པ་ཞིག་ན།དུས་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་མ་ལ་སོགས་པ་དག་གི་སྒོ་ནས་འཛིན་པ་ཐེར་ཟུག་པར་གནས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་མི་གནས་དུས་ནི་འཛིན་མི་བྱེད་དེ། མི་གནས་པའི་ཕྱིར་འཛིན་པར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ་། ། ཅི་སྟེ་ཡང་དུས་རྟག་པར་གནས་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཁོ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། དེ་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མངོན་པར་གསལ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་ཡང་། དུས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་སྨིན་པར་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་སྐྱེ་དགུ་སྡུད་པར་བྱེད། །དུས་ཀྱིས་གཉིད་ལོག་སད་པར་བྱེད། །དུས་ལས འདའ་བར་ཤིན་ཏུ་བཀའ།།ཞེས་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གནས་པའི་རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡང་གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་མངོན་པར་གསལ་ཞིང་གཟུང་བ་དུས་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ ཅིའི་ཕྱིར་དུས་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན།སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པར་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་དུས་འདི་འདུས་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་གམ། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡོད་པར་རྟོག་གྲང་ན། གཉི་ག་ཡང་། སྐྱེ་དང་ གནས་དང་འཇིག་པ་དག།མ་གྲུབ་ཕྱིར་ན་འདུས་བྱས་མེད། །འདུས་བྱས་རབ་ཏུ་མ་གྲུབ་པས། །འདུས་མ་བྱས་ནི་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །ཅེས་བྱ་བ་དེས་འདུས་བྱས་བརྟག་པར་བཀག་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་གང་ཞིག་གཟུང་བར་བྱ་བ་དུས་གནས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། དུས་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་མི་གནས་ཤིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མ་བཟུང་བ་ཡིན་དང་ཇི་ལྟར་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་གདགས་པར་ནུས་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། མ་བཟུང་དུས་ནི་ཇི་ལྟར་གདགས། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་མེད་པ་ཉིད་དོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ཞེས་བྱ་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྲུབ་པ་རྟག་པ་འགའ་ཞིག་མེད་པ་ནི་བདེན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདུ་བྱེད་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་བརྟེན་ན་བརྟགས་པའི་དུས་ནི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བརྗོད་པར་བྱ་བར་འགྱུར ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་དུས་ནི་དངོས་བརྟེན་ཏེ། །དངོས་མེད་དུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དུས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ནའོ་། །གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་དེའི་རྒྱུ་ ཅན་གྱི་དུས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་མིན་ན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གོང་དུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་དང་། དགག་པ་འཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།དུས་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དུས་མེད་པས་དེའི་ཚད་དུ་གྱུར་པ་དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚད་དང་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་གྲུབ་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ།

应当说，如果有所谓的时间存在，那么它就应当具有度量，但实际并不存在。为什么呢？
不住的时间无法执取，任何应当被执取的时间，都不是安住存在的，未被执取的时间如何安立？
如果此处有所谓的时间，是指刹那等差别性安住的某物存在，那么它就应当通过刹那等方式而具有度量而被执取，但是所谓的时间，通过刹那等方式而执取的恒常安住并不存在。因此，如此不住的时间是不能执取的，因为不安住故不能执取，这是其义。
假使认为时间是常住性的自性，而它通过刹那等显现，如说：'时令万物成熟，时令众生聚集，时令睡眠醒觉，时令难以超越。'如此特征的安住自性确实存在。对此应当说，即便如此，通过刹那等显现而可执取的安住时间也是不存在的。
为什么说时间安住是不存在的呢？因为离开刹那等而不能被执取。
再者，这个时间是有为法的自性呢？还是无为法的自性呢？对于这两者，'生住灭等，因不成立故有为法不存在，有为法既然完全不成立，无为法又怎能成立？'以此已经遮遣了有为法的观点。
因此如此，任何应当被执取的安住时间都是不存在的。时间既然如此不安住且不存在，因此未被执取，那么怎么能通过刹那等来安立呢？这就是'未执取的时间如何安立？'的含义。因此时间是不存在的。
有人说：时间作为离开色等的独立自性成立的常住之物确实不存在，这是真的。那么是什么呢？依托于诸如色等有为法，假立的时间可以用刹那等词来表述，因此没有过失。
对此应当说，即便如此：'若时间依托事物，无事物时间何有？'如果这样依托事物而安立为时间，当事物itself不存在时，必然以其为因的时间也不存在。
为显示'若无任何事物'，如此宣说，因为上文已广说，也因为将要解说遮遣。当如此任何事物都不存在时，时间怎么可能存在？因为无有时间，所以作为其度量的时间差别如刹那等也不存在。
因此，怎么可能以具有度量而成立时间呢？所以诸事物的自性是不存在的。

། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་འཕགས་པ་གླང་པོའི་རྩལ་གྱི་མདོ་ལས། གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་འགའ་ཡོད་ན། །རྒྱལ་བ་ཉན་ཐོས་བཅས་པས་དེ་མཁྱེན་འགྱུར། །ཐེར་ཟུག་ཆོས་རྣམས་མྱ་ངན་འདས་མི་འགྱུར། །མཁས་རྣམས་ནམ་ཡང་སྤྱོད་པ་མེད་མི་འགྱུར། །ཞེས གསུངས་ལ་།དེ་བཞིན་དུ། ཆོས་ནི་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་དག་བསྟན་གྱུར་ནས། །སངས་རྒྱས་འབུམ་ཕྲག་གང་དག་འདས་གྱུར་ཀྱང་། །ཆོས་དང་ཡི་གེ་དག་ལ་ཟད་མེད་དེ། །སྐྱེ་བ་ཡོད་མིན་དེས་ན་ཟད་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འབྱུང་བའི་དུས་ ཀྱི་ཚེ།།བྱམས་པ་ཞེས་བྱའི་རྒྱལ་བ་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །ས་འདི་གསེར་གྱིས་བདལ་བ་འབྱུང་འགྱུར་བ། །དེ་ཚེ་དེ་ཡི་འབྱུང་དེ་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། དུས་བརྟག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་བཅུ་དགུ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་མེད་པ་དེ་ནི་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་ཏེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་ནི་ཡོད པ་ཉིད་དེ།ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་མྱུ་གུ་གང་ཞིག་ས་བོན་དང་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་དུས་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ནི། ས་བོན་ལ་སོགས་པའི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉེ་བས་མི་ སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།ཕྱི་རོལ་དག་ལ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་བདག་ཉིད་ལ་ཡང་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་ཇི་སྐད་དུ་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དུས་དེ་ལ་ལྟོས་པ་ཡོད་པ་དེའི་ཕྱིར་གང་ཞིག་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་བྱུང་བ་ལ་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་དུས་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་ཉིད་ཡོད་ན་ནི། དུས་ལྷན་ཅིག་བྱེད་པའི་ རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བར་རྟོག་པ་ན། འབྲས་བུ་ཚོགས་པ་ལ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞིག་གམ། མི་གནས་པ་ཞིག་དེ་ལས་སྐྱེ་བར་རྟོག་གྲང་། དེ་ ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།གལ་ཏེ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཞིག་ལ་རྟོག་ན་ནི། དེ་ནི་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་གསུངས་ ཏེ།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་གང་ཞིག་ཚོགས་པ་ལ་ཡོད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེས་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ཁར་གཞོང་ན་ཡོད་པའི་ཞོ་ནི་ཁར་གཞོང་གིས་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་གྲུབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར། །གྲུབ་ཟིན་ པའི་བུམ་པ་མདུན་ན་གནས་པ་ལྟར་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མངོན་པར་གསལ་བའམ་རགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། །མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱོགས་འདི་ལ་གོང་དུ་ལན་བཏབ་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །མེ་ནི་གཞན་ལས་མི་འོང་སྟེ། །ཤིང་ལའང་མེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། ། དེ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ལན་བརྗོད་ཟིན་ཏོ། །ཅི་སྟེ་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས སྐྱེ།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་མེད་ན་ནི། འོ་ན་ཇི་ལྟར་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་དེ། དེ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བྱེ་མ་དག་གི་ཏིལ་མར་བཞིན་ནོ།

世尊在《圣象力经》中也说道：'若诸法有自性，佛与声闻众应知，恒常诸法不涅槃，诸智者亦无所行。'
同样地说道：'说法已达百千数，虽有十万佛涅槃，法与文字无穷尽，无有生故无尽灭。'
如是又说：'如来出世之时分，弥勒佛陀将出世，此地遍布黄金时，彼时彼起何处有？'等等。
这是由师尊月称所造《明句论》中《观时品第十九》的注释。
于此有人说：时间是实有的，因为它是果生起的俱有缘。凡是不存在的，就不能成为俱有缘的体性，如石女儿。因此，时间是实有的，因为它是俱有缘。
此处，芽从种子、地、水、火、风、空、时等因缘和合而生，虽有种子等因缘和合，若无适当时节则不生。如同外在事物，内在自性也是如此。
如世尊所说：'有情诸业不失坏，纵经百劫不灭尽，因缘和合时节至，其果自然当成熟。'
由于如是依赖于时间，因此作为芽等生起的俱有缘的时间是存在的。
应当说：若芽等果实的生起是存在的，则时间可成为俱有因，然而实际并非存在。为什么呢？
此处，当观察从种子等因缘和合中产生芽等果实时，是观察果实住于和合中而生，还是不住于和合中而生？这会如何呢？
若认为是住于和合中而生，为显示这是不合理的，故说：'若从因缘合，和合中有果，云何从和合，而复生于果？'
若果存在于因缘和合中，那么怎么能被和合所生呢？如同碗中已有的酸奶不是由碗所生。
再者，凡是已存在的，因为已经成就，如同现前已成就的瓶子，也不需要再生。
若说是使其显现或粗大，这是不对的，因为这种观点已在前面驳斥过了。如'火不从他来，薪中亦无火'等处已作答复。
若认为和合中无果，这也不合理，为显示这一点，故说：'若从因缘合，和合中无果，云何从和合，而能生于果？'
若因缘和合中无有果，那么因缘和合如何能生果？因为彼处无有，如同沙中之油。

།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་སྲིད་པས། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །ཇི་ ལྟར་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་སྐྱེ།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་དེ་ཚོགས་པ་ཉིད་ལས་མི་སྐྱེ་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་ནི། །ཚོགས་ལ་གཟུང་དུ་ཡོད་རིགས་ན། །ཚོགས་པ་ཉིད་ལ་གཟུང་དུ་མེད། །གང་ཞིག་ གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེར་གཟུང་དུ་ཡོད་དེ།དཔེར་ན་ཁར་གཞོང་གི་ཞོ་བཞིན་ལ། གང་ཞིག་གང་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དེར་གཟུང་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་བྱེ་མ་དག་ལ་འབྲུ་མར་ལྟ་བུའོ། །ཅི་སྟེ་དངོས་པོ་རྣམས་ཡོད་ཀྱང་། ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་ཉེ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་རིང་བ་དང་། དབང་པོ་ལ་རྙོག་པ་ཆགས་པ་དང་། དབང་པོ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་དང་། ལུས་ཅན་གྱི་རྫས་ཀྱིས་ཆོད་པ་དང་། ལུས་མི་སྣང་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཡིད་ལ་མ་བཟུང་བའི་ཕྱིར་ཕྲ་རབ་དང་། མིག་ལ་གནས་པའི་མིག་སྨན་གྱི་ཐུར་མ་དང་། ཉི་མའི་འགྲོས་དང་། རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་རེ་རེ་དང་། ། ལོང་བ་དང་འོན་པ་ལ་སོགས་པའི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་ལ་སོགས་པ་དང་། རྩིག་པ་ལ་སོགས་པས་བར་དུ་བཅད་པའི་བུམ་པ་དང་། གྲུབ་པ་དང་ལྷ་དང་ཤ་ཟ་ལ་སོགས་པའི་ལུས་དང་། ཡུལ་གཞན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་ཡུལ་གཞན་ལྟར་གཟུང་དུ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འོ་ན གང་གིས་ན་འདི་དག་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་དམིགས་པར་འགྱུར་བ།མ་བཟུང་བ་འདི་དག་ཡོད་པ་ཉིད་ལ་རྟག་ཅིང་ཡོད། རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇལ་བ་དང་། ལུང་རྣམས་ཀྱིས་འཛིན་པའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། འོ་ན་དེ་དག་མ་དམིགས་སོ། །ཞེས་བརྗོད་པར་མི་བྱ་སྟེ། རྗེས་ སུ་དཔག་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གལ་ཏེ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་གྱིས་གཟུང་བར་བྱ་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་ཀྱང་བྱེད་པ་དག་གིས་མ་བཟུང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། བརྗོད་པ། ཅི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ཡོད་བཞིན་པར་གྱུར་པ་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་དག་གིས་གཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་དེ་ སྐད་དུ་སྨྲས་སམ།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ནི། ཚོགས་ལ་གཟུང་དུ་ཡོད་རིགས་ན། །ཞེས་སྤྱིར་སྨྲའོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་གང་ཞིག་གང་ན་མེད་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། བྱེ་མ་དག་ལས་འབྲུ་མར་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ནི་ཚོགས་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། །དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ པ་ཉིད་ནི་རྗེས་སུ་དཔག་པ་ལས་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན།བརྗོད་པ། གང་ཞིག་གང་ན་ཡོད་པ་དེ་ནི་དེ་ལས་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ཁར་གཞོང་ལས་ཞོ་མི་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་རྗེས་སུ་དཔག་པ་འདི་ལས་དེ་ཡོད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཚོགས་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཅི་སྟེ་མི་གཟུང་། ཅི་ སྟེ་ཡང་ཕྱོགས་གཉི་ག་ཡང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དང་འགལ་བའི་ཕྱིར་ན་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་མི་རིགས་པ་དེ་བཞིན་དུ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་སོ་སྙམ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འདི་མེད་པར་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་གྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་གཞན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་བརྟགས་པ་འགོག་ པ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་འདི་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་སྒྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འདི་གཞན་གྱིས་མེད་པ་ཉིད་དུ་བརྟགས་པ་སེལ་བ་ཡིན་ཏེ། མཐའ་གཉིས་བསལ་ནས་དབུ་མའི་ལམ་སྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་། འབྲས་བུ་ཡོད་ཉིད་གང་འདོད་དང་། །འབྲས་བུ་ མེད་ཉིད་གང་འདོད་ལ།།ཁྱིམ་གྱི་དོན་དུ་ཀ་བ་ལ་། །སོགས་པའི་རྒྱན་ནི་དོན་མེད་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་པ་ལས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་ནི་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཡིན་ནོ།

正因为如此不可能的缘故，如果聚合中没有果，怎么会从聚合中生起呢？如是所说。意思是果不从聚合中生起。
此外，如果在因缘诸聚合中有果，则应当在聚合中可以取得，但在聚合中不可取得。若某物存在于某处，则应当在那里可以取得，如同碗中的酸奶一样。若某物不存在于某处，则在那里不可取得，如同沙中的油一样。
如果说诸事物虽然存在，但由于极其微细、极其靠近、极其遥远、感官有障碍、感官受损害、被有形物质阻隔、身体不显现、未加注意等原因，就像极微尘、眼中的眼药棒、太阳运行、眼翳者的一根头发、盲人和聋人等的色声等、被墙等遮蔽的瓶子、成就者和天神饿鬼等的身体、注意其他境时的其他境等那样不可取得。
那么，是什么原因使得这些明明存在却不被认知？这些未被取得的存在是通过推理、度量和教言来把握的，所以它们是存在的。如果这样，就不应该说'它们不被认知'，因为它们是通过推理等而被认知的。
如果说虽然存在可被有形根识所取的对象，但由于诸作用未取得，对此我们回答：难道我们说过'存在的东西不能被有形根识所取'吗？不是这样。我们是在总的说'应当在聚合中可以取得'。
如果认为某物若不存在于某处则不从彼处生，如同沙中不生油一样；而果是从聚合中生起的，因此通过推理可知聚合中必定有果。对此回答：某物若存在于某处则不从彼处生，如同碗中的酸奶不从碗中生一样，由此推理可知，为何不认为聚合中无果呢？
如果说由于两种观点都与推理相违，所以正如存在不合理一样，不存在也不合理。对此回答：我们并非要证明这个不存在，而是要遮遣他人所执著的存在性。同样，我们也不是要证明这个存在，而是要破除他人所执著的不存在性，因为我们想要遮除二边而成立中道。
《百论》中也说：'对于承许果存在和承许果不存在的人来说，为了房屋而装饰柱子等就成为无义。'
因此，如是则果不从聚合中生起，因为若存在则应成可取得的缘故，应当如是安立。

།ཅི་སྟེ་ཚོགས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ མེད་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་དེ་ལྟ་ན་ཡང་།གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་ཀྱི། །ཚོགས་ལ་འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི། །རྒྱུ་རྣམས་དང་ནི་རྐྱེན་དག་ཀྱང་། །རྒྱུ་རྐྱེན་མ་ཡིན་མཚུངས་པར་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་མེ་དང་སོལ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་མྱུ་གུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན། དེ་དག་དེའི་རྒྱུར་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་ དུ།ས་བོན་ལ་སོགས་པ་བརྗོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་དག་ལ་མྱུ་གུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་ནི་འབྲས་བུ་འབྱུང་བར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གང་ལས་ཅི་ཚོགས་པ་ ལས་འབྲས་བུ་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད་ཅེས་བྱ་བའི་བསམ་པ་འདིར་འགྱུར་བ།ཚོགས་པ་ལ་ནི་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་མེད་དོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པའི་ནུས་པ་ཡོད་ལ། ཚོགས་པས་ནི་རྒྱུ་ལ་ཕན་འདོགས་པ་ཙམ་ཞིག་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རྒྱུ་དེ་ནི་ འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་ལ།རྒྱུ་དེས་ཕན་བཏགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ལ་ནི་ཕན་འདོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། མ་སྐྱེས་པ་ལ་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལྟར་སུས་ཀྱང་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་བྱེད་ པར་མི་ནུས་པས་རྟོག་པ་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་བྱིན་ནས་ནི་འགག་འགྱུར་ན། །གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགག་པའི། །རྒྱུ་ཡི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་དེས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དེ་བྱེད་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ རྟོག་ན་ནི།དེ་ལྟ་ན་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གང་བྱིན་པ་དང་གང་འགག་པ་དེ་གཉིས་སུ་འགྱུར་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱེད་རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕྱེད་མི་རྟག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་ཀྱང་གཅིག་ལ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། ། ཅི་སྟེ་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་གཉིས་སུ་ཐལ་བ་སྤང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱིན་པར་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུའི་འགག་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ལ། །རྒྱུ་མ་བྱིན་པར་འགག་འགྱུར་ན། །རྒྱུ་འགགས་ནས་ནི་སྐྱེས པ་ཡི།།འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མ་བྱིན་པར་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་རྒྱུ་འགགས་ན་ནི། དེ་ལྟར་རྒྱུ་དེ་འགགས་ནས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན་། རྒྱུ་མེད་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་རྟོག་པ་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལས་སྐྱེ་བས་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཚོགས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཁོ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྒྲོན་མ་འོད་ཀྱིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །རྟོག་པ་འདི་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི ཕྱིར།གལ་ཏེ་ཚོགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །འབྲས་བུ་ཡང་ནི་སྐྱེ་འགྱུར་ན། །སྐྱེད་པར་བྱེད་དང་བསྐྱེད་བྱ་གང་། །དུས་གཅིག་པར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བ་གླང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་དུས་གཅིག་པ་དག་ནི་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མ་མཐོང་བས། འདི་ ནི་མི་རིགས་སོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། དངོས་པོ་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་མེད་དེ། གློ་བུར་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱིས་ཚོགས་པའི་སྔ་རོལ་མ་འོངས་པའི་གནས་སྐབས་ན་གནས་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པས་ནི་དེ་ད་ལྟར་བའི་ གནས་སྐབས་སུ་བསྐྱེད་པ་ཡིན་གྱི།རྫས་ནི་གནས་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་ཟེར་རོ།

如果认为聚合中没有果，那么即便如此：
如果在因和缘的聚合中没有果，那么因和缘也就等同于非因缘了。
就像火和炭等没有芽，所以它们不成为其因一样，种子等所说的也不成为因缘，因为它们中没有芽的缘故。从非因缘中产生果也是不合理的，因此没有果的产生。
对此有人说：从何处聚合中有果还是无果这样的想法，聚合中没有产生果的能力。那又如何呢？因中有产生果的能力，聚合只是对因起到帮助作用而已。那个因为了产生果而给予因后就灭去，被因所帮助的果也就产生了。
应当说：对未生的果的因是没有帮助的，对未生的就像石女儿一样谁也不能做任何事，所以这种想法是不合理的。
此外，如果因给予果因后灭去，那么给予的和灭去的因的本性就成为二了。如果认为那个因为了产生果而给予作因后灭去，那么因的本性就成为给予的和灭去的两种，这是不合理的，因为会导致一半成为常有，一半成为无常的过失。常和无常相互矛盾也不会存在于一体中。
如果为了避免因的本性成为二的过失，认为为了产生果而什么也不给予就完全灭去因的话，那么：
如果因不给予果而灭去，那么因灭后所生的果就成为无因了。如果对果什么也不给予而完全灭去因，那么这样因灭后所生的果就成为无因，而无因是不存在的，所以这种想法不合理。
对此有人说：如果果从因生会有这些过失的话，那么就与聚合同时生的才是产生果的，比如灯与光一样。为了说明这种想法也不合适：
如果果也与聚合同时生，那么能生和所生就会成为同时。如同牛的左右角是同时的，也未见有能生和所生的关系，所以这是不合理的。
对此有人说：诸法不是从无中生，因为会成为突然的过失。因此，那个果在因缘聚合之前是住于未来的状态，因缘的聚合则是将其产生于现在的状态，而实体则是恒常存在的。

།དེ་དག་ལ་བརྗོད་པ་ནི། གལ་ཏེ་ཚོགས་པའི་སྔ་རོལ་དུ། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པར་གྱུར་ན་ནི། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མེད་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཚོགས་ པའི་སྔ་རོལ་ན་འབྲས་བུ་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི།དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན། དངོས་པོ་རྒྱུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་བོང་བུའི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་ བའི་ཕྱིར་རོ།།སྔར་གྲུབ་ཟིན་པ་ལ་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་པས་དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་གཞན་དག་ནི། འབྲས་བུ་ནི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཀྱི། ཚོགས་པས་ནི་མ་ཡིན་ལ། བཤད་ཟིན་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར་གང་ ལས་ཅི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ལ་རྒྱུ་བྱིན་ནས་འགག་པར་འགྱུར་རམ།འོན་ཏེ་མ་བྱིན་པར་ཡིན་ཞེས་རྣམ་པར་དཔྱོད་པར་འགྱུར་བ། རྒྱུ་ཡང་གཞན་ལ་འབྲས་བུ་ཡང་གཞན་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། འོན་ཀྱང་རྒྱུ་ཉིད་འགགས་ནས་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ། །དེ་ ལྟ་ན་ཡང་།།ལ་ཏེ་རྒྱུ་འགགས་འབྲས་བུ་ན་། །རྒྱུ་ནི་ཀུན་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར། །སྔོན་སྐྱེས་པ་ཡི་རྒྱུ་ཡང་ནི། །ཡང་སྐྱེ་བར་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རྒྱུ་འགགས་པ་ན་འབྲས་བུ་སྐྱེ་ལ་འབྲས་བུ་དེ་ཡང་རྒྱུའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ནི། རྒྱུ་ནི་ ཀུན་དུ་འཕོ་བར་འགྱུར་ཏེ།ཟློས་གར་མཁན་ཆ་བྱད་གཞན་བཏང་ནས་ཆ་བྱད་གཞན་ལེན་པ་ལྟར་རྒྱུ་འཕོ་བ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྱི། འབྲས་བུ་སྔ་ན་མེད་པ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། རྟག་པ་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས།གང་ཞིག་གང་ན་ནམ་གྱི་ཚེའང་། །མ་བསྟེན་པར་ནི་ཡོད་ཉིད་མེད། །དེས་ན་ནམ་ཡང་གང་ཞིག་ཏུ། །རྟག་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་རྟོག་པ་འདི་ལ་ནི། སྔོན་སྐྱེས་པའི་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། སྐྱེས་པ་ནི་སླར་ཡང་ སྐྱེ་བར་མི་རིགས་ཏེ།དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཐུག་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་བདག་ཉིད་གང་གིས་ཡོད་པའི་བདག་ཉིད་དེ་སྐྱེ་བ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། བདག་ཉིད་གང་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཁོ་ན་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། རྒྱུའི་རང་ གི་ངོ་བོ་རྒྱུའི་རང་བཞིན་མ་སྤངས་པ་ལ་འབྲས་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མིང་ཙམ་ཞིག་ཐ་དད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།གནས་སྐབས་ཐ་དད་ན་ཡང་རྫས་ཐ་མི་དད་པར་སྒྲུབ་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ན་རྒྱུའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་པ་ནི་འབྲས་བུའི་སྒྲས་ བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་རྒྱུ་འབྲས་བུའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གྱི་ནའོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེ་འགགས་པའམ་མ་འགགས་པ་ཞིག་གིས་སྐྱེད་པར་བྱེད། འབྲས་བུ་ཡང་སྐྱེས་པའམ་མ་སྐྱེས་པ་ཞིག་བསྐྱེད་གྲང་ན། གཉི་ག་ ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འགགས་པ་ནུབ་པར་གྱུར་པ་ཞིག་། །འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད། །འབྲས་བུ་དང་ནི་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། །གལ་ཏེ་རེ་ཞིག་འགགས་པ་ནུབ་ཅིང་ཞིག་པར་གྱུར་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ སྟེ་ཡོད་ཅིང་བདོག་པ་བསྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོག་ན་ནི་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འགགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་ན་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུས་ཀྱང་བུ་སྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ།

对此所说：'假若在因缘和合之前，果已经生起，则无因无缘，果将成无因而生。'这是说，如果在因缘和合之前，果以自性而存在，则它不需要依赖因缘，因此将成为无因而生。然而，事物无因而生是不存在的，否则驴角等也应当存在。
对已经成就的事物而言，也不需要依赖因缘，因此这是不合理的。其他一些人认为：'果仅由因产生，而非由和合产生，也不会有前述过失。因为因给予果后灭去，或者未给予而灭去，这样观察时，因是一个，果是另一个，并非如此，而是因灭后以果的本性而安住。'
即便如此，'若因灭而成果，因将成遍转，先前已生之因，也将成重生。'如果认为因灭时果生，而该果也仅是因的本性，那么因将成为遍转，如同舞者舍弃一个装扮而取另一个装扮一样，仅仅是因的转变，而非先前不存在的果的生起。因此因将成为常住，但常住之物实际并不存在。
如《百论》中说：'任何事物任何时，若离缘而无有，故任何时任何处，常住皆不可得。'再者，按照这种观点，先前已生的因也将重生，但已生之物不应再生，因为无有必要，且将导致无穷过失。
若想：'并非以某种本性存在的那个本性在生，而是以某种本性不存在的那个本性在生。'这也不合理，因为因的自性未舍弃因的自性而称为果，仅仅是名称的差别；即使状态不同，也不能成立实质无别；在果的状态中，已完全舍弃因的自性才能称为果，因此说因安住为果的本性是错误的。
此外，如果因能生果，是以已灭或未灭而生？果是已生或未生而被生？两种情况都不合理，为显示这点而说：'已灭已消失者，如何能生已生果？与果相关之因，安住时亦如何生？'这是说，如果认为已灭已消失的因能生已有的果，这是不合理的。为什么？已灭无有的因如何能生果？如果能生果，则石女之子也应能生子。

།འབྲས་བུ་ཡོད་ཅིང་བདོག་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་ པ་མེད་པ་ཡང་རྒྱུས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་འགྱུར།ཅི་སྟེ་ཡང་ནུས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འགགས་པས་ནི་མི་བསྐྱེད་དེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་གནས་པ་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པ། འབྲས་བུ་དང་ནི་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ། །གནས་པས་ཀྱང་ནི་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །འབྲས་བུ་ ཡོད་པ་དང་འབྲེལ་པ་སྟེ་ཡང་དག་པར་འབྲེལ་བའི་རྒྱུ་འགྱུར་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་གནས་པས་ཀྱང་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་འགྱུར།འདིར། རྒྱུ་ནི་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ན། །གཞན་གྱི་རྒྱུ་རུ་འགྱུར་བ་ཡིན་། །ཞེས་བྱ་བའི་རྒྱུ་རྒྱུའི་དངོས་པོར་རྟོགས་བཞིན་པ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་རྣམ་པར་འགྱུར་བ་ ཡིན་དགོས་ལ།གང་ཞིག་རྣམ་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རྒྱུའི་མཚན་ཉིད་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པས་འབྲས་བུ་དང་འབྲེལ་པས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོན་ཏེ་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་ཡང་བསྐྱེད་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་ཞིང་། ཡང་ དག་པར་འབྲེལ་བ་མེད་པའི་རྒྱུ་ཁོ་ནས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།འདི་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། ཅི་སྟེ་རྒྱུ་འབྲས་མ་འབྲེལ་ན། །འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད། །ཅེས་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་འབྲས་བུ་དང་མ་འབྲེལ་པར་འདོད་ན། ད་ནི་འབྲས་བུ་གང་ ཞིག་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ།།མ་འབྲེལ་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའོ་ཅོག་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའམ་ཡང་ན་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། འབྲེལ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ། །གཞན་ཡང་། འདིར་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེས་འབྲས་བུ་དེ་མཐོང་ནས་སམ་མ་ མཐོང་བར་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་ན།གཉི་ག་ལྟར་ན་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། རྒྱུས་ནི་མཐོང་དང་མ་མཐོང་བར། །འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་མཐོང་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཁོ་ན་མཐོང་བར་ ནུས་ཀྱི།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན་ནི། དེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་རྒྱུས་འབྲས་བུ་མཐོང་ནས་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དོ། །མ་མཐོང་བར་ཡང་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་ བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་མཐོང་བ་འདི་གོ་ཅི་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། མཐོང་བ་ནི་དམིགས་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་གྲགས་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དབང་པོ་མེད་པས་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་འདི་མི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། སྲིད་དམ་མི་ སྲིད་ཀྱང་རུང་སྟེ།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ནི་བརྒལ་ཞིང་བརྟག་པར་ནི་མི་བྱ་སྟེ། འོ་ན་སུ་ལ་ཞེ་ན། སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་དེ་ལའོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྐྱེ་བར་སྨྲ་བ་པོ་མཐོང་ནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་སྨྲ་ན། ས་བོན་ལ་སོགས་པས་མཐོང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཇིག་རྟེན་དུ་མ་མཐོང་ངོ་ཞེས་དེ་ལ་བརྗོད་པར་ བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་འདི་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་མ་མཐོང་བར་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་མ་མཐོང་བ་གང་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་ན། བསྐྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་མཐོང་བར་ཡང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ ནི་མི་འདོད་པ་བསྒྲུབས་པས་གཞན་གྱིས་བརྟགས་པ་འགོག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེས་བུ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་འགྲོ་བ་བློ་སྔོན་དུ་གཏོང་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཅན་དུ་ཁས་ལེན་པ་རྣམས་དང་། གཅེར་བུ་པ་ས་བོན་ལ་སོགས་པ་དབང་པོ་གཅིག་པར་རྫོགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ལྡོག་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཉེས་པ་མེད་དོ།

果实存在且具有，也不依赖于生，如何由因而生？如果说由于无功能力的已灭之因不能生，那么是什么呢？认为唯有因存在才能生果，对此说：
与果相关联的因，仅以住如何能生？与果存在相关联，即真实关联的因，以无变化自性而住，如何能生？此中，'因若有变异，则成为他因'，如是已了知为因之事物必定是变异的，若是不变异者则不具因之相，故与果相关联如何能生？因为果已存在之故。
若认为由于不能生已有之果故，与果不相关联，即由无真实关联的因才能生果，此说也不应理，故说：'若因果无关联，能生何种果？'即若承许因与果无关联，则将生何果？由于无关联故，或者生一切果，或者全然不生，因为无关联之故，此为其意。
复次，此中若因能生果，则是见到果而生，还是未见而生？二者皆不应理，故说：'因不以见与未见，而生于果。'其中若分别为见已而生，此不应理，因为唯能见已有，而非未有。若说是已有，则不应生，因为已有故。如是，首先因不能见已而生果。
也不能未见而生，因为将有生一切果之过失。若问见是何义？答：见即是所缘，此为世间共许。若问无根的种子等岂非不可能有此？可能与否都可以，我等不必争辩，那对谁争辩？对主张生者。
其中若主张生者说见已而生，则应对之说：种子等见的说法在世间未见。是故此分别不应理。若分别为未见，如是则凡未见之任何存在者皆应成能生，然实不生。是故也不能未见而生。
我等是以成立他不欲求者而遮破他人之观点，对于说人等为因，承许行为具有先起意识的作者们，以及裸形外道承许种子等具一根圆满者，其过失不能遮除，是故无过。

།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་ཕན་ཚུན་ཚོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཕྲད་པ་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་གཉིས་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕན་ཚུན་ཕྲད་པ་མེད་པར་སྣང་བ་དང་མུན་པ་དག་གམ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དག་ལ་ནི་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་དངོས་པོ་མ་མཐོང་ངོ་།།དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོར་འདོད་པ་ན། གཞན་གྱིས་ཕྲད་པ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་དགོས་ན། དེ་ཡང་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ ཡིན་ཏེ།འདིའི་ཕྱིར་ཡང་རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་འདས་པ་རྒྱུ་འདས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །རེ་ཞིག་ འབྲས་བུ་འདས་པ་ནི་རྒྱུ་འདས་པ་དང་།ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ནམ་ཡང་སྟེ་གཞར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་གཉི་ག་ཡང་འདས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་འདས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་དང་ཡང་ཕྲད་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཞིག་པ་དང་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་ཀྱིས་གཉི་ག་ཡང་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འབྲས་བུ་འདས་པ་ཡང་རྒྱུ་སྐྱེས་པ་ད་ལྟར་བ་དང་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུ་ཞིག་པ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དང་ལྷ་སྦྱིན་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་འདི་རྒྱུ་ འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ།འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བ་རྒྱུ་དུས་གསུམ་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་རྒྱུ་མ་སྐྱེས། །འདས་པ་དང་ནི་སྐྱེས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་ འགྱུར་བ་ནི།།ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ལ། འབྲས་བུ་སྐྱེས་པ་ནི་རྒྱུ་མ་སྐྱེས་པ་འདས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུ་ད་ལྟར་བ་ནི་རྒྱུ་ད་ལྟར་བ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་ཅིག་ཅར་ མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།ཡོད་ཟིན་པ་ལ་ཕྲད་པ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡོད་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པ་དག་ལ་ནི་ཡང་ཕྲད་པས་དགོས་པ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་ཕྲད་པ་མེད་དོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་མ་འོངས་པ་ཡང་རྒྱུ་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་བྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་རྒྱུ་སྐྱེས་དང་། །མ་སྐྱེས་པ་དང་འདས་པ་དང་། །ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པར་འགྱུར་བ་ནི། །ནམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འབྲས་བུ་མ་སྐྱེས་པ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རྒྱུ་དུས་ཐ་དད་པ་དང་། ད་ལྟར་བ་དང་འདས་ པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་མ་འོངས་པ་དང་ཡང་ལྷན་ཅིག་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཉི་ག་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། ། རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད། །ཕྲད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་མི་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་དང་། རྒྱུས་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། དུས་གསུམ ཆར་དུ་ཡང་ཕྲད་པ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅི་སྟེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་ཅི་ཞིག་ལྟར་ཕྲད་པར་རྟོག་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཕྲད་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ཡང་། རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་དེ། འབྲས་བུ་ལྷན་ཅིག་པ་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་ པའི་ཕྱིར་དང་།ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཕྲད་པར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།

再者，如果因和果之间存在相互聚合性质的接触，那么此时这二者就会成为所生和能生的事物。因为没有相互接触的光明和黑暗，或者轮回和涅槃等，都没有见到所生和能生的事物。
因此，如果认为因果二者是所生和能生的事物，就必须承认它们之间一定有接触。但是当详细观察时，在三时中都不存在，因此也就不是因生果。为了说明如何没有接触，所以说：'已过去的果与已过去的因、未生的和已生的，永远不会有共同接触。'
首先，已过去的果与已过去的因永远不会有共同接触，因为两者都已过去而不存在。已过去的果与未生的因也永远不会有接触，因为已灭和未生都不存在，而且时间不同。已过去的果与现在已生的因也不会有接触，因为时间不同，而且已灭的果不存在，就像石女儿与提婆达多一样。
就像这个果与过去、未来、现在的因永远不会有接触一样，现在的果与三时的因也不会有接触，为了说明这点，所以说：'已生的果与未生的因、已过去的和已生的，永远不会有共同接触。'
已生的果与未生的已过去因不会有接触，因为时间不同。现在的果与现在的因也不会有接触，因为因果不会同时存在，而且已经存在的事物接触也没有意义。相互依存的存在之间，接触又有什么用呢？因此没有接触。
现在为了说明未来的果也不会与过去、未来、现在的因有接触，所以说：'未生的果与已生的因、未生的和已过去的，永远不会有共同接触。'
未生的果是不存在的，它与时间不同的因、现在的和过去的都不会有接触，因为时间不同。与未来的因也不会有接触，因为两者都不存在。
当这样在一切方面因果二者都没有接触的时候，'若无有接触，因怎能生果？'因为没有接触，因就不能生果，就像石女儿一样。
即使认为有接触而因能生果，这也不合理，因为在三时中都未见到接触。即使以某种方式认为因果二者有接触，那么'即使有接触，因怎能生果？'因为同时的果生起没有意义，而不同时的也不应该有接触。

།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་རྒྱུས། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། །གལ་ཏེ་འབྲས་བུས་མི་སྟོང་རྒྱུས། །ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད། ། རྒྱུ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་འདོད་པ་དེ་དེས་སྟོང་པ་ཞིག་གམ་མི་སྟོང་པ་ཞིག་གིས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་གྲང་། དེ་ལ་འབྲས་བུས་སྟོང་ཞིང་བྲལ་བའི་རྒྱུས་ནི་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ། རྒྱུ་མ་ཡིན་པ་ལྟར་འབྲས་བུས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྲས་བུས་མི་སྟོང་བའི་རྒྱུས་ཀྱང འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་དེ།ཡོད་པའི་ཕྱིར་བུ་ཡོད་པའི་ལྷ་སྦྱིན་བཞིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན། རེ་ཞིག་འབྲས་བུས་སྟོང་པའམ་མི་སྟོང་པའི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྲས་བུ་གང་ཞིག་སྐྱེ་བ་དེ་ཡང་མི་སྟོང་པའམ་སྟོང་པ་ཞིག་བསྐྱེད་གྲང་། དེ་ལ། འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་ འགྱུར།།མི་སྟོང་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །མི་སྟོང་དེ་ནི་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་འགྱུར་བ་ཡིན། །འབྲས་བུ་མི་སྟོང་པ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་མ་བྱུང་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་རྣམ་པར་གནས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ནི་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། རང་བཞིན་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པས་འགག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་མི་སྟོང་པར་འདོད་པ་ན་མི་སྐྱེ་བ་དང་མི་འགག་པར་གྱུར་ན། དེ་ལྟར་ནི་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་མི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བ་དང་འགག་པར་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ད་ནི་འབྲས་བུ་སྟོང་པ་དེ་ཡང ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་འགྱུར་ཞིང་། །སྟོང་པ་ཇི་ལྟར་འགག་པར་འགྱུར། །སྟོང་པ་དེ་ཡང་མ་འགགས་དང་། །མ་སྐྱེས་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། དེ་ལ་སྟོང་པ་ནི་གང་ རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ལ་བརྗོད་ལ།གང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེ་ནི་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བའམ་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ལ་ནི་སྐྱེ་བའམ་འཇིག་པ་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་དེ་སྟོང་པར་འདོད་པ་ན་ཡང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པར་ཐལ་བར་ འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་རྒྱུ་གང་ཞིག་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ན། དེ་འབྲས་བུ་ལས་ཐ་དད་པའམ། །ཐ་མི་དད་པ་ཞིག་གིས་བསྐྱེད་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ནི། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་དུ། །ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་ དང་འབྲད་བུ་གཞན་ཉིད་དུ།།ནམ་ཡང་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདི་ནི་དམ་བཅའ་བ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་གྲུབ་ཅེ་ན། བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་ན། །བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ན། །རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མིན་ མཚུངས་པར་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་གཉིས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པར་འགྱུར་ན། དེ་གཉིས་ནི་གཅིག་པ་ཉིད་ཀྱང་མ་ཡིན་ཏེ་ཕ་དང་བུ་དང་མིག་དང་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་ཀྱང་གཅིག་ ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་ན་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གཅིག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་རྒྱུ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ལ་གཞན་ཉིད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་ལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ནམ་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་དང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུས་འབྲས་བུ་ བསྐྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

再者，如果是以无果之因，怎样能生果？如果是以有果之因，怎样能生果？
认为能生果的因，是以无果或有果来生果呢？对此，以无果而离果的因不能生果，因为如同非因一样是无果的缘故。以有果的因也不能生果，因为已经存在的缘故，如同已有儿子的天授一样。如是，暂且以无果或有果的因不能生果。
所生之果也是以有果或无果来生呢？对此，'有果不生，有果不灭，有果即是，未灭未生。'有果即是缘起性空而自性安住，如是安住的果不会生起，因为自性无有转变故不会灭。因此，若承许有果，则成不生不灭，然而这并非所愿。因此，彼果非有果，因为已承许有生灭故。
现在无果也不存在，因为将成无生无灭之过失，为显示此义故说：'空性怎能生？空性怎能灭？空性亦将成，未灭复未生。'其中空性是指自性本无，凡是自性本无者，怎能生灭？如虚空等自性本无者未见有生灭。因此，若许彼果为空，则成未生未灭。
再者，若某因生果时，是以异于果或不异于果来生呢？二者皆不应理。如说：'因果一性中，终不应道理，因果异性中，终不应道理。'此仅是立宗，云何成立？为显示故：'因果若一性，能所生成一，因果若异性，因同非因性。'若因果是一性，则能生所生二者成为一体，然彼二者非一，否则父子、眼与眼识等亦应成一，故有此过失。
如是，暂且因果无有一性。今异性亦不存在。为何？若因果是异性，则彼时因为不观待他故，果将不观待因，然而并非如此，因此因果亦无异性。若如是观察，无有一性与异性者，彼等永远不是能生所生之事，因此因不生果。

།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ན། དེས་འབྲས་བུ་དེ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པའམ། མེད་པ་ཞིག་བསྐྱེད། དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན་རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་ འགྱུར།འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་ན། །རྒྱུས་ནི་ཅི་ཞིག་བསྐྱེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་འབྲས་བུ་གང་ཞིག་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་རང་བཞིན་གྱིས་བདོག་པ་དེ་ནི་ཡང་མི་སྐྱེ་སྟེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་ཡོད་པ་བཞིན་ནོ། །འབྲས་བུ་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་རྒྱུས་བསྐྱེད་ པ་མ་ཡིན་ཏེ།ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་གྱིས་མ་ངེས་པ་ཉིད་དོ་ཞེ་ན། མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་མོད། །དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་ནི་གྲུབ་བོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་བཏང་བར་འགྱུར་ཞིང་། ཁོ་བོ་ཅག་སྨྲ་བའི་ རྗེས་སུ་སྨྲ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ།།དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་འགའ་ཡང་མེད་པས་འགལ་ཟླ་མེད་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡང་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར་མ་ངེས་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་ནི་གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་ཅན་མེད་ན་དེའི་ཆོས་དག་ཀྱང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་བརྙན་ཞེས་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཅིག་རང་བཞིན་དང་རང་བཞིན་མེད་པར་གཟིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སྔར་ནི། འབྲས་བུ་མི་སྟོང་སྐྱེ་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ ལ་སོགས་པ་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་གཉིས་ཀྱིས་དངོས་སུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལྟ་ནི་རྒྱུས་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་པོ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གོང་མ་ལས་འདིའི་ཁྱད་པར་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་ཡིན་པ་བཀག་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་རྒྱུ་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་མེད་ན་ནི་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱང་མི་འགྲུབ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ ཏེའང་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་བཞིན་དུ་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་ན་ནི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཞིག་ན།སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་དེ་ལྟར་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་མེད་པར་ནི་འབྲས་བུ་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡོད་པས་རྒྱུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་ཚེ་སྐྱེད་པར་མི་བྱེད་པ་ལ་རྒྱུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བཤད་པ། དེའི་ཚེ། རྒྱུ་ཉིད་འཐད་པ་ཡོད་མིན་ན། །འབྲས་བུ་གང་གི་ཡིན་པར་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། རྒྱུ་ འབའ་ཞིག་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་བྱ་བའི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པས་འབྲས་བུ་སྐྱེད་དོ་ཞེ་ན། དེ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། ཉེས་པ་བརྗོད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

再者，如果因能生果，那么它所生的果是本性存在的还是不存在的呢？对此问题，无论是哪种情况都不合理。如说：'果若本性存在，因能生何物？果若本性空无，因能生何物？'
对此，若果本性存在，自性具足，则不会再生，因为已经存在，如同已有的瓶子。若果本性不存在，也不能被因所生，因为本性不存在，如同兔角。
若说影像使论证不确定，虽可能有不确定性，但诸事物无自性已经得到证实。因此，应当放弃自性之说，随顺我等所说。
由于没有任何事物具有自性，因无对立面，所以无自性的事物也不存在。因此，怎么会有不确定性呢？按照我们的观点，影像既非有自性，也非无自性，因为若无有事，其性质也不存在。圣者们未曾见到所谓影像有任何自性或无自性。
此前所说'果不空则不生'等两偈，直接否定了果的生起作者性，而此处否定了因作为果生起之事的施设者性，这是此处与前者的区别，应当了知。
有人说：虽然已否定因是果生起之事的施设者，但因仍然自性存在，若无果则因性也不成立，因此果也应当存在。
回答：即使不是能生者，若仍可成为因，则已成为因者，'若非能生者，因性不应理。'若因性如是不存在，那么'因性若不成，何物为果者？'因此果也不存在。
有人说：不是单独的因促成果生起的作用，而是因缘和合生果。这也不合理，因为前述过失仍然存在。

།གཞན་ཡང་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་འདི་གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པར་རྟོག་ན། །ཅི་སྟེ་ བདག་ཉིད་ཀྱིས་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་གམ།འོན་ཏེ་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཡིན་གྲང་། གལ་ཏེ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི་དེ་མི་རུང་སྟེ། བདག་གི་དངོས་པོ་མ་རྙེད་པ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མ་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཚོགས་པས་བདག་གི་དངོས་པོ་ རྙེད་པར་འགྱུར་དགོས་ན།བདག་གི་དངོས་པོ་རྙེད་པ་ནི་ཡང་བདག་ཉིད་བསྐྱེད་པ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་མི་རིགས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པས་རང་གི་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་ལ། གང་ཞིག་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་པ་དེས་ནི་ཇི་ལྟར་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པར་ནུས་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྒྱུ་རྣམས་ དང་ནི་རྐྱེན་དག་གིས།།ཚོགས་པ་གང་ཡིན་དེ་ཡི་ནི། །བདག་གིས་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་ན། །འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་ཚོགས་པས་བྱས་པ་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུ་རྣམས་དང་རྐྱེན་དག་གི་ཚོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རེ་ཞིག་བདག་གིས་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་དེ། བདག་ཉིད་ལ་བྱེད་པ་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་ཉིད་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་རེ་ཞིག་བདག་ཉིད་མི་སྐྱེད་པ་དེས་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟར་སྐྱེད་པར་བྱེད་དེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་མི་ནུས་པས་བུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཚོགས་པ་ཡང་རང གི་བདག་ཉིད་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པར་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པ་མི་རིགས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་གལ་ཏེ་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པ་ཡོད་དོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པ། ཚོགས་མིན་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་མེད། །གང་གི་ཚེ་ཚོགས་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཇི་ལྟར་ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པ་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། ཚོགས་པ་མ་ཡིན་པས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འབྲས་བུ་མེད མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་རེ་ཞིག་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། འབྲས་བུ་མེད་པར་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡོད་ན། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་ པ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན།གང་གི་ཚེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པས་འབྲས་བུ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ག་ལ་ཡོད། །འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ན་རྒྱུ་མཚན་མེད་པས་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་ དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

再者，如果认为因缘和合能生果，那么是自身生自身呢？还是非自身生呢？如果认为是能生，这是不合理的。因为未获得自体时，未见其有作用的缘故，所以和合必须获得自体。而获得自体后，又不应该有生起自身的作用。因此，和合不能生自身，若不能生自身，又怎能生果呢？为了说明这个道理，
所说：'诸因及诸缘，和合不自生，若不能自生，如何能生果？是故和合无所作。'
诸因及诸缘的和合，首先不能自生，因为自身作用相违的缘故，自身生起无义的缘故。既然首先不能自生，又怎能生果呢？就如石女儿不能自生，说其能生子是不合理的。如是，和合也不能生自身，生果不合理，因此和合所作的果不存在。
假设若说和合所作的果不存在，那么非和合所作的果存在吗？答：'非和合所作果亦无。'当和合所作的果不存在时，非和合所作的果更是相违，怎么可能存在呢？非和合所作的果也不存在。
假设虽无果，但是因缘和合是存在的，而无果的因缘和合是不可能的，因此果也应当存在。答：若果存在，则因缘和合也存在，但当以上述理由果不存在时，
'果若不存在，因缘和合何处有？'若果不存在，则无有根据，因缘和合也不存在。此为其密意。

།འཕགས་པ་རྒྱ་ཆེར་རོལ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་། མཆུ་དང་ལྐོག་མ་རྐན་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །ལྕེ་བསྒྱུར་བ་ལས་ཡི་གེའི་སྒྲ་འབྱུང་ཡང་། །ལྐོག་མར་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་རྐན་ལས་མིན། །རེ་རེ་ལ་ནི་ཡི་གེ་དམིགས་སུ་མེད། །ཚོགས་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ངག་དེ་ནི། ། ཡིད་ཀྱི་བློ་ཡི་དབང་གིས་འབྱུང་མོད་ཀྱི། །ཡིད་དང་ངག་ནི་མི་སྣང་གཟུགས་མེད་དེ། །ནང་དང་ཕྱི་རོལ་དག་ནའང་དམིགས་སུ་མེད། །མཁས་པས་ངག་སྐད་སྒྲ་དང་དབྱངས་རྣམས་ཀྱི། །སྐྱེ་དང་འཇིག་ལ་རྣམ་པར་བརྟགས་བྱས་ན། །དེ་ཚེ་ངག་ཀུན་བྲག་ཅ་ལྟ་བུ་དང་། །སྐད་ཅིག་པ དང་སྙིང་པོ་མེད་པར་མཐོང་།།ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་ཞུས་པ་ལས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། །ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་བསྟན་པ་འདི་ལ་ནི། །ཁྱིམ་པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱིས་ལ། །འབྲས་བུ་ཡོད་པའི་མཆོག་ཏུ་འགྱུར་ གྱིས་ཞེས།།ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱིས་དེ་སྐད་བསྟན་པའང་མཛད། །ཁྱིམ་པའི་རྟགས་སྤངས་རབ་ཏུ་བྱུང་གྱུར་ནས། །འབྲས་བུ་ཐམས་ཅད་ཐོབ་པར་གྱུར་ཡང་ནི། །ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ལ་གཞལ་བྱས་ན། །འབྲས་བུ་ཀུན་མེད་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའང་མེད། །འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་ ཐོབ་པ་ཐོབ་འགྱུར་བ།།ཀྱེ་མ་མི་མཆོག་ཐུགས་རྗེ་ལྡན་པ་ཡིས་། །རྒྱལ་བས་རིགས་པ་ཤིན་ཏུ་ལེགས་བཤད་ཅེས། །དེ་དག་ངོ་མཚར་ཆེ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་ཀྱང་། ཀཽ་ཤི་ཀ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གོ་ཆ་ཆེན་པོ་བགོས་པ་དེས།གཟུགས་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ། །ཚོར་བ་ལ་མ་ཡིན། །འདུ་ཤེས་ལ་མ་ཡིན། འདུ་བྱེད་རྣམས་ལ་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་མ་ཡིན། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་མ་ཡིན། ཕྱིར་ མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་མ་ཡིན།དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་མ་ཡིན། རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་མ་ཡིན། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ལ་གནས་པར་མི་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ཚོགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། དུས་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་མྱུ་གུ་ལ་སོགས་པ་དག་དུས་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར ལ།དུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགའ་ཞིག་ལ་ལྟོས་ནས་ནི་འཇིག་ཅིང་རྣམ་པར་འཇིག་པར་འགྱུར་གྱི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ཡོད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དུས་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཉིད་ཡོད་ན་ནི།དུས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་རམ། །ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་རམ། ། ལྷན་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་། ཕན་ཚུན་མེད་པར་ཡོད་པའམ། ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར ཞེ་ན།དེ་ལ་འཇིག་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་སྟེ་སྐྱེ་བ་མེད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་འཆི་བར་འགྱུར། །འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། འཇིག་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཞེས་བྱ་བ་འདིས་ནི་གཏན་མི་སྲིད་པར་གྲགས་པ་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

从《圣广大游戏经》中也说：'依靠嘴唇喉咙上颚，由舌头转动而发出文字音声，但不是依靠喉咙也不是依靠上颚，每一个都找不到文字的实体。依靠这些聚合而言语，虽然是由意识心力而生，但意识和言语无相无形，内外都不可得。智者若观察言语声音音韵的生灭，那时会见到一切言语如回声般，刹那性且无实质。'
同样在《圣优波离请问经》中也说：'世尊以大悲心如是开示：在这极为喜悦的教法中，应舍弃在家相而出家，将成为有果之最上。舍弃在家相而出家后，虽然获得一切果位，但若以法性衡量，则无任何果位，也无获得果位者。然而对于获得果位者，啊！具大悲之人中尊，佛陀善说此理，他们因此生起大惊叹。'
同样在《圣般若波罗蜜多经》中也说：'憍尸迦，披上大铠甲的菩萨大菩萨，不应住于色，不应住于受，不应住于想，不应住于诸行，不应住于识，不应住于预流果，不应住于一来果，不应住于不还果，不应住于阿罗汉果，不应住于独觉果，不应住于圆满正等觉果。'
这是从月称论师所著《明句论》中，《观聚品第二十》的注释。此处有人说：'时间是自性存在的，因为是生灭的因。此处，芽等是依靠某个时间而生起，依靠某个特定时间而灭坏，虽有因缘和合，但并非一切时候都如此。因此，时间是存在的，因为是生灭的因。'对此回答：'若生灭确实存在，则时间可成为生灭之因，但实际并不存在。为显示如何不存在，故说：灭无生或非同时存在，生无灭或非同时存在。'此处若生灭存在，要么互不相依而有，要么同时存在，但详细观察时，两种情况都不成立。
怎样呢？为显示灭即坏灭如何不能无生而有，故说：'灭若无生，如何能有？无生何有死？无生则无灭。'灭即坏灭如何能无生而有？'如何'一词表示完全不可能。'如何能有'意为不可能有，这是其密意。

།ཡང་གལ་ཏེ འབྱུང་བ་མེད་པར་འཇིག་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།བརྗོད་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པར་འཆི་བར་འགྱུར་ཏེ། མ་སྐྱེས་པ་འཆི་བར་འགྱུར་ན། མ་སྐྱེས་པར་ནི་འཆི་བར་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་ཡོད་པར་མི་འོས་སོ། །འདིར་ཚིགས་ སུ་བཅད་པའི་ཕྱེད་གོང་མས་ནི་དམ་བཅས་པ་ཡིན་ལ།རྐང་པ་བར་མས་ནི་ཐལ་བ་བསྒྲུབས་པ་ཡིན་ཞིང་། ཐ་མས་ནི་མཇུག་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་མེད་པར་འཇིག་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བསྟན་ནས། ད་ནི་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་ དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།འཇིག་པ་འབྱུང་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། །ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །འཆི་བ་སྐྱེ་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྟེ་དུས་ གཅིག་ཏུ་ཅིག་ཅར་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ནི།དེ་ལྟར་ན་འཆི་བ་དང་སྐྱེ་བ་དུས་གཅིག་པར་འགྱུར་ན། ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དེ་གཉིས་ནི་སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་དུས་གཅིག་གི་ཚེ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་ནི་འབྱུང་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་འཇིག་པ་འབྱུང་བ་མེད་པར་རམ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་ཡང་འཇིག་པ་མེད་པར་རམ། ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། ། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དངོས་པོ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་ཉིད། །ནམ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འབྱུང་བ་ནི་འཇིག་པ་མེད་པར་མི་རིགས་པ་ཉིད་དེ། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་འབྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་སྐྱེ་བའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ནམ་ཡང་མེད པ་མ་ཡིན་གྱི།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚེ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དུས་ཀུན་དུ། །རྒ་དང་འཆི་བའི་ཆོས་ཡིན་ན། །གང་དག་རྒ་དང་འཆི་མེད་པར། །གནས་པའི་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བཤད་དོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་ མི་རྟག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པ་དེའི་ཚེ་གང་འཇིག་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའི།གནས་སྐབས་དེ་འགའ་ཡང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མེད་པར་འབྱུང་བ་སྲིད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།འདི་དག་གི་དཔྱད་པ་ལྷག་མ་ནི་འདུས་བྱས་བརྟག་པར་དཔྱད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་རྣམ་པར་མི་དཔྱད་དོ། །གང་ཞིག་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་བཞིན་ནོ་ཞེས་སྒྲུབ་བྱེད་བཀོད་པ་རྗེས་སུ་བརྗོད་ནས། ཐ་མའི་ སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་དག་གིས་མ་ངེས་པར་སྨྲ་བ་དེས་ནི་མི་རིགས་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་འཇིག་པ་ཡང་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་ཅན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྒྱུ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་དང་། བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་དང་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་ན། མ་ངེས་པ་ཉིད་མེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་ཡང་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ནི་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྫས་སུ་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་བར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་ཡང་དཔེ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པ་དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་ལ་སོགས་པ་རྫས་སུ་ མེད་པ་རྣམས་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སློབ་དཔོན་གྱི་ཞལ་སྔ་ནས་ཇི་སྐད་དུ། །གང་དག་རྒྱུ་ལས་འབྱུང་འགྱུར་ཞིང་། །གང་དག་དེ་མེད་པས་མེད་པ། །དེ་དག་གཟུགས་བརྙན་དང་མཚུངས་པར། །གསལ་བ་ཇི་ ལྟ་བུར་མི་བཞེད།།ཅེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐ་སྙད་དུ་དཔེ་མ་གྲུབ་པ་ག་ལ་ཡོད། གལ་ཏེ་ཡང་གང་དངོས་པོ་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་མི་ནུས་པ་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲ་ན་ནི། སྔོན་པོ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ ཞེས་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། གཟུགས་ཀྱི་དངོས་པོ་མིང་ཙམ་ཕྱིར། །ནམ་མཁའ་ཡང་ནི་མིང་ཙམ་མོ། །འབྱུང་མེད་གཟུགས་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། །དེའི་ཕྱིར་མིང་ཙམ་ཉིད་ཀྱང་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ།

若问：'如果说灭无生而有，会有什么过失？'答：'将会有无生而死，若无生而死，从未见过未生而死。因此，灭无生而有是不合理的。'此处上半偈颂是立宗，中间句是成立过失，最后句是总结，应当如是了知。
如是首先说明了无生而灭是不合理的之后，现在为了说明灭与生同时也不存在的道理，故说：'灭与生同时，怎能有存在？死与生同时，实非有存在。'若灭与生同时，即在同一时刻共同存在的话，那么死亡与出生就会同时，而这两者相互矛盾，如同光明与黑暗一般，即使在同一时刻也不会共存。因此，灭与生同时也不成立。
当如是灭无生或同时都不成立时，同样生也无灭或同时都不成立，为了说明这一点，故说：'生无有灭时，怎能有存在？诸法无常性，从未有不存。'生无灭是不合理的，因为具生法性、具生性的诸法从未无有无常性，反之，一切时中皆有，如说：'一切诸法时，皆是老死法，若有无老死，安住何法性？'
当如是一切法恒常与无常相随时，何处会有远离灭的时刻存在？因此，无灭而生是不可能的。如是，首先生无灭是不存在的。
这些剩余的观察在有为观察中已经观察过了，所以不再详细分析。有人说灭是有因的，因为是有为相，如同生一样，这样立论后，说最后心与心所的特征不定，这是不合理的，因为它们的灭也是以生为缘，故有因，与所立相同，因此无不定过。
又有人说事物自性的本质是从无而生称为生，因此实有诸法生已成立，故世俗中也无比喻，这也不合理，因为承认影像等非实有法也是有因的。
如师云：'诸从因生起，彼无则不有，如何不许彼，等同于影像？'因此，何来世俗无有比喻？即使说凡是不能说与事物是一或异的，在世俗中也不存在，那么蓝色等也应不存在，如说：'色法唯名故，虚空亦唯名，无生何有色？是故唯有名。'

།གཞན་ཡང་གང་གི་གནས་སྐབས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་བ།དབུ་མ་པ་རྣམས་ལ་ནི་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དཔེ་མ་གྲུབ་པར་བརྗོད་པ་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཡང་འཇིག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འཇིག་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དཔེར་ན་འདུས་མ་བྱས་བཞིན་ནོ་ཞེས་ སྨྲ་སྟེ།དེ་སྐད་སྨྲ་བ་དེ་ལ་ནི་གཏན་ཚིགས་འདིས་འགལ་བ་ཆེན་པོ་འདྲེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་གཏན་ཚིགས་འདིས་འཇིག་པ་ལ་རྒྱུ་མེད་པར་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ཡང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་གིས་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འགལ་བར་བྱེད་པས་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་ཡུལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་འདུས མ་བྱས་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཐམས་ཅད་བཀག་པའི་ཕྱིར་འདི་ལ་མི་འདོད་པ་ཆེན་པོ་གྲུབ་པར་འགྱུར་བས་འདི་གཟུང་བར་མི་བྱའོ།།ད་ནི་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་འཇིག་དང་ ལྷན་ཅིག་ཏུ།།ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་འཆི་དང་དུས་གཅིག་ཏུ། །ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་འཇིག་པ་དང་ལྷན་ཅིག་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དག་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་སྲིད་པ་ཡང་ མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་དག་ལྷན་ཅིག་གི་ངོ་བོ་འམ་ཐ་དད་པའི་ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་དེ། བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་ན།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་དག་གྲུབ་པར་འདོད་ན་ནི། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཡང་འདོད་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་། གང་དག་ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་གམ། །ཕན་ཚུན་ལྷན་ཅིག་མ་ཡིན་པར། །གྲུབ་ པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་།།དེ་དག་གྲུབ་པ་ཇི་ལྟར་ཡོད་། །གང་ལས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་དང་ལྷན་ཅིག་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཕྱོགས་གཞན་ནི་མེད་དོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་གྲུབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་དུ་ མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཅི་ཞིག་གལ་ཏེ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན་དེ་ནི་མི་འཐད་དེ།སོ་སོར་མ་གྲུབ་པ་དག་ལ་འདྲེས་པར་གྱུར་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པ་ནི་ངེས་པར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་ནི་ངེས་པར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ཤམ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་དུས་ཀྱང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་ བོ།།གཞན་ཡང་འདི་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་རྟོག་པ་ན་དངོས་པོ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ནམ། མ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ཞིག་ལ་རྟོག་གྲང་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཟད་ལ་འབྱུང་བ་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་ཟད་པ་ལའང་འབྱུང་བ་ མེད།།ཟད་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །མ་ཟད་པ་ལའང་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ཟད་པ་སྟེ་དངོས་པོ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་ནི་འགལ་བའི་ཆོས་ཡོད་པས་འབྱུང་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་ མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་མ་ཟད་པ་ལ་ཡང་འབྱུང་བ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཟད་པ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ནི་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལ་རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མི་རིགས་སོ།

再者，任何时候的差别性生起，中观派对于事物的自性存在怎么可能承认呢？因此说比喻不成立是不合理的。又有人说：'坏灭是无因的，因为不具有坏灭性的缘故，如同无为法一样。'对于如此说法的人来说，这个理由会引出很大的过失。如同这个理由证成坏灭无因一样，也会证成非有为相。同样也会违背一切行蕴所摄及缘起支所摄等，所以这是不合理的。同样，'识不能决定对境的自性，因为不具有识的缘故，如同无为法'等等，由于否定一切，这会导致很大的不悦结果，所以不应采取这种说法。
现在为了说明生起与坏灭不可能同时存在，所以说：'生起与坏灭，怎能同时有？生与死同时，决定是非有。'假如生起与坏灭同时存在，那么生与死就会同时发生，但这是不可能的。因此，生起与坏灭同时性是不成立的。
即使认为生死不能成立为同时性或异时性，但生起与坏灭是存在的，因为是可言说的缘故，如同识。对此回答：如果仅仅因为可言说就承认它们成立，那石女儿也应当承认存在。再者：'若法相互间，同时或不同，皆不得成立，如何有成立？'除了同时性和非同时性之外，再无其他方式使生起与坏灭得以成立。
如果认为可以成立为不可言说，那么什么是不可言说？如果是混合性，这是不合理的，因为未分别成立的事物不可能有混合性。如果说不可言说是不可确定的自性，那么由于是不可确定的自性，就如同石女儿的蓝色与白色一样，生起与坏灭就不存在了。当这样生起与坏灭不存在时，它们的因缘时间也不存在，这就得到了证明。
再者，在此观察生起与坏灭时，是在已尽法上观察还是在未尽法上观察？两种情况都不合理，为了说明这点，所以说：'已尽无有生，未尽亦无生，已尽无坏灭，未尽无坏灭。'其中，对于已尽即已灭尽的法，由于具有相违法，生起是不合理的。对于未尽，由于不具有事物的特征，生起也不合理，如同驴角一样。同样，已尽法上没有坏灭，因为已尽法是无，无有所依，所以坏灭不合理。

།དེ་བཞིན་དུ་མ་ཟད་པ་ལའང་འཇིག་པ་ མེད་དེ།མ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་གྱི་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་ན། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་འཇིག་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གང་དག་དངོས་པོ་ཟད་པ་དང་། མ་ཟད་པའི་ཆོས་ཅན་ལ་མི་སྲིད་པ་དེ་དག་ནི། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དེ། དེའི་ ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་།འཇིག་པ་དག་མེད་དོ། །འདིར་སྨྲས་པ། །དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་རྟེན་ཆོས་ཅན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་ནི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་དེ་ཡང་རེ་ཞིག་ ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཡོད་པས་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཡོད་ན་ནི། །དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ པར།།འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན་། །ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འབྱུང་དང་འཇིག་པ་མེད་པར་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ནི་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ཡིན་ན་། དེ་དག་ནི་བཀག་པ་ཡིན་ ནོ།།གང་གི་ཚེ་བཀག་པ་དེའི་ཚེ་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པར་དངོས་པོའི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དངོས་པོ་མེད་ན་ནི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་དག་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་ པ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོའི་ཆོས་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་མེད་དེ། དཔེར་ན་སྦལ་པའི་རལ་པ་བཞིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་གཉིས་ནི་དངོས་པོའི་ཆོས་ཀྱང་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདི་ལ་བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་ལ་དོན་དམ་པར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་ན་ནི། དེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པར་རིགས་པར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ནི་མེད་དེ། དེའི་ཕྱིར། འབྱུང་དང་འཇིག་པ་མེད་ན་ནི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྟེ། དངོས་པོ་ནི་འབྱུང་བ་དང་ འཇིག་པ་ཡོད་ན་ཡོད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།།དེ་མེད་ན་ནི་གཏན་ཚིགས་མ་གྲུབ་པའི་དོན་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར། །འབྱུང་དང་འཇིག་པ་ཡོད་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་མེད་པས་བརྟེན་པ་མ་གྲུབ་བོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་ཕྱེད་གོང་མ་ཕྱེད་འོག་མར་བྱས་ནས་རྣམ་པར་འཆད་དོ།།གཞན་ཡང་འདིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དེ་དག་རྟོག་པ་ན་དངོས་པོ་སྟོང་པའམ། མི་སྟོང་པ་ལ་རྟོག་གྲང་ན། །གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །སྟོང་ལ་འབྱུང་དང་འཇིག་པ་དག་། འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རྟེན་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་རི་མོ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། མི་སྟོང་ལ་ཡང་འབྱུང་འཇིག་དག། འཐད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མི་སྟོང་པ་ལ་ཡོད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྟེན མེད་པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་ན། དེ་དག་གཅིག་ཉིད་དམ་གཞན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཞིག་ན། གཉི་ག་ལྟར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག། གཅིག་པ་ཉིད་ནི་མི་འཐད་ དོ།།སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་ནི་གཅིག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག། གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གཉི་ག་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་པའི་ཕྱིར་རོ། །འབྱུང་བ་དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་འཇིག་པ་མི་རིགས་ལ། འཇིག་པ་ དང་བྲལ་བ་ལ་ནི་འབྱུང་བ་མ་མཐོང་སྟེ།དེ་ལྟར་ན་གཉི་ག་ཕན་ཚུན་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རོ་། །འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག། །གཞན་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འཐད་དོ།

不仅如此，对于未耗尽的事物也没有灭亡。若未耗尽的有为法之事物与事物的特征不相符合，那么对于不存在的事物，怎么会有灭亡呢？生起和灭亡这两者，对于已耗尽和未耗尽的有为法是不可能的，这两者是不存在的，因此生起和灭亡是不存在的。
在此有人说：诸事物的生起和灭亡是确实存在的，因为它们所依托的有为法存在的缘故。在此，生起和灭亡是依托于事物的，而该事物暂时是存在的。因为它存在，所以依托于它的法也应当存在。
对此回答：如果事物存在，那么依托于事物的这两种法就会存在，但当事物不存在时，事物不存在，生起和灭亡就不存在。
又为什么事物不存在呢？如此：没有生起和灭亡，事物就不存在。生起和灭亡是事物的特征，而这些已被否定。当被否定时，事物的特征即生起和灭亡不存在，那么与事物特征不相符的事物怎么可能存在？若事物不存在，则生起和灭亡也不存在。
其他人说生起和灭亡是存在的，因为事物的法存在的缘故。在此，凡是不存在的，就没有事物的法，比如青蛙的头发一样。生起和灭亡二者确实是事物的法。因此，它们是存在的。
对此回答：如果某物确实有生起和灭亡，那么称其为事物是合理的，但它们是不存在的。因此，没有生起和灭亡，事物就不存在。意思是事物只有在有生起和灭亡时才存在。若它不存在，则因不成立。
同样，'事物不存在，生起和灭亡就不存在'，意思是因为没有所依，所以能依不成立。这样解释上半颂和下半颂。
此外，在此思考生起和灭亡时，是在空的事物还是不空的事物上思考？两种情况都不合理。为了说明这点，说：'空性中生起和灭亡不合理'，意思是因为没有所依，如同虚空中的图画。
同样，'在不空中生起和灭亡也不合理'。对于不空的具有存在自性的，因为没有所依，生起和灭亡是不合理的。
此外，如果生起和灭亡存在，它们应当是一体或异体，但两种情况都不合理。所以说：'生起和灭亡一体性不合理'。如同光明和黑暗一样，相互矛盾的事物不可能是一体。
'生起和灭亡异体性也不合理'。因为二者相互不离。离开生起就没有灭亡，离开灭亡就未见到生起，如此二者相互不离。'生起和灭亡异体性也不合理。'

།ཅི་སྟེ་ཞིབ་མོར་བརྟགས་པ་འདིས་ཅི་ཞིག་བྱ། །གང་གི་ཕྱིར་སྐྱེ་བོ་བ་གླང་རྫི་དང་བུད་ མེད་ཡན་ཆད་ཀྱིས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མཐོང་བ་དེའི་ཕྱིར་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་བལྟ་བར་མི་ནུས་སོ་སྙམ་ན། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག། མཐོང་ངོ་སྙམ་དུ་ཁྱོད་སེམས་ན། །འདི་ནི་མ་ངེས་པ་ ཡིན་ཏེ།གང་དང་གང་འཇིག་རྟེན་པས་མཐོང་བ་དེ་དང་དེ་ཡོད་པ་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་སྐྱེ་བོ་བ་གླང་རྫི་དང་བུད་མེད་ཡན་ཆད་ཀྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་དང་། སྒྱུ་མ་དང་། རྨི་ལམ་དང་། མགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་དང་། སྨིག་རྒྱུའི་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ མཐོང་ཞིང་།དབང་པོ་ལ་གནོད་པར་གྱུར་པ་ལས་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་སྐྲ་ཤད་དང་། སྦྲང་མ་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་དག་མཐོང་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཀྱང་མེད་བཞིན་དུ་མི་ཤེས་པའི་གཏི་མུག་གི་རབ་རིབ་ཅན་གྱི་བློའི་མིག་ལྡོངས་པར་བྱས་པས་མཐོང་ བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ།འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག། གཏི་མུག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བའོ། ། ཅི་སྟེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅན་འདི་དག་གཏི་མུག་ཁོ་ནས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དེ་ལྟར་ཅིས་ངེས་ཤེ་ན། འདི་ནི་དེ་ལྟར་ རིགས་པས་ངེས་པ་ཡིན་ནོ།།འདིར་རིགས་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། འདིར་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ངེས་པར་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ཡང་དངོས་ པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ཞིག་ཡིན་གྲང་ན།གཉིས་ཆར་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། དངོས་པོ་དངོས་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་པོ་དངོས་མེད་ལས་མི་སྐྱེ། །དངོས་མེད་དངོས་མེད་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་མེད་དངོས་ལས་མི་སྐྱེའོ། །རེ་ཞིག་ དངོས་པོ་སྟེ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དངོས་པོ་སྟེ་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་ལས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བ་རྙེད་ཟིན་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ ཀྱང་མི་སྐྱེའོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཇིག་ཅིང་རྣམ་པར་འཇིག་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དངོས་པོ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་དང་འགལ་བ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ལས་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འགྱུར་ན་ནི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་ ལས་ཀྱང་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་མི་འབྱུང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་ནུས་ པ་ག་ལ་ཡོད།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡང་འབྲས་བུ་སྐྱེད་པའི་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་དངོས་པོ་མེད་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་མོ་ལས་ཀྱང་བུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ནི། དངོས་པོ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པ་དངོས་པོ་ལས་ཀྱང་མི་འབྱུང་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་འགལ་བ་ཡིན་ན། དེ་ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར། གལ་ཏེ་འགྱུར་ན་ནི་སྒྲོན མ་ལས་ཀྱང་མུན་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་དཔྱད་ན་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་གཏི་མུག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཕྱོགས་སྔ་མ་འདི་གཞན་ཡིན་ནོ།

如果说：'为什么要作如此细致的观察？因为从牧牛人和妇女以上的人都能看到生起和灭亡，所以生起和灭亡是存在的。不存在的石女之子是无法看见的。'
如果你认为如此，'我看到了生起和灭亡'，这是不确定的。凡是世间人所见到的一切，那些并非真实存在。比如从牧牛人和妇女以上的人虽然看到不存在的干闼婆城、幻术、梦境、旋火轮、阳焰水等，以及因感官受损而见到眼翳者所见的发丝、蚊虫和长嘴虫等。同样地，生起和灭亡虽然不存在，但因无明愚痴的眼翳使慧眼迷惑而见到。
如说：'生起和灭亡，是由愚痴所见。'
如果问：'怎么能确定这些无自性的生起和灭亡仅仅是由愚痴所见？'这是由理证而确定的。
这里的理证是什么呢？如果有所谓的实有，它必定是从实有或无实有中生起。同样，如果有所谓的无实有，它也必定是从实有或无实有中生起。但两者都不可能，如说：
'实有不从实有生，实有不从无实有生，无实有不从无实有生，无实有不从实有生。'
首先，实有即真实生起不可能从实有即真实生起中产生，因为因果不可能同时存在，已经生起的再生起也无意义。实有也不从无实有中生起。
为什么呢？所谓无实有是指灭尽和完全消失，这与实有相违。既然与实有相违，怎么可能从中生起实有？如果可能，那么石女之子也应该能生子。因此实有不可能从无实有中生起。
现在，无实有也不从无实有中生起。无实有的本质是离实有的，因此它怎么会有产生果的能力？如果有，涅槃也应该有产生果的能力。如果无实有能从无实有中生起，那么石女之子也应该能生子，但这是不可能的。因此无实有不从无实有中生起。
现在，无实有也不从实有中生起。无实有与实有相违，怎么可能从实有中生起？如果可能，那么灯光中也应该能生出黑暗。
因为如此观察时，生起和灭亡是不存在的，所以应当知道这是由愚痴所见。另一方面，这是前说。

།འདི་ ལྟར་འདིར་གལ་ཏེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ཡོད་ན་ནི།དེ་དག་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་པའམ། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གཉིས་ནི་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་ན། ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ་དེའི་ཕྱིར་རྟེན་མེད་པས་ འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་དག་ག་ལ་ཡོད།དེའི་ཕྱིར། འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག། གཏི་མུག་ཉིད་ཀྱིས་མཐོང་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་ དངོས་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ།།དངོས་པོ་དངོས་མེད་ལས་མི་སྐྱེ། །དངོས་མེད་དངོས་མེད་མི་སྐྱེ་སྟེ། །དངོས་མེད་དངོས་ལས་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིའི་དོན་ནི་གོང་མ་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་སྐྱེ་ཞིང་ཟད་པ་དང་ལྡན་ པས་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པར་འགྱུར་ན།དངོས་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བོང་བུའི་རྭ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པོ་ཞེ་ན། །མ་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ཉིད་ མ་ཡིན།།བདག་དང་གཞན་ལས་སྐྱེ་བ་ན་། །ཡོད་མིན་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །འདི་ནི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དང་པོར་རྣམ་པར་བཤད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་མི་བཤད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པ་དག་གིས་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དེ་ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་ འགྱུར་ཏེ།ཇི་ལྟར་ཡང་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་སྐྱེ་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེ་ལྟར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཁས་བླང་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་ནི། དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ན། །རྟག་དང་ཆད་པར་ ལྟ་བར་ནི།།ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་དེ་ནི། རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་དངོས་པོའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ཇི་སྐད་བཤད་པ་ལས་འདས་ནས་དངོས་པོར་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་པ་དེ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་གསུང་རབ་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་རྟག་པ་དང་ ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དངོས་པོ་དེ་བརྟགས་པ་ན་རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་གྲང་། གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་རྟག་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་ལ། འོན་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ངེས་པར་ཆད་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་རོ། །འདིར་ སྨྲས་པ།དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་ཀྱང་། །ཆད་པར་མི་འགྱུར་རྟག་མི་འགྱུར། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡི་འབྱུང་འཇིག་གི། །རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྲིད་པ་སྟེ་ འཁོར་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་རྒྱུ་འགགས་ཤིང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འབྲས་བུ་མི་སྐྱེ་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཆད་པར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་མི་འགག་ཅིང་རང་གི་ངོ་བོས་གནས་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྟག་པར་ཐལ་བར་ཡང་འགྱུར་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཁས་བླངས་སུ་ ཟིན་ཀྱང་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་འབྱུང་བ་དང་། འཇིག་པའི་རྒྱུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་མ་ཆད་པར་རིམ་པར་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འཁོར་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཉེས་པ་འདི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བརྗོད་ པར་བྱ་སྟེ།གལ་ཏེ་འབྲས་རྒྱུའི་འབྱུང་འཇིག་གི། །རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་གྱུར་ན། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་། འཇིག་ལ་ཡང་སྐྱེ་མེད་པའི་ཕྱིར། །རྒྱུ་ནི་ཆད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །མ་ཡིན་ནམ། གང་རྒྱུའི་སྐད་ཅིག་མ་འབྲས་བུ་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་རྒྱུར་གྱུར་ནས་འགག་པ། རྒྱུའི་ སྐད་ཅིག་མ་འཇིག་པ་དང་ལྡན་པ་དེ་ཡང་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་རོ།།ཁྱོད་ལ་སྐྱོན་འདིར་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར་ཞེ་ན། དངོས་པོ་ཁས་ལེན་པ་ལ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་གྱི། ངས་ནི་དངོས་པོ་ཁས་མ་བླངས་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如此，此处若有生灭，则彼等当依于实有或依于无实有，然而当详细观察实有与无实有二者时，一切处皆不存在，因此无所依故，何有生灭？因此应知'生灭二者，唯由愚痴而见'。
为显示实有与无实有二者如何不存在，故说：'实有不从实有生，实有不从无实有生，无实有不从无实有生，无实有不从实有生。'此义如前。
复次，若有所谓实有，则彼具有生灭，当有生灭，然实有皆不存在，如驴角般本性无生故。若谓无生性不成立，则不然。如是：'实有不从自生，亦非从他生，不从自他生，无有何能生？'此于第一品中已详细解说故不再说。
由如是所说诸相无生故，云何当生？意谓决定不生。实有生于一切相中皆不存在，此理应当决定承许。若不如是，'若许有实法，则成常断见。何以故？彼实法，当成常无常故。'
若离如上所说实法建立而许实有见者，则必定成与圣教极相违背之常见与断见。何以故？以彼实法观察时当成常或无常故。若是常者则定成常见，若是无常者则定成断见。
于此有说：'虽许有实法，不成断非常。何以故？以果因生灭，相续为有故。'因果生灭相续即是我等所说之有，即轮回。
若因灭而其所生果不生者则成断见，若因不灭而自性安住者则成常见，然非如是。是故虽许实法亦无常断见过失。诸行生灭相续，因果不断次第生起，即是轮回，故我等无此过失。
当说：'若谓果因生灭，相续为有者，如是，灭已复不生故，因成断灭过。'岂非因之刹那为生果之因已灭，因刹那具灭性亦不生故，成断见。
若问于汝云何无此过失？许实法者有此过失，然我不许实法，以一切法无生故。

།གང་དུ། གང་ལ་བརྟེན་ཏེ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ནི་རེ་ཞིག་དེ་ཉིད་མིན། །དེ་ལས་གཞན་པའང་མ་ཡིན་ཕྱིར། །དེ་ཕྱིར་ཆད་མིན་རྟག་མ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ་དེར་ཡང་ཁོ་བོས་ཚུལ་འདིས་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་མེད་པར་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རང་གི ངོ་བོ་ཡོད་ན་ནི་ས་བོན་དང་མྱུ་གུ་དག་གཞན་ཉིད་དུ་ཇི་ལྟར་མི་འགྱུར།།དེའི་ཕྱིར་ཐལ་བ་འདི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་རྒྱུ་ཡང་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་བརྗོད་ནས། ད་ནི་ རྟག་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་བརྗོད་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་ན། །དངོས་མེད་འགྱུར་བར་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། གལ་ཏེ་རྒྱུ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། །དེ་ཕྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་ ལ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།། དེའི་ཕྱིར་རྟག་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་སོ་ན་འདུག་གོ། །གཞན་ཡང་། མྱ་ངན་འདས་པའི་དུས་ན་ཆད། །སྲིད་རྒྱུན་རབ་ཏུ་ཞི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཡང་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་དག་གི་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པའི་རྒྱུན་འཇུག་པས་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ ཐལ་བ་སྤོང་བར་བྱེད་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་དུ་རྒྱུན་དེ་ཡང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེར་ནི་ངེས་པར་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ན་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་སྤང་བར་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཆད་པར་ལྟ་བ་ཡིན་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།ཁྱོད་ལ་གཞན་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་སུ་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པ་ལྟར། དངོས་པོ་རྣམ་པར་ཆད་པ་ལ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་བསམས་པའོ། །གང་ཡང་། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡི་འབྱུང་འཇིག་གི་། རྒྱུན་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་སྨྲས་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དེ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་སྲིད་པ་ཐ་མ་ནི་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། དང་པོ་ནི་འགྲོ་བ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །དེ་ལ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བའི མཚན་ཉིད་ཅན་སྲིད་པ་དང་པོ་ནི་འབྲས་བུའི་ངོ་བོར་གནས་པ་ཡིན་ཏེ།སྲིད་པ་དེ་གཉིས་ལ་འཁོར་བ་ཞེས་མིང་དུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་བ་སྟེ། གང་ལས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རྒྱུན་གྱིས་འཁོར་བར་འགྱུར་བ། སྲིད་པ་དང་པོ་འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གནས་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཅི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པའམ།འོན་ཏེ་མ་འགགས་པའམ་དེ་སྟེ་འགག་བཞིན་པ་ན་སྐྱེ་གྲང་། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་མ་འགགས་པར་གྱུར་པ་ན། །སྲིད་པ་དང་པོ་རིགས་མི་འགྱུར། །ཐ་མ་འགགས་ པར་མ་གྱུར་ཚེ།།སྲིད་པ་དང་པོ་རིགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོ་སྐྱེའོ་ཞེས་རྟོག་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ས་བོན་ཚིག་པ་ལས་ཀྱང་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཐ་མ་ འགགས་པ་ན་སྲིད་པ་དང་པོ་མི་རིགས་སོ།།ད་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་མ་འགགས་པ་ན་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་རིགས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། གལ་ཏེ་འགྱུར་ན་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་དང་། སེམས་ཅན་གཅིག་ལ་ངོ་བོ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། སྔོན་མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བ་དང་། སྔ་མ་རྟག་པ་ཉིད་དང་། ས་བོན་མ་ཞིག་པ་ལ་མྱུ་གུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། ཐ་མ་འགགས་པར་མ་གྱུར་ཚེ། །སྲིད་པ་དང་པོ་རིགས་མི་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགག་བཞིན་པ་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་སྲིད་པ་དང་པོ་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ ཐ་མ་འགག་བཞིན་ན།།དང་པོ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་ནི། །འགག་བཞིན་པ་ནི་གཅིག་འགྱུར་ཞིང་། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་འགག་བཞིན་པ་ནི་ད་ལྟར་བ་སྟེ། ད་ལྟར་བའི་རྐྱེན་གྱི་མཐའ་ཅན་གྱིས་བརྗོད་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་། །སྐྱེ་ བར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བས་ཀྱང་ད་ལྟར་བ་ཉིད་བརྗོད་དེ།ད་ལྟར་བའི་སྒྲའི་བརྗོད་བྱ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།

如说：'任何依于何处何者而生起，彼者暂时非彼自身，亦非异于彼者，是故非断亦非常。'在此我也以此理说明诸事物无自性。若非如此，若事物有自体性，种子与芽怎能不成他性？因此，此过失于我等并非能害。如是，若暂且承许事物存在，因为因亦无生，故将成断见。今为说常见过失故，说'若事物有自性，不应成无事。'若因有自性，则后不应成无，因为自性无有转变故。因此常见过失仍在。
复次，'涅槃时断灭，轮回相续寂灭故。'虽然以因果生灭相续运行而欲遣除常断见过失，然而于彼相续亦不生起之涅槃中必定成断见，而世尊说应断除断见。若谓如是非为断见，于汝复有何故非是？以于涅槃时缘于诸事物断灭，如是缘于诸事物断灭故，作是思惟。
又所说'果与因生灭之相续即是轮回故'亦不应理。云何？此中最后有为灭尽相，初有为结生相。其中最后有灭时住于因性，具生相初有住于果体，于此二有假立轮回之名。
此应观察：由何因果相续成轮回，初有住于果体性者，为于最后有灭时，抑或未灭时，或正灭时生起耶？观察时于一切门中皆非有，为显示此故说：'最后已灭时，初有不应理，最后未灭时，初有不应理。'
其中若思最后有灭已初有生者，尔时则成无因，焦种子亦应生芽，然此亦非所许。是故最后有灭时初有不应理。今最后有未灭时初有亦不应理，若应理者则成无因，一有情有二体性，本无有情出现，前者成常，种子未坏而芽生，然彼等皆非如是。是故'最后未灭时，初有不应理。'
今如何显示最后有正灭时初有亦不应理，为此说：'若谓最后正灭时，初有当生起，正灭者成一，正生者成他。'其中正灭者为现在，以应说为现在缘边故。说'当生'亦表现在，以是现在语词所诠故。

།ཡང་ན་འགག་བཞིན་པ་ནི་འགག་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ལ། སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་སྐྱེ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་དུས་གཅིག་པར་འདོད་པ་ན་ཅིག་ ཅར་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་འགག་བཞིན་པ་ནི་སྲིད་པ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་ཞིང་། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཡང་གཞན་དུ་འགྱུར་བས། སྲིད་པ་གཉིས་དུས་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། གཅིག་ལ་ཅིག་ཅར་གཉིས་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པས་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རྣམ་པར་དཔྱད་པའི་ཚུལ་གྱིས།གལ་ཏེ་འགག་བཞིན་སྐྱེ་བཞིན་དག། ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཡང་རིགས་མིན་ན། །ཕུང་པོ་གང་ལ་འཆི་འགྱུར་བ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའང་འབྱུང་འགྱུར་རམ། །འང་གི་སྒྲ་ནི་བསྡུ་བའི་དོན་དུ་སྟེ། དེ་དག་སོ་སོ་སོ་སོར་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་མ་འགགས་པ་ན་སྲིད་པ་དང་པོ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། ཐ་མ་མ་འགགས་པར་སྲིད་པ་དང་པོ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། སྲིད་པ་ཐ་མ་དང་ལྷན་ཅིག་སྟེ་དུས་གཅིག་ཏུ་ཡང་སྲིད་པ་དང་པོ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། ད་ནི་། ཕུང་པོ་གང་ལ་འཆི་འགྱུར་བ། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའང་འབྱུང་འགྱུར་རམ། །ཕུང་པོ་གང་དག་ལ་གནས་པ་འཆི་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཤིན་ཏུ་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་འཆི་བཞིན་པ་ནི་སྐྱེ་བར་མ་མཐོང་ངོ་། །དེའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དུས་གསུམ་དག་ཏུ ཡང་།།སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་མི་རིགས་ན། །གང་གི་ཕྱིར་སྲིད་པ་ཐ་མ་འགགས་པ་དང་མ་འགགས་པ་དང་། འགག་བཞིན་པ་ནི་སྲིད་པ་དང་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། དུས་གསུམ་ཆར་དུ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དུས་གསུམ་དག་ཏུ་གང་མེད་པ། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ སྲིད་པའི་རྒྱུན།།གང་ཞིག་དུས་གསུམ་དག་ཏུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བདག་ཉིད་གཞན་གྱིས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་རྒྱུ་ཡི་འབྱུང་འཇིག་གི། །རྒྱུ་དེ་སྲིད་པ་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་ནི་ མི་རིགས་པ་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཡོད་པར་ཁས་ལེན་ན་རྟག་པ་དང་ཆད་པར་ལྟ་བར་ཐལ་བ་དེ་ཉིད་བཟློག་པར་དཀའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། སྲིད་གསུམ་རྨི་ལམ་དང་འདྲ་སྙིང་པོ་ མེད།།མྱུར་དུ་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་སྒྱུ་མ་བཞིན། །འོང་བ་མེད་ཅིང་འདི་ནས་འགྲོ་བའང་མེད། །རྒྱུན་རྣམས་རྟག་ཏུ་སྟོང་ཞིང་མཚན་མ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། སྐྱེ་བ་དང་ནི་འཆི་འགྱུར་ཡང་། །སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འཆི་མེད་པར། །གང་གིས་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ ཡིས།།ཏིང་འཛིན་འདི་ནི་རྙེད་མི་དཀའ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གང་དག་བསམ་ཡས་ཆོས་རྣམས་འདི་ཤེས་པ། །མི་རྣམས་དེ་དག་རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཡིན། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྣམ་རྟོག་མེད་པ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱི་སྤྲོས་པས་ཕྱེ་བ་ཡིན། །ཐམས་ ཅད་བསམ་ཡས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་མིན་པས།།དངོས་དང་དངོས་མེད་ཤེས་པ་རྣམ་པར་བཤིག་།བྱིས་པ་གང་དག་སེམས་ཀྱི་དབང་སོང་བ། །དེ་དག་སྲིད་པ་བྱེ་བ་བརྒྱར་སྡུག་བསྔལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ ལས།འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཅིག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ་། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ།

或者说，正在灭的是灭的行为的作者，而将要生的也是生的行为的作者，如果认为它们是同时的话，就会同时存在。因此，正在灭的将成为一个有，而正在生的也将成为另一个，这样两个有就会同时存在，但是一个不可能同时有两个，所以这是不合理的。因此，如此以所说的方式观察：
如果正在灭和正在生，即使同时也不合理，那么死亡所依的蕴，在其中也会生起吗？'也'字是总结的意思，因为它们是各自安立的缘故。当如此以所说的方式，最后灭时不生起第一有，最后未灭时也不生起第一有，与最后有同时也不生起第一有。现在，
死亡所依的蕴，在其中也会生起吗？在依止某些蕴而将死的那些蕴中生起，这是极其矛盾的。如此，未见正在死的会生起。因此，
如此在三时中，有的相续是不合理的，因为最后有灭了的、未灭的、正在灭的都不存在第一有，所以在三时中都没有有的相续。在三时中不存在的，怎么会是有的相续呢？凡是在三时中不存在的，怎么可能以其他方式存在？因此，从一切方面来说，有的相续是不存在的。因此，
说'果由因的生灭，因是有'这样的说法是不合理的。因此，如果承认事物存在，就难以避免常见和断见的过失。因此，可以证明诸事物无生。世尊也说：
'三有如梦无实质，迅速毁灭无常如幻术，无来亦无从此去，诸相续恒时空无相。'同样地：
'生死二者，无生无死，若能如是了知者，此等定不难获得。'同样地：
'若人了知无量法，彼等人常得安乐，无有正法非法分别，一切唯是心所分。一切无量皆不生，破除实有非有知，愚者随顺心所转，彼等百千有中苦。'
这是从圣者月称论师所造《明句论》中，《观生灭品第二十一》的注释。
于此有人说：有的相续是存在的，因为如来存在的缘故。

།འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གསུམ་མམ་བདུན་དུ་ བར་ཆད་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་བརྩོན་པ།བསོད་ནམས་བྱ་བ་རྩོམ་པ་ཕུལ་དུ་དབྱུང་དུ་མེད་པ། འགྲོ་བ་ལ་ཕན་པ་འབྱུང་བའི་བྱ་བ་གཅིག་པུའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་དང་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བ། བུ་གཅིག་པ་ཕངས་པ་བས་ཀྱང་ཆེས་ལྷག་པ་མ་ལུས་པ་རྗེས་སུ་འཛིན་ པ་ལྷུར་མཛད་པ།ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་གྱི་དབང་དུ་གྱུར་པ། འཁྲུངས་པའི་གནས་དེ་དང་དེར་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་། སྨན་གྱི་ལྗོན་ཤིང་ཐུན་མོང་བ་ལྟར་བདག་ཉིད་ཀྱང་འགྲོ་བ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་འདོད་པས་ལོངས་སྤྱད་པར་བྱ་བར་གྱུར་པར་མཛད་པས་དུས་རིང་མོ་ཞིག་ གིས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་བརྙེས་པ་ཡིན་ལ།ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་བརྙེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་དེ་ལྟར་མ་ལུས་པར་མཁྱེན་ཞིང་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བརྗོད་དོ། །དེའི་ ཕྱིར་གལ་ཏེ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་མེད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་གིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་བརྙེས་པར་མི་དཔྱོད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་སྨྲའོ། ། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་གི་མི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་འཐས་པའི་སྣང་བ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་ལྟ་བུ་དག་གིས་བཟློག་ཏུ་ཟིན་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་པོར་གོམས་པས་ད་རུང་ཡང་མི་ཟློག་ཅིང་མི་འཇིག་པ། ཁྱོད་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་འདི་ཉིད་སྲིད་པའི་རྒྱུན་རྣམ་པར ཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་དང་།ཆེས་རིང་བར་གོ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དུས་རིང་པོས་མངོན་པར་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་དམིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཁྱོད་ཀྱི་མ་རིག་པའི་རབ་རིབ་ཆེན་པོས་བློ་གྲོས་ཀྱི་མིག་ཉམས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཟླ་བ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ལོག་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་དམིགས་པ་འབའ་ ཞིག་ཏུ་ཟད་དོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེའི་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་མིན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་མིན། །དེ་ལ་ཕུང་ མེད་དེར་དེ་མེད།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་ལྡན་མིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནམ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ནམ། དེ་གཉིས་ལས་ཐ་དད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག ན།སྔ་མའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་ཉིད། སེམས་ཅན་དུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདིར་བཟུང་གི། །ཕྱི་མ་དག་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་དག་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། སྔ་མའི་ཁོངས་སུ་འདུས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ལ་ཕུང་པོ་ཡོད་པའམ།།ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་དེ་ཡོད་པའམ། ལྷ་སྦྱིན་ནོར་དང་ལྡན་པ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དཔྱད་པ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

在此，世尊以三或七个无量劫的无间精进方式，修持福德事业达到无上境界，以各种利益众生的唯一特征之事业而行，对众生的爱护胜过独子，专注于以大悲心随顺他人，在其所生之处，如同地水火风和药树一般成为众生随意受用，经过长久时间而获得一切智位。获得一切智慧的世尊，如实通达并了知诸法实相的本质，因此称为如来。
因此，如果没有轮回相续，那么如来也将不复存在，因为不能以一世就获得如来果位。所以轮回相续是存在的，因为有如来的缘故。
对此回答：你的极大无明所产生的种种显现，即使能够遮止，但由于长期串习，仍然不能遮止和破除，你的这种极大无明使轮回相续不断相续，并使之长期延续。
如果此处如来是实有的，那么由于需要长时间成就的缘故，轮回相续就应当存在。然而，并未见到如来是实有的，只是由于你的大无明翳障使智慧眼受损，如同见到两个月亮一样，错误地执著如来为实有而已。
既然如来不是实有，那么其轮回相续又怎么会存在呢？为了说明如来非实有的道理，经中说道：'非蕴非离蕴，彼中无蕴彼，如来不具蕴，如来究竟谁？'
如果如来是某个实有之物，那么它应该是五蕴的自性，即色、受、想、行、识五蕴的自性，或者是戒、定、慧、解脱、解脱知见五蕴的自性，或者是异于这两者。前五蕴是安立众生的因，所以在此观察中采用，后者则不然，因为它们不具普遍性，且包含在前者之中。
如果异于五蕴，那么如来应当有蕴，或蕴中有如来，或如同提婆达多具有财物一样，如来应当具有诸蕴。但是从各个方面观察都不存在。

།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་ཉིད་ནི་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། བུད་ཤིང་གང་དེ་མེ་ཡིན་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་དང་། ཉེར་ལེན་གང་དེ་སངས་རྒྱས་ན། །བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་གཅིག་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱ་ལ། དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་ ཕུང་པོ་བདག་ཡིན་ན།།སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་པ་དང་། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་སངས་རྒྱས་ན། །སྐྱེ་དང་འཇིག་པ་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་འདིར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་ པོ་དག་ལས་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཤིང་ལས་མེ་གཞན་ན། །ཤིང་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འབར་བར་བྱེད་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་། །རྩོམ་པ་དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར། ། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། འདིར་ཡང་། གལ་ཏེ་ཉེར་ལེན་སངས་རྒྱས་གཞན། །ཉེར་ལེན་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར། །ཉེ་བར་ལེན་རྒྱུ་ལས་མི་འབྱུང་། །རྩོམ་པ དོན་མེད་ཉིད་དུ་འགྱུར།།དེ་ལྟ་ཡིན་ན་ལས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་བྱ་བར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་གཞན། །ཕུང་པོའི་མཚན་ཉིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བར་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་དག་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ལ་གཞན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་ན།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་དག་ཡོད་པ་མི་འཐད་ཅིང་། ཕུང་པོ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱོགས་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་བཤད་པ་འདི་ནི། འདིར་བདག་ཕུང་པོ་ལ་མེད་ཕུང་འདི་དག། བདག་ ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་གང་གི་ཕྱིར།།གཞན་ཉིད་ཡོད་ན་རྟོག་པ་འདིར་འགྱུར་ན། །གཞན་ཉིད་དེ་མེད་དེ་ཕྱིར་འདི་རྟོག་གོ་། །ཞེས་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི། བདག་འདོད་གཟུགས་ལྡན་ མ་ཡིན་གང་གི་ཕྱིར།།བདག་མེད་དེ་ཕྱིར་ལྡན་དོན་དང་འབྲེལ་མིན། །ཐ་དད་ཕྱུགས་ལྡན་ཐ་མི་དད་གཟུགས་ལྡན། །དེ་ཉིད་གཞན་དུ་བདག་མེད་དངོས་མེད་ཕྱིར། །ཞེས་དེ་ཉིད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དངོས་སུ་ན་ཕྱོགས་ལྔ་པོ་དེ་དག་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱོགས་ཉིད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་མོད་ཀྱི།འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་འཇུག་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱོགས་ལྔ་པོ་སློབ་དཔོན་གྱིས་གསུངས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དག་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་དཔྱད་པ་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བདག་ཉིད་གང་གིས་ ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་གཟིགས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་གྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ནི་འགའ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་སོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ན་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་གྲུབ་བོ།།འདིར་ཁ་ཅིག་ན་རེ། །ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བས་དེ་ཕུང་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་མི་སྨྲ་ལ། ཕུང་པོ་ལས་ཐ་དད་པར་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། རི་གངས་ཅན་ལ་ཤིང་གི་ ཚོགས་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཕུང་པོ་དག་ཡོད་པར་ཡང་མི་སྨྲ་ལ།ནགས་ཁྲོད་ན་སེང་གེ་ལྟར་ཕུང་པོ་དག་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་མཚན་དང་ལྡན་པ་ལྟར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་དང་ལྡན་ པར་ཡང་མི་སྨྲ་སྟེ།གཅིག་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ཁས་བླངས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞིག་རྣམ་པར་འཇོག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཚུལ་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་གནོད་པར་བྱེད་པ་མ་ ཡིན་ནོ་ཞེས་སྨྲའོ།

怎么说呢？首先，蕴体本身并非如来，为什么呢？如说：'若是柴薪即是火，能作与所作成一'，同样也可以说：'若是取蕴即佛陀，能作与所作成一'。同样地，如说：'若是蕴体即是我，则成有生灭之相'，在此也可说：'若是蕴体即佛陀，则成有生灭之相'。如此，首先蕴体并非如来。
现在，如来也不异于诸蕴，为什么呢？如说：'若火异于薪，离薪亦当生'，同样地，如说：'由不观待他，不从燃因生，所作成无义，如是业亦无'，在此也可说：'若佛异近取，离取应当生'，同样地，'由不观待他，不从近取因，所作成无义，如是业亦无'。
同样地，也可说：'若异于诸蕴，则无蕴相应'。由于蕴等与如来无有异性，因此如来有蕴不应理，蕴有如来也不应理。
这两方面的解释，如《入中论》中说：'此我不在蕴，此等蕴非我，以无异性故，应成此分别，无异故非理'。
如来不具蕴的道理，如说：'我非具色故，无我故非具，异者具牛等，不异具色等，非一非异我，无实故非具'。
实际上，这五种情况都包含在一性与异性的观点之中，但应知导师是依据身见的趣入而说五种观点的。
如是以五种方式观察诸蕴时，如来不可得，那么以何自性而有呢？因此，观见如来于一切种都不存在，故导师说：'何者是如来？'意为根本不存在。
由于如来不存在，所以轮回相续也不存在，这就是所成立的。
这里有人说：由于会有上述过失，既不说蕴即是如来，也不说异于蕴，也不说如雪山有树林般如来有诸蕴，也不说如林中有狮子般诸蕴有如来，也不说如转轮王具相般如来具蕴，因为不承认一性与异性。
那么是什么呢？依蕴安立不可说是一性或异性的如来，因此这个道理对我们并无损害。

།འདི་ལ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཕུང་པོ་ལ། །བརྟེན་ནས་རང་བཞིན་ལས་ཡོད་མིན། །རང་བཞིན་ལས་ནི་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ག་ལ་ཡོད། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་ན།འོ་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ཞིག་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ལས་ཏེ་རང་གི་ངོ་བོས་མེད་ཅིང་། རང་བཞིན་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་ བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པར་འགྱུར།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཅན་གྱི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཇི་ལྟར་གཟུགས་བརྙན་རང་བཞིན་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་། བཞིན་དང་མེ་ལོང་ལ་སོགས་པ་ གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཡང་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། གང་ཞིག་གཞན་གྱི་དངོས་བརྟེན་ནས། །དེ་བདག་ཉིད་དུ་མི་འཐད་དོ། ། གང་ཞིག་བདག་ཉིད་མེད་པ་དེ། །ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འདོད་ན་ནི། དེ་ལྟ་ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་མི་འཐད་ཅིང་། རང་བཞིན་ཞེས བྱ་བར་མི་རིགས་ཏེ།བདག་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་འདི་ནི་རང་བཞིན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཡིན་ནོ། །གང་ཞིག་གཟུགས་བརྙན་ལྟར་བདག་ཉིད་མེད་ཅིང་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་ཏེ། །ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་ལམ་ནས་གཤེགས་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་པའོ།།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེའི་རང་བཞིན་ལ་ལྟོས་ནས་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་ལ། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་ གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་རང་བཞིན་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཕུང་པོ་རྣམས་གཞན་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཡོད་མིན་ན། །གཞན་དངོས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་དང་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ དག་མེད་པ་དེའི་ཚེ།རང་བཞིན་དང་ནི་གཞན་དངོས་དག་།མ་གཏོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་དེ་གང་། །དངོས་པོ་ཡིན་ན་རང་བཞིན་གཞན་གྱི་དངོས་པོར་འགྱུར་གྱི། གང་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་པ་དེ་གཉིས་ལས་མ་ གཏོགས་པའི་དངོས་པོ་གཞན་དེ་གང་ཞིག་ཡོད།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་མ་བརྟེན་པར། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡོད་ན། །དེ་ནི་ད་གདོད་བརྟེན་འགྱུར་ཞིང་། །བརྟེན་ནས་དེ་ལས་འགྱུར་ལ་རག། གལ་ ཏེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་པོ་དག་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་ཞིག་ཕུང་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན་ནི།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཏེ་མ་བཟུང་བར་སྔར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ཅིང་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ ནས་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་རིགས་ཏེ།འདི་ལྟར་སྔར་ནོར་ལས་ཐ་དད་པར་གྲུབ་པའི་ལྷ་སྦྱིན་ནི་ནོར་ལེན་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་ལ་མ་བརྟེན་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ད་གཟོད་ཕུང་པོ་དག་ལ་བརྟེན་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕུང་པོ་དེ་དག་ལ་བརྟེན་ ནས་འགྱུར་ལ་རག་ན།རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དཔྱད་པ་ན། ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་མ་བརྟེན་པར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འགའ་ཡང་མེད་དེ་རྒྱུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་མ་བརྟེན་ཡོད་མིན་ན། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ་ སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལེན་པ་དེའི་ཚེ། ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་འཐད་དོ།

对此应当说：如果佛陀依于蕴，不从自性而有，若于自性中无有，彼于他性何能有？如果佛世尊不可说为同一或异体而依于蕴安立，那么就如同依于蕴而假立的影像一样，不是以自性而存在。若如是于自性中，即以自体而无有，不从自性而有者，如何能依于蕴从他性而有？无有自体性的石女之子，不应理于他性而有。
假设如同影像虽不从自性而有，却依于面容和镜子等他性而有那样，如来虽不从自性而有，却依于蕴从他性而有，即便如此：凡依他性者，彼不成自体性，若无有自体性，如何成如来？若如影像般认为依于他性而成如来，则如来如同影像般不应成为自体，不应成为自性，因为'自体'一词是'自性'的异名。若如影像般无有自体、无有自性，如何能成如来？意为如何能从无颠倒道中而来？
复次，若此如来有某种自性，则依于彼自性，蕴的自性将成他性，依于彼他性而成如来。然而当如来无有自性时，诸蕴如何成为他性？为显示此义而说：若无有自性，他性如何有？当如是自性与他性皆无时，除自性与他性，彼如来是何？若是事物则成自性或他性，除此二者外，所谓如来者是何物？因此如来无自性。
复次，若不依于蕴，有某如来者，彼当今方依，依彼而成就。若认为如来不可说为与蕴同一或异而依蕴安立，则若不依于诸蕴，即不执取诸蕴而先前有所谓如来，而后依蕴而有时则应理。如同先前与财富分离而成立的天授，是能取得财富者。如是若不依蕴有某如来，则彼今方依于诸蕴，依于彼等诸蕴而有。然而以一切方式观察，不依诸蕴，全无如来，因为将成无因之过。若无所依有，彼如何能取？意为因为无有故。当如是全不取蕴时，说依蕴而成如来不应理。

།གང་གི་ཚེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་སྔ་རོལ་དུ་མེད་པས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མི་ལེན་པ་དེའི་ཚེ་སུས་ཀྱང་ ཉེ་བར་མ་བླངས་པས་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་བླངས་པ་མ་ཡིན་པར། །ཉེ་བར་ལེན་པར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སུས་ཀྱང་མ་བླངས་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ ལེན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པར་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཅི་ཡང་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། རྣམ་པ་ ལྔས་ནི་བཙལ་བྱས་ནས་།།གང་ཞིག་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་དུ། །མེད་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ། །ཉེ་བར་ལེན་པར་ཇི་ལྟར་གདགས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གང་ཞིག་དཔྱད་ཅིང་བཙལ་བར་བྱས་པ་ན། གང་ཞིག་ཕུང་པོ་དག་ལས་དེ་ཉིད་དེ་གཅིག་ཏུ་མེད་ཅིང་། ཕུང་པོ་ དག་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་སྟེ་ཐ་དད་པ་ཉིད་དུ་མེད་ལ།གང་ཞིག་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་དུ་མེད་པས་རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་བ་ན་མེད་ཅིང་གཏན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པས་ཇི་ལྟར་གདགས་པར་ནུས། དེའི་ ཕྱིར་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ།།རྣམ་པར་དཔྱད་པ་འདིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཁོ་ན་མེད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་། གང་ཞིག་ཉེ་བར་བླངས་པ་དེ། །དེ་ནི་རང་བཞིན་ལས་ཡོད་མིན། །གང་ཞིག་ཉེ་བར་བླངས་པ་གཟུགས་དང་། ཚོར་བ་ དང་།འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། ཕུང་པོ་བརྟག་པར་རྒྱས་པར་བགག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བའི་རང་བཞིན་ལས་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བདག་གི་དངོས་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ཡོད་རེ་སྐན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་གཞན་གྱི་དངོས་པོས་གདགས་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བླངས་པ་ཡང་མེད་དོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། གང་ཞིག་ཉེ་བར་བླངས་པ་དེ། །དེ་ནི་རང་བཞིན་ལས་ཡོད་མིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ དང་།ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པ་ལ་ཉེ་བར་བླང་པ་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པའི་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ནི་དེ་ལྟ་ན་ ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་། བདག་གི་དངོས་ལས་གང་མེད་པ། །དེ་གཞན་དངོས་ལས་ཡོད་རེ་སྐན། །ཉེ་བར་བླང་བ་གང་ཞིག་བདག་གི་དངོས་པོ་ལས་མ་གྲུབ་ཅིང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཞན་ གྱི་དངོས་པོ་ལས་ཡོད་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་བླང་བ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །ད་ནི་ཇི་ལྟར་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་པའི་དོན་ཉིད་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཉེར་བླངས་ཉེར་ལེན་པོ། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ ཀྱིས་དཔྱད་པ་ན།ཉེ་བར་བླངས་པ་སྟོང་པ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་སྟོང་ཞིང་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཉེ་བར་བླངས་པ་དེ། །སྟོང་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྟོང་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འཐད་པར་འགྱུར། །ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཉེ་བར་བླངས་པས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་འདོགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཨེ་མ་མ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རེ་ཐག་བཅད་དོ།

当如来在取之前不存在时，丝毫也不取，那时因为谁也没有取，所以他的取也不成为取性，为了说明这个道理而说：'若非所取，何以不成取？'当这样谁也没有取的时候，取不成为取，那时因为没有取，所以也没有任何能取者，为了说明这个道理而说：'无有取的如来也不存在。'因此如此，如前所说的方式，'以五种方式寻求后，不存在彼性他性的如来，如何安立为取？'对如来进行观察寻求时，既不与蕴是一性，也不与蕴是异性，因为不存在彼性和他性，所以以依处、所依、具有彼等五种方式寻求时，不存在且完全不存在的如来，如何能以取来安立？因此如来也无自性。
这种观察不仅仅是说明如来不存在，而且'凡是所取的，彼不从自性而有。'凡是所取的色、受、想、行、识等五蕴，也不是自性存在，因为是缘起的，也因为在蕴的观察中广泛破除。即使所取无自性，但可能认为从其他事物的本质即因缘的自性中存在，为了说明这也不合理而说：'若于自事物中无，彼于他事物中岂有？'如同石女子在自事物中不存在，也不能由他事物来安立。因此所取也不存在。
另一方面，'凡是所取的，彼不从自性而有'，因为依赖能取者，不依赖能取者就没有所取性，所以没有以自体成立的所取。如果认为所取不依赖能取者而自性成立是不存在的话，那么就会成为依赖能取者，对此也说：'若于自事物中无，彼于他事物中岂有？'某个所取若于自事物中不成立且无自性，如何能从能取者他事物中存在？因此所取也不存在。
现在为了显示如前所成立的义理，说：'如是所取能取，一切方面皆空。'以一切方式观察时，所取是空的即无自性，能取者是空的即离自性。'现在所取既空，如来空性，如何得以成立？'以不存在的所取来安立不存在的如来，这是不可能的。因此依蕴安立如来是不合理的。此处有人说：'啊呀！我们的希望断绝了。'

།འདི་ལྟར་གང་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གཟེགས་ཟན་དང་རྐང་མིག་དང་། ཕྱོགས་ཀྱི་གོས་ཅན་ དང་།རྒྱལ་དཔོག་པ་ལ་སོགས་པ་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་བརྟགས་པའི་ལྟ་བ་ངན་པའི་ལྕུག་མ་ཤིན་ཏུ་སྲིན་ཏེའི་དྲ་བས་གཏུམས་པ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ལས་ཉམས་པ། འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པའི་ལམ་ཤིན་ཏུ་བགྲོད་པར་ དཀའ་བས་མ་བརྒལ་བ།མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་གྱི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་བསྟན་པར་མངོན་པར་རློམ་པ་དག་ལ་དགའ་བ་སྤངས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཉི་མ་གཞན་མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མུན་པ་མ་ལུས་པར་སེལ་བར་མཛད་པ། མཐོ་རིས་དང་བྱང་གྲོལ་ དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པར་མཛད་པ།དམ་པའི་ཆོས་སྟོན་པའི་འོད་ཟེར་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོས་མ་ལུས་པར་ཁྱབ་པར་མཛད་པ། །གདུལ་བྱ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་བློའི་པདྨའི་ཚོགས་ཁ་འབྱེད་པ་ལྷུར་མཛད་པ། དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཇི་ལྟར་ གནས་པ་བཞིན་བསྟན་པའི་སྣོད་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཀྱི་དྲི་མ་མེད་པའི་མིག་གཅིག་པུར་གྱུར་པ།འགྲོ་བ་མཐའ་དག་གི་ཟླ་མེད་པའི་སྐྱབས་སུ་གྱུར་པ། སྟོབས་བཅུ་དང་མི་འཇིགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དྲི་མ་མེད་པ་མངའ་བ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཞིང་ཐར་ པ་དོན་དུ་གཉེར་བ་ཡིན་ན།ད་ལྟ་ནི། དེ་ལྟར་ཉེར་བླང་ཉེར་ལེན་པོ། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱིས་སྟོང་པ་ཡིན། །སྟོང་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་སྟོང་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་འདོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པར་སྨྲས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཐར་ པའི་རེ་ཐག་བཅད་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རྩི་སྨན་ཆེན་པོའི་ལྗོན་ཤིང་རྩད་ནས་འདོན་པ་ཁྱོད་དང་བརྩད་པས་ཆོག་གོ། །བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་ཁྱོད་ལྟ་བུའི་སྐྱེ་བོ་ལ་ཁོ་བོ་ཅག་གི་རེ་ཐག་ཆད་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་གང་ཁྱོད་ནི་ཐར་པ་འདོད་པས་གཞན་མུ་ སྟེགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དག་དོར་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་སྟོན་པ་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཡང་བདག་མེད་པའི་སེང་གེའི་སྒྲ་མཆོག་ཏུ་ཟབ་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱི་སྨྲ་བ་ཐམས་ཅད་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མི་བཟོད་པ་ན།རང་གི་ལྷག་པར་མོས་ པས་བཀྲེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལམ་ལྟ་བ་ངན་པ་སྣ་ཚོགས་པའི་སྦྲུལ་གྱིས་དཀྲུགས་པ།སྐྱེ་བོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པས་རྗེས་སུ་བགྲོད་པ། འཁོར་བའི་འབྲོག་དགོན་པ་མི་ཟད་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དེ་ཉིད་ནས་སོང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནི་ནམ་ཡང་བདག་དང་ཕུང་པོ་རྣམས་ ཡོད་པ་ཉིད་དུ་མི་གསུང་ངོ་།།ཇི་སྐད་དུ། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཁོ་བོ་ཅག་ནི་གང་ལས་ཁོ་བོ་ཅག་ ལ་དེ་སྐད་དུ་སྐུར་པ་བཏབ་པས་བྱས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་བ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་དག་ཉིད་དུ་མི་སྨྲའོ།། །།གཞན་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་ཞིང་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་དོན་བརྗོད་པར་འདོད་པས ནི།སྟོང་ངོ་ཞེས་ཀྱང་མི་བརྗོད་དེ། །མི་སྟོང་ཞེས་ཀྱང་མི་བྱ་ཞིང་། །གཉིས་དང་གཉིས་མིན་མི་བྱ་སྟེ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་མ་བརྗོད་ན་རྟོགས་པ་པོ་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་རང་བཞིན་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། དེའི་ ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ཐ་སྙད་ཀྱི་བདེན་པ་ལ་གནས་ནས་ཐ་སྙད་ཀྱི་དོན་དུ་གདུལ་བྱའི་སྐྱེ་བོའི་ངོར་ལྟག་པར་སྒྲོ་བཏགས་ནས་སྟོང་པ་ཞེས་ཀྱང་སྨྲ་ལ་མི་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།སྟོང་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་སྟོང་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་དང་། སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མི་སྟོང་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་ ཀྱང་སྨྲའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། གདགས་པའི་དོན་དུ་བརྗོད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགོངས་པ་གང་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པ་དེ་ནི་བདག་བརྟགས་པ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།

如是，我等对于食米粒者、足目、方衣者、胜论派等由自己分别所执著的恶见藤蔓极其茂密网罗所覆盖，已退失趣向涅槃城邑之无倒道路，未能超越轮回旷野极难行道，对于自诩能正确宣说人天解脱道者舍弃欢喜。
转而皈依如来日轮，能尽除一切外道论典黑暗，如实开示与人天解脱相顺之无倒道路，以极明净正法光明遍照一切方所，专事开启种种所化根机莲花众，成为如实开示诸法实相义理之法器者无垢唯一眼目，一切众生无与伦比之皈依处，具足十力、无畏及佛不共法无垢轮，希求解脱。
然而现在，'如是能取所取，一切相皆为空，以空性故如来空，云何而可施设？'等说如来无自性，断绝我等解脱希望。因此，与欲拔除如来大药树者你争论便已足矣。
当说：我等对于如你这样的人已断绝希望。如是，你虽为求解脱而舍弃外道论典，皈依无倒导师世尊如来，却不能忍受最极甚深无我狮子吼声此非一切外道所共之说，而以自己增上胜解贫乏，趣入邪见种种毒蛇搅动、颠倒众生所行、随顺无尽轮回旷野之道路。
如来从不说我及诸蕴实有。如经中说：'具寿罗睺罗，诸佛如幻如梦。具寿罗睺罗，诸佛法亦如幻如梦。'我等于此绝不说如来离戏论性，以免招致诽谤所造过失。
复次，欲说如来无自性及无倒义者，'亦不说空，亦不说不空，亦不说二俱，亦不说二非'，虽然这一切都不应言说，然若不说，诸了悟者则不能如实了知所住自性。
是故我等住于世俗谛，为世俗义，对所化众生增益而说空、说不空、说亦空亦不空、说非空非不空。因此说：'为假名故而有言说。'世尊以何密意宣说空性等，应从我见观察中了知。

།ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ཁྱོད་ཀྱིས་འགྲོ་འདི་སྒྱུ་ མ་ལྟ་བུ་དང་།།ཟློག་གར་ལྟ་དང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། །བདག་མེད་སེམས་ཅན་མེད་ཅིང་སྲོག་འགྲོ་མེད། །ཆོས་རྣམས་སྨིག་རྒྱུ་ཆུ་ཟླ་ལྟ་བུར་མཁྱེན། །སྟོང་པ་ཞི་བ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཚུལ། །མི་ཤེས་པས་ན་འགྲོ་བ་འཁྱམ་འགྱུར་བ། །དེ་དག་ཐུགས་རྗེ། མངའ་བས་ཐབས་ཚུལ་ དང་།།རིགས་པ་བརྒྱ་དག་གིས་ནི་འཛུད་པར་མཛད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །རྟོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོས་པ་མེད་པ་ལ་མངའ་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་མི་མངའ་བ་འབའ་ ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གཞན་ཡང་། རྟག་དང་མི་རྟག་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ལ་སོགས་བཞི། །ཞི་བ་འདི་ལ་ག་ལ་ཡོད། །འདིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། ། འདི་ལྟ་སྟེ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ། །འཇིག་རྟེན་མི་རྟག་གོ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་གོ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཞི་ཚན་དང་པོའོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་མི ལྡན་པ་དང་།འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་། འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ གྲོངས་ཕན་ཆད་མེད་དོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གསུམ་པའོ། །ལུས་དེ་སྲོག་ཡིན། སྲོག་དེ་ལུས་ཡིན། སྲོག་ཀྱང་ གཞན་ལ་ལུས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་བརྡ་སྤྲད་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་པས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བཞི་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་ཞིང་ངོ་བོ་ཉིད་ ཀྱིས་སྟོང་པ་ལ་ཇི་ལྟར་མི་མངའ་བ་དེ་བཞིན་དུ།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་དེ་ལ་མི་མངའོ། །མི་མངའ་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་བུའི་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ཤམ་ཉིད་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་ཡིན་ ནོ།།བཞི་པོ་འདི་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་མི་མངའ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མཐའ་ཡོད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་མི་མངའོ། །ད་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རྟོག་པ་བཞི་པོ་ཡང་འཇུག་པ་ ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་ཡོད་ཅེས། །འཛིན་པ་སྟུག་པོས་གཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་རྟོག་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། གང་གིས་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཆེན་པོས་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་ཆེན་པོས་སྟུག་པོས་བཟུང་ཞིང་ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་བསྐྱེད་པ་དེ་ནི་ངེས་པར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་དེ་གྲོངས་ནས་དུས་ཕྱིས་མེད་ཅིང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྒྱུན་ཆད་ལ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་མི་བདོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་པར་བྱེད་དོ།།དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་ལ་ནི་ལྟ་བར་བྱས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ལྟར་ན་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་གནས་སྐབས་འགའ་ཡང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱོགས་ལ་ ནི།རང་བཞིན་གྱིས་ནི་སྟོང་དེ་ལ། །སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་འདས་ནས་ནི། །ཡོད་དོ་ཞེའམ་མེད་དོ་ཞེས། །བསམ་པ་འཐད་པ་ཉིད་མི་འགྱུར། །ནམ་མཁའ་ལ་རི་མོའི་གཟུགས་རྟོག་པ་ལྟར་རྟོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།

如经中所说：'你应知此众生如幻术，如戏剧般如梦境般，无我无众生亦无命，诸法如阳焰如水月。空性寂静无生之理，因不了知众生轮回，以大悲心具种种方便，以百种理趣而引导。'
这一切证悟都是如来无戏论所具有的。如来不仅不具有空性等四法，而且：'常与无常等四法，于此寂静何处有？有边无边等四法，于此寂静何处有？'
在此，世尊宣说了十四种不可记事。即：世间是常，世间无常，世间亦常亦无常，世间非常非无常，这是第一组四法。世间有边，世间无边，世间亦有边亦无边，世间非有边非无边，这是第二组。如来灭后存在，如来灭后不存在，如来灭后亦存在亦不存在，如来灭后非存在非不存在，这是第三组。命即是身，命异身异等，这十四事因不可言说故称为不可记事。
如前所述，空性等四法于自性寂静本性空的如来不存在，同样，常无常等四法也于彼不存在。正因不存在，如石女儿的青白色一样，世尊对世间的四法也不予记别。如这四法于如来不存在一样，有边无边等于如来也不存在。
现在为显示如来灭后存在等四种分别也不能安立，故说：'若人执如来存在，为浓厚执著所执，彼于涅槃之中，分别无有之想。'即是说，若人以强烈的执著执持如来存在的想法，必定会对如来圆寂后产生如来灭后不存在、如来断灭、如来不在的分别。如此分别即成为见执。
若依自性本空，则任何时候如来都非实有，在此立场：'于自性空性中，佛陀涅槃之后，有无诸分别想，皆不应理。'意为如同虚空中妄想绘画一样，这种分别不存在。

།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་ཞིང་།རང་བཞིན་མེད་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ལས་བློ་ཞན་པ་ཉིད་ཀྱིས་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་དང་། ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་། སྟོང་པ་དང་མི་སྟོང་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཐམས་ཅད་མི་ མཁྱེན་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་དང་།གང་དག་སངས་རྒྱས་སྤྲོས་འདས་ཤིང་། །ཟད་པ་མེད་ལ་སྤྲོས་བྱེད་པ། །སྤྲོས་པས་ཉམས་པ་དེ་ཀུན་གྱིས། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་མི་འགྱུར། །སྤྲོས་པ་ནི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་ སྤྲོས་པ་རྣམས་འཇུག་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སྤྲོས་པ་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་རང་བཞིན་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་ཟད་པ་མེད་པའོ། །གང་དག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལོག་པ་དེ་རང་གིས་བརྟགས་པའི་དྲི་མས་སེམས་ དྲི་མ་ཅན་དུ་བྱས་པས་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པའི་ཁྱད་པར་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་སྤྲོས་པར་བྱེད་པ་དེ་དག་ལ་ནི་རང་གི་སྤྲོས་པ་དག་གིས་ཉམས་པར་གྱུར་པས།དེ་བཞིན་གཤེགས་ པའི་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་རོ་དང་འདྲ་བ་དེ་དག་གིས་གསུང་རབ་འདི་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཐོང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དམུས་ལོང་གིས་ཉི་མ་བཞིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། །གང་དག་ང་ལ་ གཟུགས་སུ་མཐོང་།།གང་དག་ང་ལ་སྒྲར་ཤེས་པ། །ལོག་པར་སྤོང་བར་ཞུགས་པ་སྟེ། །སྐྱེ་བོ་དེ་དག་ང་མི་མཐོང་། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་ཆོས་ཉིད་བལྟ། །འདྲེན་པ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཆོས་ཉིད་ཤེས་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ནི་ཤེས་པར་ནུས་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ སོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་འདིར་སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་བརྟག་པ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །སེམས་ཅན་གྱི་འཇིག་རྟེན་འདི་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་དེ་ལྟར། སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྒྲེ་བའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རང་ བཞིན་གང་།།དེ་ནི་འགྲོ་འདིའི་རང་བཞིན་ཡིན། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རང་བཞིན་མེད། །འགྲོ་བ་འདི་ཡིས་རང་བཞིན་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འགྲོ་བ་ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་མེད་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་རྐྱེན་བརྟགས་པ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསྟན་ཏོ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ མདོ་ལས།རྟག་ཏུ་སྐྱེ་མེད་ཆོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས། །ཆོས་རྣམས་ཀུན་ཀྱང་བདེ་བར་གཤེགས་དང་འདྲ། །བྱིས་པའི་བློ་ཅན་མཚན་མར་འཛིན་པ་རྣམས། །འཇིག་རྟེན་ན་ནི་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟག་པ་མེད་པ་ཡི། །དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་ གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡིན།།འདི་ནི་དེ་བཞིན་དང་དེ་གཤེགས་པ་མེད། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ནི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ལས་ཀྱང་། དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་གནས་བརྟན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་ སྨྲས་སོ།།འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཅི་སེམས་ཅན་དེ་དག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་གྱི་སྒྱུ་མ་མ་ཡིན་ནམ། དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །ལྷའི་བུ་དག་སེམས་ཅན་དེ་ དག་ནི་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྟེ།ལྷའི་བུ་དག་དེ་ལྟར་ན་སྒྱུ་མ་དང་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་དང་སེམས་ཅན་དེ་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ། །ལྷའི་བུ་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ ལམ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་དང་། དགྲ་ བཅོམ་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ།།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ།

因此，如是如来本性寂静，无自性，超越一切戏论，而由于智慧浅薄者，于常与无常等，即常与无常、有与无、空与不空、一切智与非一切智等妄加分别。
若于超离戏论之佛，无尽中起戏论者，彼等皆因戏论而堕，不得见如来。
戏论是以实有为因，如来无实有，岂有戏论？是故如来超越戏论。因无生之自性，自性不转故无尽。
若有人以邪分别，以自心所执垢染污其心，以种种不正分别差别，于如是如来佛世尊起戏论者，彼等因自戏论而堕，如来功德圆满于彼等成为隐蔽。
是故彼等如盲者，于此经中不得见如来，如盲人不见日轮。
是故世尊说：'若人以色见我，以音声求我，彼行邪道，不能见我。应观佛法性，导师法身故，法性非所知，不能了知故。'
是故于此如来观察中，已作众生世间观察。如是众生世间无自性，器世间亦无自性，为显此义故说：'如来之自性，即是此世间自性，如来无自性，此世间亦无自性。'
如众生无自性，已由缘起观察等显示。是故经中说：'恒时无生法即如来，诸法皆如善逝然，愚者执著诸相者，世间行于无有法。如来无漏善法者，犹如影像亦复然，此中无如来去者，一切世间见影像。'
于般若经中亦云：'尔时，诸天子白具寿舍利弗言：圣者舍利弗，众生如幻非实耶？如是说已，具寿舍利弗告诸天子言：天子，众生如幻。天子，众生如梦。天子，如是幻与众生无二无别。如是梦与众生无二无别。天子，一切法亦如幻如梦。预流果亦如幻如梦，预流果位亦如幻如梦。如是一来、不还果位、不还、不还果位、阿罗汉亦如幻如梦，阿罗汉果位亦如幻如梦。'

།རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །རང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ ལམ་ལྟ་བུའོ།།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་ལྷའི་བུ་དེ་དག་གིས་གནས་བརྟན་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲའམ།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲའམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྨྲ་ན། ཆོས་གཞན་ལྟ་ཅི་སྨོས། ལྷའི་བུ་དག་གིས་སྨྲས་ པ།འཕགས་པ་རབ་འབྱོར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་ཞེས་སྨྲའམ། རབ་འབྱོར་གྱིས་སྨྲས་པ། ལྷའི་བུ་དག་ཁོ་བོ་ནི་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བས་ཆེས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པའི་ཆོས་གཞན་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ཡང་། དེ་ཡང་བདག་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་རྨི་ ལམ་ལྟ་བུའོ་ཞེས་སྨྲའོ།།དེ་ལྟར་ན་རྨི་ལམ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་དག་ནི་གཉིས་སུ་མེད་དེ་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ ཉི་ཤུ་གཉིས་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། །སྲིད་པའི་རྒྱུན་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེའི་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལས་ནི་ལས་འབྱུང་ཞིང་། ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཡང་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྐྱེ་བར་འབྱུང་ལ། དེ་ཡང་སྲིད་པའི་རྒྱུ་ཉིད་དུ་རྟོག་གོ། ། རྒྱུན་དུ་བསྙད་དོ། །དེའི་གཙོ་བོའི་རྒྱུ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པ་དག་ལ་དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་དེ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་ཡོད པར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་ན་ནི། སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་ ལས་འབྱུང་བར་གསུངས།།སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག། བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་རྟོག་པའོ། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བས་ན་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བའོ། །འདོད་པ་ཁྱོད་ཀྱི་རྩ་བ་ནི། །ཤེས་ཏེ་ཀུན་ཏུ་རྟོག་ལས་སྐྱེ། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་ འབྱུང་བའི་ཕྱིར།།འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་རྣམས། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་ལས་འབྱུང་བར་གསུངས་སོ། །འདི་དག་ཁོ་ན་ཉེ་བར་བཟུང་བས་ནི། །ཉོན་མོངས་པ་གཞན་རྣམས་འདི་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ཡིན་པས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ནི། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ ཕྱིན་ཅི་ལོག།བརྟེན་པ་ཉིད་ལས་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་ཡུལ་སྡུག་པའི་རྣམ་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་འདོད་ཆགས་འབྱུང་ལ། མི་སྡུག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་འབྱུང་ངོ་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི་གཏི་མུག་འབྱུང་ངོ་། །ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ནི་དེ་དག་གསུམ་ཆར་ཡང་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ལ་ རྒྱུ་ཐུན་མོང་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་ཇི་ལྟར་གཏི་མུག་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལས་དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་ནི་རྒྱུ་དང་བཅས་པ་གཞི་དང་བཅས་པ་རྐྱེན་དང་བཅས་པའོ། །དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་གང་ ཞེ་ན།ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྙོག་པ་ཅན་ནི་གཏི་མུག་ལས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་དང་ཀུན་ཏུ་རྟོག་པ་ལས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

独觉也如幻如梦。独觉性也如幻如梦。圆满正觉也如幻如梦。圆满正觉性也如幻如梦。
于是那些天子对长老具寿的须菩提如是说道：'圣者须菩提，你说圆满正觉也如幻如梦吗？说圆满正觉性也如幻如梦吗？'
须菩提说道：'诸天子，我连涅槃也说如幻如梦，何况其他法。'
诸天子说道：'圣者须菩提，你说涅槃也如幻如梦吗？'
须菩提说道：'诸天子，我即使有比涅槃更殊胜的其他法，我也说它如幻如梦。'
如是说梦与涅槃这二者无二无别。
这是从论师月称尊者所著《明句论》中，如来品第二十二的注释。
于此有人说：轮回相续是存在的，因为有其因。此处从烦恼生起业，而以业和烦恼为因的生死相续，从一个到另一个寂灭而生起，那也被认为是轮回之因。称为相续。其主要因是诸烦恼，因为在断除烦恼者中无有彼故。贪等烦恼是存在的，因此其果轮回相续也应当存在。
当说：若其因烦恼存在，则轮回相续也应存在，然而实不存在。为何？此处诸佛世尊说：'贪嗔痴三者，从遍计所生。依于好不好，颠倒而生起。'
遍计即是分别。从遍计所生故称为从遍计所生。如偈所说：'欲你的根本，知从遍计生。'
'贪嗔痴三者，从遍计所生'，仅举此三者，是因为其他烦恼以此为因，故为主要。
这三种烦恼'依于好不好，颠倒而生起'。其中依于可爱境相而生贪，依于不可爱而生嗔。依于颠倒而生痴。遍计是这三者生起的共同因。
又问：如何痴从遍计生？当说：世尊在缘起中说：'诸比丘，无明有因有基有缘。诸比丘，无明之因是什么？是非如理作意。'同样也说：'有垢染的作意从愚痴而生。'因此无明从遍计而生。

།དེའི་ཕྱིར། གང་དག་སྡུག་དང་ མི་སྡུག་དང་།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་འབྱུང་བ། །དེ་དག་རང་བཞིན་ལས་མེད་དེ། །དེ་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་ཡང་དག་མེད། །གལ་ཏེ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི། རང་བཞིན་ནི་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། གཞན་ལ་ལྟོས་ པ་མེད་པའི་ཕྱིར།།དེ་རྣམས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་མི་འབྱུང་བ་ཞིག་ན། སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་རང་བཞིན་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དོན་དམ་ པར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གཞན་ཡང་། བདག་གི་ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་འགྲུབ་པ་མེད། །དེ་མེད་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱི་ནི། །ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ཇི་ལྟར་འགྲུབ། །བདག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དག་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ དེ་ལྟར་ནི་རྒྱས་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བརྟེན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། ཅི་སྟེ་གལ་ཏེ་བདག་གི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་གང་ལས་དེ་རྣམས་ཀྱི་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མེད་པ་ཉིད་དག་མེད་པར་འགྱུར་བ། འདིར་ཉོན་མོངས་པ་ རྣམས་ལས་ཅི་ཞིག་འབྱུང་སྙམ་ན།བརྗོད་པ། ཉོན་མོངས་འདི་དག་གང་གི་ཡིན། །དེ་ཡང་འགྲུབ་པ་ཡོད་པ་ཡིན་། །འགའ་མེད་པ་ནི་གང་གི་ཡང་། །ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་མ་ཡིན་། །འདིར་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་རྩིག་ངོས་ཀྱི་རི་མོ་དང་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་ཉིད་བཞིན་དུ་ བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་བརྟེན་པ་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འདི་དག་གང་ཞིག་གི་ཡིན་པར་འགྱུར་གྱི་རྟེན་འགའ་ཞིག་མེད་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་དེ་ཡང་བརྟགས་པ་ན་བདག་གམ་སེམས་ཤིག་ཡིན་པ་ཞིག་ན། དེ་དག་གི་རྟེན་དེ་ནི་སྔར་བཀག་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། རྟེན་དེ་འགའ་ཡང་མེད་པར་ནི་གང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་གང་གི་ཕྱིར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ། འགའ་མེད་པར་ནི་གང་གི་ཡང་། །ཉོན་མོངས་པ་དག་ཡོད་མ་ཡིན། །འདིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟེན་སྔར་གྲུབ་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཁས་མི་ལེན ལ།གང་ཞིག་རྟེན་ཉིད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བདག་ཅེས་བྱ་བ་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་ཨ་མྲའི་ཤིང་བཞིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། སེམས་དེ་ཡང་ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདི་ཡང་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་པ། རང་ལུས་ལྟ་ཞིང་ཉོན་མོངས་རྣམས། །ཉོན་མོངས་ཅན་ལ་རྣམ་ལྔར་མེད། །རང་ལུས་ལྟ་ཞིག་ཉོན་མོངས་ཅན། །ཉོན་མོངས་པ་ལ་རྣམ་ལྔར་མེད། །རང་ལུས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ལ་ སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཚོགས་སོ།།རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་ནི་རང་ལུས་ལྟ་སྟེ། བདག་དང་བདག་གི་བའི་རྣམ་པར་འཛིན་པར་ཞུགས་སོ། །ཇི་ལྟར་འདི། ཕུང་མིན་ཕུང་པོ་ལས་གཞན་མིན། །དེ་ལ་ཕུང་མེད་དེར་དེ་མེད། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཕུང་ལྡན་མིན། །ཞེས་བྱ་ བ་འདིས་རྣམ་པ་ལྔར་དཔྱད་པ་ན།།རང་གི་ལུས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་རྣམ་པ་ལྔར་དཔྱད་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པར་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སོ། །ཉོན་མོངས་པར་བྱ་བས་ན་ཉོན་མོངས་པ་ ཅན་ནོ།།དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ནི་མི་རིགས་ཏེ། སྲེག་པ་པོ་དང་བསྲེག་པར་བྱ་བ་དག་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་གཞན་ལ་ཉོན་མོངས་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་ མི་རིགས་ཏེ།གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ལས་མ་བྱུང་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

因此，凡是依靠可爱、不可爱和颠倒而生起的，这些都无有自性，所以烦恼实际上并不存在。如果贪欲等烦恼是以自性成立的话，由于自性是非人为的缘故，以及不依赖他者的缘故，这些就不应该依靠可爱、不可爱和颠倒而生起，然而它们却是依靠可爱、不可爱和颠倒而生起的。因此，这些是无自性的，并非真实存在，意思是说在胜义中不是以自性而存在。
此外，我的有性和无性，无论如何都不能成立。若无我，则烦恼的有性和无性又怎能成立？我的有性和无性如何不存在，这已经广泛解释过了。因此，依于此的法的有性和无性怎么可能存在？如果认为，若我的有性和无性不存在时，从何处能使它们的有性和无性不存在，这里会从烦恼中产生什么？
回答：这些烦恼是谁的？那个也是存在的成立。若无任何所依，则烦恼是不存在的。这里的烦恼如同墙上的图画和果实成熟一样，是依赖所依而产生的。因此，这些必须是某个对象的，没有任何所依是不可能的。当观察这个所依时，若是我或心，那么它们的所依已经在前面被遮破了，所以是不存在的。若无任何所依，又怎么会是谁的烦恼呢？正因为无有所依，所以不属于任何人，如说：'若无任何所依，则烦恼是不存在的。'
这里不承认烦恼有任何先前成立的所依，也没有任何可以安立为所依的我，因为无因的缘故，如同虚空中的芒果树一样。那么如何？说烦恼依靠烦恼心而生起，而那个心又与烦恼同时生起。
这也不合理，如说：观察自身和烦恼，于烦恼者中以五种方式都不存在。观察自身和烦恼者，于烦恼中以五种方式都不存在。'自身'是指色等特征的聚合。观察自身是指执著我和我所的行相。如同'非蕴非离蕴，彼中无蕴彼中无，如来不具蕴'这样以五种方式观察时，在自身中不存在，同样，当以五种方式观察烦恼时，在烦恼者中也不存在。
其中，能使烦恼的是烦恼，能被烦恼的是烦恼者。其中，不能说烦恼者就是烦恼，因为会导致能烧者和所烧物成为一体的过失。也不能说烦恼者是一个，烦恼是另一个，因为若不相互依赖，会导致烦恼不从烦恼者的因而生起的过失。

།དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། རྟེན་དང་བརྟེན་པ་དང་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་ལ།ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་ཅིང་། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རྣམ་པ་ལྔས་དཔྱད་པ་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ ནོ།།ཇི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་རྒྱུ་ཅན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་རྣམ་པ་ལྔས་དཔྱད་པ་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉིད་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ནི་མ་ ཡིན་ཏེ།བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་དག་གཅིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ལ། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། ལྟོས་པ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་ལ། ཉོན་མོངས་ པ་རྣམས་ལ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་ཅིང་།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རང་གི་ལུས་ལ་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་ཡང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལ་རྣམ་པ་ལྔར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་ཉོན་ མོངས་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་ནས་གྲུབ་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་ཁྱོད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་བཀག་མོད་ཀྱི། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཉོན་མོངས་པའི་རྒྱུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ནི་རེ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཉིད་ཡོད་ན། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། གང་གི་ཕྱིར། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག། དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་ལས་ནི་ཡོད་ མིན་ན་སྟེ།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། དགག་པ་ཆད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྡུག་དང་མི་སྡུག་ཕྱིན་ཅི་ལོག། བརྟེན་ནས་ཉོན་མོངས་གང་དག་ཡིན། །དེའི་རྒྱུ་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དང་ཕྱིན་ ཅི་ལོག་རྣམས་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པའོ།།འདིར་སྨྲས་པ། ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་དམིགས་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །འདིར་ཡང་གང་མེད་པ་དེ་ལ་ནི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མོ་ གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་ནོ།།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་རེག་དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དམིགས་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་ཡོད་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ་ཁྱེད་ཅག་གིས། གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་པ་དང་། །དྲི་དང་ཆོས་ དག་རྣམ་དྲུག་ནི།།བཞི་སྟེ་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་དང་། །གཏི་མུག་གིས་ནི་ཡིན་པར་བརྟགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་དོ། །དེ་ལ་དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འདིར་གནས་པས་བཞི་སྟེ་དམིགས་པའོ། །དམིགས་པ་དེ་ཡང་གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོ་དང་ རེག་བྱ་དང་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་དང་དྲུག་ཏུ་འགྱུར་ཏེ།ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་པ་དབང་པོ་དྲུག་ཕན་ཚུན་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་འདི་ནི་འདི་ནའོ། །ཕ་གི་ནི་ཕ་གི་ནའོ་ཞེས་ངེས་པར་བརྟག་ཏུ་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གཟུགས་སུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་སོ། །འདིས་དོན་ སྒྲོགས་ཤིང་སྟོན་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྲའོ།།བརྔུབ་ཅིང་བསྣམ་པར་བྱ་བས་ནི་དྲི་དག་སྟེ། གང་དུ་ཕྱིན་པ་དེ་ལས་གཞན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྲོ་ཞིང་རོ་མྱང་བར་བྱ་བས་ན་རོའོ། །རེག་པར་བྱ་བས་ན་རེག་པའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རམ། ཆོས་ཀྱི་མཆོག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འཛིན་ པས་ན་ཆོས་སོ།།རྣམ་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་གཞི་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གིའོ། །དེ་ལ་འགལ་བས་ན་འདོད་ཆགས་ཏེ། ཆགས་པ་དང་ལྷག་པར་ཞེན་པའོ། །ཡང་ན་འདིས་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པས་ན་འདོད་ཆགས་སོ།

正因为无有彼性与他性，所以依处、所依以及具有彼等之分别皆不存在，烦恼中无有烦恼者，烦恼者中无有诸烦恼，烦恼者亦不具有诸烦恼。如是以五种方式观察时，诸烦恼于烦恼者中不存在。如同由烦恼者所生之诸烦恼不存在一样，由烦恼所生之烦恼者以五种方式观察时于诸烦恼中亦不存在。如是，诸烦恼本身非为烦恼者，因为作者与业将成为一体之过失。诸烦恼亦非他者，烦恼者亦非他者，因为将成为无所依待之过失。烦恼者中无有诸烦恼，诸烦恼中无有烦恼者，诸烦恼亦不具有烦恼者。如是，如同观察自身一般，烦恼者于诸烦恼中以五种方式亦不存在。由于如是之故，烦恼与烦恼者相互依待而成立亦不存在。
于此有人说：虽然你否定了诸烦恼，然而烦恼之因——可意、不可意以及颠倒等暂且是存在的。由于彼等存在，诸烦恼亦将存在。
答曰：若可意、不可意以及颠倒等本身存在，则诸烦恼将存在，然而由于可意、不可意以及颠倒等，彼等亦非从自性中存在，因为是缘起性且将成为断灭之过失。当如是非由自性存在时，依于可意、不可意以及颠倒，何等烦恼存在？意谓因其因——可意、不可意以及颠倒等不存在，故诸烦恼不存在。
于此有人说：诸烦恼确实存在，因为彼等之所缘存在。于此亦是，凡不存在者则无有所缘，如石女之子。色、声、香、味、触、法等六种所缘是存在的，因此由于所缘存在，诸烦恼确实存在。如你等所说：'色声味及触，香与法六者，四者即贪欲、嗔恚以及愚痴所思维者'，彼等是存在的。其中，由于从彼等生起，故贪等住于此为四种所缘。彼所缘亦成为色、声、香、味、触、法等六种，因为能了别之六根相互差别。其中，此者在此处，彼者在彼处，因为可以如是确定，以及因为可成为色故为色。由于此能宣说显示义故为声。由于应当嗅闻故为香，因为到达何处则不往他处。由于应当品尝故为味。由于应当触知故为触。由于能持自相或由于能持胜法涅槃故为法。此等六种是基础。是谁的基础？是贪欲、嗔恚以及愚痴的。其中，由于违逆故为贪欲，即是贪著与过度执著。或者由于此令心欢喜故为贪欲。

།སུན་འབྱིན་ པས་ན་ཞེ་སྡང་སྟེ།ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ། །ཡང་ན་འདིས་སེམས་སུན་འབྱིན་པར་བྱེད་པས་ན་ཞེ་སྡང་ངོ་། །གཏི་མུག་པས་ན་གཏི་མུག་སྟེ། ཀུན་ནས་གཏི་མུག་པའོ། །ཡང་ན་འདིས་སེམས་གཏི་མུག་ཏུ་བྱེད་པས་ནི་གཏི་མུག་གོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ རྣམ་པ་དྲུག་ནི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་གི་གཞི་སྟེ།དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དག་ལ་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ནི་འདོད་ཆགས་སྐྱེའོ། །མི་སྡུག་པའི་རྣམ་པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ནི་ཞེ་སྡང་ངོ་། །རྟག་པ་དང་བདག་ལ་ལོག་ པར་སྒྲོ་བཏགས་པས་ནི་གཏི་མུག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།རྣམ་པ་དྲུག་པོ་འདི་དག་གཞིར་བཏགས་པ་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རབ་རིབ་ཅན་དག་གིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་སྐྲ་ཤད་ལ་སོགས་པ་ལྟར། དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱིས་འདོད་ཆགས་ལ་ སོགས་པ་རྣམས་ཀྱི་དམིགས་པར་ཡོངས་སུ་བཏགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་པ་དང་། །དྲི་དང་ཆོས་དག་འབའ་ཞིག་སྟེ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འབའ་ཞིག་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཏགས་པ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་དེ། རང་བཞིན་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་ ཐ་ཚིག་གོ།།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་མེད་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་དམིགས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། །དམིགས་པ་དེ་དག་ནི། །དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལྟ་བུ་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་རྨི་ལམ་འདྲ་བ་ཡིན། །གང་གི་ཚེ་དེ་དག་དྲི་ཟའི་གྲོང་ཁྱེར་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་དམིགས་ པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་ཟད་པ་དེའི་ཚེ།།སྒྱུ་མའི་སྐྱེས་བུ་ལྟ་བུ་དང་། །གཟུགས་བརྙན་འདྲ་བ་དེ་དག་ལ། །སྡུག་པ་དང་ནི་མི་སྡུག་པ། །འབྱུང་བར་ཡང་ནི་ག་ལ་འགྱུར། །འདིས་ནི་རྟེན་ལོག་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་དག་ཀྱང་བརྫུན་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ། ། ཇི་སྐད་དུ། ངར་འཛིན་ལས་བྱུང་ཕུང་པོ་རྣམས། །ངར་འཛིན་དེ་ནི་དོན་དུ་བརྫུན། །གང་གི་ས་བོན་བརྫུན་པ་དེའི། །སྐྱེ་བ་བདེན་པ་ག་ལ་ཞིག། ཅེས་གསུངས་སོ། །རྟེན་ལོག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་དག་བརྫུན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི འོན་ཀྱང་འཐད་པ་འདིས་ཀྱང་འདི་གཉིས་བརྫུན་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ལ་བརྟེན་ནས་སྡུག་པ་ཞེས། །གདགས་པར་བྱ་བ་མི་སྡུག་པ། །སྡུག་ལ་མ་ལྟོས་ཡོད་མིན་པས་། །དེ་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ན་གལ་ཏེ་སྡུག་པ་ ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི།སྡུག་པ་དང་འབྲེལ་པ་ཅན་གཞན་ལ་ལྟོས་པ་དང་བཅས་པའི་ཕྱིར་ངེས་པར་རིང་ཐུང་ངམ་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་ལྟར་མི་སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ན། མི་སྡུག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ཞིང་མི་སྡུག་པ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་སྡུག་པ་ཞེས་གདགས་པར་བྱ་ཞིང་རྣམ་ པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་མི་སྡུག་པ་དེ་ཡང་།སྡུག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་མི་སྡུག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ལའི་སྒྲས་ནི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་མི་སྡུག་པ་གཟུང་ ངོ་།།གདགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་གི་སྡུག་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྡུག་པར་གདགས་པ་ལ། མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟོས་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་འབྲེལ་བ་ཅན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་པ་འཐད་མ་ཡིན། ཐུང་ངུ་མེད་པས་རིང་པོའམ། །ཕ་རོལ་ མེད་པས་ཚུ་རོལ་མི་འཐད་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།

因为令人厌烦所以是嗔恚，即是完全恼害之心。或者说因为此能令心厌烦故为嗔恚。
因为愚痴所以是愚痴，即是完全愚痴。或者说因为此能令心愚痴故为愚痴。
因此色等六种是这些烦恼的所依，即是所缘。其中对色等执著为妙好相而增益，则生贪欲。
执著为不妙好相而增益，则生嗔恚。
错误地增益为常和我，则生愚痴。
虽然这六种确实被安立为所依，然而如同眼翳者所见不存在的毛发等一样，你将这些实为无自性的事物执著为贪等的所缘，为了显示这一点，故说'色声味及触，香与法唯尔'。
'唯尔'的意思是仅仅是假立而已，无有自性，这是其义。
若问：如果无有自性，那么如何成为所缘？答曰：
彼等所缘如同乾闼婆城、阳焰、梦境。当彼等如同乾闼婆城等仅是颠倒所缘时，
如同幻化人一般，如同影像的彼等，岂能生起可意与不可意？
此说明依于颠倒而生起的可意与不可意相也都是虚妄的。
如说：'我执所生诸蕴，彼我执实虚妄，种子既是虚妄者，其生岂能真实？'
不仅因为所依颠倒故可意与不可意相是虚妄，而且为了显示以此理由二者也是虚妄，故说：
'依何安立为可意，所安立为不可意，不待可意不存在，是故可意不应理。'
此中若有所谓可意，因为与可意相关联故必定如同长短或彼岸此岸一样待于不可意，然而所依止及所观待的不可意，若无可意则不存在，不待可意则无有不可意，即是说离开可意则无有不可意的意思。
'依何'之词是取后面的不可意。'所安立'是与前面的可意相连。
因为如是则于可意安立中，无有所待的不可意这一关联事物，所以可意不应理，如同无有短则无有长，无有彼岸则无有此岸一样，此是其密意。

།ད་ནི་མི་སྡུག་པ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པར། །གདགས་པར་བྱ་བ་སྡུག་པ་ནི། །མི་སྡུག་མ་ལྟོས་ཡོད་མིན་པས། །དེ་ཕྱིར་མི་སྡུག་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་ གསུངས་ཏེ།གལ་ཏེ་མི་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། མི་སྡུག་པ་དངོས་པོ་འབྲེལ་པ་ཅན་གཞན་ལ་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་དེ་ངེས་པར་རིང་ཐུང་ངམ་ཕ་རོལ་དང་ཚུ་རོལ་ལྟར་སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་པར་འགྱུར་ན། སྡུག་པ་གང་ལ་བརྟེན་ཞིང་སྡུག་པ་གང་ལ་ལྟོས་ནས་མི་སྡུག་པ་ཞེས་གདགས་ པར་བྱ་ཞིང་།རྣམ་པར་གཞག་པར་བྱ་བ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་སྡུག་པ་དེ་ཡང་མི་སྡུག་པ་མེད་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། མི་སྡུག་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་སྡུག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མི་སྡུག་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར། སྡུག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །འདི་ཡང་གང་ལའི་སྒྲས་ནི་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་སྡུག་པ་ གཟུང་ངོ་།།གདགས་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་གི་མི་སྡུག་པ་དང་སྦྱར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་མི་སྡུག་པར་གདགས་པ་ལ་སྡུག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟོས་པར་བྱ་བ་དངོས་པོ་འབྲེལ་པ་ཅན་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ། དེའི་ཕྱིར་མི་སྡུག་འཐད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར།སྡུག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །འདོད་ཆགས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །མི་སྡུག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ཞེ་སྡང་འབྱུང་བར་ག་ལ་འགྱུར། །སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་མེད་ན་རྒྱུ་མེད་པའི་ཕྱིར་ སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྡུག་པ་དང་མི་སྡུག་པའི་མཚན་མ་མེད་པས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་གཉིས་མེད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པར་བསྟན་པའི་ སྒོ་ནས་གཏི་མུག་ཀྱང་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་པ་ཞེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་ཡིན་ན། །སྟོང་ལ་མི་རྟག་ཡོད་མིན་པས། །འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ནི་བཞིར་བརྗོད་དོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་ཅིང་མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་ འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ། མི་རྟག་པ་ལ་ངེས་པར་གནོད། །གང་ལ་གནོད་ཡོད་དེ་བདེ་མིན། །དེ་ཕྱིར་གང་ཞིག་མི་རྟག་པ། །དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བའི་ཚུལ་འདིས་མི་རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡིན་ལ། འདུ་ བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ལ། བདེ་བའོ་སྙམ་དུ་ལོག་པར་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གཞན་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཁུ་ཁྲག་ཕྲད་པའི་ས་བོན་ཅན། །བཤད་དང་གཅི་བས་བསྐྱེད་གྱུར་ཞིང་། །མི་གཙང་རང་ བཞིན་ཤེས་བཞིན་དུ།།འདོད་པ་གང་གིས་དེ་ལ་ཆགས། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་རྟག་ཏུ་ལུས་འདི་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་མི་གཙང་བ་ཡིན་བཞིན་དུ་རྨོངས་པས་དེ་ལ་གཙང་བ་ཉིད་དུ་འཛིན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་བདག་གི་མཚན་ཉིད་དང་མི་མཐུན་པ་མི་རྟག་ པའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་ཞིང་འཇིག་པའི་ཆོས་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། བདག་མེད་ཅིང་བདག་གི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་བཞིན་དུ། དེ་ལ་རྟག་ཏུ་འཛིན་པ་དེ་ནི་བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ།

现在为了说明不净如何是不存在的，所以说：'依于何物而施设不净，所谓净相，若不依不净则不存在，因此不净不应理。'
如果有所谓不净之物，因为不净是有关联的事物需要依待他法，所以必定如同长短或此岸彼岸一样需要依待净相，然而所依靠的净相、所观待的净相，也就是要施设和安立不净所需依待的净相，离开不净也不存在，不依待不净就没有净相，也就是说离开不净就没有净相的意思。这里'依于何'这个词是指后面的净相。'所施设'是与前面的不净相连。
因为如此，对于施设不净来说，所谓净相这个需要依待的关联事物是不存在的，所以'不净不应理'。因为如此净与不净二者都不存在，所以：'若无净相，贪欲怎会有？若无不净，嗔恨怎会生？'
若无净与不净之相，则因为无因，所以以净与不净为因的贪欲与嗔恨也不存在，这是其意趣。
因此，如是说明由于无净与不净之相而无贪嗔二者后，现在为了通过说明无颠倒来显示也无愚痴，所以说：'若执无常为常者，如是执著是颠倒，空中无常既非有，执著怎会是颠倒？'
这里说颠倒有四种。即：五蕴每一刹那都是无常坏灭的，却执著为常，这是颠倒。同样，'无常必受损，有损非是乐，是故诸无常，一切皆是苦'，以此理趣，凡是无常者即是苦，一切有为法都是无常，因此五蕴本性是苦，却执著为乐，这是另一种颠倒。
同样，'精血和合为种子，大小便等所生成，知其本性不清净，谁人于此起贪著？'如是此身从一切方面都是不净，却因愚痴而执著为清净，这是颠倒。
同样，五蕴与我的特征不相符合，因为是无常的缘故，因为是有生灭法的缘故，无我且以自性空，却常常执著，这是于无我中执著为我的颠倒。

།དེ་ལྟར་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་གཏི་མུག་གི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཡིན་ ནོ།།ད་ནི་འདིར་འདི་དཔྱད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཕུང་པོ་རྟག་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་དག་ལ་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལོག་པ་སྟེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་འཇོག་ན། ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་མེད་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར། སྟོང་ལ་མི་རྟག་ ཡོད་མིན་པས།།འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་ལོག་པ་ཡིན་། །འདི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་ལ་ལྟོས་ནས་རྟག་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་གཞག་པ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པས་དེ་དང་འགལ་བའི་རྟག་པ་ ཉིད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་རང་བཞིན་དང་བྲལ་ཞིང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་སྟོང་པ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མེད་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མེད་ཅིང་མི་གཙང་བ་ཡང་མེད་ལ་བདག་མེད་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་ གྱིས་སྟོང་པས་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པའི་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དང་གཙང་བ་དང་བདག་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ལྟ་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་དོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་མ་རིག་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རྒྱུ་ མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མ་རིག་པ་དང་མ་རིག་རྐྱེན་བྱུང་གང་། །ནམ་ཡོད་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །མ་རིག་པ་དེ་འཇིག་རྟེན་ཡོད་མིན་པ། །དེ་ཡི་ཕྱིར་ན་ངས་འདི་མ་རིག་གསུངས། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཇི་ལྟར་ན་གཏི་ མུག་གཟུངས་ཀྱི་ཚིག་ལགས།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་གཏི་མུག་ནི་རབ་ཏུ་གྲོལ་བ་སྟེ། དེས་ན་གཏི་མུག་ཅེས་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་ དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་ན།དེ་ལྟ་ན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་མི་རྟག་པའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་འདི་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་ཅེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་གོ་ ཞེས།།དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་ཡིན་ན། །སྟོང་ལ་མི་རྟག་པའོ་ཞེས། །འཛིན་པའང་ཇི་ལྟར་ལོག་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྟག་པ་ཉིད་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་གཉི་ག་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། གང་གི་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་འགྱུར་བ། ། དེ་དག་ལས་ཐ་དད་པ་གསུམ་ལས་གཞན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་གི་ཚེ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་ཅི་ལ་ལྟོས་ནས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་རིགས་པ་འདིས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་པའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་མེད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་རྟག་པ་ལ རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པ་འདི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལྷག་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་ལྷག་པའི་བསམ་པ་བརྟན་པས་ཞུས་པ་ལས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ལམ་ གྱི་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དེ་ནི་དེ་བཞིན་ཏེ།རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་སྤངས་པར་མ་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་པའི་ཆོས་རྣམས་སྤངས་ནས་དེ་ བཞིན་གཤེགས་པས་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་སྤང་བར་མ་གསུངས་སོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ནི་ཆོས་གང་ཡང་དོར་བར་བྱ་བའམ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མི་སྟོན་ཏོ། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་། བསྒོམ་ པར་བྱ་བ་དང་།མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། འཁོར་བ་ལས་བསྐྱོད་པར་བྱ་བ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བར་བྱ་བ་དང་། བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། གཞག་པར་བྱ་བ་དང་། དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་མི་སྟོན་ཏོ།

如是，彼四颠倒即是愚痴之因。今当于此观察：若于无常蕴中执为常者，是为颠倒。如是安立时，蕴自性空中岂非亦无无常耶？是故，'于空无有无常，执著何成颠倒？'如是，若依非颠倒之无常性而安立常性为颠倒者，当空性中无有无常性时，以无无常故，与之相违之常性何能成为颠倒？是故无有颠倒。
如同离自性且自性不生之空性中无有无常性，如是亦无苦，亦无不净，亦无无我。当自性空故无有苦等时，彼等之违品所成之常、乐、净、我，何能视为颠倒？是故颠倒自性本无。以彼无故，无明何能有？以无因故。
如世尊所说：'无明及无明缘所生，皆非实有，彼无明于世间本无，是故我说此为无明。'复次，'世尊，云何是愚痴陀罗尼句？世尊告曰：文殊师利，愚痴即是极解脱，是故名为愚痴。'等如是宣说。
复次，若以非真实故，于无常执为常者如是安立为颠倒者，如是则于自性非有之法执为无常者亦非有，此何故不立为颠倒？为显此义故说：'若执无常为常，如是执著是颠倒者，于空执为无常，执著何故非颠倒？'
当常性与无常性二者皆为颠倒时，除彼等外别无第三，当无有非颠倒时，依何而成颠倒？是故以此理亦无有颠倒。以彼无故无明亦无。如于无常执为常者不成颠倒，如是于余颠倒非有者亦当配合。
是故世尊于圣胜意乐坚固所问经中说：'世尊告曰：善男子，求道出离者即如是。善男子，如来并非由断除贪著之法而说断贪。如是，如来并非由断除瞋恚与愚痴之法而说断除瞋恚与愚痴。何以故？善男子，如来不为舍法、得法而说法。不为遍知、永断、修习、现证、现观、出离生死、趣向涅槃、除遣、安立、分别而说法。'

།རིགས་ཀྱི་བུ་གཉིས་སུ་ དབྱེ་བ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།གཉིས་ལ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། བདག་གིས་འདོད་ཆགས་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་གཉིས་སོ། །བདག་གིས་ཞེ་སྡང་སྤང་བར་བྱའོ་ སྙམ་པ་འདི་ནི་གཉིས་སོ།།བདག་གིས་གཏི་མུག་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་འདི་ནི་གཉིས་སོ། །དེ་ལྟར་སྦྱོར་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་ཡང་དག་པ་ལ་ཞུགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་རིག་པར་བྱའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྒྱུ་མ་མཁན་ གྱི་རོལ་མོ་བྱུང་བའི་ཚེ།སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་སྤྲུལ་པའི་བུད་མེད་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་དེ། དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱིས་སེམས་དཀྲིས་ནས་འཁོར་གྱིས་འཇིགས་ནས་བག་ཚ་སྟེ། སྟན་ལས་ལངས་ནས་སོང་སྟེ་དེ་སོང་ནས་བུད་མེད་དེ་ཉིད་ལ་མི་སྡུག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། མི་ རྟག་པ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ན། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། མི་དེ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ནམ། འོན་ཏེ་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཡིན། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་བུད་མེད་མ་མཆིས་པ་ལ་མི་སྡུག་པར་ཡིད་ ལ་བགྱིད་ཅིང་།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བགྱིད་པའི་མི་དེའི་མངོན་པར་བརྩོན་པ་དེ་ནི་ལོག་པ་ལགས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ན་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང་མ་དང་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མ་ཁ་ཅིག་ མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མི་སྡུག་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།སྟོང་པ་དང་བདག་མེད་པར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ང་ནི་མི་བླུན་པོ་དེ་དག་ལམ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལོག་ པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མི་ལ་ལ་ཞིག་གཉིད་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་དུ་བདག་གི་ཁྱིམ་དུ་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོ་འོང་བ་མཐོང་ནས་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་ཉལ་བར་བྱེད་དེ། དྲན་པ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་བདག་ཉིད་ནི་སད་དོ་སྙམ་དུ་དེ་ལྟར་སེམས་ནས། རྒྱལ་པོས་ མ་ཚོར་གྲང་།དེས་བདག་བསད་དུ་འོང་ངོ་སྙམ་ནས་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ་བྲོས་ན། འདི་ཇི་སྙམ་དུ་སེམས། ཅི་མི་དེ་འཇིགས་ཤིང་སྐྲག་སྟེ་བྲོས་པས་རྒྱལ་པོའི་བཙུན་མོའི་འཇིགས་པ་དེ་ལས་ཐར་བར་འགྱུར་རམ། གསོལ་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མ་ལགས་སོ། ། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་འདི་ལྟར་མི་དེས་བུད་མེད་མ་མཆིས་པར་བུད་མེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་དེ་ཡང་དག་པ་མ་ལགས་པར་ཀུན་བརྟགས་པའི་སླད་དུའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ན་དགེ་སློང་དང་དགེ་སློང མ་དང་དགེ་བསྙེན་དང་དགེ་བསྙེན་མ་ཁ་ཅིག་འདོད་ཆགས་མེད་པ་ལ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས།འདོད་ཆགས་ཀྱི་འཇིགས་པས་སྐྲག་སྟེ་འདོད་ཆགས་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་མེད་པར་ཞེ་སྡང་གི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་གཏི་མུག་མེད་པར་ གཏི་མུག་གི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་གཏི་མུག་གི་འཇིགས་པས་སྐྲག་སྟེ།གཏི་མུག་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟ་བར་བྱའོ། །ང་ནི་མི་བླུན་པོ་དེ་དག་ལ་ལམ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། ། རིགས་ཀྱི་བུ་འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་མི་དེས་མེད་བཞིན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་པས་འཇིགས་པ་མེད་པ་ལ་འཇིགས་པའི་འདུ་ཤེས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། །རིགས་ཀྱི་བུ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཐའ་མ་ཤེས་ནས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡོད་པའི་མཐའི་འཇིགས་པས སྐྲག་སྟེ།འདོད་ཆགས་ཀྱི་མཐའ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཚོལ་ལོ། །ཞེ་སྡང་གི་མཐའ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མཐའ་མ་ཤེས་ནས་ཞེ་སྡང་གི་མཐའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་ཅིང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་མཐའ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་ལོ།

善男子，分为二者不是如来们的法性。行于二者的那些人不是趣入真实。善男子，何为二？'我应当断除贪欲'这样想是二。'我应当断除嗔恨'这样想是二。'我应当断除愚痴'这样想是二。如是修行的那些人不是趣入真实，应当了知他们是入于邪道。
善男子，譬如有人在幻师表演时，见到幻师所化现的女人而生起贪欲心，由贪欲缠心而怕众人耻笑，于是从座位起身离去。去后对那女人作不净观想，作无常、苦、空、无我观想。善男子，你怎么想？此人是趣入真实还是入于邪道？
白言：世尊，对于本不存在的女人作不净观想，作无常、苦、空、无我观想，此人的精进是邪道。
世尊告曰：善男子，此处有些比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷，对未生未起的法作不净观想，作无常、苦、空、无我观想，也应当如是看待。我不说那些愚人是在修道，他们应称为入于邪道。
善男子，譬如有人在睡梦中梦见王妃来到自己家中，与之同寝。由失念故，以为自己是醒着的，心想：'国王不会发现吧？他会来杀我'，于是恐惧害怕而逃跑。你怎么想？此人因恐惧害怕逃跑就能脱离王妃的危险吗？
白言：世尊，不是这样。为什么呢？世尊，因为此人对不存在的女人生起女人想，是不如实的遍计。
世尊告曰：善男子，此处有些比丘、比丘尼、优婆塞、优婆夷，对无贪处生起贪欲想，因贪欲的恐惧而害怕，寻求从贪欲出离；同样，对无嗔处生起嗔恨想，对无痴处生起愚痴想，因愚痴的恐惧而害怕，寻求从愚痴出离，也应当如是看待。我不说那些愚人是在修道，他们应称为入于邪道。
善男子，譬如那人对不存在的事情妄加执著，对无畏处生起恐惧想。同样，善男子，凡夫众生不知贪欲的边际，因贪欲有边的恐惧而害怕，寻求从贪欲边际出离。不知嗔恨边际及无所有边际，因嗔恨边际的恐惧而害怕，寻求从无所有边际出离。

།གཏི་མུག་གི་མཐའ་སྟོང་པ་ ཉིད་ཀྱི་མཐའ་མ་ཤེས་ནས་གཏི་མུག་གི་མཐའི་འཇིགས་པས་སྐྲག་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཐའ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དོ། །ང་ནི་མི་བླུན་པོ་དེ་དག་ལ་ལམ་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་སྨྲ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ལོག་པར་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། ། འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཡང་རྟག་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟར་འཛིན་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ན་ཡང་རེ་ཞིག་འཛིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འཛིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འཛིན་པ་སྟེ། དངོས་པོ་བྱ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་སྒྲུབ་བྱེད་རྟག པ་ཉིད་ལ་སོགས་པ་བྱེད་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་དགོས་ལ།བདག་གམ་སེམས་ཅན་ཀྱང་རུང་སྟེ་བྱེད་པ་པོ་ཡང་ཡོད་དགོས་ཤིང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་ལས་ཀྱང་ཡོད་དགོས་སོ། །དངོས་པོ་བྱ་བ་དང་བྱེད་པ་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམས་གྲུབ་པ་ཡིན་ན་ནི་ཐམས་ཅད་གྲུབ་པས་ ཁོ་བོ་ཅག་གི་འདོད་པ་གྲུབ་བོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཁྱོད་ཀྱི་རེག་པ་འདི་ནི་བརྫུན་པ་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། གང་གིས་འཛིན་དང་འཛིན་གང་དང་། །འཛིན་པ་པོ་དང་གང་གཟུང་བ། །ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། །དེ་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་མ་ཡིན། །འདིར་འཛིན་པ་པོ་ འགའ་ཞིག་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་ཁྱད་པར་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་གང་ཞིག་གཟུགས་དང་སྒྲ་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ལས་སུ་གྱུར་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་འཛིན་པར་བྱེད་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་ནི་སྔར་བསྟན་ཟིན་ཏོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་རྟག་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ ལྟར་ནི།གལ་ཏེ་མི་རྟག་རྟག་པ་ཞེས། །དེ་ལྟར་འཛིན་པ་ལོག་ཡིན་ན། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ལ། ཇི་ལྟར་འཛིན་པ་པོ་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི། བདག་གི་ཡོད་ཉིད་མེད་ཉིད་ནི། །ཇི་ལྟ་བུར་ཡང་གྲུབ་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་འདིས་བསྟན་པ་ཡིན་ཞིང་། གང་གཟུང་བར་ བྱ་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མེད་པ་དེ་ལྟར་ནི།གཟུགས་སྒྲ་རོ་དང་རེག་པ་དང་། །དྲི་དང་ཆོས་དག་འབའ་ཞིག་སྟེ། །ཞེས་བྱ་བས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་པ་དང་ལས་དག་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ་གོ་རྒྱུ་མེད་པའི་འཛིན་པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར། གང་གིས་ འཛིན་དང་འཛིན་གང་དང་།།འཛིན་པ་པོ་དང་གང་གཟུང་བ། །ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། །རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་ཐམས་ཅད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལྟར་ཡིན་པ། དེ་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ གང་གི་ཕྱིར་རྐྱེན་བརྟག་པ་ལ་སོགས་པའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་དང་དངོས་པོ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྐྱེས་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཕྱིར།འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར་ སྨྲས་པ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པའི་ལྷ་སྦྱིན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མེད་པར་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པ་ མ་ཡིན་ནོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འདིར་བྱེད་པ་དང་བྱེད་པ་པོ་དང་ལས་རྣམས་ནི་མེད་པས་འཛིན་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར། །ལོག་པའམ་ཡང་དག་ཉིད་དུ་ནི། །འཛིན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་ ཅིང་།།གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཡོད། །འགའ་ཞིག་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ལོག་པའམ་ཡང་དག་པར་མི་འཛིན་པ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དང་། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མེད་དོ།

由于不知晓愚痴的边际和空性的边际，因愚痴的边际而恐惧，故寻求从空性边际中必定出离。我不对那些愚人说'这是修道'，广说彼等为入邪道者。
此处所说，即使如是执著'常'的颠倒不存在，然而暂且彼执著亦不存在。所谓执著即是执取，是事物作用的自性。对此必定应有能成立常性等作用，也必须有作者，无论是我或众生，也必须有色等境。若事物的作用、作者和业成立，则一切成立，我等所欲即得成就。
应说：你的这种执著是虚妄的。如前所说：'能执与所执及，执者与所执境，一切皆寂灭，是故无执著。'此处某执者成为常性等差别，执取色声等事物所成之业，如何不存在，如前已说明。
云何？如常性等作者不存在，如是'若无常执常，如是执颠倒'等已说明。如何无执者，以'我之有与无，皆无有成立'已说明。所执境如何不存在，以'色声味触香，及法唯尔尔'已说明。当如是作者、作用和业不成立时，何有无所依的执著？
因此，'能执与所执及，执者与所执境，一切皆寂灭'，以自性无生故一切皆涅槃，此为其义。由此是故，执著不存在。
另一方面，由于在缘起观察等品中已说明作用、事物、作者和一切业皆无生，是故此等一切寂灭，因此执著不存在。
此处所说，颠倒确实存在，因为有具颠倒者存在。此处若无具颠倒的天授，无颠倒则不可能有具颠倒者。是故颠倒不存在。
应说：此处已说明作用、作者和业不存在，故执著于一切方面皆不存在。因此，'若于正或邪，执著皆无有，于谁有颠倒，于谁无颠倒？'对于毫无邪执或正执者，何有所谓颠倒性与不颠倒性？是故诸颠倒不存在。

།གཞན་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འདི་དག་འགའ་ཞིག་ལ་འདོད་ན་ནི་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་གམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ཞིག་གམ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པ་ཞིག་ལ་བརྟག་གྲང་ན། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དེ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག ཏུ་མ་གྱུར་ལ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་ལའང་། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་སྲིད་དོ། །གང་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྲིད་པ། །བདག་ཉིད་ཀྱིས་ནི་རྣམ་པར་དཔྱོད། །ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ། རེ་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ མི་སྲིད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གང་ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པ་ཉིད་ཡིན་ན། དེ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་འབྲེལ་པས་ཅི་ཞིག་བྱ་སྟེ། དགོས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་མི་རིགས་ཏེ། མི་ ཤེས་པའི་གཉིད་དང་བྲལ་བས་བློ་གྲོས་ཀྱི་སྤྱན་རྒྱས་པ་སངས་རྒྱས་རྣམས་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པ་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་པར་འགྱུར་བཞིན་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཏེ། གང་ ཞིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ལས་མ་གཏོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གཞན་པོ་དེ་གང་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བཞིན་པ་ནི་ཕྱེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། ཕྱེད་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གང་ཞིག་ཅུང་ཟད་ ཅིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཅིང་།ཅུང་ཟད་ཅིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་ཡིན་ན། དེ་ལ་འདིའི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་ནི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་ཟིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདིའི་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་ པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གིས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་བཞིན་པ་འགའ་ཞིག་ལ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མ་གྱུར་པ་དང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་ འགྱུར་བཞིན་པ་གང་དག་ལ་དེ་ལྟ་མི་སྲིད་ལ་མི་སྲིད་པས་ད་གང་དག་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་སྲིད་ཅེས་བདག་ཉིད་གཟུ་བོར་གྱུར་པས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རྣམ་པར་དཔྱོད་ཅིག།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རྟེན་མེད་པས་ཀྱང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་མ་ སྐྱེས་ན་།།ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམས་སྐྱེ་མེད་ན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ག་ལ་ཡོད། །དེ་ལ། དངོས་པོ་བདག་ལས་མི་སྐྱེ་སྟེ། །གཞན་ལས་སྐྱེས་པ་ཉིད་མ་ཡིན། །བདག་དང་གཞན་ལས་ཀྱང་མིན་ན། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཅན་ག་ལ་ཡོད། ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་ པ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དག་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་ལྡན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་པོ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན། དེ་ལྟ་ན་ཡང་། ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་གཞག་པར་ མི་ནུས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་བདག་དང་གཙང་བ་དང་། །རྟག་དང་བདེ་བ་ཡོད་ན་ནི། །བདག་དང་གཙང་དང་རྟག་པ་དང་། །བདེ་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་བདག་དང་གཙང་བ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་དེ་དག་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་འཇོག་ ན་ནི།ཅི་དེ་དག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད། །གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་འོ་ན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ།

再者，如果有人认为这些颠倒存在于某些事物中，那么是否应当观察已经颠倒的事物，还是未颠倒的事物，或是正在颠倒的事物呢？为了说明这在任何情况下都不合理，经中说道：'对于已经颠倒的，颠倒是不可能的；对于未曾颠倒的，颠倒也不可能；对于正在颠倒的，颠倒也不可能。应当自己观察，颠倒于何处可能存在。'
首先，对于已经颠倒的事物，颠倒是不可能的。为什么呢？因为，如果某物已经颠倒，那它已经处于颠倒状态，对它再施加颠倒有什么用呢？这是没有必要的。对已经颠倒的事物再施加颠倒是不合理的，否则就会导致这样的过失：即使是已经远离无明睡眠、智慧眼睛圆满的诸佛也会有颠倒。
同样，对于正在颠倒的事物，颠倒也是不存在的，因为没有所谓的正在颠倒的状态。除了已经颠倒和未曾颠倒这两种状态之外，还能有什么其他的所谓'正在颠倒'的实体存在呢？
如果说正在颠倒就是半颠倒，那么所谓的半颠倒是指一部分已经颠倒而另一部分未曾颠倒。对于这种情况，其中已经颠倒的部分不能被颠倒所颠倒，因为它已经颠倒了；其中未曾颠倒的部分也不能被颠倒所颠倒，因为它尚未颠倒。因此，对于任何正在颠倒的事物，颠倒都是不可能的。
既然对于已经颠倒的、未曾颠倒的、正在颠倒的这三种情况都不可能存在颠倒，那么现在你应当以公正的态度用智慧观察：颠倒到底可能存在于何处？因此，由于没有依处，颠倒是不存在的。
再者，'若诸颠倒未生起，怎么可能会存在？若诸颠倒不生起，颠倒者怎么会有？'关于这点，'事物不从自生，也非从他生，既非从自他生，颠倒者怎会有？'这里'颠倒者怎会有'是句末词。
因此，说'颠倒确实存在，因为有具有颠倒的人存在'这种说法是不合理的。即使勉强承认四颠倒稍微存在，也无法建立其为颠倒。为什么呢？因为'如果我、净、常、乐确实存在，那么我、净、常、乐就不是颠倒。'如果将这些认定为颠倒，那么这些是存在还是不存在呢？如果存在，那就不是颠倒，因为它们是存在的，就像无我等四法一样。

།ཅི་སྟེ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དག་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འགལ་ཟླ་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་རྣམས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་བདག་དང་གཙང་བ་དང་། །རྟག་དང་བདེ་བ་མེད་ན་ནི། །བདག་མེད་མི་གཙང་མི་རྟག་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཉིད་དུ་མི་སྲིད་པས་བདག་དང་གཙང་བ་དང་རྟག་པ་དང་བདེ་བ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་སེམས་ན། དེ་ལྟ་ཡིན་ན་འོ་ན་བདག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་གང་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཉིད་དུ་གཟུང་བ་དེ་ཡང་དོར་བར་བྱ་སྟེ། དགག བྱ་མེད་ན་བཀག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་བདག་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་ཡང་རང་གི་ངོ་བོས་གྲུབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཇི་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མི་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ཐར་པ་འདོད་པ་རྣམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དེ་དག་བརྒྱད་ཆར་ཡང་ སྤང་བར་བྱའོ།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་རྣམ་པར་དཔྱོད་པ་འདི་དག་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་འདི་ནི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པས་དོན་ཆེན་པོ་ཅན་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས། །མ་རིག་པ་ནི་འགག་པར་འགྱུར། །མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་ ལ་སོགས་འགག་པར་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཚེ་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་རིགས་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་དམིགས་པ་དེའི་ཚེ། དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་མ་དམིགས་པས་དེའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་འགགས་པས་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་འདུ་བྱེད་ལ་ སོགས་པ་རྒ་ཤིའི་མཐར་ཐུག་པའི་ཆོས་རྣམས་འགག་པར་འགྱུར་ཏེ།མ་རིག་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་མཐའ་དག་དང་། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཇི་ལྟར་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་རྒྱུ་ཅན་དབང་པོ་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་ལུས་ ཀྱི་དབང་པོ་འགགས་པ་ན་འགག་པར་འགྱུར་བ་དེ་བཞིན་དུ།འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་པ་མ་རིག་པའི་རྒྱུ་ཅན་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་འབྱུང་བ་རྣམས་ནི་ངེས་པར་མ་རིག་པ་འགགས་པ་ན་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་ལ་སོགས་ འགག་པར་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས་མ་རིག་པ་འགག་ན། འོ་ན་ནི་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་འགགས་པས་འགག་པར་འགྱུར་བ། མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའི་ ཨ་མྲའི་ལྕུག་མ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་སྤང་བའི་ཐབས་ཚོལ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་འགག་པའི་ཐབས་ཚོལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེའི་རྒྱུ་ཅན་རྣམས་ཡོད་པ་ཡིན་ལ། །ཉོན་མོངས་པ་ཡོད་ པའི་ཕྱིར་སྲིད་པའི་རྒྱུན་ཡང་ཡོད་པ་ཉིད་དོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཀྱེ་མ་གང་ཞིག་དམ་པ་གཞན་གྱི་དོན་འབྱུང་བ་ལ་ཅི་ལ་ཡང་རག་མ་ལས་པར་ཆས་པ་རྣམས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་དུག་གི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་བདག་ཉིད་ཐམས་ཅད་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་ སྟོབས་པ་མ་ལུས་པ་དྲུངས་འབྱིན་པར་མཛད་པ་ལ།སྟོབས་འདེབས་པར་མི་གནས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་དེ་དྲུངས་འབྱིན་པར་མཛད་པ་རྣམས་དང་ཤིན་ཏུ་འགལ་བར་གནས་ཤིང་གཟུ་ལུམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་དུག་གི་ལྗོན་ཤིང་ཆེན་པོ་དེ་འཛུགས་པ་ལ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ གུས་པ་ནི།ཕ་རོལ་པོ་དོན་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་ཡོད་ན་ནི། དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཚོལ་བར་འགྱུར་ན། དེ་དག་སྤོང་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ན་ གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་རྣམས་ལ་འམ་། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །དེ་ལས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རང་བཞིན་ངོ་བོས་ཡོད་པར་གྱུར་པ་རྣམས་སྤོང་བར་འདོད་ན་ནི། དེ་མི་འཐད་དོ།

如果没有的话，那么此时不仅仅是因为它们不存在而颠倒不存在，而且由于对立的颠倒不存在，无我等非颠倒也不存在，为了说明这一点。
'如果无我及清净，常与乐不存在，则无我不净无常，及苦也不存在。'如此说道。如果认为由于不存在的颠倒不可能存在，所以无我、清净、常、乐不存在的话，那么既然如此，由于我等不存在，应当舍弃执著无我等为非颠倒，因为若无所破则无能破。
当如是无我等不存在时，由于它也无自性成立，如何不如我等一样成为颠倒？因此欲求解脱者应当断除这八种颠倒。
为了说明如上所述观察颠倒之理是断除无明等的因，是具有重大意义的，故说：'如是颠倒灭尽时，无明即得灭，若无明灭尽已，诸行等得灭。'如此说道。当瑜伽师以如上所说的道理不见颠倒时，如是由于不见颠倒，其因之无明得以灭尽。由于它灭尽，以无明为因的诸行乃至老死为止的诸法得以灭尽，因为无明是一切烦恼聚和生等苦的因。
如同以身根为因的一切色根在身根灭时得以灭尽一样，以无明为因而生起的诸行等有支，必定在无明灭时得以灭尽，为了说明这一点，故说：'若无明灭尽已，诸行等得灭。'
于此有人说：如果由于颠倒灭尽而无明灭尽，那么由如是颠倒灭尽而灭尽的无明是存在的，因为寻求断除不存在的虚空芒果枝的方法是不存在的。因此无明是存在的，因为寻求它灭尽的方法是存在的。因此贪等烦恼及其所生也是存在的，由于烦恼存在，轮回相续也是存在的。
应当回答：唉！对于那些为了利他而不依赖任何事物而精进的圣者们，以方便智慧力断除一切烦恼毒树、彻底拔除一切极大痛苦，不仅不予支持，而且与那些拔除者极为相违，并且对于种植烦恼毒大树极为恭敬，对方确实是一个极为善于非义的大师。
再者，如果存在断除无明等烦恼，则应当寻求断除的方法，但是断除它们是不存在的。为什么呢？在此，如果存在的话，那么此时应当是对自性存在者或不存在者而存在。由此将如何？如果认为断除自性存在的烦恼，那是不合理的。

།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤང་བར་འགྱུར། །ཡོད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །དངོས་པོ་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་བཟློག་པར་མི་ནུས་ཏེ། ས་ལ་སོགས་པ རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ལྡོག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་ལ་ལ་སྟེ་གང་ཟག་གི་གང་དག་སྟེ་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན་ནི་ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་གིས་ཀྱང་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་ དོ།།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ནི་སྤོང་ཞེ་ན། ཡོད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་བཟློག་པར་མི་ནུས་པའི་ཕྱིར། ནམ་མཁའི་མི་སྒྲིབ་པ་ཉིད་བཟློག་ཏུ་མེད་པ་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ཞེས་བྱ་བར་ རྟོག་ན།དེ་ལྟར་ན་ཡང་སྤོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་ལ་ལའི་ཉོན་མོངས་པ། །གང་དག་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ། །ཇི་ལྟ་བུར་ན་སྤོང་བར་འགྱུར། །མེད་པ་སུ་ཞིག་སྤོང་བར་བྱེད། །ཉོན་མོངས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པ་སྟེ་མི་བདོག་པ་རྣམས་ ཀྱང་སྤང་བར་མི་ནུས་པ་ཉིད་དོ།།མེའི་གྲང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ནི་བཟློག་པར་ནུས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པ་འདི་དག་ཀྱང་སུ་ལ་ཡང་གང་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་མེད་པས། དེ་དག་སུས་སྤོང་བར་བྱེད་དེ་སུས་ཀྱང་སྤོང་བར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ཕྱོགས་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་སྤོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤོང་བ་མེད་དོ།།སྤོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ཐབས་ཚོལ་བ་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྐད་དུ། མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ནི་ཡོད་པ་ཉིད་དེ། དེ་སྤོང་བའི་ཐབས་ ཚོལ་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་མི་འཐད་དོ།།ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། གཟུགས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་བྱང་ཆུབ་བསྟན། །བྱང་ཆུབ་ཀྱིས་ཀྱང་གཟུགས་བསྟན་ཏེ། །མི་མཚུངས་པ་ཡི་སྒྲ་རྣམས་ཀྱིས། །ཆོས་ཀྱི་བླ་མ་རབ་ཏུ་བསྟན། ། སྒྲ་ཡིས་གཟུགས་ཀྱི་བླ་མ་སྟེ། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་ཟབ་པ་དག། གཟུགས་དང་བྱང་ཆུབ་མཉམ་པ་སྟེ། །ཐ་དད་བྱ་བ་དེ་མི་རྙེད། །མྱ་ངན་འདས་པ་ཟབ་པར་ཡང་། །སྒྲ་ཡིས་རབ་ཏུ་བསྟན་པ་ལྟར། །མྱ་ངན་འདས་པ་དེ་མི་རྙེད། །དེ་ཡི་སྒྲ་ཡང་མི་རྙེད་དོ། །སྒྲ་དང་མྱ་ངན འདས་པ་ནི།།གཉི་གའང་རྙེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །དེ་བཞིན་སྟོང་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ། །མྱ་ངན་འདས་པ་རབ་ཏུ་བསྟན། །མྱ་ངན་འདས་དང་འདའ་བ་ནི། །མྱ་ངན་འདས་པ་མི་རྙེད་དེ། །འདི་ནི་ཆོས་རྣམས་འཇུག་པ་མེད། །ཕྱིས་ནི་ཅི་འདྲ་དེ་བཞིན་སྔོན། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ ཅད་རང་བཞིན་གྱིས།།མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས་མཉམ་པར། །སངས་རྒྱས་བསྟན་ལ་བརྩོན་པ་ཡི། །འབྱུང་བ་དེ་དག་རྣམས་ཀྱིས་རིག། ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཕུང་པོ་སྟོང་ཉིད་མཁྱེན། །མཁྱེན་ནས་ཉོན་མོངས་རྣམས་དང་མི་འགྲོགས་ ཏེ།།བརྗོད་པ་ཙམ་གྱི་སྒོ་ནས་བརྗོད་བྱ་ཞིང་། །མྱ་ངན་འདས་བཞིན་འཇིག་རྟེན་འདིར་དཔྱད་བྱ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། ཕྱིན་ཅི་ལོག་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཉི་ཤུ་རྩ་གསུམ་པའི་འགྲེལ་ པའོ།། །།འདིར། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱེད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་རིགས་པས་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་དང་ནང་གི་དངོས་པོའི་རྣམ་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང པ་ཉིད་དོ་ཞེས་སྒྲུབ་ན།དེ་ལྟ་ན་ཁྱོད་ལ་ཉེས་པ་ཆེན་པོ་དང་མང་པོར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནམ། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ན་དེའི་ཚེ་གང་སྟོང་པ་དེ་ནི་མེད་པ་ཡིན་ལ། གང་མེད་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་འགག་པ་མེད་ པས་དངོས་པོ་གང་ཡང་འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།

为什么这样说呢？如此，如果某些烦恼，若是自性存在，怎么能够断除？有谁能断除实有？自性实有的诸法，其自性是不可违逆的，如地等诸法的坚硬等自性是不会改变的。同样，如果某些补特伽罗的无明等烦恼也是自性存在的话，怎么能够断除呢？必定无法断除。又为什么说它们能断除呢？'有谁能断除实有？'这样说是因为自性不可违逆的缘故，如同虚空的无障碍性不可违逆一样，这是其中的密意。
如果认为是自性不存在的话，那么也就没有断除，所以说：'如果某些烦恼，若是自性不存在，怎么能够断除？有谁能断除无法？'自性不存在即无有的烦恼也是不能断除的。如火的寒性本来就不存在，是无法断除的。同样，这些烦恼对任何人来说都是自性不存在的，那么谁能断除它们呢？谁都不能断除。
因此，如此两边都不存在断除，所以烦恼是无法断除的。因为没有断除，怎么会有寻求断除烦恼的方法呢？所以，如前所说：'无明等是实有的，因为有寻求断除它的方法'这种说法是不合理的。
如《圣三摩地王经》中说：'以色亦示菩提，以菩提亦示色，以不同之诸声，善示胜法。声示色之上，自性甚深者，色与菩提等，不得彼差别。涅槃深妙时，以声善宣说，不得彼涅槃，彼声亦不得。声与涅槃者，二俱不可得，如是空法中，善示于涅槃。涅槃与趣入，不得于涅槃，此是诸法中，无入如后前。一切诸法性，等同于涅槃，于佛教精进，彼等诸众生能知。'
同样也说：'以智知蕴空，知已不近惑，仅以言说门，而说应观察，如同涅槃般，应于此世观。'这是月称论师所造《明句论》中《观颠倒品第二十三》的释论。
在此，'若一切皆空，则无生无灭，于汝应成无，圣谛之四种。'如果以理不成立而成立外内诸法皆空性的话，那么你岂不是有很多大过失？怎么说呢？如果这一切都是空性的话，那么空性即是无，凡是无的就不是有，因此如同石女儿一样无生无灭，任何事物都将无生无灭。

།དེ་མེད་པས་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་སྟོང་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། འདི་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་སྔར་གྱི་རྒྱུས་བསྐྱེད་ཅིང་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི།སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱིས་མི་མཐུན་པར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་གནོད་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཉིད་ཀྱིས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་སྤངས་པས་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལོ་སྙམ་དུ་ཤེས་ཀྱི།།ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་རྣམ་པར་འཇོག་པའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་དག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དེ་དག་ གིས་དངོས་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེར་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རིམས་ལ་སོགས་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་དབང་པོ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་བུ་རམ་མངར་བའི་རང་བཞིན་ཡང་ཁ་བ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་རྣམས་ལ་དེ་དག་གི་ཤེས་པ་ལ་ལྟོས་ནས་ཁ་བ་ཉིད་དུ་བདེན་གྱི།མངར་བ་ཉིད་དུ་ནི་མ་ཡིན་པ་དེ་ བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གང་དག་གིས་འདི་དག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེ་དག་ཉིད་ལ་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ཡིན་པར་བཞག་གི། ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་པས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་དམིགས་པ་ རྣམས་ལ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དེ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་དུ་བདེན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གལ་ཏེ་འཕགས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡོངས་སུ་གཅོད་པ་ ཉིད་མ་ཡིན་ནམ།དེའི་ཕྱིར་ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བདེན་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་འབའ་ཞིག་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཆར་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་དེ་བདེན་པའི་ ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།ཇི་སྐད་དུ། ལག་འཐིལ་སྤུ་ཉག་གཅིག་འདུག་པ། །མི་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མི་རྟོགས་ལ། །དེ་ཉིད་མིག་ཏུ་སོང་ན་ཡང་། །མི་བདེ་བ་དང་གནོད་བསྐྱེད་ལྟར། །བྱིས་པ་ལག་མཐིལ་འདྲ་བ་ཡིས། །འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ སྤུ་མི་རྟོགས།།འཕགས་པ་མིག་དང་འདྲ་བས་ནི། །དེ་ཡིས་ཤིན་ཏུ་ཡིད་ཀྱང་འབྱུང་། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་དེ་ནི་འཕགས་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་བདེན་པས་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །ནམ་ཞིག་གི་ཚེ་ན་འདི་སྡུག་བསྔལ་ འཕགས་པའི་བདེན་པར་རིགས་ཤེ་ན།གང་གི་ཚེ་འདུས་བྱས་རྣམས་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡོད་པ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ཅིང་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགག་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་མེད་པ་ན་ཡང་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་ པ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།།འདི་ལྟར་རྒྱུ་གང་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་སྲེད་པ་དང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྒྱུ་དེ་ལ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱ་ན། གང་གི་ཚེ་འབྲས་བུར་གྱུར་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་དང་བྲལ་བ་རྒྱུ་ཉིད་དུ་མི་ འཐད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་འབྱུང་ཡང་མེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་ཞིང་ཡིད་མི་སྐྱེ་བ་ལ་ནི་འགོག་པ་ཞེས་བྱ་ན། གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཚེ་གང་གང་གིས་འགོག་པར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་མེད་ན་འགོག་པའི་བདེན་ པ་ཡང་མེད་དོ།།སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་མེད་ན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཀྱང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཡང་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པར་སྨྲ་བར་ཁྱོད་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ བཞི་པོ་དག་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ།

由于没有这个，主张诸圣谛为空性的你，将会导致没有四圣谛。怎么说呢？是这样的：此处由前因所生的五取蕴，缘起性，由于苦苦性、变苦性、行苦性而成为不顺，因为是具有损害自性，所以称为苦。这个苦也只有诸圣者因为断除颠倒而了知为苦，而非圣者们则因为随顺颠倒，以及如所见般安立事物自性的缘故而不能了知。
如是，由于以彼等事物缘取彼等事物自身，就像被发烧等病所侵而感官颠倒者，虽然糖是甜的自性却执著为苦味一样，对于他们的认知而言，是真实的苦味而非甜味。同样在此处，虽然五取蕴是苦的自性，然而只对于见到它们是苦的自性的那些人而言，它们才被安立为苦，而对于由于随顺颠倒而以其他方式缘取的人们则不是。
因此，只对诸圣者而言，它是真实的苦的自性，所以称为苦圣谛。如果说非圣者们不也决定苦受为苦吗？那么怎么说苦只对诸圣者是真实的呢？不仅仅是苦受才是苦谛，而是什么呢？是全部五取蕴。因此，只对诸圣者而言它是真实的，所以安立为圣谛。
如所说：'如同手掌上的一根毛发，凡夫人们不能觉察，但若落入眼中，则会引生不适和伤害。同样，如手掌般的凡夫，不觉察诸行的苦性，而如眼睛般的圣者，则因此而极为厌离。'因此，由于这个苦只对诸圣者是真实的，所以安立为苦圣谛。
什么时候这个应当被理解为苦圣谛呢？当诸有为法有生灭的时候。当由于空性而毫无生起也毫无灭尽时，则苦是不存在的。当没有苦时，集谛又怎么会存在呢？如是，所谓集谛是指苦从何因生起，即具有爱、业、烦恼特征的因，当所生的苦谛不存在时，因为离果之因不合理，所以集也不存在。
所谓灭，是离苦而不再生起，当苦本身不存在时，又将灭什么呢？因此苦灭也不存在。所以若无苦则灭谛也不存在。若无苦灭，则趣向苦灭的八支圣道又怎么会存在呢？因此道谛也不存在。
因此如是主张诸法空性的你，将导致没有四圣谛。

།དེ་ལས་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་མེད་པས། །ཡོངས་སུ་ཤེས་དང་སྤང་བ་དང་། །སྒོམ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དག་།འཐད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན་ནོ། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་ མེད་པར་ཐལ་བ་ཡིན་དང་།མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྣམ་པ་དག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དེ་དང་། སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་སྤང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་སྒོམ་པ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་བ་སྟེ་མངོན་སུམ་ དུ་བྱ་བ་མི་འཐད་དོ།།གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ། ཉེས་པ་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས། །འབྲས་བུ་བཞི་ཡང་ ཡོད་མ་ཡིན།།འབྲས་བུ་མེད་ན་འབྲས་གནས་མེད། །ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མེད་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ ན།།སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ། དེ་མེད་པས་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་དང་། བཞི་ཡང་འཐད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། འདིར་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྤང་པ་བསྡོམས་པས་ནི། འབྲས་བུའི་མིང་འཐོབ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་གསུམ་སྤངས་པས་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྤངས་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ཀྱི་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་རྣམ་པ་རྣམས་ལ་ཡང་རེ་རེ་ཞིང་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་ན་རྣམ་པ་དགུར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་རྣམ་པ་དྲུག་པ་ཟད་པས་རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་སྤངས་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའོ།།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་དེ་དག་གི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་ཟད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་སྤངས་པ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའོ། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་ སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ།ས་དང་ས་ལ་རྣམ་པ་དགུའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་རྣམས་ལས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་ཟད་པར་ཟད་པས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ལ་སྤངས་པ་གང་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཞེས་ བྱ་སྟེ།འདི་དག་ནི་འབྲས་བུ་བཞིའོ། །འདི་དག་ཇི་ལྟར་རིགས་ཤེ་ན། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡོད་ཅིང་ཀུན་འབྱུང་སྤང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བ་དང་ལམ་སྒོམ་པ་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན། གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ རྣམས་མེད་པས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ་དེའི་ཚེ་ནི་འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འབྲས་བུ་བཞི་པོ་དེ་དག་མེད་ན་དེ་དག་ལ་གནས་པའི་འཕགས་པའི་གང་ཟག་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་བཞི་པོ་གང་དག་ཡིན་པ་དེ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ ཕྱིར་ན་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཞུགས་པ་བཞི་པོ་དག་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདིར་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྔ་རོལ་གྱི་ཤེས་པ་དང་། བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཅཝ་ལྔ་གང་དག་ཡིན་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་ པ་དེའི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པའི་བཟོད་པ་དང་།ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིར་འགྱུར་རོ།

如果问及由此将有何过失，当说：由于无四圣谛，则完全了知、断除、修习及现证等，皆不应理。若无四圣谛，则以无常等行相完全了知苦谛，断除苦集谛，修习趣向苦灭之道，现证苦灭即现前证得皆不应理。
若问：如果由于无苦等圣谛而无完全了知等，那时有何过失？当说：由于彼等不存在，四果亦不存在。无果则无住果者，入道者亦不存在。若无八补特伽罗，则无僧伽。由于无圣谛，正法亦不存在。若无法与僧，佛陀如何存在？
当如是无完全了知苦等时，由于彼不存在，则不应有预流果、一来果、不还果及阿罗汉果四果。若问：如何？此中由烦恼断除之总集而得果名，即：由断三结，于第十六刹那道随知等所有烦恼断，即是预流果。
欲界所行烦恼修所断中，大、中、小品各自又分大、中、小，共成九品。其中断除欲界所行第六品时，于解脱道所断即是一来果。断除欲界所行烦恼九品时，于解脱道所断即是不还果。色界及无色界所行修所断烦恼，于地地中分九品，其中断尽无所有处地烦恼九品时，于解脱道所断即是阿罗汉果。此等即是四果。
若问：此等如何应理？若有完全了知苦、断除集、现证灭、修习道，则应理。然而当无苦等圣谛故无完全了知苦等时，则彼四果不存在。若无彼四果，则住于彼等之四圣者补特伽罗住果者亦不存在。因此，四向圣者补特伽罗亦不存在。
此中于第十六刹那道随知之前，十五刹那智及忍，即：现证三界苦时，缘苦之忍及智成为四刹那。

།དེ་ལ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ཀྱི་བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་ བས་སྤང་བར་བྱ་བ་འཇིག་ཚོགས་དང་མཐར་འཛིན་པ་དང་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་།ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ཕྲ་རྒྱས་བཅུའི་གཉེན་པོར་གྱུར་ཅིང་།མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་ པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཅིག་གོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་སྡུག་བསྔལ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལ་དམིགས་པ། ཁོང་ཁྲོ་ མ་གཏོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅོ་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་ཅིང་།སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། །སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པའོ། ། དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། སྡུག་བསྔལ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་[#་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་པའོ། །ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང་། བཟོད་པ་དང་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི པོ་དེ་དག་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་ཅིང་། རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་དང་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཅིག་གོ། །དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོང་ཁྲོ་བ་མ་གཏོགས་པ་བཤད་མ་ཐག་པའི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་ གྱུར་ཅིང་།ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པའོ། །དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཀུན་འབྱུང་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་ པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་པ་སྟེ།དེ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་ཡིན་ནོ། །ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པོ་འདི་དག། ཇི་ལྟར་ ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བ་ཀུན་འབྱུང་ལ་བཤད་པ་ཕྲ་རྒྱས་བདུན་གྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་ཞིང་འགོག་པ་དང་།ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་དང་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་ དམིགས་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཅིག་གོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པའོ།

那么，什么是三界苦谛现观时的四个忍智刹那呢？是这样的：
对于欲界所行的苦谛，以见道所断的萨迦耶见、边执见、邪见、见取见、戒禁取见、疑、贪欲、嗔恚、慢、无明等十种随眠的对治，以无常、苦、空、无我的行相所生，缘于欲界所行苦谛，具有无间道相的苦法忍刹那是第一。
具有彼同一所缘和行相，具有解脱道相的苦法智刹那是第二。
同样，缘于色界和无色界所行的苦，除嗔恚外，作为前述十八种随眠的对治，以苦等行相所生，具有无间道相的苦类忍刹那是第三。
具有彼同一所缘和行相，具有解脱道相的苦类智刹那是第四。
如同三界所行苦谛现观的这四种忍智刹那一样，对于欲界所行的集谛，以见道所断的邪见、见取见、疑、贪欲、嗔恚、慢、无明等七种随眠的对治，以因、集、生、缘的行相所生，缘于欲界所行集谛，具有无间道相的集法忍刹那是第一。
具有彼同一所缘和行相，具有解脱道相的集法智刹那是第二。
同样，缘于色界和无色界所行的集谛，除嗔恚外，作为前述十二种随眠的对治，以集谛行相所生，具有无间道相的集类忍刹那是第三。
具有彼同一所缘和行相，具有解脱道相的集类智刹那是第四。
这些就是三界所行苦集谛现观的四个刹那。
如同三界苦集谛现观的这四个刹那一样，对于欲界所行的苦灭，以见道所断的如同集谛所说的七种随眠的对治，以灭、静、妙、离的行相所生，缘于欲界所行苦灭，具有无间道相的灭法忍刹那是第一。
具有彼同一所缘和行相，具有解脱道相的苦灭法智刹那是第二。

།རྣམ་ པ་དེ་དང་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ལ་དམིགས་པ་ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན།གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པའོ།།དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་བཞི་ པའོ།།དེ་དག་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞིའོ། །ཁམས་གསུམ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པའི་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་མཐོང་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་འགོག་པ་ལ་བཤད་པ་དག་ལ།བརྒྱད་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་བསྣན་ཏེ། ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་ཅིང་ལམ་དང་རིགས་པ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་། ངེས་པར་འབྱིན་ པའི་རྣམ་པར་སྐྱེས་པ།འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཅིག་གོ། །དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་དེ་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ། རྣམ་པར་ གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་།ལམ་ལ་ཆོས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གཉིས་པའོ། །རྣམ་པ་དེ་དག་ཉིད་ཀྱིས་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་དམིགས་པ། ཁོང་ཁྲོ་མ་གཏོགས་པ་ཕྲ་རྒྱས་ བཅུ་བཞིའི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ།བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་ཅན། ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པའི་བཟོད་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ནི་གསུམ་པ་སྟེ། སྐད་ཅིག་མ་བཅོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ནི། མཐོང་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ། །དེ་དག་ལ་རྣམ་པར་གནས་པའི་འཕགས་པ་ནི་རྒྱུན་དུ་ ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་སུམ་དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར།།ཞུགས་པར་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བཅུ་དྲུག་པ་ལམ་ལ་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་ལ་གནས་པ་དེ་དག་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཕྲ་རྒྱས་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི། སྒོམ་པ་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པར་བདེན་པ་རྣམས་མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་སྤོང་ བའི་ཕྱིར།མཐོང་བས་སྤང་བ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་དོ། །གང་དག་བདེན་པའི་རྣམ་པ་ཇི་ལྟར་མཐོང་བ་བཞིན། ཕྱིས་བསྒོམ་པས་སྤོང་བར་འགྱུར་བ་དེ་དག་ནི་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཕྲ་རྒྱས་བཅུར་འགྱུར་ཏེ། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ ཁྲོ་བ་དང་།ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དག་དང་། གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་ཁོང་ཁྲོ་སྤངས་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་པ་ན་སྤྱོད་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དེ་བཅུར་འགྱུར་རོ། །དེ་དག་ནི་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ས་དང་ས་ལས་རྣམ་པ་དགུར་ཕྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། འདོད་པའི་ ཁམས་དང་།བསམ་གཏན་བཞི་དང་། གཟུགས་མེད་པ་བཞི་དེ་དག་ཏུའོ། །ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་རེ་རེ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། བར་ཆད་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དབྱེ་བས་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་གཉིས་གཉིས་ཉོན་མོངས་པའི་སྐད་ཅིག་ལས་བཟློག་ནས་རྣམ་པར་ གཞག་གོ།།འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོ་ནི། བར་ཆད་མེད་པ་དང་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་དག་གིས་སྤོང་བ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུ་ནི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་མ་ཆེན་པོའི་ཆེན་པོའི་བར་དག་གིས་སྤོང་སྟེ། དྲི་མ་རགས་པ་ནི་ འབད་པ་ཆུང་དུས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ལ།ཕྲ་མོ་ནི་འབད་པ་ཆེན་པོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། ཁྲུས་མཁན་གོས་འཁྲུ་བ་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

以种种行相为所缘，作为色界和无色界烦恼的苦灭谛所缘，除嗔恚外，对治十二种随眠，具有无间道之相。第三刹那是色界和无色界苦灭随顺忍。
具有同样所缘和行相，具有解脱道之相，第四刹那是色界和无色界苦灭随顺智。
这些是现证三界苦灭谛的四个刹那。如同这四个现证三界苦灭谛的刹那一样，对于欲界苦灭道见所断灭的解说中，加上第八种戒禁取见，成为对治八种随眠，生起道、理、修、出离等行相。
以欲界苦灭道为所缘，具有无间道之相，第一刹那是道法忍。具有同样所缘和行相，具有解脱道之相，第二刹那是道法智。
以同样行相缘于色界和无色界苦灭道，除嗔恚外对治十四种随眠，具有无间道之相，第三刹那是道随顺忍。这十五个刹那即是见道。
安住于这些见道的圣者，为现证预流果而趋入。第十六刹那安住于道随顺智者称为预流者。
这八十八种随眠，因为仅仅以见谛而断，不需依靠修道，所以称为见所断。
如所见谛行相那样，后来由修道所断的即是修所断，它们成为十种随眠：欲界的贪欲、嗔恚、我慢、无明四种，色界除去嗔恚的三种，无色界的三种，共为十种。
如前所说，这些随眠依地分为九种：欲界、四禅天、四无色界等九地。
为断除每一种烦恼，以无间道和解脱道的差别，安立与烦恼刹那相对的两个智慧刹那。
如是，以小小无间道和解脱道断除大大烦恼，乃至以大大智慧刹那断除小小烦恼。粗重垢染以小功用即可清净，细微垢染则需大功用才能清净，应当了知这与浣衣者洗衣服的道理相同。

།དེ་ལ་མཐོང་བའི་ལམ་གྱི་འོག་རོལ་དུ། འཕགས་པ་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ན་བསྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་ བ་རྣམ་པ་དྲུག་པོའི་གཉེན་པོ།རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མའི་སྔ་རོལ་གྱི་ཤེས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པ་ནི། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདིར་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོངས་ནས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ བས་ན།ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེའི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཞུགས་ཤིང་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་པ་ལ་ནི་ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའོ། །སྐད་ཅིག་མ་དྲུག་པའི་འོག་རོལ་དུ་འཕགས་པ་ཉོན་ མོངས་པ་དགུ་པ་སྤོང་བ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་གི་སྔ་རོལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་གནས་པ་ནི།ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་འདིར་ཕྱིར་མི་འོང་བར་དེ་ཉིད་དུ་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེའི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཞུགས་ཤིང་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ནི། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་དགུ་པ་ལ་ནི་ཕྱིར་མི་འོང་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐད་ཅིག་མ་དགུ་པའི་འོག་རོལ་ཏུ་འཕགས་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྔ རོལ་གྱི་སྐད་ཅིག་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་དགུའི་གཉེན་པོ་ལ་གནས་པ་ནི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།ལྷ་དང་མི་དང་ལྷ་མ་ཡིན་དུ་བཅས་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱིས་མཆོད་པར་འོས་པས་དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བརྗོད་ལ། དེའི་འབྲས་བུའི་དོན་དུ་ཞུགས་ ཤིང་སྦྱོར་བ་ལ་གནས་པ་ནི།དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པ་སྤངས་པ་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དགུ་པ་ལ་གནས་པ་ནི། དགྲ་བཅོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཞུགས་པའི་གང་ཟག་བཞི་དང་འབྲས་བུ་ལ་གནས་ པ་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཟག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་པོ་ཡོན་གནས་སུ་འོས་པ་དམ་པ་དེ་དག་ནི།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་དགེ་འདུན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་ལ་བརྒྱ་བྱིན་ལྷ་ཡི་རྒྱལ། །དབང་བསྒྱུར་གྱིས་ནི་ཞུས་པ་དང་། །སྲོག་ཆགས་ ཞིང་པ་རྒྱལ་འགྱུར་ཞིང་།།དད་ལྡན་བསོད་ནམས་དག་འདོད་པ། །རྫས་ལས་བྱུང་བའི་བསོད་ནམས་ནི། །རྟག་ཏུ་བྱེད་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཞིང་། །གང་ལ་ཕུལ་ན་འབྲས་ཆེ་བ། །བཟང་པོ་རབ་ཏུ་བཤད་བྱ་སྟེ། །རིག་དང་ཞབས་སུ་ལྡན་པ་ཡིས། །སྦྱིན་གནས་གྱུར་ཞིང་དགེ་འདུན་ ཆེ།།ཞུགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་དང་ནི། །འབྲས་ལ་གནས་པ་བཞི་རྣམས་སོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། དེ་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་བདེན་པ་མཐོང་བ་མེད་པས་འབྲས་བུ་རྣམས་མཐོང་བའི་ཕྱིར་ ཞུགས་པ་དང་།འབྲས་བུ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་རྣམས་མེད་པས་ན། དགེ་འདུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཀྱི་ཆོས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདུད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཀྱང་། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་མི་ཕྱེད་པས་དགེ་འདུན་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོད་ པར་མི་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ཉིད་མེད་ན། འཕགས་པ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་སུ་གྱུར་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ཆོས་སོ། །ལམ་ གྱི་བདེན་པ་ནི་འབྲས་བུ་ལ་འཇུག་པའི་ཆོས་ཏེ་འདི་ནི་རེ་ཞིག་རྟོགས་པའི་ཆོས་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་གསལ་བར་བྱེད་པ་བསྟན་པ་ནི། ལུང་གི་ཆོས་ཡིན་ན་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་མེད་ན་ནི་། འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

其中在见道之后，圣者欲界烦恼中修所断六种的对治，在解脱道智慧刹那之前的智慧刹那中安住者，称为一来果向。因为还要再来此世间一次后圆满涅槃，故称一来，为证得其果而趣入修行者，称为一来果向。
在第六刹那时即为一来果。在第六刹那之后，圣者断除第九烦恼的解脱道智慧刹那之前的智慧刹那中安住者，称为不还果向。因为不再返回此世间而在彼处圆满涅槃故称不还，为证得其果而趣入修行者，称为不还果向。
在第九刹那时即为不还果。在第九刹那之后，圣者在称为解脱道的智慧之前的刹那，安住于有顶烦恼九种对治者，称为阿罗汉果向。因为堪为天人非天等世间供养故称阿罗汉，为证得其果而趣入修行者，称为阿罗汉果向。
断除有顶烦恼九种而安住于第九解脱道者，称为阿罗汉。四向四果这八种大士补特伽罗是殊胜应供处，世尊说彼等即是僧伽。如经中说：'帝释天王问，众生农夫王，具信求福者，从财生福德，常作诸福者，何处施大果，善说最胜处，具明行足者，成就僧伽大，四向与四果。'
因此若无四圣谛及彼等的遍知等，则无见谛者，为见果故，无有向果补特伽罗，则无有僧伽。其中由现证胜法故，一切魔众亦不能从世尊处分离，故为僧伽，若无圣谛则彼不复存在。
若因无圣谛故，八种补特伽罗不存在，则圣者们的法即胜法亦不复存在。其中灭谛是果法，道谛是趣向果法，此是证法。其中显明教法是教法，若无圣谛，则此等一切皆不复存在。

།འཕགས་པའི་བདེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དམ་ པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན།།ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཆོས་ཡོད་ན་ནི། ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་གྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ཐུགས་སུ་ ཆུད་པའི་ཕྱིར།སངས་རྒྱས་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པར་འགྱུར་ཞིང་། གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེའི་ཉེ་བར་བསྟན་པ་དེ་དག་གིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་ཤིང་དེ་ལ་དབུལ་བ་དང་། རིམ་གྲོ་དང་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་གིས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ ཚོགས་བསགས་པ་ན།རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ན་དགེ་འདུན་མེད་ན་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མེད་དོ། །ཞུགས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་མ་ཐོབ་པར་ནི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཀྱང་སྔོན་གདོན་མི་ཟ་བར་འབྲས་བུ་འགའ་ཞིག་ལ་ཞུགས་པར་འགྱུར་རོ་།།འབྲས་བུ་དེ་ལ་ཞུགས་པས། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་། །དགེ་འདུན་མེད་ན་ནི་ངེས་པར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ན་བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱང་མི་སློབ་པའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བ་ཉིད་ཡིན་ན།།དེ་ལྟ་ཡིན་དང་ཁ་ཅིག་ན་རེ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་སོགས་པ་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཞེས་བརྗོད་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་འདས་དགེ་འདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་འདུ་བ་ཉིད་དོ་ ཞེས་སྨས་ཏེ་།དེ་དག་གི་ལུགས་ལྟར་ན། ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཆོས་གསལ་བ་ཡིན་ནོ། །བར་མ་འདོན་པར་བྱེད་པ་དག་ནི། གཞི་ཆེན་པོ་ལས་སའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་བསྟན་པ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་ དཔའ་ས་དང་པོ་ལ་གནས་པ་མཐོང་བའི་ལམ་སྐྱེས་པ་ཡིན་པར་སྨྲས་པ་ན།དགེ་འདུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པར་རྗོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱའོ་། །དེ་ལྟ་ན་ནི། དགེ་འདུན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཡང་མེད་པས། །སངས་རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར། ། ཞེས་བྱ་བ་འདི་གསལ་བ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར། །དེ་སྐད་སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་ན། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་གནོད་པ་ནི། ། བྱེད་ཅིང་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དེ་སྐད་སྨྲ་ན། རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཕྱིར་དང་། རེས་འགའ་ཞིག་ན་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། བསོད་ནམས་ཆུང་བ་རྣམས་ཀྱིས དེ་དང་མི་ཕྲད་པའི་ཕྱིར་དང་།རིན་ཐང་ཆེ་བའི་ཕྱིར་ན། དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཞེས་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་དང་། །ཆོས་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཉིད་དང་། །འཇིག་ རྟེན་པ་ཡི་ཐ་སྙད་ནི།།ཀུན་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་ན་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དང་སྦྱར་རོ། །གལ་ཏེ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་གང་གི་ཚེ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་མེད་ན། དེའི་ཚེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་དུ་འདུས་པའི་ཕྱིར། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་གཉིས་པོ་དེ་དག་གི་རྒྱུ་ཅན་ འབྲས་བུ་འདོད་པ་དང་།མི་འདོད་པ་དང་བཅས་པ་མེད་པར་འགྱུར་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་གྱིས་ཤིག། འཆོས་ཤིག། ཟོ་ཤིག་། འདུག་ཤིག་། སོང་ཤིག་། ཤོག་ཤིག་ཅེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་འདུས་ པའི་ཕྱིར་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་འདི་ནི་མི་ལེགས་སོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ། །དེ་ལ་བཤད་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ནི། །སྟོང་ཉིད་དགོངས་དང་སྟོང་ཉིད་དང་། །སྟོང་ཉིད་དོན་ནི་མ་རྟོགས་པས། །དེ་ཕྱིར་དེ་ ལྟར་གནོད་པ་ཡིན།།ཁྱོད་ནི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཁོ་ནས་མེད་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་དོན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། །།གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཀླན་ཀ་སྨྲ་ཞིང་། ཁོ་བོ་ ཅག་ལ་ཆེར་ཡིད་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ནི།ཤིན་ཏུ་གནོད་པ་ཡིན་ཏེ། ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་དག་གིས་ཉམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

由于没有圣谛，殊胜正法也不存在。若无正法与僧伽，如何会有佛陀存在？若如前所说有正法，则由于通过与法相应的法的精进，完全通达一切法的一切方面，则应当合理地说有佛陀存在。
若有僧伽，则彼时由于彼等近闻教法而积累智慧资粮，以及通过布施、供养、皈依等而积累福德资粮，则将逐渐成佛。或者，若无僧伽，则无入预流果位等。若未获得入果位等，则不能获得佛果，世尊也必定先前要入某一果位。
由入彼果位，世尊属于僧伽之列。若无僧伽，则必定无佛世尊存在。或者，世尊也属于无学位僧伽之列。如是，有人说：'由于称佛世尊等为比丘僧伽，故世尊属于僧伽之列'。
依照他们的观点，'若无正法与僧伽，如何会有佛陀存在？'这是明显的道理。中间诵者们说，在《大地论》中宣说地的建立时说，菩萨住第一地时生起见道，称其属于僧伽之列。如是，'若无僧伽，则亦无菩萨，如何会有佛陀存在？'这确实明显。
因此，'若如是宣说空性，则损害三宝'。若如是宣说空性的意义，由于难得、偶尔出现、福德浅薄者不能遇见、价值珍贵的缘故，则会损害佛法僧三宝。
furthermore，'对果位存在、非法即法性、以及世间言说等一切造成损害'。这是与'若说空性'相连。若一切皆空，当一切不存在时，由于摄入一切之中，则无有法与非法二者之因所生的可欲与不可欲果报，世间言说如'做吧'、'造吧'、'吃吧'、'坐吧'、'去吧'、'来吧'等这一切也都摄入一切之中。
由于一切法皆空性的缘故，皆不应理。因此说此理趣不善。对此解释：'你未了解空性密意、空性及空性义，故如是造成损害'。你仅以自己的分别，错误地增益'无即是空性的意义'，而说'若此一切皆空，则无生无灭'等诽谤。
对我们生起大厌恶，这是极大的损害，即为种种不正确分别所损害的意思。

།ཁྱོད་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བཟུང་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་བསྟན་བཅོས་འདིར་སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་མ་སྨྲས་ལ།ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་ཤེས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཤེས་ཤིང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟར་གནས་པའི་དོན་མ་ཤེས་པས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་ གིས་བཤད་པ་དང་མ་འབྲེལ་ཞིང་མི་རིགས་པ་རྣམ་པ་མང་པོ་འདི་སྨྲས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། འདི་ནི། ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཟད་པས་ཐར། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་རྟོག་ལས། །དེ་དག་སྤྲོས་ལས་སྤྲོས་པ་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འགག་ པར་འགྱུར།།ཞེས་བདག་བརྟག་པར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སྤྲོས་པ་མ་ལུས་པ་ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཉེ་བར་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཡིན་ན། ཁྱོད་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མེད་པ་ཡིན་ པར་རྟོག་ཅིང་སྤྲོས་པའི་དྲ་བ་ཁན་སྤེལ་བར་བྱེད་པ་ན།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དགོས་པ་མ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་ཡང་། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་ མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེས་དེ་ཉིད་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལོག་པའི་རང་བཞིན་ལ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དོན་གང་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲ་འཇུག་པ་དེ་ཡང་། རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་།།དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འདི་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་འགྱུར་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལ་སྐྱེ་བའི་རང་ བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན།།རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་བག་ཡོད་མིན། །ཞེས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སྒྲའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ཡིན་གྱི་ དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་མ་ཡིན་ནོ།།ཁྱོད་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་སྒྲའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས། ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ཡང་མི་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ཤེས་ བཞིན་དུ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་ནི་ངེས་པར་ཁྱོད་ཉིད་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ།།ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ་དེ་སུ་ཞིག་ཅེ་ན། གང་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལས། །བསྟན་པ་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་མ་ ཤེས་པར་གཞུང་ཙམ་འབའ་ཞིག་འདོན་པ་ལྷུར་ལེན་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་གཞན་གྱི་གསུང་རབ་ཀྱི་དོན་ལོག་པར་རྟོག་པ་བཟློག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལས་བསྟན་པའི་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྣམ་པར་ གཞག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ། །བདེན་པ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་བརྟེན། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །དམ་པའི་དོན་གྱི་བདེན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ བསྟན་པ་ནི།བདེན་པ་གཉིས་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་གོ། །བདེན་པ་གཉིས་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། །དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དེ་ལ། འཇིག་རྟེན་ཕུང་པོར་རབ་གྲགས་པ། །དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་ངེས་པར་བརྟེན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལས་ན་ཕུང་ པོ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟགས་པའི་གང་ཟག་ལ་འཇིག་རྟེན་ཞེས་བརྗོད་དོ།།ཀུན་ནས་སྒྲིབ་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། མི་ཤེས་པ་ནི་དངོས་པོའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཀུན་ནས་འགེགས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་ཕན་ཚུན་བརྟེན་པས་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། ཕན་ཚུན་བརྟེན་ པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

你所完全执持的这些，我们在此论中并未说是空性的含义，而你因为不了解空性的含义，既不知空性，也不知空性的作用。因此，由于不了解事物自性的真实义，你说出了许多与我们所说不相关且不合理的话。
那么空性的作用是什么呢？关于这一点，如《观我品》中已说：'业和烦恼灭尽而得解脱，业和烦恼从分别而生，这些从戏论而生，戏论由空性而灭。'
因此，为了息灭一切戏论而宣说空性，所以空性的作用是息灭一切戏论。而你却认为空性的意义是虚无，并增添戏论之网，这表明你未理解空性的作用。
那么什么是空性呢？如前所说：'非从他所知，寂静且无戏，无分别离异，此即是实相。'
因此，空性怎么可能是一切戏论止息的自性中的无呢？所以你也不了解空性。
关于依何义而安立空性之名，如将说：'凡是缘起法，我说即是空，彼依假施设，此即中道义。'世尊也说：'若法从缘生，彼即是不生，彼无生自性，知空者无逸。'
如是，缘起之词义即是空性之词义，而非无实之词义是空性之词义。你将无实之词义强加为空性之词义，而寻找我们的过失。因此你也不了解空性之词义。
不了解而寻找过失，必定是对你自己有害。
那么，对我们提出如上诸多诽谤者是谁呢？就是那些对世尊经典中所说的二谛分别未能如实了知，而仅仅执着于诵读文句的人。
因此，论师为了遮止他人对经典义理的错误理解，首先依据世尊经典中所说的二谛无倒安立而说：'诸佛依二谛，为众生说法，世俗谛是一，胜义谛是二。'
这是说诸佛世尊说法是依二谛而转。何为二谛？即世俗谛和胜义谛。
其中，如说：'世间依蕴立，世间定依此。'是说依蕴而假立补特伽罗称为世间。
由于普遍遮蔽故称为世俗，即无明能遮蔽事物的真实性，故称为世俗。或者由于相互依存故称为世俗，即是说由于相互依存的意思。

།ཡང་ན་ཀུན་རྫོབ་ནི་བརྡ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་ཡང་བརྗོད་པ་དང་། བརྗོད་བྱ་དང་། ཤེས་པ་དང་ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་བོ་ཞེས་འཇིག་ རྟེན་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་གང་ལས་དེ་ལྟར་ཁྱད་པར་དུ་བྱེད་པ་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་པའི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱང་ཡོད་དམ་ཞེ་ན།འདི་ནི་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་རྗེས་སུ་བརྗོད་པ་ཡིན་གྱི། འདིར་དཔྱད་པ་དེ་མི་འཇུག་གོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། རབ་རིབ་དང་ལིང་ཏོག་སྔོན་པོ་དང་། མིག་ སེར་ལ་སོགས་པས་དབང་པོ་ཉམས་པས་མཐོང་བ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལ་གནས་པ་དེ་དག་ནི་འཇིག་རྟེན་མ་ཡིན་ཏེ།དེ་དག་གི་ཀུན་རྫོབ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་མ་ཡིན་པས། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་དང་། །ཞེས་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་སོ། །འདི་ ཡང་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་རྒྱས་པར་བཤད་པས་དེ་ལས་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བདེན་པ་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པ་སྟེ། །བརྗོད་བྱ་དང་། རྗོད་བྱེད་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་ཐ་སྙད་མ་ལུས་པ་འདི་དག་ ཐམས་ཅད་ནི།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དོན་དམ་པ་ལ་ནི་འདི་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེར་ནི་བརྗོད་པར་བྱ་བ་བཟློག་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་བཟློག་པས་སོ། །མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་འགགས་པ། །ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་དང་མཚུངས་པ་ ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་དོན་དམ་པ་དེ་ལ་ཚིག་གམ་ཤེས་པ་འཇུག་པ་ག་ལ་ཡོད།དོན་དམ་པ་དེ་ནི་གཞན་ལས་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ཞི་བ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པ་ཡིན་གྱི། དེ་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ ཞིང་།ཤེས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་ལས་ཤེས་མིན་ཞི་བ་དང་། །སྤྲོས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མ་སྤྲོས་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་དོན་ཐ་དད་མིན། །དེ་ནི་དེ་ཉིད་མཚན་ཉིད་དོ། །ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དོན་ཡང་དེ་ཡིན་ལ་དམ་པ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་ན་དོན་དམ་པའོ། །དེ་ཉིད་བདེན་པ་ཡིན་ པས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ།།བདེན་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ནི། རྒྱས་པར་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་བསྟན་པ་ནི། བདེན་པ་གཉིས་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །བསྟན་ པའི་ཚུལ་དེ་ལྟར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་དང་།གང་དག་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་ནི། །རྣམ་དབྱེ་རྣམ་པར་མི་ཤེས་པ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ནི། །ཟབ་མོའི་དེ་ཉིད་རྣམ་མི་ཤེས། །ཞེས་བྱའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དོན་དམ་པ་སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་ ཡིན་ན།འོ་ན་དེ་ཉིད་ཡིན་ལ་རག་མོད། ཕུང་པོ་དང་། ཁམས་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་སྟོན་པ་དོན་དམ་པ་མ་ཡིན་པ་གཞན་འདིས་ཅི་ཞིག་དགོས། དེ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་ནི་ཡོངས་ སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན།གང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པ་བསྟན་པ་དེས་ཅི་ཞིག་བྱ། བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་བདེན་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བརྗོད་པར་བྱ་བ་དང་། རྗོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཤེས་པ་དང་། ཤེས་བྱ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འཇིག་རྟེན་པའི་དོན་ དམ་པ་ཁས་མ་བླངས་པར་དོན་དམ་པ་བསྟན་པར་མི་ནུས་ལ།མ་བསྟན་ན་ཡང་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཤིང་། དོན་དམ་པ་མ་རྟོགས་པར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིན་པར་མི་ནུས་སོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཐ་སྙད་ལ་ནི་མ་བརྟེན་པར། །དམ་པའི་དོན་ནི་ བསྟན་མི་ནུས།།དམ་པའི་དོན་ནི་མ་རྟོགས་པར། །མྱ་ངན་འདས་པ་འཐོབ་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཆུ་འདོད་པས་སྣོད་ལྟར་ཐོག་མར་གདོན་མི་ཟ་བར་ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ཁས་བླང་བར་བྱའོ།

或者，世俗谛是名言，即世间言说的同义词。它具有能诠和所诠、能知和所知等特征。世间的世俗是世间的世俗，如此特别说明'世间世俗'，是否也有非世间的世俗呢？这是随顺事物本来的样子而说，此处不作分析。从另一个角度来说，对于那些因眼翳、青色玻璃、黄疸等感官损坏而产生颠倒见解的人们来说，他们不是世间人，他们的世俗不是世间世俗谛，因此特别说明'世间世俗谛'。这在《入中论》中有详细解释，应当从中理解。
世间世俗谛即是世间世俗真实，所有能诠所诠、能知所知等一切言说，这些全部都称为世间世俗谛。在胜义谛中这些都是不存在的，因为在胜义中遮遣了所诠，由于遮遣了心的行境。未生未灭，法性等同涅槃，因此在胜义谛中怎么会有言说或认知？胜义谛不是从他处所知，是寂静的，是圣者们各自证悟的，超越一切戏论，它不可言说，也不可认知，如前所说'非从他知且寂静，无戏论所未戏论，无分别义无差别，此即是为真如相'。是义且是殊胜的，故称胜义，此即是真实，故为胜义谛。
关于这两种谛的详细分类，应当从《入中论》中了知。诸佛世尊的说法是依据这两种谛而进行的。教法就是如此安立，'若人于此二谛理，不知分别正异者，彼于佛教甚深义，不知真实之体性'。
此处有人说：如果胜义离诸戏论，那就应当只说胜义就够了，何必还要说蕴、界、处、圣谛、缘起等非胜义的其他法？如果非胜义应当断除，那么宣说应当断除的法有什么用？答曰：虽然如此说是对的，但是若不承许具有能诠所诠、能知所知等特征的世间胜义，就无法宣说胜义，不宣说就无法理解，不理解胜义就无法到达涅槃城。为了说明这一点，经中说：'若不依于世俗谛，不能宣说胜义谛，若不了知胜义谛，则不能得证涅槃。'因此，为了获得涅槃，如同想要水必须要有容器一样，首先必须要如实承许世俗。

། དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། གང་ཞིག་ཀུན་རྫོབ་དང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་པར་གཞག་པ་མ་བྱས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་སྨྲ་བར་བྱེད་པའི་གང་ཟག་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ནི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་ན། །ཤེས་རབ་ཆུང་རྣམས་ཕུང་བར་བྱེད། །ཇི ལྟར་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་ཉེས་དང་།།རིག་སྔགས་ཉེས་པར་བསྒྲུབ་པ་བཞིན། །རྣལ་འབྱོར་པ་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་མི་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་བསྐྱེད་པ་རང་བཞིན་མེད་པར་རྟོགས་ནས་དེའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། ། དོན་དམ་པའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་མཐའ་གཉིས་སུ་ལྷུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། གང་ཞིག་ད་ལྟ་མེད་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན། ཅི་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལྟར་སྔར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པས་ཕྱིས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་མི་རྟོགས་ལ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཀུན་རྫོབ་གཟུགས་བརྙན་དང་འདྲ་བ་ལ་གནོད་པ་མ་བྱས་པས། ལས་དང་ལས་ཀྱི འབྲས་བུ་དང་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་ཡང་གནོད་པ་ལ་མ་ཡིན་ནོ།།དོན་དམ་པ་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་སྒྲོ་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་ཁོ་ན་ལ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་དང་། དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་ བཅས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་ལྟར་ཡང་། ལས་དང་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མ་མཐོང་བ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གིས་དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་ པར་དབྱེ་བ་མ་མཐོང་བར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་མཐོང་བས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ལ།ཡང་ན་སྟོང་པ་ཉིད་འགའ་ཞིག་དངོས་པོར་བརྟགས་ནས། དེའི་རྟེན་གྱི་ཆེད་དུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡང་རྟོག་པར་བྱེད་དེ། དེ་ནི་གཉི་ག་ལྟར་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ལྟ་ཉེས་པས་ངེས་པར་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག། གལ་ཏེ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། །ཐམས་ཅད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་རྟོག་ན་ནི་དེའི་ཚེ། འདི་ལོག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། ཆོས་འདི་ལོག་པར བཟུང་གྱུར་ན།།མི་མཁས་རྣམས་ནི་ཆུད་ཀྱང་ཟ། །འདི་ལྟར་མེད་པར་ལྟ་བ་ཡི། །མི་གཙང་དེར་ནི་བྱིང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཐམས་ཅད་ལ་སྐུར་པ་འདེབས་པར་མི་འདོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ། ཇི་ལྟར་དངོས་པོ་འདི་དག་དམིགས་སུ་ཟིན་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདི་ངེས་པར་སྟོང་པ་ཉིད་སྤོང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྤངས་ནས་ཆོས་ཀྱིས་ཕོངས་པར་འགྱུར་བའི་ལས་ཀྱིས་ངེས་པར་ངན་འགྲོར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་སྐད་དུ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས། གཞན་ཡང་འདི་ནི་ལོག་བཟུང་ན་། །བླུན་པོ་མཁས་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན། །སྤོང་བས་མ་རུང་བདག་ཉིད་ཅན། །མནར་མེད་པར་ནི་སྤྱི་ཚུགས་འགྲོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དངོས་པོ་མེད་པར་བཟུང་བས་ན། འཛིན་པ་པོ་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན ནོ།།ཅི་སྟེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དེའི་རྟེན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་ལ་ལོག་པར་ཞུགས་པའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་བསྟན་པ་འབྲས་བུ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དངོས་པོའི་ངོ་བོར་གཟུང་བ་ན་ཡང་འཛིན་པ་པོ་ཕུང་བར་བྱེད་དོ།

因此如是，若有人不依世俗谛和胜义谛二谛的建立而宣说空性的这类补特伽罗，'若于空性见解错误，将毁灭智慧浅薄者，如同错误执持毒蛇，及修持咒语有过失。'瑜伽士仅由不知世俗谛而了知所生无自性，即是其空性。
通达胜义谛相者不会堕入二边，因为若现在无有时，何有存在之可能，如是先前未见事物自性，之后也不会了知为无，因为不损害如幻化的世间世俗，所以也不损害业果以及善恶法。
也不会增益胜义为实有，因为唯见无自性诸法中有业果等，且无有自性实有之法，而且依照主张实有自性者的观点，也未见业果，以及缘起等一切。
若未见如是二谛差别而见诸行空性者，由见空性而执诸行为无，或者执著某一空性为实有，为其所依而执著事物自性，如是二者皆因邪见空性而必定毁灭。
云何？首先，若执'一切皆空，一切皆无'，则成邪见。如说：'若错误执持此法，无智者必定毁灭，如是堕入无有见，将沉溺于不净中。'
若不欲诽谤一切，则虽见诸法，如何成为空性？因此无自性义非空性义，如是必定舍弃空性，舍弃后因缺乏正法之业必定趋向恶趣。如《宝鬘论》云：'复次若错执此义，愚者自诩为智者，以舍弃成不善者，定往无间狱受苦。'
如是，首先由执空性为无实而毁灭执持者。若执诸佛之空性及其所依诸行为有，则因邪入涅槃道，空性教授将成无果。
因此如是，执持空性为实有体性时也将毁灭执持者。

།གལ་ཏེ་ཕན་འདོགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་གཟུང་ན། ཕན་འདོགས་པར་མ་གྱུར་མོད། གནོད་པར་བྱེད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཏེ། འབྲུ་དག་གོ་ རིམ་ལས་ཉམས་པར་བཏབ་པ་ན།།འདེབས་པ་པོ་བརླག་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་གྱིས་བརྗོད་པར་བཞེད་པའི་དོན་སྟོན་པའི་དཔེ་གསུངས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་ལ་བཟུང་ཉེས་དང་། །རིག་སྔགས་ཉེས་པར་བསྒྲུབས་པ་བཞིན། །ཞེས་བྱ་ བ་སྟེ།ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་སྨན་དང་སྔགས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བཟུང་ན་ནོར་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་པོ་འགུགས་པར་བྱེད་ལ། ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བསྟན་པ་བོར་ནས་འཛིན་ན་ནི་འཛིན་པ་པོ་ཉིད་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་མན་ངག་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རབ་ཏུ་བསྒྲུབས་ པའི་རིགས་སྔགས་ཀྱིས་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་ལ།མན་ངག་ལས་ཉམས་པར་བསྒྲུབས་ན་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་ཉིད་བརླག་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདིར་ཡང་ཉེ་བར་བསྟན་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་བཟུང་ན་ནི། འཛིན་པ་པོ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ བདེ་བ་མཆོག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ལ།ཇི་ལྟར་ཉེ་བར་བསྟན་པར་སྤངས་ནས་བཟུང་ན་ནི། ངེས་པར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛིན་པ་པོ་ཉིད་ཕུང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བཟུང་ཉེས་པས་འཛིན་པ་པོ་ཕུང་བར་བྱེད་ལ། ཤེས་རབ་ ཞན་པ་དག་གིས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་འཛིན་པར་མི་ནུས་པ།དེ་ཕྱིར་ཞན་པས་ཆོས་འདི་ཡི། །གཏིང་རྟོགས་དཀའ་བར་མཁྱེན་གྱུར་ནས། །ཐུབ་པའི་ཐུགས་ནི་ཆོས་བསྟན་ལས། །རབ་ཏུ་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་བཟུང་བས། །སྟོང་ པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་འདིས་ཤེས་རབ་ཆུང་བ་སྟེ།སེམས་ཅན་སྤོབས་པ་ཆུང་བ་ཕུང་བར་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁམས་དང་ཆོས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་ པ་ལ་གཟིགས་ཏེ།ཞན་པ་དག་གིས་ཆོས་འདིའི་དོན་རྟོགས་པར་དཀའ་བར་མཁྱེན་པར་གྱུར་ནས་ཐུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་ཆོས་སྟོན་པ་ལས་ལོག་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། མདོ་ལས། དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་ནས་ རིང་པོར་མ་ལོན་པར་འདི་སྙམ་དུ་དགོངས་ཏེ།ངས་ཆོས་ཟབ་མོ་ཟབ་པར་སྣང་བ་བརྟག་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྟོག་གེའི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པ། ཞིབ་མོ་མཁས་ཤིང་མཛངས་པར་རིག་པར་བྱ་བ་ཐུགས་སུ་ཆུད་དེ། དེ་གལ་ཏེ་ངས་གཞན་དག་ལ་བསྟན་ན། གཞན་གྱིས་ངའི་ དེ་རྟོགས་པར་མི་འགྱུར།དེས་ང་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་ཞིང་ཞུམ་པར་འགྱུར། ཐུགས་མི་སྤྲོ་བར་འགྱུར་བས་གང་བདག་ཉིད་གཅིག་པུ་དགོན་པ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་རབ་ཏུ་ཐོབ་པས་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱས་པར་ གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་བདེན་པ་གཉིས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་རྣམ་པར་གནས་པ་མ་ཤེས་པར། སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་། །སྟོང་ལ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པས། །ཁྱེད་ནི་སྟོང་ཉིད་སྤོང་བྱེད་པ། །གང་དེ་ང་ལ་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ལ་། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོན་ཆེན་པོར་ཐལ་བར་ཉེ་བར་བཀོད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། བདེན་པ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་གཞག་པ་མངོན་པར་མ་ཤེས་པས། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དང་། སྟོང་པ་ཉིད ཀྱི་དགོས་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་བཀོད་པ་ཡིན་པས།ཁོ་བོ་ཅག་གི་སྟོང་པ་ལ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་ལ་དེའི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་མི་འཐད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་ཉེ་བར་ཐལ་བར་བརྗོད་ཅིང་། སྟོང་པ་ཉིད་སྤོང་བར་བྱེད་པ་སྟེ། འདོར་ ཞིང་སེལ་ལ་ཟློག་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་སྤོང་བ་དེ་ངེད་ཅག་ལ་མི་འཐད་དོ།།འདི་ལྟར་ཁྱེད་ཀྱིས་ནི་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དུ་སྒྲོ་བཏགས་ནས་ཐལ་བ་བརྗོད་པ་ཡིན་ན། ཁོ་བོ་ཅག་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་དངོས་པོ་མེད་པའི་དོན་དུ་མི་འཆད་ ཅིང་།འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་ཏོ།

如果将施恩者以其他方式理解，虽然不会成为施恩，但怎么会变成损害呢？就像种子播种时次序错乱，也不会毁坏播种者。对此，导师为了说明所要表达的意义而举例说道：'如同错误抓蛇，以及错误修持咒语一样。'就像蛇通过药物和咒语的力量，如果按照口诀正确抓取就能招来大量财富，如果舍弃教导而抓取，就会毁坏抓取者自身。又如按照口诀正确修持的咒语能利益修持者，如果违背口诀而修持，就会毁坏修持者自身。
同样在此，如果按照教导如实把握空性，就能使把握者获得涅槃最胜安乐；如果舍弃教导而把握，必定会如前所说那样毁坏把握者自身。由于如此错误把握空性会毁坏把握者，智慧薄弱者也无法正确把握，'因此了知弱者难以通达此法之深义，故佛陀之心从说法中转离。'
由于颠倒执取，此具空性相之法会毁坏智慧浅薄即信心微弱的众生，正因为如此，证得无上正等正觉后，观见一切众生界及甚深法，了知弱者难以通达此法义，因此能仁世尊之心从说法中转离。如经中所说：'尔时，世尊证得圆满正觉后不久，如是思惟：我所证悟之甚深法，显现甚深，非思所议，非寻伺境，微细难知，唯智者能了知。若我为他宣说，他人不能了解，反而会对我生起损害、退怯、不欢喜之心。不如我独自一人住于寂静处，安住现法乐住。'如是广说。
因此，如是不知二谛无颠倒安立，'过失之诸过难，于空不应理，汝舍弃空性，于我不应理。'因为你对我等以'若一切皆空，则无生无灭'等提出重大过失，这是由于不了知二谛安立，未如实通达空性、空性之义及空性之必要而提出的，所以对我等的空性即空性论者而言这些过难不应理。由于不应理，故你对空性提出过难并舍弃空性，即废除、遣除、否定空性之舍弃于我等不应理。
如是，你们将无实之义执为空性之义而提出过难，然而我等并不解释空性之义为无实之义，那么是什么呢？是缘起之义。

།དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ལྟ་བ་ལ་སུན་འབྱིན་པ་འདི་མི་རིགས་སོ། །ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བ་མི་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་གཞག་པ་ ཐམས་ཅད་ཆེས་ཤིན་ཏུ་འཐད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར། །གང་ལ་སྟོང་ཉིད་མི་རུང་བ། །དེ་ལ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་འགྱུར། །གང་ལ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་ རུང་བ་དེ་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཁོ་བོ་ཅག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་སྨྲ་སྟེ། དེའི་ཕྱིར། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་འདི་རུང་བ་དེ་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རུང་ལ། གང་ལ་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རུང་བ་དེ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་རྣམས་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་སྡུག་བསྔལ་དུ་འགྱུར་གྱི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་མི་འབྱུང་བ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་རང་བཞིན་མེད་པས་སྟོང་པར་འགྱུར་ རོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡོད་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བའི་ལམ་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱ་ བ་དང་།ལམ་བསྒོམ་པར་ཡང་རུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་ན་ནི་འབྲས་བུ་རྣམས་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །འབྲས་བུ་རྣམས་ཡོད་ན་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དག་རུང་ངོ་། །འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དག་ཡོད་ན་ནི་ ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་རུང་བར་འགྱུར་རོ།།འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་ཞུགས་པ་དག་ཡོད་ན་ནི་དགེ་འདུན་རུང་ངོ་། །འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡོད་ན། དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །དམ་པའི་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་ན་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱང་རུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་པ་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཁྱད་པར་དུ་རྟོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རུང་ལ། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་དང་། འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དག་ཀྱང་རུང་བར་འགྱུར རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་རུང་བ་དེ་ལ་ཐམས་ཅད་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་མི་རུང་བ་དེ་ལ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཉིད་མེད་པས། ཐམས་ཅད་མི་རུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་མི་རུང་བ་དེ་ལྟར་ནི་རྒྱས་པར་སྟོན་པར་འགྱུར་ རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གི་ཕྱོགས་ཆོས་ཡོངས་སུ་དག་ཅིང་། རྣམ་པར་གཞག་པ་ཐམས་ཅད་དང་མི་འགལ་བར་རྣམ་པར་གནས་པ་ཡིན་པ་དང་། རང་གི་ཕྱོགས་རགས་པ་ཤིན་ཏུ་ཉེས་པའི་སྐྱོན་དང་བྲལ་བར་དེ་དག་དང་འགལ་བ་ལ་ཤིན་ཏུ་བླུན་པས། ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ ཇི་ལྟར་གནས་པ་དག་མ་མཐོང་བ།ཁྱོད་ནི་རང་གི་སྐྱོན་རྣམས་ནི། །ང་ལ་ཡོངས་སུ་སྒྱུར་བྱེད་པ། །རྟ་ལ་མངོན་པར་ཞོན་བཞིན་དུ། །རྟ་ཉིད་བརྗེད་པར་གྱུར་པ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་འགའ་ཞིག་རྟ་གང་ལ་ཞོན་པ་དེ་ཉིད་བརྗེད་ནས་དེ་ཕྲོགས་པའི་ཉེས་པས་གཞན་ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་ བ་དེ་བཞིན་དུ།ཁྱོད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྟ་ལ་ཞོན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་བཞིན་དུ། ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་གཡེངས་པས་དེ་མ་དམིགས་པས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཡོངས་སུ་རྩོད་པ་ཡིན་ནོ། །གང་དག་མི་དམིགས་པས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པ་ཁོ་ན་ ལ་ཀླན་ཀ་ཚོལ་བ།གཞན་གྱི་སྐྱོན་དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་རྒྱས་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། །གལ་ཏེ་དངོས་རྣམས་རང་བཞིན་ལ་། །ཡོད་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བྱེད་ན། །དེ་ལྟ་ཡོད་ན་དངོས་པོ་རྣམས། །རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པར་ཁྱོད་ལྟའོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་ཁྱོད་ དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་ལྟ་བར་བྱེད་ན།དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པའི་ཕྱིར། དངོས་པོ་རྣམས་རྒྱུ་རྐྱེན་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། རྒྱུ་མེད་པར་ཁྱོད་ལྟ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，对空性见解的诽谤是不合理的。不仅我方所说的过失不会产生，而且为了说明一切诸如真谛等安立皆极为合理，故说：
于何空性得成立，于彼一切皆得成，于何空性不得成，于彼一切不得成。
对于一切事物本性皆空者，如前所说的一切皆得以成立。为何如此？因为我等说缘起即是空性，所以，于何处空性得以成立，于彼处缘起亦得成立，于何处缘起得以成立，于彼处四圣谛亦得以成立。
为何如此？因为缘起即是苦，非不缘起。彼因无自性故为空。若有苦，则苦集、苦灭及趣向苦灭之道皆得成立。因此，遍知苦、断集、证灭、修道皆得成立。
若有遍知苦等谛，则诸果位得成立。若有诸果，则住果者得成立。若有住果者，则入道者亦得成立。若有住果者与入道者，则僧伽得成立。若有四圣谛，则正法亦得成立。若有正法与僧伽，则佛陀亦得成立。
因此，三宝亦得成立。世间与出世间一切法之殊胜证悟皆得成立，法与非法及其果报，以及世间名言等亦得成立。
因此如是，于何处空性得成立，于彼处一切皆得成立。于何处空性不得成立，彼处因无缘起，故一切皆不得成立。其如何不得成立，将广说之。
因此如是，我方观点清净，与一切安立无违而安住，而自方粗浅且离极大过失，与彼等相违极为愚痴，不见功德与过失如实安住。
'汝将自己诸过失，悉皆转嫁于我等，如人已骑于马上，而忘其马之所在。'
如有人已骑于马上而忘失其马，以被夺之过寻他人之过，如是，汝亦已骑空性缘起性相之马，却因极为散乱而未能觉察，故与我等争论。
对于以不可得而说空性者寻求过失。彼等过失为何？为广说此故：
'若见诸法之自性，实有随观如是者，则见诸法无因缘，此乃汝之见解也。'
若汝见诸法以自性而有，尔时因自性不待因缘，故诸法无因无缘，即无因缘，非是无因之见。

།རྒྱུ་མེད་པར་ལྟ་བ་ཁས་ལེན་ པ་མ་ཡིན་ན་ཡང་།འབྲས་བུ་དང་ནི་རྒྱུ་ཉིད་དང་། །བྱེད་པ་པོ་དང་བྱེད་དང་བྱ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང་། །འབྲས་བུ་ལ་ཡང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་བུམ་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོགས་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་དེ་ལ་འཇིམ་ པ་ལ་སོགས་པ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་གིས་ཅི་དགོས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་མེད་ལ། བུམ་པ་ཞེས་བྱ་བའི་འབྲས་བུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་མེད་ན་ནི་བྱེད་པ་པོ་རྫ་མཁན་དང་། བྱེད་པ་པོ་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་དང་། བུམ་པ་བྱེད་པའི་བྱ་བ་ཡང་མེད་དོ། །དེ་དག་ མེད་པས་སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་ཀྱང་མེད་ལ།སྐྱེ་བ་དང་འགག་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འབྲས་བུ་ཡང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་ཁས་ལེན་ན། འབྲས་བུ་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་ཁས་ལེན་ན།ཁྱོད་ལ་ཐམས་ཅད་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁོ་བོ་ཅག་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲས་པ་རྣམས་ལ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ནི། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་། ། དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་སྟེ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དག་ལ་ལྟོས་ནས། །མྱུ་གུ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་འབྱུང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན ན།གང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། གང་ཞིག་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་པ་དེ་མ་སྐྱེས། །དེ་ལས་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན། །རྐྱེན་ལ་རག་ལས་གང་དེ་སྟོང་པར་བཤད། །གང་ཞིག་སྟོང་ཉིད་ཤེས་དེ་ བག་ཡོད་ཡིན།།ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། བློ་གྲོས་ཆེན་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་དགོངས་ནས། ངས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་གསུངས་སོ་ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་ བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་པ་ལས་ཀྱང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །འཁོར་ལོ་ལ་ སོགས་པ་ཤིང་རྟའི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་ཤིང་རྟར་འདོགས་ལ།དེའི་རང་གི་ཡན་ལག་ལ་བརྟེན་ནས་བཏགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། གང་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ ཉིད་ཅན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ནི་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་རྣམ་པར་གཞག་སྟེ།འདི་ལྟར་གང་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་དེ་ལ་ནི། ཡོད་པ་ཉིད་མེད་ལ། རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པ་ལ་འཇིག་པ་མེད་པས་མེད་པ་ཉིད་མེད་པ་དེའི་ཕྱིར། ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་ མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དེའི་ཕྱིར།རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྐྱེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཉིད་ནི་དབུ་མའི་ལམ་སྟེ། དབུ་མའི་ཤུལ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། བརྟེན་ནས་གདགས་པ་དང་། དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་ བར་འབྱུང་བ་ཉིད་ཀྱི་མིང་གི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ།།རྣམ་པར་དཔྱད་ན་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ། གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་། །གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ ཡིན་པའི་ཆོས་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ཇི་སྐད་དུ་བརྒྱ་པ་ལས། གང་ཞིག་གང་ན་ནམ་གྱི་ཚེའང་། །མ་བརྟེན་བར་ནི་ཡོད་ཉིད་མེད། །དེས་ན་ནམ་ཡང་འགའ་ཞིག་ཏུ། །རྟག་པ་འགའ་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །ནམ་མཁའ་ལ་སོགས་རྟག་གོ་ཞེས། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ དག་གིས་རྟོགས།།མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དེ་དག་ལ། །འཇིག་རྟེན་པས་ཀྱང་དོན་མ་མཐོང་། །ཞེས་བཤད་དོ།

虽然不承认无因论，但是对于果和因，作者和作业及所作，生和灭，以及果都会造成损害。为什么呢？如果认为瓶子是自性存在的话，那么此时对于自性存在的瓶子来说，泥土等因缘有什么必要呢？因此它们不存在，而无因的瓶子这个果也是不合理的。如果它不存在的话，作者陶工和作业轮盘等，以及制瓶的作业也就不存在。由于它们不存在，生和灭也就不存在，如果生和灭不存在，果又怎么会存在呢？因此，如果承认事物有自性，就会对果等这一切造成损害。
因此，如果这样承认事物有自性的话，对你来说一切都是不合理的。对我们宣说空性的人来说，这一切都是不合理的。为什么呢？就像我们所说的：缘起所生法，即说为空性，这是依缘假立，这就是中道。缘起即是依靠因缘，芽和识等的生起，这就是非自性生，凡是非自性生的就是空性。
就像世尊所说：'从缘所生法即是不生，彼无生自性，依缘故说空，知空者谨慎。'以及如圣《楞伽经》中广说：'大慧，我是依据自性不生而说一切法无生。'同样在圣《百五十颂》中也说：'一切法空，以无自性的方式。'
所谓空性即是依缘假立，将那空性本身安立为依缘假立。就像依靠轮子等车的部件而假立为车，依靠自身部件而假立的，就是非自性生，凡是非自性生的就是空性，具有非自性生相的空性即是中道。
这样安立是因为，凡是非自性生的，既无有性也无无性，因为非自性生无有灭故无无性，因此远离有无二边，所以具有非自性生相的空性即是中道，称为中道之径。因此如是空性、依缘假立、中道这些都是缘起的异名。
若详细观察的话，一切方面：因为无有任何非缘起的法，所以也无有任何非空性的法。任何非缘起的法都是不存在的，如《百论》中所说：'任何时任何处，无不依而有，故一切时处中，无有任何常。凡夫执虚空等为常，智者见彼等，世间亦未见其义。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མཁས་པས་རྟེན་འབྱུང་ཆོས་རྣམས་རྟོགས་འགྱུར་ཏེ། །མཐར་ལྟ་བ་ལ་བརྟེན་པར་ཡོད་མི་བྱེད། །རྒྱུ་ དང་བཅས་ཤིང་རྐྱེན་བཅས་ཆོས་ཤེས་ཀྱི་།།རྒྱུ་མེད་རྐྱེན་མེད་ཆོས་ཉིད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་སྟོང་པ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་འགའ་ ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།གང་གི་ཕྱིར་འདི་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། ཁོ་བོ་ཅག་གི་ལྟར་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་། གཞན་གྱིས་སྨྲས་པའི་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ཁྱོད་ཀྱི་ལྟར་ན་ནི། གལ་ཏེ་ འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན།།འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་ན་དེའི་ཚེ་ངེས་པར། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས། །ཁྱོད་ལ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མ་ཡིན་ན། །སྡུག་ བསྔལ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།།མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་གསུངས་པ་དེ། །རང་བཞིན་ཉིད་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་ཞིག་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ཞིང་། གང་ཞིག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཏེ་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ ནི་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མི་རྟག་པ་ཡིན་པར་ནི། གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་། མི་རྟག་པ་ལ་ངེས་པར་གནོད། །གང་ལ་གནོད་ཡོད་དེ་བདེ་མིན། །དེ་ཕྱིར་གང་ཞིག་ མི་རྟག་པ།།དེ་ནི་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དོ། །མི་རྟག་པ་དེ་ཡང་རང་བཞིན་ཉིད་ལ་སྟེ། རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་ན་དངོས་པོ་རྣམས་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་ན། སྡུག་བསྔལ་མི་རུང་བ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་མི་རུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་ཁས་བླངས་ན། ཀུན་འབྱུང་བ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ལས་ནི་ཡོད་ཡིན་ན། །ཅི་ཞིག་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་སྟོང་ཉིད་གནོད བྱེད་ལ།།ཀུན་འབྱུང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་འདི་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་བས་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ལས་ཀུན་འབྱུང་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་ཅིང་། སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་ཁས་ ལེན་པ་དེའི་ལྟར་ན།དེ་ཡང་སྐྱེ་བ་དོན་མེད་པའི་ཕྱིར། དེའི་རྒྱུ་རྟོག་པ་དོན་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཁྱོད་ལ་ཀུན་འབྱུང་ཡང་མི་རུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ཁས་ལེན་པ་ལ། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཡང་མི་རུང་ ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ལ། །འགོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་ཉིད་ནི་ཡོངས་གནས་ཕྱིར། །འགོག་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་ན། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་ལ་ལྡོག་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་འགོག་པ་ག་ལ་ཡོད་།དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་གནས་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་བཟུང་ནས་ཕྱིར་ལྡོག་པར་བྱེད་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ལ་ཡང་གནོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ། འཕགས་པའི་ ལམ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།ལམ་ལ་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ནི། །སྒོམ་པ་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ལམ་དེ་བསྒོམ་བྱ་ན། །ཁྱེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་མ་ཡིན་། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ལམ་ཡང་རང་ བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མ་བསྒོམས་པ་ཉིད་དུ་དེ་ཡོད་པས།དེ་ལ་ཡང་བསྒོམས་པས་ཅི་ཞིག་བྱ། དེ་ལྟར་ན་རང་བཞིན་ཡོད་ན་ལམ་སྒོམ་པ་མི་འཐད་དོ།

世尊也说：'智者能了悟缘起诸法，不依止于边见。知晓有因有缘之法，无因无缘之法性实不存在。'
如是，不存在任何非缘起的法，而缘起也是空性，因此不存在任何非空性的法。由于此理，依我等见解，一切法皆空，且不会导致他人所说的过失。
依照你主张诸法有自性的观点，若一切不空，则无生亦无灭。若无生灭，则必定导致你无有四圣谛的过失。为何如此？因为若非缘起，苦怎能存在？所说无常即苦，于自性中实不存在。
凡是有自性者即非缘起，凡非缘起者即非无常，如虚空花非无常。关于苦即无常，世尊说：'凡无常者即是苦。'同样，《百论》中也说：'无常必受损，有损非安乐，是故凡无常，一切皆成苦。'
若执著自性，则诸法中不存在此无常性。如是，若诸法有自性，则苦不应理。不仅苦不应理，若承认有自性，集谛也不应理，为显示此义而说：'若从自性有，何物当生起？是故于空性，集谛不得成。'
此中，由此生苦故，苦因称为集。因此，于你否定苦空性而承认苦有自性者，由于生起无义故，推求其因亦无义。如是，于你否定空性者，集谛亦不应理。
对于承认苦自性实有者，灭谛也不应理，为显示此义而说：'若苦实有性，则无有灭谛。由自性常住，于灭成能害。'若苦有自性，则因自性无有转变故，何有灭谛？如是，由于自性恒常存在故，执持自性而欲使其还灭，即是于苦灭造成损害。
今为显示主张诸法有自性者，圣道如何不应理，故说：'若道有自性，则修行非理。若此道应修，汝之自性无。'若诸法有自性，则道也具有自性故，未修时已存在，于彼复修何为？如是，若有自性则道之修习不应理。

།ཅི་སྟེ་ཁྱོད་ལམ་དེ་སྒོམ་པར་ཁས་ལེན་ན། དེ་ལྟར་ན་འོ་ན་ཁྱོད་ཀྱི་འཕགས་པའི་ལམ་རང་བཞིན་དང་ བཅས་པ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།བྱ་བ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ལམ་སྒོམ་པར་འདོད་པ་ཞིག་ན། དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་ པར་སྨྲ་བ་ལྟར་ན་ནི།སྔར་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། གང་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། །འགོག་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། །ལམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ་ནི། །གང་ཞིག་འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་འདོད། །ལམ་བསྒོམས་པས་འགོག་པ་གང་ཞིག་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་སྡུག་ བསྔལ་འགོག་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། འཕགས་པའི་ལམ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ད་ནི་གཞན་ལ་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་ པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཇི་སྐད་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།།གལ་ཏེ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ན། །དེ་ནི་ཇི་ལྟར་ཡོངས་ཤེས་འགྱུར། །རང་བཞིན་གནས་པ་མ་ཡིན་ནམ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་སྔར་ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པའི་ རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལས།དེ་ཕྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོགས་ན། །དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རང་བཞིན་གནས་པ་མ་ཡིན་ནམ་སྟེ། རང་བཞིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི། འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་དག་པར་གནས་ཤིང་མེའི་ཚ་བ་ལྟར་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བ་ཡིན་ ནོ།།གང་གི་ཚེ་རང་བཞིན་ལ་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ། སྡུག་བསྔལ་སྔར་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་ཕྱིས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་འཐད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡང་མི་སྲིད་དོ། །གང་གི་ཚེ་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་ སུ་ཤེས་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ།།དེ་བཞིན་དུ་ནི་ཁྱོད་ཉིད་ཀྱི། །སྤང་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། །སྒོམ་དང་འབྲས་བུ་བཞི་དག་ཀྱང་། །ཡོངས་ཤེས་བཞིན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ་གང་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤང་བ་དང་། འགོག་པ་མངོན་ དུ་བྱ་བ་སྟེ་སྤང་བ་དང་མངོན་དུ་བྱ་བ་སྟེ་གཉིས་དང་།གང་ཡང་ལམ་སྒོམ་པ་འདི་དང་དེ་རྣམས་མི་རུང་ངོ་། ཀུན་འབྱུང་བ་རང་བཞིན་གྱིས་མ་སྤངས་པའི་རང་བཞིན་ནི། ཕྱིས་ཀྱང་སྤང་བར་མི་འཐད་དོ་། །ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། སྒོམ་པ་གཉིས་ ལ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ།།དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་ན། ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་མི་རུང་བ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འབྲས་བུ་བཞི་དག་ཀྱང་། །ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །ཇི་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ པ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་མི་རུང་བ་དེ་བཞིན་དུ།རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་སྔར་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཕྱིས་ཡོད་པར་མི་སྲིད་དོ། །རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུ་ཇི་ལྟ་བ་དེ་བཞིན་དུ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་ བུ་རྣམས་མི་སྲིད་པ་ཡང་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ།།ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་བཞིན་དུ་འབྲས་བུ་དེ་དག་མི་རུང་བ། འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་དེ་འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། དེ་དག་འཐོབ་པ་ཡང་མི་རུང་ངོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་འཛིན་པ་ཡིས། །འབྲས་བུ་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ནི། །ཐོབ་ པ་ཡིན་པ་གང་ཡིན་དེས།།ཇི་ལྟར་ཐོབ་པར་ནུས་པར་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་པས། སྔར་ཐོབ་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་རྣམས་ཕྱིས་ཀྱང་ཐོབ་པ་མི་འཐད་དེ། རང་བཞིན་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།

如果你承认修持那个道，那么你的圣道就不会成为有自性，因为是所作性的缘故，这是其意趣。
再者，为了获得苦的灭除，为了断除集，而想要修持道，如果按照实事有自性论者所说，如前所说的方式：'当苦和集，以及灭都不存在时，道所灭除的苦，将如何能获得？'通过修道所获得的灭，即苦的灭除是不存在的。因此如此，圣道也不合理。如此，对于实事有自性论者来说，四圣谛都将不存在。
现在为了显示对他人来说，了知苦等也同样不可能，因此说：'若由自性，不能遍知者，彼如何能遍知？自性岂非住？'如果认为从先前未遍知的苦的自性，后来成为遍知，这是不合理的。为什么呢？因为自性岂不是安住的？也就是说，凡是自性，在世间中真实安住，如火的热性一样不会改变。
当自性没有变异性时，苦先前未遍知的自性，后来也不应理成为遍知。因此，遍知苦也是不可能的。当苦的遍知不存在时，'如是汝自身，断及现证等，修习与四果，如遍知不成。'如同苦的遍知不可能一样，断除集、现证灭这两种，以及修道，这些都不合理。
集以自性未断的自性，后来也不应理能断，因为无有转变的缘故。同样也应用于现证和修习二者。对于实事有自性论者来说，不仅仅是遍知等不合理，而且四果也如同遍知一样不合理。如同苦以自性未遍知者不能成为遍知一样，先前以自性不存在的预流果，后来也不可能存在。
如同预流果一样，一来果、不还果和阿罗汉果也应了知是不可能的。不仅如同遍知一样这些果位不合理，那么什么呢？为了显示获得这些也不合理，因此说：'由执著自性，以自性本身，为所得性者，如何能获得？'也就是说，承许自性论者主张，先前未获得的自性，后来也不应理能获得，因为自性无有转变的缘故。

།དེའི་ཕྱིར། འབྲས་བུ་མེད་ན་འབྲས་གནས་མེད། །ཞུགས་པ་དག་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་བརྒྱད། །དེ་དག་མེད་ན་དགེ་འདུན་མེད། །འཕགས་པའི་བདེན་རྣམས་མེད་པའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཆོས་དང་དགེ་འདུན་ཡོད་མིན་ན། །སངས རྒྱས་ཇི་ལྟར་ཡོད་པར་འགྱུར།།ཞེས་བྱ་སྟེ། ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདི་གཉིས་ཀྱི་དོན་ནི་གོང་མ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་ན། ཁྱེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་བྱང་ཆུབ་ལ། །མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །ཁྱེད་ཀྱིས་ བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་ལ།།མ་བརྟེན་པར་ཡང་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་དངོས་པོ་འགའ་ཞིག་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་བྱང་ཆུབ་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་མ་བརྟེན་པར་ཏེ། མ་ལྟོས་པར་ཡང་འགྱུར་ ཏེ།རང་བཞིན་དག་ནི་བཅོས་མིན་དང་། །གཞན་ལ་ལྟོས་པ་མེད་པ་ཡིན། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་སངས་རྒྱས་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། སངས་རྒྱས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཡང་རྟེན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ། ། གཞན་ཡང་། ཁྱོད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱིས་ནི། །སངས་རྒྱས་མིན་པ་གང་ཡིན་དེས། །བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་ལ་བྱང་ཆུབ་ཕྱིར། །བཙལ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་འཐོབ་མི་འགྱུར། །འདིར་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱང་སྔ་རོལ་དུ་སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱིས་གང་ཟག་གིས་བྱང་ཆུབ སེམས་དཔའི་སྤྱོད་པ་སྤྱད་ཅིང་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་དོན་དུ་བཙལ་ཀྱང་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ།སངས་རྒྱས་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་བཟློག་པར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་། འགའ་ཡང་ཆོས་དང་ཆོས་མིན་པ། །ནམ་ཡང་བྱེད་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །མི་སྟོང་པ་ལ་ ཅི་ཞེས་བྱ།།རང་བཞིན་ལ་ནི་བྱ་བ་མེད། །རང་བཞིན་དུ་སྨྲ་བ་ཁས་ལེན་ན། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་བྱེད་པར་མི་འཐད་དོ། །སྟོང་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ལ་ནི་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། ཆོས་དང་ཆོས་མིན་མེད་པར་ཡང་། །འབྲས་བུ་ཁྱེད་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་མ་ཡིན། །ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་ཅན་གང་ཡིན་པ་དེ། གལ་ཏེ་རང་བཞིན་གྱིས ཡོད་ན་ནི།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་པར་ཡང་དེ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་མེད་པར་ཁྱོད་ལ་འབྲས་བུ་ཡོད་ན་དེའི་ཚེ། ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པ་དག་ལས་སྐྱེས་པའི་འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་དང་ ཆོས་མ་ཡིན་པ་ལ་སོགས་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་བས།ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཁྱོད་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཆོས་དང་ཆོས་མ་ཡིན་པའི་རྒྱུས་འབྱུང་བའི་འབྲས་བུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྟོག་ན། འོ་ན་འབྲས་བུ་དེ་མི་ སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར།ཆོས་དང་ཆོས་མིན་རྒྱུས་འབྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་གལ་ཏེ་ཁྱོད་ལ་ཡོད། །ཆོས་དང་ཆོས་མིན་ལས་བྱུང་བའི། །འབྲས་བུ་ཅི་ཕྱིར་སྟོང་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདི་ནི་སྟོང་པ་ཡིན་ཏེ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་ བའི་ཕྱིར་གཟུགས་བརྙན་བཞིན་ནོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གཞན་ཡང་སོང་ཤིག་། བྱོས་ཤིག་ཚོས་ཤིག་།ལྟོས་ཤིག་འདུག་ཤིག་།ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དག་གལ་ཏེ་ཁྱོད་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་འདོད་ན། །དེའི་ ཚེ་ཁྱོད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པ་ཡིན་ལ།དེ་ལ་གནོད་པ་བྱས་པས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དོ་ཅོག་ལ་གནོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡི། །སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་བྱེད་གང་། །འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་ ཐ་སྙད་ནི།།ཀུན་ལའང་གནོད་པ་བྱེད་པ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ། གང་གི་སྒྲ་ནི་བྱ་བའི་ཁྱད་པར་ཏེ། གནོད་བྱེད་ཅེས་བྱ་བ་འདི་དང་སྦྱར་རོ།

因此，若无果则无住果，亦无入道者。若无八补特伽罗，则无僧伽。因无圣谛，则无正法。若无法与僧，如何有佛陀？
此二偈颂之义如前应知。复次，若承许自性论者，则：你的佛陀于菩提，应成不依止。你的菩提于佛陀，亦成不依止。若佛陀是某一实体自性存在，则于菩提即一切智智不应依止，即不观待，因为'自性即无造作，不观待于他故'。如是，菩提亦应无佛，因为不观待佛陀而成无依菩提，以自性成立故。
复次，你以自性非佛者，虽行菩提行为求菩提，亦不得菩提。此中，佛陀之前非佛之自性补特伽罗，虽行菩萨行且为菩提而求，亦不得菩提，因为不能转变非佛之自性故。
复次，任何法与非法，永不能造作，于不空有何为？自性无作用。若承许自性论者，则法与非法不应有作用。于不空有何作用？以有故，于非空自性则无作用。
复次，法与非法虽无，果于你应有。法与非法为因所生果，于你则无。可意与不可意果以法与非法为因者，若自性有，则法与非法虽无，于你亦应有。若无法与非法于你有果时，则法与非法所生果于你则无，以法与非法等无义故，说法与非法为因所生果于你则无。
若思维法与非法为因所生果无者，则此果非不空，为显示此故说：法与非法为因所生果，若于你有，法与非法所生果，何故非空？此是空性，因缘起故，如影像，当如是思维。
复次，去吧、做吧、煮吧、看吧、坐吧等世间言说缘起，若你许有自性，则你于缘起作损害，以损害彼故，于一切世间言说作损害，为显示此故说：于缘起空性，作何损害，于世间言说，一切皆损害。其中，'何'字是动词差别，与'作损害'相连。

།གཞན་ཡང་། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་གནོད་བྱེད་ན། །བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་འགྱུར་ཞིང་། །རྩོམ་པ་མེད་པའི་བྱ་བར་འགྱུར། །མི་བྱེད་པ་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར། ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ཞིང་རང་བཞིན་དང་བཅས་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ་རང་བཞིན་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །སུས་ཀྱང་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་ཏེ། ནམ་མཁའི་མི་སྒྲིབ་པ་ནི་སུས་ཀྱང་བྱེད་པ་མ ཡིན་པ་བཞིན་ནོ།།བྱེད་བཞིན་པ་མ་ཡིན་པ་ཡང་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་ཡང་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་ན། དེ་དག་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་རྣམས་མི་སྟོང་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། རང་བཞིན་ཡོད་ན་འགྲོ་བ་རྣམས། །མ་སྐྱེས་པ་ དང་མ་འགགས་དང་།།ཐེར་ཟུག་ཏུ་ནི་གནས་འགྱུར་ཞིང་། །གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་བྲལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་དངོས་པོ་རྣམས་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་གྱུར་ན། དེའི་ཚེ། རང་བཞིན་བཅོས་མ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ འགྲོ་བ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།སྐྱེ་བ་མེད་པ་དང་འགག་པ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན། འགྲོ་བ་ཐེར་ཟུག་ཏུ་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་མི་ལྟོས་པས་ན། སྟོང་པ་མ་ཡིན་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ། འགྲོ་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་མི་འབྱུང་ ཞིང་གནས་སྐབས་སྣ་ཚོགས་པ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ།།ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། མི་སྟོང་ཅུང་ཞིག་ཡོད་ན་རྒྱལ་བ་ཡིས། །འགའ་ཡང་ལུང་སྟོན་མི་གསུང་འགྱུར་མེད་པར། །རང་རང་དངོས་ལ་ཐེར་ཟུག་གནས་དེ་ལ། །འཕེལ་བ་མེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་ ཉམས་པ་མེད།།ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་པ་གླང་པོ་རྩལ་ལས་ཀྱང་། གལ་ཏེ་ཆོས་རྣམས་རང་བཞིན་འགའ་ཡོད་ན། །རྒྱལ་བ་ཉན་ཐོས་བཅས་པས་དེ་མཁྱེན་འགྱུར། །ཐེར་ཟུག་ཆོས་རྣམས་མྱ་ངན་འདའ་མི་འགྱུར། །མཁས་རྣམས་ནམ་ཡང་ སྤྲོས་པ་མེད་མི་འགྱུར།།ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་ཁས་ལེན་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐ་སྙད་དག་མི་འཐད་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་དག་ཀྱང་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ ཡོད་མིན་ན།།མ་ཐོབ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། །སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་ལས་དང་ནི། །ཉོན་མོངས་ཐམས་ཅད་སྤོང་བའང་མེད། །ཅེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཞིང་། འདི་དག་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་འགྱུར་ན། དེའི་ཚེ་གང་མ་ཐོབ་པ་དེ་ནི་མི་ ཐོབ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས།འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྔར་སྡུག་བསྔལ་མཐར་བྱེད་པར་མ་གྱུར་པས་ད་ལྟར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །སྔར་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་མ་གྱུར་པས་ཕྱིས་ཀྱང་སྤོང་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་གང་གི་ཕྱིར་ དངོས་པོ་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བར་ཁས་བླངས་པར་གྱུར་ན།ཐམས་ཅད་མི་རུང་བ་དེའི་ཕྱིར། །གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །མཐོང་བ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་དང་ནི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ཉིད་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན། །གང་གིས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟེན་ ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡང་དག་པར་འབྱུང་བ་དེས་ནི།འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་རྣམས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་འཇུག་པ་མེད་པར་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། འཇམ་དཔལ་གང་གིས་ ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པ་ཉིད་དུ་མཐོང་བ་དེས་ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ ཡིན་ནོ།།འཇམ་དཔལ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་ལམ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཕགས་པ་བསམ་གཏན་པའི་དཔེ་མཁྱུད་ཀྱི་མདོ་ལས་ཀྱང་། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ ནུར་གྱུར་པ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ།

此外，如果有损害空性，任何事情都将不能做，无作为的事情将成为行为，不做的也将成为做。如果诸法不是空性而具有自性，那时因为自性是不存在的，任何人都不能做任何事情，就像虚空的无障碍性谁也不能制造一样。非正在做的也将成为行为，不做事的也将成为作者，但这些都不是如此，因此诸法不是非空的。
此外，若有自性，诸众生将不生不灭，将永恒安住，远离各种状态。如果诸法具有自性，那时因为自性非人为且无转变，这一切众生将无生无灭。因为无生无灭，众生将永恒安住。因为不依赖因缘，对于主张非空者来说，众生将不会缘起，远离各种状态。
如佛陀所说：'若有丝毫非空，佛陀将不会作任何授记，各自事物将永恒安住，既不增长也不衰减。'同样，《圣象力经》中也说：'若诸法有某种自性，佛及声闻将会了知，永恒诸法不会涅槃，智者永远不会无戏论。'
承认诸法具有自性不仅使世间名言不合理，而且出世间法也是如此。为了说明这一点，经中说：'若无空性，则无从未获得而获得，无终止痛苦的行为，也无断除一切烦恼。'如果没有空性，这一切都具有自性，那时未获得的就永远不会获得，未得到的果位就不会获得。同样，以前未能终止痛苦的现在也不能终止。以前未能断除一切烦恼的以后也不能断除。
因此，如果承认诸法具有自性的主张，一切都将不合理。所以，'见到缘起的人，即见到苦、集、灭、道。'任何人如果见到空性即缘起的特征真实生起，他就如实地见到了四圣谛的真实义。
如《圣法无入经》中说：'文殊，谁见一切法无生，谁就是完全了知苦。谁见一切法皆空，谁就是断除集。谁见一切法究竟涅槃，谁就是现证灭。文殊，谁见一切法无实，谁就是修习道。'等等广说。
在《圣禅定譬喻经》中也说：'于是世尊对文殊师利童子如是说道。'

།འཇམ་དཔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མ་མཐོང་བས། སེམས་ཅན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པ་ཞེས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་གྱུར་པ་རྣམས་འཁོར་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པ་འདི་ལས་འདའ་བར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐད་ཅེས་ བཀའ་སྩལ་པ་དང་།བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་ལ་ཉེ་བར་དམིགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་འདས་པར་མི་འགྱུར་བ་བསྟན་དུ་གསོལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་ པ།འཇམ་དཔལ་བདག་དང་བདག་གི་བར་དམིགས་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་མི་འདའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འཇམ་དཔལ་བདག་དང་གཞན་དུ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ། །འཇམ་དཔལ་བྱིས་པ་སོ་སོའི་ སྐྱེ་བོ་ཐོས་པ་དང་མི་ལྡན་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་ཤེས་པས་བདག་དང་གཞན་དུ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ།།དམིགས་ནས་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ། །མངོན་པར་ཞེན་པས་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡང་བར་འགྱུར་རོ། །རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཆགས་པ་ དང་སྡང་བ་དང་རྨོངས་པར་གྱུར་པས།ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པས་བདག་ནི་ཆགས་སོ། །བདག་ནི་སྡང་ངོ་། །བདག་ནི་རྨོངས་སོ་སྙམ་དུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།བདག་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པའོ། །བདག་ནི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པའོ། །བདག་ནི་འཁོར་བ་ལས་ཡང་དག་པར་འདའ་བར་འགྱུར་རོ། །བདག་གིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་ལས་ཐར་ བར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་ཅིང་།དེ་ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་སྤང་བར་བྱ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་མངོན་དུ་བྱ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱའོ་། །འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱའོ་། ། ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་གོ། །དེ་ནས་དེ་གང་ཞིག་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལས་འབྱོལ་བར་འགྱུར་རོ་། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་ཀུན་ཏུ་འབར་བའོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་རྟོག་པ་དེ་ལ་སྐྱོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད པ་མཚན་མ་མེད་པ་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་འདི་སྙམ་དུ་ཆོས་འདི་དག་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་གང་བདག་གིས་ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཆོས་འདི་ དག་གིས་ཉེན་པར་འགྱུར།ཆེས་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར། མི་དགའ་བར་འགྱུར། སྨོད་པར་འགྱུར། སྐྲག་ཅིང་དངང་ལ་ཀུན་ཏུ་དངང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་གང་ཆོས་འདི་དག་གིས་ཉེན་པོ་དེ་ནི་ཆོས་འདི་དག་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ཞིང་། འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་སྤང་བའོ་ སྙམ་དུ་སེམས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་འདི་སྙམ་དུ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱའོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་གཉིས་སུ་བརྟགས་ནས་འགོག་པ་མངོན་དུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་དེ་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་སོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་གང་བདག་གིས་ལམ་སྒོམ་མོ་སྙམ་ དུ་སེམས་ཤིང་།དེ་གཅིག་པུ་དབེན་པར་སོང་ནས་ཆོས་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་ཞི་གནས་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོ་བ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དེ་ལ་ཞི་གནས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་སེམས་ཕྱིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཕྱིར་འདྲེན་ ཞིང་ཕྱིར་ལྡོག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གིས་ཉེན་པར་འགྱུར། ཆེས་ངོ་ཚ་བར་འགྱུར། །མངོན་པར་མི་དགའ་བའི་སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་འདི་སྙམ་དུ་བདག་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ལས་གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡང་ཕྱིས་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་ཅིང་བདག་ནི་དགྲ་བཅོམ་པར་ གྱུར་ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་བདག་ཉིད་ཤེས་སོ།།དེ་འཆི་བའི་དུས་བྱེད་པའི་ཚེ་བདག་ཉིད་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས། དེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ལ་ཐེ་ཚོམ་དང་སོམ་ཉི་ཟ་བར་འགྱུར་རོ།

由于未如实真正见到文殊圣者的诸真谛，称为颠倒的众生，心已成颠倒者们不能超越此非真实轮回。
说此语时，文殊师利童子对世尊如是启白：'世尊，请开示众生执著何处而不能超越轮回？'
世尊告曰：'文殊，由执著我与我所，众生不能超越轮回。何以故？文殊，若见有我与他，则会造作诸业。
文殊，无闻愚夫凡夫因不知一切法本来寂灭，故执著我与他。执著已则生贪著。由贪著故生贪、生嗔、生痴。
由生贪、嗔、痴故，造作身、语、意三业。彼于无实有处妄加增益，作是分别：我贪、我嗔、我痴。
彼于如来教法中出家后作是思维：我具戒律、我修梵行、我当超越轮回、我当证得涅槃、我当解脱诸苦。
又作是念：此等法为善、此等法为不善、此等法应断、此等法应证、应遍知苦、应断集、应证灭、应修道。
彼复作念：我当远离一切有为法。一切有为法无常，一切有为法皆在燃烧。如是分别时，与厌离俱生的无相作意生起。
彼作是念：遍知此等法者即是遍知苦。彼又作是念：我应断集。由此等法而生怖畏、极为惭愧、不喜、诽谤、恐惧战栗。
彼作是念：由此等法生怖畏者即是现证此等法，此即是断集。彼又作是念：应证灭。彼观察二相后了知现证灭。彼作是念：现证灭即是此。
彼作是念：我修道。彼独处寂静，作意此等法时，得止。与厌离俱生的作意于彼生起止。彼于一切法心生出离，退却转回。
由此等法生怖畏，极为惭愧，生起不喜之心。彼作是念：我已解脱一切苦，更无所作，我自知已成阿罗汉。
彼临终时见自己转生，于佛菩提生起疑惑。

།དེ་སོམ་ཉིར་ལྷུང་སྟེ་འཆི་བའི་དུས་བྱས་ནས་དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་དག་ཏུ་ལྷུང་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་བརྟགས་ནས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སོམ་ཉི་དང་ཡིད་གཉིས་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་པས་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་འཕགས་པའི་བདེན་པ བཞི་པོ་རྣམས་ལ་ཇི་ལྟར་འཁུམས་པར་བགྱི།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འཇམ་དཔལ་གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི། སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་མེད་པར་མཐོང་བ་དེས་ ནི་ཀུན་འབྱུང་བ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ།།གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཏན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ། །གང་གིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མ་སྐྱེས་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་ལམ་བསྒོམས་པ་ཡིན་ནོ། །འཇམ་དཔལ་གང་གིས་དེ་ལྟར་ འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་པོ་མཐོང་བ་དེས་ནི་ཆོས་འདི་དག་ནི་དགེ་བའོ།།ཆོས་འདི་དག་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་སྤང་བར་བྱའོ། །ཆོས་འདི་དག་ནི་མངོན་དུ་བྱའོ། །སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བར་བྱ། འགོག་པ་ མངོན་དུ་བྱ།ལམ་བསྒོམ་པར་བྱའོ་ཞེས་མི་རྟོག་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་དེ། འདི་ལྟར་གང་བརྟག་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དེས་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱིས་པ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ནི་ཆོས་དེ་དག་ལ་རྟོག་པ་ན་ཆགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྡང་བར་འགྱུར་རོ། །རྨོངས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ ཆོས་འགའ་ཡང་མི་ལེན་མི་འདོར་དེ་ལྟར་མི་ལེན་མི་འདོར་བ་དེ་ནི།ཁམས་གསུམ་ལ་སེམས་ཆགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁམས་གསུམ་ཐམས་ཅད་མ་སྐྱེས་པ་དང་། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་དང་། རྨི་ལམ་ལྟ་བུ་དང་། བྲག་ཅ་ལྟ་བུར་མཐོང་ངོ་། །ཆོས་ཐམས་ཅད་དེ་ལྟ་ བུའི་རང་བཞིན་ཅན་དུ་མཐོང་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་།ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་དེས་གང་ལ་རྗེས་སུ་ཆགས་པ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བར་འགྱུར་བའི་ཆོས་དེ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་སེམས་ནམ་ མཁའ་དང་མཉམ་པས་སངས་རྒྱས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་།ཆོས་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། དགེ་འདུན་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་ཞིང་། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་མཐོང་བས་ཆོས་གང་ལ་ཡང་སོམ་ཉི་སྐྱེད་པར་མི་ བྱེད་དོ།།སོམ་ཉི་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིགས་གསལ་བ་ལས། འཕགས་པའི་ བདེན་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་བཞི་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདི་དག་ཀུན་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤོང་དང་འགོག་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདའ་བར་འགྱུར་བར་འདོད། །འདི་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས ཀྱིས་གང་ཟག་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་བསྟེན་ཞིང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་ཆོས་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་སུ་གསུངས་ཏེ། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་མ་རིག་པ་དང་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཚོགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་ལས་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་དོ། །དེ་ལ་འདི་ལ་བདག་ལ་ཆགས་པ་བསྟེན་པས་ན་ཕུང་པོ་སྟེ། །བདག་ཏུ་གདགས་པའི་རྒྱུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ ལྔ་ལ་ཕུང་པོའི་སྒྲས་བརྗོད་དོ།།ལྷག་མ་ལུས་པས་ན་ལྷག་མའོ། །ཕུང་པོ་ཉིད་ལྷག་མ་ཡིན་པས་ན་ཕུང་པོ་ལྷག་མའོ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པས་ན་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའོ། །དེ་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ཡང་ཆོམ་རྐུན་གྱི་ཚོགས་ མ་ལུས་པར་བསད་དེ་གྲང་ཙམ་འདུག་པ་དང་ཆོས་མཐུན་པར་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་ཆོམ་རྐུན་དང་བྲལ་བ་ཕུང་པོ་ཙམ་འབའ་ཞིག་ལུས་པ་སྟེ།དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ།

他陷入怀疑而死亡后将堕入大地狱。为什么呢？因为他对无生法进行观察后，对如来生起怀疑和疑虑。
这时文殊师利童子对世尊如是说道：'世尊，应当如何理解四圣谛？'
世尊开示道：'文殊，谁见一切法无生，即是遍知苦谛。谁见一切法无起，即是断除集谛。谁见一切法本来涅槃，即是证得灭谛。谁见一切法究竟无生，即是修习道谛。'
'文殊，谁如是见四圣谛，则不作是念：此等法为善，此等法为不善，此等法应断，此等法应证，应遍知苦，应断除集，应证得灭，应修习道。他不作分别，不起妄念，因为他未见有可观察之法。'
'凡夫众生对这些法起分别时会生贪、生嗔、生痴。他不取不舍任何法，如是不取不舍者，则不贪著三界。见三界一切皆无生，如幻如梦如回声。'
'以见一切法如是本性，故于一切众生离贪嗔。为什么呢？因为他未见有可贪可嗔之法。他以心等虚空，故不见有真实佛，不见有真实法，不见有真实僧，见一切法皆空，于任何法都不生疑惑。'
'无疑惑故无执取，无执取故无取证而般涅槃。'如是广说。
此为月称论师所造《明句论》中《观四圣谛品第二十四》之释。
于此有人说：'若一切皆空，则无生亦无灭，何所断除与寂灭而得涅槃？'
世尊为修习梵行、入如来教法、精进修习随顺法的众生宣说二种涅槃：有余依涅槃与无余依涅槃。
其中断除无明、贪欲等一切烦恼，称为有余依涅槃。由执著我而积聚，故名为蕴，以我假立之因即五取蕴称为蕴。有余故名余，蕴即是余故名蕴余，与蕴余共住故名有余依。
什么是有余依？即是涅槃。譬如杀尽盗贼余留躯体，断除我见等烦恼盗贼唯余诸蕴，是为有余依涅槃。

།ཆོམ་རྐུན་གྱི་ཚོགས་མ་ལུས་པར་བསད་ དེ་གྲོང་ཙམ་པོ་ཡང་ཞིག་པ་དང་ཆོས་མཚུངས་པར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ལ་ཕུང་པོ་ཙམ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ།འདི་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས། གང་ན་ལུས་ཞིག་འདུ་ཤེས་ འགགས་།།ཚོར་བ་ཐམས་ཅད་བྲལ་གྱུར་ཞིང་། །འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ཞི་བ་དང་། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནུབ་གྱུར་པ། །ཞེས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ། མ་ཞུམ་པ་ཡི་ལུས་ཀྱིས་ནི། །ཚོར་བ་དང་དུ་ལེན་པ་ན། །དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་གྲོལ། །མར་མེ་ཤི་བར་གྱུར་པ་བཞིན། ། ཞེས་བཤད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་འགགས་པ་ལས་འཐོབ་བོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་དེ་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཕུང་པོ་རྣམས་འགགས་པར་གྱུར་པ་ཡིན་ན། གང གི་ཚེ་འདི་དག་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཡིན་ཞིང་།ཅུང་ཟད་ཀྱང་སྐྱེ་བ་མེད་ལ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་འགག་པ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཚེ། གང་དག་འགགས་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ་ཉོན་མོངས་པའང་ཕུང་པོ་རྣམས་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ རྣམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡོད་པ་ཉིད་དོ་ཞེས་འཛེར་ཏོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་རང་བཞིན་ཁས་ལེན་ན་ཡང་། གལ་ཏེ་འདི་ཀུན་མི་སྟོང་ན། །འབྱུང་བ་མེད་ཅིང་འཇིག་པ་མེད། །གང་ཞིག་སྤོང་དང་འགགས་པ་ལས། །མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར་བར་འདོད། །གང་ལས་དེ་དག་ལོག་ པས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་དང་ཕུང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་རྣམ་པར་གནས་པ་ལྡོག་པར་ག་ལ་འགྱུར་ཏེ། རང་བཞིན་ལ་ལྡོག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་དང་བཅས་པར་སྨྲ་བ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མི་འཐད་པ་ཉིད་དོ། །གང་ལས་ དེ་དག་ལ་ཉེས་པ་འདིར་འགྱུར་བ།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནམ་ཕུང་པོ་ལྡོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཀླན་ཀ་འདིར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ། །གལ་ཏེ་སྟོང་པ་ ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕུང་པོ་རྣམས་སམ།ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ལོག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་མི་འདོད་ན། མཚན་ཉིད་གང་དང་ལྡན་པ་ཞིག་འདོད་ཅེ་ན། བརྗོད་པ། སྤངས་པ་མེད་པ་འཐོབ་མེད་པ། །ཆད་པ་མེད་པ་རྟག་མེད་པ། །འགག་པ་མེད་པ་སྐྱེ་མེད་ པ།།དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པར་བརྗོད། །གང་ཞིག་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ལྟར་སྤངས་པ་མེད་ཅིང་། དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་ལྟར་འཐོབ་པ་མེད་པ། ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ལྟར་ཆད་པ་ཡང་མེད་ལ། གང་ཡང་མི་སྟོང་པ་ལྟར་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ། །རང་བཞིན་གྱིས་འགག་པ་མེད་ པ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད་དོ།།དེའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་གང་དག་སྤངས་པས་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་བ། ཉོན་མོངས་པར་རྟོག་པ་ག་ལ་ཡོད་ཅིང་། ཕུང་པོ་གང་དག་ འགགས་པས་དེ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཕུང་པོར་རྟོག་པ་ཡང་ག་ལ་ཡོད།ཇི་སྲིད་དུ་རྟོག་པ་འདི་དག་འབྱུང་བ་དེ་སྲིད་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ཉིད་ལས་དེ་འཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་མེད་ ཅིང་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་མེད་མོད་ཀྱི།དེ་ལྟ་ན་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སྔ་རོལ་ན་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་དག་འགགས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཟད་པ་ལས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། བརྗོད་པ། འཛིན་པ་འདི་ནི་དོར་བར་བྱའོ། །གང་གི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པའི་སྔ་རོལ་ན་རང་བཞིན་གྱིས་ཡོད་པ་རྣམས་ནི་ཡང་དངོས་པོ་མེད་པར་བྱ་བར་མི་ནུས་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པས་རྟོག་པ་འདི་དོར་བར་བྱའོ། །མྱ་ངན་འདས་མཐའ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ནི། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ ཡོད་མ་ཡིན།།ཞེས་འཆད་པར་འགྱུར་རོ།

杀尽盗贼群众，如同村庄毁坏一般，涅槃中连蕴聚都不存在的，即是无余涅槃，因为这已远离蕴的余留。正是基于此义，所说：'身体毁坏，想蕴止息，一切感受皆已远离，诸行寂灭，识蕴沉没。'同样地，'以无畏之身，领受诸感受时，其心得解脱，如同灯火熄灭。'因此，无余涅槃是从蕴的止息中获得。
若问这两种涅槃如何成立？若烦恼和诸蕴都已止息，当一切皆空，无有生起，亦无止息时，从何处止息而得涅槃？烦恼和诸蕴又怎能存在？因此，诸法自性确实存在。对此回答：若如此承认自性，'若一切非空，则无生无灭，何所断除与止息，而欲求涅槃？'
由于烦恼和诸蕴以自性安住，如何能从其中解脱而得涅槃？因为自性是不可逆转的。因此，对主张有自性者而言，涅槃是不合理的。空性论者并不主张涅槃是烦恼止息的特征或蕴的止息的特征。因此，这种诘难对空性论者并不适用。
若问空性论者不承认涅槃是诸蕴或诸烦恼止息的特征，那么具有什么特征？答：'无所断除亦无得，无有断灭无常住，无有止息无生起，此即名为涅槃界。'
所谓无断除如贪欲等，无所获得如沙门果，无有断灭如诸蕴等，也非如不空般常住，无有自性的止息，无有生起，一切戏论寂灭的特征，这就是所说的涅槃。
因此，对于如此的涅槃，哪有什么烦恼可断而得涅槃？哪有什么蕴的概念可灭而获得？只要这些分别念生起，就不能获得涅槃，因为只有从一切戏论灭尽中才能获得涅槃。
虽然涅槃中无有烦恼和诸蕴，但在涅槃之前是存在的。因此，从这些止息，即从戏论灭尽而成就涅槃。对此回答：应当舍弃这种执着。因为涅槃之前若以自性存在的诸法，就不可能成为无事物，因此欲求涅槃者应当舍弃这种分别。如将要解释的：'涅槃之边际，即是轮回边际，此二差别，丝毫也不存在。'

།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། །མྱ་ངན་འདས་ལ་ཆོས་རྣམས་ཡོད་ཉིད་མེད། །ཆོས་གང་དེར་མེད་དེ་དག་གཞར་ཡང་མེད། །ཡོད་དང་མེད་ཅེས་རྟོག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉེར་མི་ཞི། །ཞེས་ གསུངས་པ་ཡིན་པས་སོ།།ཚིགས་སུ་བཅད་པ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་ནའོ། །ཆོས་རྣམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རྣམས་སམ་ཕུང་པོ་རྣམས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ ཅད་དུ་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཡོད་པ་ཉིད་མེད་དོ།།འདི་ནི་རྒོལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མར་མེ་གཏང་བས་མུན་པར་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་དུ་དམིགས་པ་ལྟར་ཆོས་གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདི་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་གཞར་ཡང་མེད་དོ་། །ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་ མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་ཆོས་དེ་དག་ནི་འཁོར་བའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་དུས་འགའ་ཞིག་ན་ཡང་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།།འདི་ལྟར་མུན་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཐག་པ་ལ་སྦྲུལ་རང་གི་ངོ་བོས་ཡོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པར་གྱུར་པའི་སྦྲུལ་ལྟར་མུན་པ་དང་སྣང་བར་ཡང་འཛིན་པར་ འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་བ་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ། རབ་རིབ་ཅན་རྣམས་ལ་སྐྲ་ཤད་དང་སྦྲང་བུ་མཆུ་རིངས་ལ་སོགས་པ་སྣང་བ་ལྟར་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་དག་ཀྱང་བྱིས་པ་བདག་དང་བདག་གི་བར་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་ ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་གདོན་གྱིས་བཟུང་བ་རྣམས་བདེན་པར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ནི།ཡོད་དང་མེད་ཅེས་རྟོག་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། །དེ་ལྟར་སྤྱོད་རྣམས་སྡུག་བསྔལ་ཉེར་མི་ཞི། །ཞེས་བྱའོ། །ཡོད་དོ་ཞེས་དངོས་པོ་ཡོད་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་རྒྱལ་དཔོག་པ་དང་། གཟེགས་ཟན་ དང་སེར་སྐྱ་ལ་སོགས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་རྣམས་ལ་ཐུག་པ་རྣམས་དང་།མེད་ཅེས་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་མེད་པ་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་ལས་གཞན་འདུ་བྱེད་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་། མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་མེད་པར་སྨྲ་ཞིང་དེ་ལས་གཞན་ཡོད་ པར་སྨྲ་བ་རྣམས་དང་།ཀུན་དུ་བརྟགས་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་ཞིང་། གཞན་གྱི་དབང་དང་ཡོངས་སུ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཡོད་པ་དང་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཞི་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཇི་ལྟར་ དོགས་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་དུག་ལངས་པ།།དུག་དེ་ཁོང་དུ་སོང་བ་མེད་ཀྱང་བརྒྱལ་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་བྱིས་པ་བདག་དང་བདག་གིར་ཁས་ལེན་པ། །བདག་དེར་འདུ་ཤེས་ཡང་དག་མིན་རྟག་སྐྱེ་ཞིང་འཆི། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟ་བས་ན། །མྱ་ངན་ ལས་འདས་པ་ལ་འགའ་ཡང་སྤངས་པ་མེད་ལ།འགའ་ཡང་འགག་པ་མེད་དོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས་ཀྱང་། མྱ་ངན་འདས་པ་དངོས་མེད་པའང་། །མིན་ན་ དེ་དངོས་ག་ལ་ཡིན།།དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་འཛིན་པ། །ཟད་པ་མྱ་ངན་འདས་ཞེས་བྱ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གང་དག་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཀུན་དུ་རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ངོ་བོ་མ་རྟོགས་ཤིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དང་དེ་གཉི་ག་དང་། གཉི་ ག་མ་ཡིན་པའི་ངོ་བོར་ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ།དེ་དག་ལ་བརྗོད་པ། རེ་ཞིག་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་ཡི། །དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ།

世尊也说：'涅槃中诸法非有，彼等诸法他处亦无，若执有无诸分别者，如是行者苦不得息。'
此偈颂的含义是：在涅槃中，即无余涅槃界中。诸法即烦恼、业和生的特征或诸蕴，因为完全远离的缘故而非有。这是一切论师的共同观点。
如同在黑暗中将绳子误认为蛇一样，任何在涅槃中不存在的法，在其他处也不存在。具有烦恼、业和生特征的诸法，在轮回状态的任何时候实际上也不存在。
就像在黑暗中的绳子并非以自性存在为蛇，因为如果是真实存在的蛇，在黑暗和光明中都应该能被认知。
那么轮回是如何存在的呢？回答说：如同眼疾者见到毛发、长嘴虫等显现一样，对于非实有性的事物，凡夫因被非真实的我执和我所执颠倒鬼所执持而显现为真实。
如经中所说：'若执有无诸分别者，如是行者苦不得息。'执著有的实事论者如胜论派、顺世派、数论派乃至说一切有部等，以及执著无的虚无论者，还有除此之外主张过去未来诸行、无表色、不相应行无而其他法有的论者，以及主张遍计所执性无而依他起性和圆成实性有的论者，如是执著有无者的痛苦即轮回不会止息。
同样地：'如同怀疑想而中毒者，虽毒未入腹亦会昏厥。如是凡夫执我我所者，虽无实我常生常死。'
因此应当了知，在涅槃中无所断亦无所灭。所以说一切分别念的灭尽即是涅槃。
如《圣宝鬘论》中也说：'涅槃非无法，何况是有法，有无执著尽，说名为涅槃。'
对于那些不了解涅槃是一切分别念寂灭的本性，而将涅槃执著为有、无、亦有亦无、非有非无本性的人们，对他们说：'首先涅槃非是有，否则应成老死相，无有老死之法，实有不应理。'

།དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོར་མངོན་པར་ཞེན་པ་ཁ་ཅིག་ནི་འདི་སྐད་དུ། འདིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་རྒྱུན་འཇུག་པ་ངེས་པར་འགོག་པར་འགྱུར་བ། ཆུའི་རྒྱུན་འགོག་པའི་ཆུ་ལོན་དང་འདྲ་བའི་དོན་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ཏེ། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ནི་དེ་ལྟར་འབྲས་བུ་བྱེད་པར་ཡང་མ་མཐོང་ངོ་། ། གལ་ཏེ་འདི་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའི་སྲེད་པ་ཟད་ཅིང་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། ཟད་པ་ཙམ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་པར་འོས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། མར་མེ་ཤི་བར གྱུར་པ་ལྟར།།དེ་ཡི་སེམས་ནི་རྣམ་པར་ཐར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། མར་མེ་ཤི་བ་ནི་དངོས་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེ་ན། སྨྲས་པ། སྲེད་པ་ཟད་པ་ནི་སྲེད་པ་ཟད་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ནི་ཤེས་པར་མི་བྱའོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་ ཡོད་ན་སྲེད་པ་ཟད་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྲེད་པ་ཟད་པའོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ།།མར་མེ་ནི་དཔེ་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། །དེར་ཡང་གང་ཡོད་ན་སེམས་ཐར་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པར་ གནས་པ་ཡིན་དང་།རེ་ཞིག་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །ཞེས་སློབ་དཔོན་ངེས་པར་རྟོག་པར་མཛད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ནི་རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་འཁྲུལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ ཕྱིར་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཏེ།རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །རྒ་ཤིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མི་འཁྲུལ་བ་དེ་ཉིད་བསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། རྒ་དང་འཆི་བ་མེད་པ་ ཡི།།དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དེ། རྒ་ཤི་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་ཡིན་ཏེ། རྒ་ཤི་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་བཞིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་བྱས་འགྱུར། ། དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན་། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་འདུས་བྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཞིན་ནོ། །གང་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དངོས་པོར་མི་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་བོང་བུའི་རྭ་བཞིན་ནོ། །ལྡོག་པ་བཤད་པའི་ཕྱིར། །དངོས་པོ་འདུས་བྱས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འགའ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བརྟེན་པ་སྟེ། ནང་ངམ་ཕྱིའི་བདག་ཉིད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་ནའང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟེན་ཏེ། ཡུལ་ལམ་དུས་སམ་གྲུབ་པའི་མཐར་རོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་ན། །ཇི་ལྟར་མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན། །དངོས་པོ་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་པ། །།འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ལུགས་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ན་ནི། དེ་བརྟེན་ནས ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།རང་གི་རྒྱུའི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་བརྟེན་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན་དེ་ནི་མ་བརྟེན་པར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ཡིན་ན། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བརྟེན་ནས་ མ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ།མི་བརྟེན་པ་ཡིན་པར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དེ། དངོས་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་ནོ། །ལྡོག་པ་བཤད་པ་ནི། དངོས་པོ་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་པ། །འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བའོ། །འདིར་སྨྲས་པ། ཇི་སྐད་བཤད་ པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ནི་བདེན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་ལོག་པའི་ཕྱིར། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ནོ།

对于执着涅槃为实有的某些人这样说：此处涅槃是烦恼、业和生的相续流完全止息，如同水坝阻断水流一样，是一个实有的事物。因为未曾见到无自性的法能如此产生果。难道不是说'若此贪爱与喜欲俱生的渴爱灭尽、离贪、止息，那就是涅槃'吗？但仅仅灭尽也不应该是实有。同样，'如同灯火熄灭般，其心得解脱'，说灯火熄灭是实有也不合理。
答：不应该这样理解'渴爱灭尽就是渴爱灭尽'。那么是什么呢？应当了知'渴爱灭尽'是指有此涅槃法时渴爱得以灭尽。灯火只是一个比喻而已。在那里也应当了知是指有此时心得解脱。如此说道。
因此，论师确定地观察说'首先涅槃非实有'。为什么呢？因为会有老死之相的过失。实有必定不离老死之相。因此它也不会成为涅槃，因为具有老死之相，如同识等。为了遣除不离老死之相，所以说'无有离老死之实有'。凡是离老死的就不是实有，因为离老死的缘故，如同虚空之花。
再者，'若涅槃是实有，涅槃将成有为法。无有任何实有不是有为法。'若涅槃是实有，则此时涅槃将成为有为，因为是实有的缘故，如同识。若是非有为则不成为实有，如同兔角。为说明相违，故说'无有任何实有不是有为法'。'任何'是指所依，即内或外的自性。'何处'是指能依，即处所、时间或究竟。
再者，'若涅槃是实有，涅槃怎会无依？无有任何实有不依他而有。'若按你的观点涅槃是实有，则它将是依他而有，意思是依靠自己的因缘聚合而有。但也不承认涅槃是依他而有，而是无依。若涅槃是实有，怎么会是无依呢？必定不会是无依，因为是实有的缘故，如同识等。为说明相违，故说'无有任何实有不依他而有'。
此处有人说：由于会有如上所说的过失，涅槃确实不是实有，那么是什么呢？因为烦恼和生灭止息的缘故，涅槃就是无实有。

།བརྗོད་པ། འདི་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན།།དངོས་མེད་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར། །གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན་། །དེ་ལ་དངོས་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོར་མི་འདོད་ཅིང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོའོ་སྙམ་དུ་མི་འདོད་ན། དེའི་ཚེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ མེད་པར་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཏེ།དངོས་པོ་མེད་པར་ཡང་རུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། གང་ལ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །དེ་ལ་དངོས་མེད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་བཏང་ ནས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཞེས་བསྙད་ན།བསྟན་ཟིན་པའི་ཉེས་པས་ཕྱོགས་གང་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱོགས་དེ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོའི་རང་བཞིན་དུ་མ་གྲུབ་པའི་ངོ་བོ་ལ་དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ།།གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བའི་མི་རྟག་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ནི་མི་རྟག་པ་ ཉིད་ཡིན་གྱི་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྒྲིབ་པ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་དངོས་མིན། །ཇི་ལྟར་ མྱང་འདས་དེ་བརྟེན་མིན།།གང་ཞིག་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་པའི། །དངོས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། །བོང་བུའི་རྭ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་མི་རྟག་པ་ཉིད་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཚན་ ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་གཞི་འཇུག་ལ།མཚན་གཞི་ལ་བརྟེན་ནས་མཚན་ཉིད་འཇུག་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་ཉིད་དང་། མཚན་གཞི་འཇུག་པ་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པས་མཚན་གཞིའི་དངོས་པོ་ལ་མ་ལྟོས་པར་མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་བརྟེན་ ནས་འདོགས་པ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་འགའ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་པར་འགྱུར། དེ་ནི་བརྟེན་ནས་ཁོ་ན་ཡིན་ཏེ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་བཞིན་ནོ། ། དེ་ཉིད་གསལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་པའི། །དངོས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་དོ། །གལ་ཏེ་མ་བརྟེན་པར་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། འོ་ན་ད་ཅི་ལ་བརྟེན་ནས་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་དག་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་སྐད་སུས་སྨྲས།འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མ་གྲུབ་ན། །དངོས་མེད་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ནི། །དངོས་མེད་ཡིན་པར་སྐྱེ་བོ་སྨྲ། །ཞེས་སྔར་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་གང་དུ། ནམ་མཁའི་རི་བོང་རྭ་དག་དང་། །མོ་གཤམ་གྱི་ནི་བུ་དག་ཀྱང་། །མེད་བཞིན་ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ལྟར། །དངོས་ལ་རྟོག་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེར་ཡང་། དངོས་པོར་རྟོག་པ་བཀག་པ་ཙམ་ཞིག་ཡིན་གྱི། དངོས་པོ་ མེད་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ།དངོས་པོ་ཉིད་མ་གྲུབ་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་སྒྲ་ཙམ་ཞིག་ཏུ་ཟད་ཀྱི། དོན་གང་ཞིག་དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འདིའི་དོན་མ་དམིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་དམིགས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྟགས་པར་ག་ལ་རིགས།དེའི་ཕྱིར་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར། གང་ཞིག་བརྟེན་ནས་མ་ཡིན་པའི། །དངོས་མེད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གནས་སོ།

说道：这也不合理。为什么呢？若涅槃非实有，怎么能成为无实？若于某处涅槃非实有，于彼处无实亦不存在。如果不承认涅槃是实有，不认为涅槃是实有的话，那么此时涅槃怎么能成为无实呢？也不可能成为无实，这是其含义。
为什么呢？因为'若于某处涅槃非实有，于彼处无实亦不存在'。这里是说，若舍弃实有的自性而转变为他性，称之为无实，由已说过的过失，对于涅槃非实有的一方，于该方涅槃也非无实，因为未成立为实有自性的本体上不应有无实的本性。
若说涅槃是烦恼和生死的无有，那么这样的话烦恼和生死的无常性就成为涅槃了，因为烦恼和生死的无有就是无常性而非其他，所以无常性就成为涅槃了。但这也不是所愿，因为会导致无障碍的过失。因此这是不合理的。
此外，若涅槃非实有，涅槃怎能不依缘？若某物非依缘，无实则不存在。其中无常性是无实，且不依实有而安立，因为在驴角等处未见无常性。依特征而安立所表，依所表而安立特征，因此特征与所表互相观待，若不观待所表实有，无常性怎能存在？因此无实也是依缘而安立的。
因此，若涅槃是某种无实，那么涅槃怎么会不依缘？它必定是依缘的，因为是无实的缘故，如同坏灭一样。为了明显说明这点，所以说'若某物非依缘，无实则不存在'。
若问：如果无依缘就没有无实，那么石女儿等是依什么而成为无实的呢？谁说石女儿等是无实呢？如前所说：'若实有不成立，无实亦不成立。实有转变为他性，世人说为无实。'因此石女儿等并非无实。
又如所说：'如同虚空兔角和石女儿等，虽无而可言说，对实有的分别亦复如是。'在此处也仅是遮遣实有分别，而非无实分别，因为实有本身未成立。应当了知，所谓石女儿仅仅是名称而已，未见有任何事物可成为实有或无实的对象。
因此，对于无所缘的自性，怎么合理地分别为实有和无实呢？因此应知石女儿非无实。所以'若某物非依缘，无实则不存在'这一说法是成立的。

།འདིར་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་།།འོ་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གང་ཡིན་ཞེས་ཟེར་ན། བརྗོད་པ། འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས། །འོང་བ་དང་ནི་འགྲོ་བའི་དངོས། །བརྟེན་ཏམ་རྒྱུར་བྱས་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་བརྟེན་མིན་རྒྱུར་ བྱས་མིན།།མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན་པར་བསྟན། །དེ་ལ་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་ནི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་སྟེ། སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་དེ་ཡང་རེས་འགའ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་འདོགས་ཏེ་རིང་པོ་དང་ཐུང་ངུ་བཞིན་ནོ།།རེས་འགའ་ནི་རྒྱུར་བྱས་ནས་འདོགས་ཏེ་མར་མེའི་འོད་བཞིན་ནོ། །གལ་ཏེ་འདིར་རྒྱུར་བྱས་ནས་འདོགས་སམ། བརྟེན་ནས་སྐྱེའོ་ཞེས་རྣམ་པར་འཇོག་ཀྱང་རུང་སྟེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བའི་རྒྱུན་དེ་མ་བརྟེན་ པའམ་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་གཞག་གོ།།མི་འཇུག་པ་ཙམ་ནི་དངོས་པོའམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་པར་ཡང་མི་ནུས་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། ཡང་ན་འདུ་བྱེད་འཁོར་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་གང་དག་གི་ཕྱོགས་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འཇུག་པ་ལ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད་པའམ། གང་དག་གི་ལྟར་ན་གང་ཟག་འཁོར་བ་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་རྟག་པ དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པ་དེའི་འོང་བ་དང་འགྲོ་བའི་དངོས་པོ་མེད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་དང་དེ་ལ་བརྟེན་ནས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྒྱུར་བྱས་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ།རྒྱུར་བྱས་ཤིང་རྒྱུར་བྱས་ནས་འཇུག་པ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་རྒྱུར་བྱས་པ་མ་ཡིན་པར་མི་འཇུག་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྙད་དོ།།འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་གང་ཟག་གི་མི་འཇུག་པ་ཙམ་ནི་དངོས་པོ་འམ་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་པར་ནུས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །གཞན་ ཡང་།འབྱུང་བ་དང་ནི་འཇིག་པ་དག། སྤང་བར་སྟོན་པས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །དེ་ཕྱིར་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་མེད་མིན་པར་རིགས། །དེ་ལ་མདོ་ལས་དགེ་སློང་དག་གང་དག་འབྱུང་བ་འམ་འཇིག་པས་སྲིད་པ་ལས་ངེས་པར་འབྱུང་བ་ཚོལ་བ་དེ་ནི་དེ་དག་གི་ཡོངས་ སུ་མི་ཤེས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ།།འབྱུང་བའི་སྲེད་པ་དང་འཇིག་པའི་སྲེད་པ་དེ་ནི་གཉི་ག་ཡང་ཡོངས་སུ་སྤང་བར་བྱ་བ་ཡིན་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དེ་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྤང་བར་བྱ་བ་མ་གསུངས་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། སྤང་བར་ བྱ་བ་མ་ཡིན་པར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ནམ། དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་ནི། དེ་ཡང་སྤང་བར་བྱ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་ན། སྤང་བར་བྱ་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་ པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་མི་རིགས་སོ།།གང་དག་གི་ལྟར་ན་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱེ་བ་གཉིས་དེ་ལ་མེད་པས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། རང་ཉིད་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ་ཞེས་གཉིས་ཀའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དེ་དག་གི་། གཉི་གའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན། །དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག། ཐར་པར་འགྱུར་ན་དེ་མི་རིགས། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉི་གའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་ན་ནི།།།དེའི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་ཐར་པར་འགྱུར་རོ།

在此，如果涅槃既非实有又非无实，那么涅槃是什么呢？答曰：在此，诸佛世尊如来们已经宣说：依于或以为因的来去之事，既非所依又非所因，即是涅槃。其中，来去之事即是来去之事，也就是从一处到另一处的生死相续的意思。这来去之事有时依于因缘和合而存在，就像长短一样；有时以为因而安立，就像灯光一样。
在此，无论是以为因而安立，还是依缘而生，从一切方面来说，那个不依于或非以为因的生死相续之流，即安立为涅槃。仅仅是不运行，既不能推测为实有，也不能推测为无实。因此，涅槃既非实有也非无实。
或者，按照那些认为有为法是轮回的观点，所谓涅槃即是依缘而生灭的不再依缘运行。按照那些认为补特伽罗是轮回的观点，不可说是常或无常的补特伽罗的来去之事不存在，依于种种取著而运行的即是以为因而运行，而这以为因的运行现在不再以为因而运行，即称为涅槃。
仅仅是诸行和补特伽罗的不运行，也不能推测为实有或无实。因此，涅槃不应是实有和无实。
此外，导师已宣说应断除生灭，因此，涅槃应理解为非实有非无实。其中，经中说道：'诸比丘，凡是以生或灭求出离有的，那是他们的大无明。'生的贪爱和灭的贪爱二者都应断除，而涅槃并非如此被世尊说为应断除，而是不应断除。
因此，如果涅槃是实有性或无实性，那也应成为应断除，但它并非应断除。所以，涅槃既非实有又非无实是合理的。
按照某些人的观点，由于涅槃中无烦恼和生，故是无实性；由于自身是实有体性，故是实有性。为了说明具有二者性质的涅槃也不合理，故说：'若涅槃是实有和无实二者，实有和无实将成为解脱，这是不合理的。'如果涅槃是实有和无实二者的自性，那么实有和无实将成为解脱。

།དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་འཐོབ་པ་དང་། དེ་དང་བྲལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ཐར་པར་འགྱུར་ན། འདུ་བྱེད་དག་ནི་ཐར་པ་ཞེས་བྱ་བར་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ ནོ།།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བཤད་དོ། །གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ན་། །མྱ་ངན་འདས་པ་མ་བརྟེན་མིན། །དེ་གཉིས་བརྟེན་ནས་ཡིན་ཕྱིར་རོ། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་ པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ནི།དེའི་ཚེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལྟོས་ནས་ཡིན་གྱི། མ་བརྟེན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། དེ་གཉིས་བརྟེན་ནས་ཡིན་ཕྱིར་རོ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡིན་ཞིང་། དངོས་པོ་མེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ དངོས་པོ་ཡོད་པའི་ཕྱིར།དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་གཉི་ག་བརྟེན་ནས་ཡིན་གྱི་མ་བརྟེན་པར་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། ། གཞན་ཡང་། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡིན་ཏེ། །མྱ་ངན་འདས་པ་འདུས་མ་བྱས། །དངོས་དང་དངོས་མེད་འདུས་བྱས་ཡིན། །དངོས་པོ་ནི་རང་གི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་གྱི་ཚོགས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡིན་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་དངོས་པོ་ལ བརྟེན་ནས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་།སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་འདུས་བྱས་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ན་ནི། །དེའི་ཚེ་དེ་འདུས་མ་བྱས་ཡིན་གྱི། འདུས་བྱས་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། །འདུས་བྱས་སུ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། ། དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས སོ།།གང་ལས་ཤེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། །ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དངོས་དང་དངོས་མེད་གཉིས་ཡོད་དེ། །དངོས་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཕན་ཚུན་འགལ་བ་དག་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཅིག་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དངོས་དང་དངོས་ མེད་གཉིས་ཡོད་དེ།།ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟ་བུར་ཞེ་ན། དེ་གཉིས་གཅིག་ལ་ཡོད་མིན་ཏེ། །སྣང་བ་དང་ནི་མུན་པ་བཞིན། །ཇི་ལྟར་ཁྱིམ་གཅིག་ཏུ་དུས་གཅིག་གི་ཚེ། ཕན་ཚུན་འགལ་བས། སྣང་བ་དང་མུན་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ། དེ་གཉིས་ཀྱང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་རིགས་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་པ། །མྱ་ངན་འདས་པར་གང་སྟོན་པ། །དངོས་པོ་མེད་དང་དངོས པོ་དག།གྲུབ་ན་དེ་ནི་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་ཞེས་བྱ་བ་འབའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་དེ་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བའི་རྟོག་པ་འདིར་འགྱུར་ལ། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་མེད་པ་འགའ་ ཞིག་ཡོད་ན་ནི།དེའི་ཚེ་དེ་བཀག་པས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་དག་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་དེ་དག་བཀག་པ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་། དངོས་ པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་མི་འཐད་པས་འདི་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

因此，如果获得诸行的自性及与其分离即是解脱，那么诸行即是解脱这样的说法是不合理的。正因为如此，说这是不合理的。
此外，如果涅槃是有和无二者，涅槃就不是不依赖的，因为这二者是相互依赖的。如果涅槃是有和无的自性，那么就要依赖因缘和合而有，而不是不依赖的。为什么呢？因为这二者是相互依赖的，即依赖有而有无，依赖无而有有，有和无二者都是相互依赖的，而不是不依赖的。如果涅槃是有和无的自性就会如此，但事实并非如此，因此这是不合理的。
此外，涅槃怎么会是有和无二者呢？涅槃是无为法，而有和无是有为法。有是从自身因缘和合而生故是有为法，无也是依赖有而生故，以及'以生为缘而有老死'故是有为法。因此，如果涅槃是有和无的自性，那么它就应该是无为法而不是有为法，但也不承认它是有为法。因此涅槃是有和无是不合理的。
假如说涅槃不是有和无的自性，那么是什么呢？认为涅槃中没有有和无，这也是不合理的。为什么呢？因为涅槃中怎么会有有和无二者呢？有和无相互矛盾，不可能同时存在于一个涅槃中，因此'涅槃中怎么会有有和无二者'即是这个意思。怎样呢？这二者不会同时存在，如同光明和黑暗。就像在同一个房子里，由于相互矛盾，光明和黑暗不可能同时存在一样，这二者在涅槃中也是不存在的。
现在为了说明涅槃非有非无也是不合理的，所以说：'有人说涅槃非有非无，如果有和无成立，那么这种说法才能成立。'如果只有'有'存在，那么通过否定它而说涅槃'非有'这种想法才能成立；如果有某种'无'存在，那么通过否定它而说涅槃'非无'才能成立。但当有和无本身都不存在时，否定它们也就不存在了。因此，认为涅槃非有非无的想法也不合理，这是不对的。

།གཞན་ཡང་། གལ་ཏེ་མྱ་ངན་འདས་པ་ནི། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ན། །དངོས་མིན་དངོས་པོ་མེད་མིན་ཞེས། །གང་ཞིག་གིས་ནི་དེ་མངོན་བྱེད། །གལ་ཏེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་ཡོད་དོ་ཞེས་རྟོག་ན།ད་ནི་གང་ཞིག་གིས་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉི་གའི་ངོ་བོ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་བྱེད་དེ། འཛིན་པའམ་གསལ་བར་བྱེད། ཅི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ དེ་ལ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་རྟོགས་པ་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་དམ་འོན་ཏེ་མེད།གལ་ཏེ་ཡོད་ན་ནི་དེ་ལྟར་ན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་ཡང་བདག་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། འདོད་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་བདག་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅི་སྟེ་མེད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྣམ་པ་དེ་ལྟ་བུའི་མྱ་ངན་ལས་ འདས་པ་དེ་ཡོད་པར་གང་གིས་གཅོད་པར་བྱེད།གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ན་གནས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་དོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ན་གནས་པས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པར་བྱེད་ན་དེ་ཅི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་གཅོད་པར་བྱེད་དམ། འོན་ཏེ་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཡིན་གྲང་ན། གལ་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པས་ཡིན་པར་རྟོག་ན། དེ་ནི་ མི་རིགས་སོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ནི་མཚན་མ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དམིགས་པར་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ མ་ཡིན་ཏེ།ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་པར་འགྱུར་དགོས་ལ་དེ་ཡང་མ་སྐྱེས་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཡིན་པས། ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དེས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འཛིན་པར་བྱེད། ཡེ་ཤེས་ ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་གང་གིས་ཀྱང་དངོས་པོ་མ་ཡིན་ཞིང་། དངོས་པོ་མེད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མངོན་པར་མི་བྱེད་ལ། མངོན་པར་མ་བྱས་ཤིང་གསལ་བར་མ་བྱས་ལ། མ་བཟུང་བ་དེ་ནི་དེ་ལྟར་ ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་རྟོག་པ་བཞི་པོ་འདི་དག་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་མི་སྲིད་པ་དེ་བཞིན་དུ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ་པོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་ཡང་རྟོག་པ་འདི་དག་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། བཅོམ་ལྡན་མྱ་ངན་ འདས་གྱུར་ནས།།ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེ་འམ་གཉི་ག་འམ། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་མངོན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟར། །གང་གིས་འཛིན་སྟུག་བཟུང་གྱུར་པ། །དེ་ནི་མྱ་ངན་འདས་པ་ལ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡོད་ཅེ་འམ། །མེད་ཅེས་རྣམ་རྟོག་ རྟོག་པར་བྱེད།།ཅེས་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་ཕན་ཆད་ཡོད་པའམ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་མངོན་ནོ། །འདི་གཉིས་མེད་པས་གཉི་གའོ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་མངོན་ནོ། །གཉི་ག་མེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་ན་གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་ཡང་མི་ མངོན་ཞིང་མི་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་ནས། རྣམ་པ་བཞིར་མི་མངོན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། གཞན་ཡང་། བཅོམ་ལྡན་བཞུགས་པར་གྱུར་ན་ཡང་། །ཡོད་པར་མི་མངོན་དེ་བཞིན་དུ། །མེད་དོ་ཞེ་འམ་གཉི་ག་དང་། །གཉིས་མིན་ཞེས་ཀྱང་མི་ མངོན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མི་མངོན་པ་དེ་ལྟར་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བརྟག་པར་བསྟན་ཟིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་འདས་པའང་འཁོར་བ་ལས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །གང་གི་ཕྱིར་ བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞུགས་པ་ན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་མི་མངོན་ལ།མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ན་ཡང་ཡོད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པར་མི་མངོན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་དཔྱད་ན་རང་བཞིན་མཚུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།

再者，如果涅槃既非实有，也非无实，那么谁能证知涅槃是非实有非无实呢？如果认为涅槃存在着非实有非无实的自性，那么现在谁能证知这样的涅槃既非二者的体性呢？是谁能执取或明了它？对于这样的涅槃，是否有某个能了知者存在呢？如果存在，那么涅槃中就会有我的存在，但这是不被认可的，因为无取时就不会有我的存在。如果不存在，那么谁能决定如此的涅槃存在呢？
如果说是由在轮回中的人来决定，那么是以分别识来决定还是以智慧来决定呢？如果认为是以分别识来决定，这是不合理的。为什么呢？因为这分别识是缘于相的，而涅槃中丝毫没有相，所以首先它不是分别识所缘。也不是智慧所行，因为智慧应当缘于空性，而且它是无生的自性，那么如何能以不存在的自性来执取涅槃是非实有非无实呢？因为智慧是超越一切戏论的自性。
因此，没有任何东西能证知涅槃是非实有非无实，既然没有证知、没有明了、没有执取，就不应该说它是如此存在的。就像对涅槃的这四种分别在任何方面都不可能存在一样，对证得涅槃的如来也不可能有这些分别，为了显示这一点，经中说：'世尊入涅槃后，不显现为有，同样也不显现为无，或二者，或非二者。'如前所说：'由执著所执者，于涅槃之中，分别如来为有耶，为无等。'
如是，首先如来涅槃之后不显现为有或无。由于这两者都不存在，也不显现为二者都是。由于二者都不存在，也不显现为非二者，也不执取为非二者。世尊涅槃后不仅仅是四种方式都不显现，而且：'世尊住世时，也不显现为有，同样也不显现为无，或二者，或非二者。'如何不显现，在如来品中已经说明。
正因为如此：'轮回与涅槃，没有丝毫差别，涅槃与轮回，没有丝毫差别。'因为世尊住世时也不显现为有等，涅槃时也不显现为有等，正因为如此，轮回和涅槃二者之间互相没有任何差别，因为在观察时自性相同。

།གང་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ཡང་འདི་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཐད་པ་ཡིན་ཏོ། །འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟར། མྱང་འདས་མཐའ་དག་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འཁོར་བའི་མཐའ་ཡིན་ཏེ། །དེ་གཉིས་ཁྱད་པར་ཅུད་ཟད་ནི། །ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བའང་ཡོད་མ་ཡིན། །མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་འཁོར་བ་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པའི་ཕྱིར། སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐར་རྟོག་པ་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི།གང་འདས་ཕན་ཆད་མཐའ་སོགས་དང་། །རྟག་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་དག་།མྱ་ངན་འདས་དང་ཕྱི་མཐའ་དང་། །སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་། །དེ་དག་ཀྱང་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་མི་འཐད་པ་ཡིན་ཏེ། འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ གཉིས་ཀ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་ཞི་བ་ཉིད་དུ་རོ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་འདས་ཕན་ཆད་ཅེས་བྱ་བའི་ཉེ་བར་མཚོན་པ་འདིས་ནི་ལྟ་བ་བཞིན་བཟུང་ངོ་། །འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་པ་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་མེད་པ་དང་། དེ་ བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་ཀྱང་ཡོད་ལ་མེད་ཀྱང་མེད་པ་དང་།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་གྲོངས་ཕན་ཆད་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། ལྟ་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པར་ཞུགས་སོ་། །མཐའ་ལ་སོགས་ པ་ཡང་ལྟ་བ་བཞིའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་ནོ། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་ཡིན་ནོ། །མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ། །ལྟ་ བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ཏེ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ལ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མ་མཐོང་བས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་ལྡན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ན་རྟོག་པ་ན་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་མ་འོངས་པའི་སྐྱེ་བ་མཐོང་བས་ འཇིག་རྟེན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་ནོ་ཞེས་འཇུག་ཅིང་།མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བས་ནི་གཉི་གར་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ། གཉི་ག་བཀག་པས་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ། །འཇིག་ རྟེན་མི་རྟག་གོ།།འཇིག་རྟེན་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་གོ། །རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་བདག་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པར་སྐྱེས་པ་མཐོང་བས་འཇིག་རྟེན་རྟག་ གོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ།མ་མཐོང་བས་ནི་མི་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ། །མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བས་ནི་རྟག་ཀྱང་རྟག་ལ་མི་རྟག་ཀྱང་མི་རྟག་གོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་ལ། མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མ་མཐོང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པས་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་ རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པར་འགྱུར་རོ།།ལྟ་བ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་རུང་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་དངོས་པོ་གང་ཞིག་ལ་རང་བཞིན་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི། དེ་ལ་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པར་བརྟགས་པས་ལྟ་བ་འདི་དག་ཡོད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཚེ་འཁོར་བ་ དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་བསྟན་པ་དེའི་ཚེ།དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ལ། །མཐའ་ཡོད་ཅི་ཞིག་མཐའ་མེད་ཅི། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་ཅི་ཞིག་ཡིན། །མཐའ་དང་མཐའ་མེད་མིན་པ་ཅི། །དེ་ཉིད་ཅི་ཞིག་གཞན་ཅི་ཡིན། །རྟག་པ་ཅི་ཞིག་མི་རྟག་ཅི། །རྟག་དང་མི་རྟག་གཉི་ག་ཅི། ། གཉི་ག་མིན་པའང་ཅི་ཞིག་ཡིན། །ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་དངོས་པོ་བཅུ་བཞི་པོ་འདི་དག་ཀྱང་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་མེད་ན་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །གང་ཞིག་དངོས་པོའི་རང་གི་ངོ་བོ་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། དེ་དང་བྲལ་བ་དང་མ་བྲལ་བ་ལས་ལྟ་བ་འདི་དག་བསྐྱེད་ནས། མངོན་པར་ཞེན་པ་དེའི་མངོན པར་ཞེན་པ་འདིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་འགོག་ཅིང་།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།

世尊也是这样说道：'比丘们，生死轮回是无始无终的'，这句话正是基于这个道理而说的。
这是因为轮回和涅槃二者没有差别。
就像这样，一切涅槃即是轮回的边际，这两者之间即使是极其微细的差别也是不存在的。
不仅仅是因为轮回和涅槃没有差别而不存在前后边际的分别，而且对于过去以后的边际等见解，以及常见等诸见，都是依据涅槃、后际和前际而产生的。
正因为如此，这些见解都是不合理的，因为轮回和涅槃二者都是以自性寂静而同一味的缘故。
其中'过去以后'这个比喻是指四种见解。即：如来灭后存在，如来灭后不存在，如来灭后亦存在亦不存在，如来灭后非存在非不存在。这四种见解是执著涅槃为最胜而产生的。
'边际等'也是四种见解。即：世界有边际，世界无边际，世界亦有边际亦无边际，世界非有边际非无边际。这四种见解是依据后际而产生的。
对此，由于未见到自我和世界未来的出生，就认为世界有边际，这样就是依据后际而产生的。同样，由于见到未来的出生，就认为世界无边际；由于见到和未见到，就产生两种见解；由于否定两者，就产生非有边际非无边际的见解。
世界是常，世界无常，世界亦常亦无常，世界非常非无常，这四种见解是依据前际而产生的。
对此，由于见到自我和世界过去的出生，就产生世界是常的见解；由于未见到，就产生无常的见解；由于见到和未见到，就产生亦常亦无常的见解；由于非见到非未见到，就产生非常非无常的见解。
如果问这些见解如何能成立？如果某一事物有其自性，那么对它进行有无的推测，这些见解就可能存在。但是当说明轮回和涅槃二者无差别时，一切事物皆空，何来有边际？何来无边际？何来亦有边际亦无边际？何来非有边际非无边际？何来是此？何来是彼？何来是常？何来是无常？何来是亦常亦无常？何来是非常非无常？
这十四种不可言说的事物，若无事物的自性就不合理。
应当了知：若有人执著事物的自性，从与之相离或不相离而产生这些见解，由这种执著就会阻碍通往涅槃城市的道路，使人陷入轮回的痛苦之中。

།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་བཀག་ན། དེ་ལྟར་ཡིན་ན། བཅོམ་ ལྡན་འདས་སེམས་ཅན་གྱི་ཕུང་པོ་སྤྱོད་པ་མཐའ་ཡས་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ།འགྲོ་བའི་བསམ་པའི་རང་བཞིན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཐུགས་སུ་ཆུད་པ། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོའི་གཞན་དབང་དུ་གྱུར་པས། འཇིག་རྟེན་གྱི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་མཛད་པའི་སླད་དུ། སྤྱོད་པའི་ གཉེན་པོར་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྟན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ།།བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གལ་ཏེ་ཆོས་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་གམ། ཆོས་དེའི་ཉན་པ་པོའི་སེམས་ཅན་འགའ་ཞིག་གམ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་སྟོན་པ་པོ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ འདི་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན།གང་གི་ཚེ། དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེར་ཞི་ཞིང་། །སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཞི་བ་སྟེ། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ནི་གང་དུ་ཡང་། །སུ་ལའང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ཏོ་། །མ་གསུངས་པ་དེའི་ཚེ་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཇི་སྐད་སྨྲས་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་ག་ལ་འགྱུར། འདིར་སྤྲོས་པ་ སྟེ་མཚན་མ་རྣམས་གང་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ།མི་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ལ། ཉེ་བར་ཞི་བ་དེ་ཉིད་ནི་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཉེ་བར་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་ཚིག་མི་འཇུག་པས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཡིན་ལ། སེམས་མི་འཇུག་པས་ཞི་བའོ། །ཡང་ན་ཉོན་ མོངས་པ་རྣམས་མི་འབྱུང་བས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཡིན་ལ་སྐྱེ་བ་མི་འབྱུང་པས་ཞི་བའོ།།ཡང་ན་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཡིན་ལ། བག་ཆགས་མ་ལུས་པར་སྤངས་པས་ཞི་བའོ། །ཡང་ན་ཤེས་བྱ་མ་དམིགས་པས་སྤྲོས་པ་ཉེར་ཞི་ཡིན་ལ། ཤེས་པ་མ་དམིགས་པས་ཞི་ བའོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣམས་ནམ་མཁའ་ལ་ངང་པའི་རྒྱལ་པོ་དག་རང་གི་གཤོག་པ་བརྡབས་པའི་རླུང་ལ་གནས་པའམ། ནམ་མཁའ་ཅི་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རླུང་ནམ་མཁའ་ལ་གནས་པ་ལྟར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་།ཞི་བའི་ངོ་བོ་ལ་མི་གནས་པའི་ཚུལ་གྱིས་གནས་པ། དེའི་ཚེ་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། གང་དུ་ཡང་རུང་སྟེ་ལྷ་ཡུལ་ལམ་མི་ཡུལ་དག་ཏུ། །ལྷའམ་མི་སུ་ལ་ཡང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའམ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཆོས་འགའ་ཡང་མ་བསྟན་ ཏོ་ཞེས་བྱ་བར་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཇི་སྐད་དུ། འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བའི་མདོ་ལས། ཞི་བའི་བློ་གྲོས་གང་གི་ནུབ་མོ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་པ་དང་། གང་གི་ནུབ་མོ་ལེན་པ་ མི་མངའ་བར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་བར་དུ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་ཐ་ན་ཡི་གེ་འབྲུ་གཅིག་ཀྱང་མ་གསུངས་སོ། ། གསུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ། ཐམས་ཅད་ཚིག་མེད་ཡི་གེ་མེད། །གདོད་ནས་ཞི་ཞིང་དྲི་མེད་སྟོང་། ། ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་སུས་ཤེས་པ། །དེ་ནི་གཞོན་ནུ་སངས་རྒྱས་བརྗོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གང་དུ་ཡང་སུ་ལ་ཡང་ཆོས་འགའ་མ་བསྟན་ན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་གསུང་རབ་ཀྱི་ཐ་སྙད་ཤིན་ཏུ་སྣ་ཚོགས་པ་དེ་དག་མངོན་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། བརྗོད པར་བྱ་སྟེ།བཅོམ་ལྡན་འདས་འདིས་ཁོ་བོ་ཅག་ལ་ཆོས་འདི་དག་བསྟན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི། ལུས་ཅན་མ་རིག་པའི་གཉིད་དང་ལྡན་ཞིང་རྨི་ལམ་རྨི་བཞིན་པ་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཇི་སྐད་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཟག་ པ་མེད་པ་ཡིན་།།དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཡིན། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མེད། །འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནི་གཟུགས་བརྙན་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ།

于此说道：如果你这样否定涅槃，那么，世尊为了随顺无量众生行为，通达众生意乐本性而不颠倒，以大悲心所摄受，为使世间获得涅槃，而随顺对治烦恼而宣说的法，岂不成为无义了。
应当说：如果有所谓的法，或者有听法的众生，或者有所谓的佛世尊这样的说法者，那么此时确实如你所说。然而当'一切所缘皆寂灭，戏论寂灭即寂静，佛于何处何人前，未曾宣说任何法'之时，我等怎会有你所说的过失呢？
此中戏论即相，寂灭即不生起，那就是涅槃。寂灭即是寂静，因为本性寂灭的缘故。或者说，言语不生即戏论寂灭，心不生即寂静。或者说，烦恼不生即戏论寂灭，轮回不生即寂静。或者说，断除烦恼即戏论寂灭，断尽习气即寂静。或者说，所知无所缘即戏论寂灭，能知无所缘即寂静。
当诸佛世尊如鹅王以自翅拍打而依止虚空中的风，或如风依止虚空本无所有一般，以不住于涅槃一切戏论寂灭及寂静本性的方式而住时，由于一切相皆无所缘，于天界或人间，对天人或人类，皆不说任何染净之法，应当如是了知。
如《圣如来秘密经》中说：'寂静慧啊，从如来现证无上正等正觉之夜，直至无余涅槃之夜，如来未曾说过乃至一个字。'
同样：'一切无言无文字，本来寂静无垢空，谁知诸法如是性，彼即童子佛所说。'
如果如是佛于何处何人前皆未说法，那么如何会有如此众多的经典言教呢？应当说：所谓'世尊为我等说此等法'，这是众生具有无明睡眠而做梦时的分别念所生。
如世尊所说：'如来无诸漏，善法如影像，如是性如来皆无，世间悉见其影像。'

།དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གསང་བ་བསྟན་པའི་ལེའུ་ལས་རྒྱ་ཆེར་ བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་སླད་དུ་ཆོས་བསྟན་པ་མེད་པས་ཆོས་བསྟན་པ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡོད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར། །དེའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་གྲུབ་པོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་། མྱ་ངན་འདས་ མེད་མྱང་འདས་སུ།།འཇིག་རྟེན་མགོན་གྱིས་བསྟན་པ་སྟེ། །ནམ་མཁའ་མདུད་བ་བོར་བ་ནི། །ནམ་མཁའ་ཉིད་ཀྱིས་བཀྲོལ་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཆོས་འགའ་ཞིག་སྐྱེ་བ་འམ་འགག་པར་འཚལ་བ་དེ་དག་ལ་ ནི་སངས་རྒྱས་འབྱུང་བ་མ་ལགས་སོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་འཁོར་བ་དངོས་པོར་འཚལ་བ་དེ་དག་ནི། འཁོར་བ་ལས་འདའ་བ་མ་ལགས་སོ། །དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། བཅོམ་ལྡན་འདས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཞེས་བགྱི་བ་ནི། གང་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བ། རྣམ་པར་ རྟོག་པ་ཐམས་ཅད་འགགས་པ་ལགས་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་སྐྱེས་བུ་བླུན་པོ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་ནས། མུ་སྟེགས་ཀྱི་ལྟ་བར་ལྷུང་བ་དེ་དག་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཏིལ་ལས་ཏིལ་མར་དང་། འོ་མ་ལས་མར་གསར་ལྟར་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དངོས་པོ་ལས་ ཚོལ་བར་བགྱིད་དོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་དག་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཤིན་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཚོལ་བ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ཅན་དེ་དག་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཁོ་བོ་གླེང་སྟེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་ནི། ཆོས་གང་ ཡང་སྐྱེ་བ་འམ་འགག་པར་མི་བགྱིད་ལ།ཆོས་གང་ཡང་འཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་རྟོགས་པར་མི་འཚལ་ལོ་ཞེས་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་གསལ་བ་ལས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་ པའི་འགྲེལ་བའོ།། །།འདིར། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་། །དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །དེ་ནི་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གང་བཤད་ན་གང་ཞིག་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་གང་ཡིན ཞེས་སྨྲའོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། གང་འདི་སྐད་དུ། གང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་། །མཐོང་བ་དེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཀུན་འབྱུང་དང་ནི་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ཉིད་དེ་དག་མཐོང་བ་ཡིན། །ཞེས་བཤད་པ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་གོ་གང་ཡིན་ཞེའོ། །དེའི་ཕྱིར་ དེའི་ཡན་ལག་གི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་བརྗོད་པར་བཞེད་ནས་འདི་སྐད་དུ།མ་རིག་བསྒྲིབས་པས་ཡང་སྲིད་ཕྱིར། །འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དག། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་གང་ཡིན་པའི། །ལས་དེ་དག་གིས་འགྲོ་བར་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་མི་ཤེས་པ་སྟེ། མུན་ པ་དང་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་ལ་སྒྲིབ་པར་བྱེད་པའོ།།མ་རིག་པ་དེས་བསྒྲིབས་ཤིང་བཀབ་པའི་གང་ཟག་གིས་ཡང་སྲིད་པའི་ཕྱིར་ཏེ་ཡང་སྲིད་པའི་དོན་དང་། ཡང་སྲིད་པ་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གང་དགེ་བ་ལ་སོགས་པའི་སེམས་པ་དག་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་ཅིང་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འདུ་ བྱེད་དེ་དག་ནི་ཡང་སྲིད་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་དོ།།དེ་དག་ཀྱང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་དང་མི་གཡོ་བའོ། །ཡང་ན་ལུས་ཀྱི་དང་ངག་གི་དང་ཡིད་ཀྱིའོ། །གང་ཟག་མ་རིག་པས་བསྒྲིབས་པས་ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཅན་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་བྱེད་ལ། མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་འདུ་བྱེད་ལས་ཏེ་ལས་ཀྱི་མིང་ཅན་དེ་དག་གིས་ནི་དེའི་རྒྱུས་བྱུང་བ་འགྲོ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་དེའི། འདུ་བྱེད་རྐྱེན་ཅན་རྣམ་པར་ཤེས། །འགྲོ་བ་རྣམས་སུ་འཇུག་པར་འགྱུར། །གང་ཟག་འདུ་བྱེད་བྱས་ཤིང་བསགས་པ་དེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་འཁོར་བ་དོན་མ་ཡིན་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་འགྲོ་བ་འདུ་བྱེད་དང་མཐུན་པར་ལྷ་ལ་སོགས་པ་རྣམས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ་རབ་ཏུ་འཇུག་ཅིང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།

同样，这是如来秘密教法品中广泛宣说的内容。因此，由于没有为涅槃而宣说的法，所以有宣说法的缘故，怎么会有涅槃呢？因此，'涅槃也是不存在的'这一论点得以成立。世尊也说：'世间怙主宣说，无涅槃即是涅槃，就如虚空中的结，由虚空本身解开。'
同样，'世尊，对于那些认为有任何法生起或灭尽的人们，佛陀是不会出现的。世尊，对于那些执著轮回实有的人们，他们是不能超越轮回的。为什么呢？世尊，所谓涅槃，是一切相完全寂灭，一切分别念完全止息。世尊，愚钝之人虽于善说的律法中出家，却堕入外道见解，他们就像从芝麻中求取芝麻油、从牛奶中求取酥油一样，从实有中寻求涅槃。世尊，对于一切法本来涅槃，而仍在其中寻求涅槃的增上慢者，我说他们是外道。世尊，真正的瑜伽行者不认为任何法有生有灭，也不追求任何法的证得和现证。'如是广说。
这是由尊者月称论师所造《明句论》中第二十五品《观涅槃品》的注释。
在此，'所谓缘起，即说为空性，彼依缘假立，此即中道义。'如是所说，有人问：'所说空性即是缘起，那么这缘起是什么？'或者有人说：如所说'若人见缘起，彼即能见苦，及见集与灭，以及八正道。'这里所说的缘起是什么？
因此，为了说明其支分的差别而说：'无明所覆故，为求后有故，造作三种行，以彼业趣生。'其中，无明即是不知，是遮蔽真实的黑暗。被无明所覆蔽的补特伽罗为了后有，即为了后世生存的目的，为了引发后有而造作善等诸种思。这些行由于能造作后有而称为行。这些行有三种：善、不善和不动。或者是身、语、意三种。被无明所覆的补特伽罗造作三种业性的行，由于造作而成为行业，以这些业为名的诸行，由此因缘而趣向诸趣。
然后，'行缘识转趣，投生诸趣中。'造作并积集诸行的补特伽罗的识，以行为因，成为轮回非义的种子，随顺诸行而趣入天等诸趣中，即投生其中。

།དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞུགས་གྱུར་ན། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་པར་འགྱུར། ། དེ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་བསྒོས་པས་སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་བཀྲི་བས་ན་མིང་ཡིན་པའམ། ཡང་ན་དོན་དག་ལ་མིང་གི་དབང་གིས་རྒྱུག་པས་ན་མིང་སྟེ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་མིང་ཞེས་བསྙད་དོ། །གཞིག་ཏུ་རུང་བས་ན་གཟུགས་ཏེ་གནོད་པར་བྱར རུང་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གཟུགས་འདི་དང་སྔར་གྱི་མིང་གཉིས་པོ་འདི་དག་བསྡོམས་ཏེ་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །དེ་ལ་གཟུགས་དང་གཟུགས་བརྙན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་ཐ་མ་འཆི་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འགགས་པ་ན་སྐད་ཅིག་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་སྲང་མདའི་མཐོན་ དམན་གྱི་ཚུལ་དུ་སྐྱེ་བའི་ཆའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འཕངས་པ་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མའི་མངལ་དུ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བར་གྱུར་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་ཅན་གྱི་མིང་དང་གཟུགས་ཆགས་པར་འགྱུར་ཏེ། །རེད་ཅིང་འབྱུང་ བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།།གལ་ཏེ་འགྲོ་བར་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱལ་བར་མི་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་མིང་དང་གཟུགས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། དགའ་བོ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་གལ་ཏེ་མའི་མངལ་དུ་ཞུགས་པར་མ་གྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ནུར་ནུར་པོ་དེ་ནུར་ནུར་པོ་ཉིད་དུ་འགྲུབ་པར་མི་ འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན། མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཆགས་གྱུར་ན། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་འབྱུང་བར་འགྱུར། །སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བ་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར། །སྐྱེ་བའི་སྒོའི་དངོས་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ན་མིག་དང་རྣ་བ་དང་སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ ཡིད་ཅེས་བྱ་བ་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྒྱུ་ཅན་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ།།དེས་མིག་གིས་གཟུགས་རྣམས་མཐོང་ནས་ཡིད་བདེ་བའི་གནས་སུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ན། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བའི་སྐྱེ་བའི་སྒོ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་འབྱུང་བ་ཡིན་དང་།དུས་ཕྱིས། སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནས་ནི། །རེག་པ་ཡང་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་། །རེག་པ་འདི་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཇི་ལྟར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞེ་ན། བསྟན་པའི་ཕྱིར། མིག་དང་གཟུགས་དང་དྲན་བྱེད་ལ། །བརྟེན་ ནས་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ།།དེ་ལྟར་མིག་གཟུགས་བརྟེན་ནས་ནི། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །མིག་དང་གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས། །གསུམ་པོ་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་རེག་པའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་དག་དང་དྲན་བྱེད་དེ། །ཡིད་ལ་བྱེད་ པ་ཡུལ་ལ་སོགས་པ་དང་མི་མཐུན་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ས་བོན་དུ་གྱུར་པ་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་མིག་དང་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གཟུགས་སོ། །དྲན་བྱེད་ཕུང་པོ་བཞིའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་མིང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་ གསུམ་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་པོ་འདི་དག་འདུས་པ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེ་ཞིང་ཕན་ཚུན་ཕན་འདོགས་པས་འདྲ་བར་ཞུགས་པ་གང་ ཡིན་པ་དེ་ནི་རེག་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའོ།།དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། རེག་དེ་ལས། ཚོར་བ་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཡུལ་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་དང་གཉི་ག་ལས་བཟློག་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་ཡུལ་གྱི་མྱོང་བ་རིག་པས་ན། ཚོར་བ་ཡིན་པ་ནི་ཚོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ དང་།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པའོ། །གཟུགས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། མིག་དང་གསུམ་པོ་འདི་དག་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་རེག་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚོར་བ་ཡིན་པར་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་དེ་བཞིན་དུ། དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལྷག་ མ་དག་གསུམ་འདུས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རེག་པའི་རྒྱུ་ཅན་གྱི་ཚོར་བ་ཡང་བཤད་པར་རིག་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་སྟེ། །ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཞེས་བསྙེགས་སོ།

其后，当识入住时，名色即得形成。由于业和烦恼的熏染，引导至各个生处，故称为名；或者由名的力量而趋向于义，故称为名。无色的四蕴称为名。由于可破坏故为色，即可受损害之义。此色与前述之名二者合称为名色。
其中，以色与影像之方式，当最后死蕴灭尽时，在一刹那间，如秤杆高低之状，从生分诸蕴中随业所引而生。因此，当识昏迷入母胎时，以识为缘的名色即得形成，即得生起之义。若识不昏迷入趣，则名色不得生起，如经云：'庆喜，若识不入母胎，则其时努努不得成为努努'。
因此如是，当名色形成时，六处即得生起。由于是苦生起之生因，以生门之体性，眼、耳、鼻、舌、身、意等六处以名色为因而生起。由此'以眼见色已，执著于乐处'等，六处即是苦生起之生门。
因此如是六处生起已，其后，依止六处，触得正生。此触是何，如何生起？为说明此义：依眼、色及念作，唯从此生。如是依止眼色，识得生起。眼、色及识，此三和合，即是触。如是说。
其中，依止眼、色及念作，即作意境等不相顺，为识种子之等无间缘，眼识得生。其中眼处与色处是色，念作四蕴相为名，因此依此三者所生之眼识，是依名色而生。因此根、境、识三者和合，即同时生起，互相资助而同入，即是触相之触。
其后，从彼触，遍生诸受。领纳可意、不可意及二者相违境界，由领受境而了知，故为受，即乐受、苦受及非苦非乐受。如前所说依色、识、眼三者和合相之触而有受，如是应知余根、境、识三和合相触为因之受。
其后，由受缘而有爱，遍生起。

།སྲེད་པ་གང་ལ་ཚོར་བའི་རྐྱེན་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སོ། །སྲེད་ པ་དེ་ཡང་ཅིའི་ཡུལ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན།ཚོར་བའི་ཡུལ་ཅན་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་སྲེད་པ་ཅན་དེ། །ཚོར་བའི་དོན་དུ་སྲེད་པར་འགྱུར། །ཚོར་བའི་ཆེད་དུ་མངོན་པར་འདོད་པ་སྐྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གལ་ཏེ་དེ་ལ་ཚོར་བ་བདེ་བ་ སྐྱེས་ན་ནི་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་དེ་དང་མི་འབྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ།།ཅི་སྟེ་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་ན་ནི་དེའི་ཚེ་དེ་དང་བྲལ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ། །འོན་ཏེ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྐྱེས་ན་ནི། དེ་མི་ཉམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ སྲིད་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ལྟར་ན་ཚོར་བའི་དོན་དུ་སྲེད་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་དེ་ལྟར། སྲེད་པར་འགྱུར་ན་ཉེ་བར་ལེན། །རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཉེར་ལེན་འགྱུར། །དེ་ལྟར་ཚོར་བ་དག་ལ་མངོན་པར་ཞེན་ཞིང་ཆགས་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་ཅན་ལས་འཕེལ་བའི་རྒྱུ་འདོད་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་ ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་འགྱུར་ཏེ།དེ་ནི་དེའི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། ཉེར་ལེན་ཡོད་ན་ལེན་པ་པོའི། །སྲིད་པ་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ ལེན་མེད་ན།།གྲོལ་བར་འགྱུར་ཏེ་སྲིད་མི་འགྱུར། །སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཇི་སྐད་དུ་བཤད་པ་རྣམ་པ་བཞིའི་ལེན་པ་པོ་སྟེ། འཛིན་པ་པོ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དེའི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་ གི་ཕྱིར་གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གང་གིས་ཚོར་བ་ལ་སྲེད་པ་མ་སྐྱེད་ཅིང་།སོ་སོར་རྟོག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྲེད་པ་བདག་གིར་མ་བྱས་པར་ལེན་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་སྤངས་ནས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་དྲི་མ་མེད་པ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ལས་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པར་གྱུར་ན་ནི། དེ་གྲོལ་བར་ འགྱུར་ཞིང་དེའི་ཚེ་དེའི་སྲིད་པ་ཡོད་པར་མི་འགྱུར་རོ།།སྲེད་པ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཅེ་ན། སྲིད་པ་དེ་ཡང་ཕུང་པོ་ལྔ་སྟེ། གང་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བ་དེ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ། །ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་འདི་ ལས་མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་འབྱུང་བས་ན་སྲིད་པ་ཞེས་བྱ་བར་བསྙད་དོ།།དེ་ལ་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རང་བཞིན་ཡིན་ལ། ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྲིད་པ་དེ་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །སྲིད་པ་དེ་ལས་སྐྱེ་ བ་འབྱུང་སྟེ།མ་འོངས་པའི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྲིད་པ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ནས་དུས་ཕྱིས། །རྒ་ཤི་དང་ནི་མྱ་ངན་དང་། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་བཅས་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཡིད་མི་བདེ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས། །དེ་དག་སྐྱེ་ལས་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །སྐྱེ་བའི་ རྒྱུ་ཅན་རྒ་ཤི་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་དག་གི་བཤད་པ་ནི་མདོ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རིག་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་རྒ་བ་ནི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །འཆི་བ་ནི་རྒས་པའི་ཕུང་པོ་འཇིག་པའོ། །མྱ་ངན་ནི་འགྲོ་ཞིང་འཆི་བཞིན་པའི་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའི་མངོན་ པར་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་སྙིང་གི་གདུང་བའོ།།སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ནི་མྱ་ངན་གྱིས་ཀུན་ནས་བསླང་པའི་ངག་གི་བརྗོད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་ལ་གནོད་པའོ། །ཡིད་མི་བདེ་བ་ནི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་འབབ་པའོ། །འཁྲུག་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ མང་པོ་འབྱུང་བའོ་ཞེས་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས། །ད་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་ནི། །འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་། །དེ་ལྟར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཙམ་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་དང་ཁྱུ་སྟེ།།སྡུག་བསྔལ་སྤུངས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

凡是有感受为缘的贪爱，那就是由感受为缘。那贪爱又是以什么为对境呢？就是以感受为对境。为什么呢？因为有贪爱者，为了感受而生起贪爱。意思是为了感受而生起强烈的欲望。
怎样呢？首先，如果生起乐受，为了不与之分离而一再地生起贪爱。如果生起苦受，为了与之分离而生起贪爱。如果生起非苦非乐受，为了使之不衰减而生起贪爱。如是为了感受而生起贪爱。
如是生起贪爱时，就会生起四种取。如是对感受执著贪恋，就会从有为缘而增长，取著欲取、见取、戒禁取和我语取这四种。这就是由有为缘而生起的取。
此后，有取时，取者的有就会生起。如果无取，则得解脱而不生有。所说的有即是五蕴。
如前所说的四种取的取者，即是执取者、能生者。取者由取为缘而生有。为什么呢？因为如果取者对感受不生贪爱，以观察力不执著贪爱，断除四种取，现证无二无垢智慧而无取，则得解脱，那时就不会有他的有。
那么有是什么呢？有即是五蕴，应知从取而生起的即是五蕴的自性。身语意三业都从此生起未来五蕴，所以称为有。其中身语业是色蕴的自性，意业是五蕴的自性。如是应知有即是五蕴。
从有生起生，未来蕴的生起即是生，这也是从有而生。此后，衰老死亡以及忧愁、悲叹、痛苦、不悦和烦恼，这些都从生而生起。
由生为因而生起衰老死亡等。对此的解释应如经中所说：其中衰老是蕴的成熟，死亡是衰老蕴的坏灭，忧愁是临终者具有迷惑和贪著的心中忧伤，悲叹是由忧愁引发的语言表述，痛苦是五根受损，不悦是不悦意的降临，烦恼是多种痛苦和不悦的生起。
因此如是按所说的方式，唯有此现在的苦蕴生起。'如是'的意思是仅由因缘力。'苦蕴'即是苦的聚集和群体，意思是苦的积聚。

།འབའ་ཞིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་དང་བདག་གི་བའི་རང་བཞིན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་དང་། བྱིས་པའི་སྐྱེ་བོས་བརྟགས་པ་ཙམ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདག་ཉིད་བདེ་བ་དང་མ་འདྲེས་པ་ཞེས་བྱ་ བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་ལས་སྲིད་པའི་ཡན་ལག་རྣམས་འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར། འཁོར་བའི་རྩ་བ་འདུ་བྱེད་དེ། །དེ་ཕྱིར་མཁས་རྣམས་འདུ་མི་བྱེད། །དེ་ཕྱིར་མི་མཁས་བྱེད་པོ་ཡིན། །མཁས་པས་དེ་ཉིད་མཐོང་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་ འཁོར་བ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པ་འཇུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་གྱི་རྩ་བ་སྟེ།རྒྱུའི་གཙོ་བོ་ནི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་མཁས་པ་ནི་འཁོར་བའི་རྩ་བ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདུ་བྱེད་དེ། དགེ་སློང་དག་མ་རིག་པ་དང་རྗེས་སུ་འབྲེལ་བར་སྐྱེས་བུ་གང་ཟག་ནི་བསོད་ ནམས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ།།བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །མི་གཡོ་བ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་ཡང་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ ན།མི་མཁས་པ་བྱེད་པ་པོ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར། མ་རིག་པ་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ཁོ་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་བྱེད་པ་པོར་འགྱུར་གྱི། མཁས་པ་དེ་ཉིད་མཐོང་བ་མ་རིག་པ་སྤངས་པ་དེ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་མཐོང་ཕྱིར་རོ་སྟེ་དེ་ཉིད་མཐོང་ན་ནི་དངོས་པོ་ ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པས་གང་ལ་དམིགས་ནས་ལས་བྱེད་པར་འགྱུར་བ་དེ།ཅུང་ཟད་ཀྱང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཁས་པ་བྱེད་པ་པོ་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་འབྱུང་ལ་མེད་ན་མི་ འབྱུང་བ་དེའི་ཕྱིར།མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀུན་འབྱུང་མི་འགྱུར་ཏེ། །རྒྱུ་མ་ཚང་བའི་ཕྱིར་རོ། །མ་རིག་པ་དེ་གང་ལས་འགག་པར་འགྱུར་ཞེ་ན། མ་རིག་འགགས་པར་གྱུར་ན་ནི། །ཤེས་པས་དེ་ཉིད་བསྒོམས་པས་སོ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་བསྒོམས་པས་མ་རིག་པ་རབ་ཏུ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལྟར་གང་གིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དེས་ནི་དངོས་པོ་ཕྲ་མོའི་ཡང་རང་གི་ངོ་བོ་དམིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གཟུགས་བརྙན་ལྟར་དངོས་པོ་རྣམས་རང་ བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཞུགས་པས་ཆོས་ཅུང་ཟད་ཀྱང་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་མ་དམིགས་པས་འགར་ཡང་མི་རྨོངས་སོ། །མ་རྨོངས་པས་ལས་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ན་རྟེན་ཅིང་ འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བསྒོམས་པས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་ལ།དེ་ཉིད་མཐོང་བའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མ་རིག་པ་ངེས་པར་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །མ་རིག་པ་སྤངས་པས་འདུ་བྱེད་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཇི་ལྟར་འགག་པ་ དེ་བཞིན་དུ།དེ་དང་དེ་ནི་འགགས་གྱུར་པས། །དེ་དང་དེ་ནི་མངོན་མི་འབྱུང་། །སྡུག་བསྔལ་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་དག་འགག་།ཡན་ལག་སྔ་མ་སྔ་མ་འགགས་པས་ཡན་ལག་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་འགག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །རིམ་པ་ འདིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཚོགས་བདག་དང་བདག་གི་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དང་བྲལ་བ།བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་དང་བྲལ་བ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སླར་མི་འབྱུང་བས་ཡང་དག་པར་འགག་པར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ སྐད་དུ་འཕགས་པ་སཱ་ལུ་ལྗང་པའི་མདོ་ལས།དེ་བཞིན་དུ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གཉིས་ཀྱི་ཕྱིར་འབྱུང་སྟེ། གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་པའོ།

'唯'的意思是远离我与我所的自性之义，以及凡夫所执著的纯粹痛苦本性不与乐混杂之意。
由于如是从无明等而生起诸有支，因此，轮回之根为诸行，所以诸智者不造作，因此无知者是作者，因为智者见真实故。
其中，轮回以识等趣入为相的根本，即主要因是诸行，因此无知者造作轮回之根诸行。如世尊所说：'诸比丘，与无明相应的补特伽罗造作福行，也造作非福行，也造作不动行。'
因为如是，无知者是作者，因此，唯有具无明的补特伽罗成为诸行的作者，而见真实、断除无明的智者则不是。为什么呢？因为见真实故。若见真实，则因不得一切事物，故全无所缘而造业。因此，由于见真实故，智者非作者。
由于如是有无明则诸行生起，无则不生，因此，若无明灭，诸行皆不生，因为因不具足故。
问：此无明从何灭？答：若无明灭，是由智慧修习真实故。
由如实修习缘起性，将断除无明。如是，若正见缘起者，则不得任何微细事物的自性，如影像般悟入诸法本性空性。
如是悟入一切事物本性空性，则不得任何法。由不得故，于任何处皆不愚痴。由不愚痴故，不造业。如是，由修习缘起而趣入真实，见真实的瑜伽师必定断除无明。
由断无明故，诸行灭。如是由无明灭故诸行如何灭，如是由彼彼灭故，彼彼不现起。唯苦蕴如是正灭。应知由前前支灭故，后后支灭。
由此次第，瑜伽师的苦蕴、苦聚离我与我所等非正见，离作者与受者，本性空，由不再生起而正灭。
如《圣稻秆经》云：'如是内缘起由二而生，何为二？即因相应及缘相应。'

།དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གང་ཞེ་ན། གང་ འདི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས།འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་།སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ སྲེད་པ།སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ཆེན་ པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གལ་ཏེ་མ་རིག་པ་མ་བྱུང་ན་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་མི་མངོན་པ་ཞིག་གོ། །དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་མ་བྱུང་དུ་ཟིན་ན་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་མི་མངོན་པ་ཞིག་ན། འོན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ལས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ནས། དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ཡང་མ་རིག་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ཅག་ནི་མ་རིག་པས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་སྙམ དུ་མི་སེམས་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་རྒ་ཤི་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཤིང་།རྒ་ཤི་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་སྐྱེ་བས་མངོན་པར་བསྒྲུབས་སོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པའི་བར་དུ་སྟེ། འོན་ཀྱང་མ་རིག་པ་ཡོད་པ་ལས་འདུ་བྱེད་ རྣམས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པའི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ནས།དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་ལས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་ཅིང་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བར་བལྟའོ་། །ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་ འབྲེལ་བར་ཇི་ལྟར་བལྟ་ཞེ་ན།ཁམས་དྲུག་འདུས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། ཁམས་དྲུག་པོ་གང་དག་འདུས་པ་ཡིན་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་འདུས་པ་ལས་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་ འབྱུང་བ་རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བར་བལྟའོ་།།དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། གང་འདི་འདུས་ནས་ལུས་ཀྱི་སྲ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་གྲུབ་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་སའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལུས་སྡུད་པའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཆུའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། ། གང་ལུས་ཀྱི་ཟོས་པ་དང་འཐུངས་པ་དང་འཆོས་པ་དང་མྱངས་པ་རྣམས་འཇུ་བར་བྱེད་པ་འདི་ནི་མེའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལུས་ཀྱི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རླུང་གི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །གང་ལུས་ཀྱི་ནང་སྦུབས་ཡོད་པར་བྱེད་པ་འདི་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་ཞེས བྱའོ།།གང་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་མིང་དང་གཟུགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་བྱེད་པ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་འདུས་པ་དང་། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཞེས་བྱའོ། །རྐྱེན་དེ་དག་མེད་པར་ལུས་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ གྱི།ནང་གི་སའི་ཁམས་ཚང་ཞིང་། དེ་བཞིན་དུ་ས་དང་ཆུ་དང་མེ་དང་རླུང་དང་ནམ་མཁའ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་ཀྱང་ཚང་བར་གྱུར་ལ། ཐམས་ཅད་འདུས་པ་དེ་ལས་ལུས་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སའི་ཁམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ གིས་འདུས་ནས་ལུས་ཀྱི་སྲ་བའི་དངོས་པོ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ།།ཆུའི་ཁམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་སྡུད་པའི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་དམིགས་སོ། །མེའི་ཁམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་ཟོས་པ་དང་འཐུངས་པ་དང་འཆོས་པ་དང་མྱངས་བ་ རྣམས་འཇུ་བར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ།།རླུང་གི་ཁམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་ནང་སྦུབས་ཡོད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ།

什么是内在的缘起和因缘相关呢？就是这个：以无明为缘而有诸行，以诸行为缘而有识，以识为缘而有名色，以名色为缘而有六处，以六处为缘而有触，以触为缘而有受，以受为缘而有爱，以爱为缘而有取，以取为缘而有有，以有为缘而有生，以生为缘而有老死、忧愁、悲叹、痛苦、不悦和烦恼，如是唯有大苦蕴生起。
若无明不生，诸行也不显现。同样，若生不存在，乃至老死也不显现。然而，由于无明的存在而诸行显现成就，同样，由于生的存在而乃至老死显现成就。
其中，无明也不会想：'我令诸行显现成就'。诸行也不会想：'我们是由无明显现成就'。乃至生也不会想：'我令老死显现成就'，老死也不会想：'我是由生显现成就'。然而，由于无明的存在而诸行显现成就，同样，由于生的存在而乃至老死显现成就。如是应观察内在缘起与因缘的关系。
如何观察内在缘起与缘的关系呢？是由六界聚集的缘故。什么是六界聚集呢？即地、水、火、风、空、识界的聚集，由此应观察内在缘起与缘的关系。
其中，什么是内在缘起的地界呢？凡是聚集而成就身体坚实性的，这就称为地界。凡是使身体聚合的作用，这就称为水界。凡是使身体所食、所饮、所嚼、所尝得以消化的，这就称为火界。凡是使身体呼吸出入的作用，这就称为风界。凡是使身体中有空隙的，这就称为空界。凡是如箭筒般成就名色的五识蕴聚集，以及有漏意识，这就称为识界。
若无这些缘，身体就不会生起。内在的地界具足，同样水、火、风、空、识界也都具足，由这一切聚集而身体得以显现成就。
其中，地界也不会想：'我聚集而成就身体的坚实性'。水界也不会想：'我要执行身体聚合的作用'。火界也不会想：'我要消化身体所食、所饮、所嚼、所尝'。风界也不会想：'我要执行身体呼吸出入的作用'。空界也不会想：'我要使身体中有空隙'。

།རྣམ་པར་ ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ལུས་ཀྱི་མིང་དང་གཟུགས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ།།ལུས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་རྐྱེན་འདི་དག་གིས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་མོད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་རྐྱེན་འདི་དག་ཡོད་ན་ལུས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་སའི་ཁམས་ནི་ བདག་མ་ཡིན་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་སྲོག་མ་ཡིན་སྐྱེ་བ་པོ་མ་ཡིན་ཤེད་ལས་སྐྱེས་པ་མ་ཡིན།ཤེད་བུ་མ་ཡིན། བུད་མེད་མ་ཡིན། སྐྱེས་པ་མ་ཡིན། །མ་ནིང་མ་ཡིན། ངའི་མ་ཡིན། བདག་གི་མ་ཡིན་ཏེ། གཞན་སུའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་དང་། ནམ་མཁའི་ཁམས་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཀྱང་བདག་མ་ཡིན། སེམས་ཅན་མ་ཡིན། སྲོག་མ་ཡིན། སྐྱེ་བ་པོ་མ་ཡིན། ཤེད་ལས་སྐྱེས་མ་ཡིན། ཤེད་བུ་མ་ཡིན། བུད་མེད་མ་ཡིན། སྐྱེས་པ་མ་ཡིན། མ ནིང་མ་ཡིན།ང་མ་ཡིན། བདག་གི་མ་ཡིན། གཞན་སུའི་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་དག་ཉིད་ལ་གང་གཅིག་པུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། རྟག་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བརྟན་པར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། བདག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སེམས་ཅན་དུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྲོག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་པ་དང་། ཤེད བུར་འདུ་ཤེས་པ་དང་།ང་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་གོ་ཞེས་བྱ་བར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་མི་ཤེས་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་པ་འདི་ནི་མ་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་ཡོད་པས་ཡུལ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་འཇུག་སྟེ། དེ་ལ་ ཡུལ་རྣམས་ལ་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཞེས་བྱའོ།།དངོས་པོ་སོ་སོར་རྣམ་པར་རིག་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་ པོ་བཞི་པོ་དེ་དག་ནི་མིང་ཡིན་ལ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་། དེ་དག་རྒྱུར་བྱས་པ་ནི་གཟུགས་ཏེ། མིང་དེ་དང་གཟུགས་དེ་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །མིང་དང་གཟུགས་ལ་བརྟེན་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །གསུམ་ འདུས་པ་ནི་རེག་པའོ།།རེག་པ་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའོ། །ཚོར་བ་ལ་ཞེན་པ་ནི་སྲེད་པའོ། །སྲེད་པའི་འཕེལ་བ་ནི་ལེན་པའོ། །ལེན་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཡང་སྲེད་པ་སྐྱེད་པའི་ལས་ནི་སྲིད་པའོ། །རྒྱུ་དེ་ལས་ཕུང་པོ་བྱུང་བ་ནི་སྐྱེ་བའོ། །སྐྱེས་ནས་ཕུང་པོ་སྨིན་པ་ནི་རྒ་བའོ། །རྒས་ནས་ཕུང་པོ་ འཇིག་པ་ནི་འཆི་བའོ།།འཆི་ཞིང་མྱོས་ཏེ་མངོན་པར་ཆགས་པ་དང་བཅས་པའི་ནང་གི་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ནོ། །མྱ་ངན་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནི་སྨེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་ལྔ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་མི་བདེ་བ་མྱོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། ། ཡིད་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བའོ། །གཞན་ཡང་འདི་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་འཁྲུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མུན་པ་ཆེན་པོའི་ཕྱིར་མ་རིག་པའོ། །མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་རྣམས་སོ། །རྣམ་པར རིག་པའི་ཕྱིར་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ།།ཕན་ཚུན་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་མིང་དང་གཟུགས་སོ། །སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ། །རེག་པའི་ཕྱིར་རེག་པའོ། །མྱོང་བའི་ཕྱིར་ཚོར་བའོ། །སྐོམ་པའི་ཕྱིར་སྲེད་པའོ། །ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕྱིར་ལེན་པའོ། །ཡང་སྲིད་པ་སྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སྲིད་ པའོ།།ཕུང་པོ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བའོ། །ཕུང་པོ་སྨིན་པའི་ཕྱིར་རྒ་བའོ། །འཇིག་པའི་ཕྱིར་འཆི་བའོ། །མྱ་ངན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་མྱ་ངན་ནོ། །ཚིག་གིས་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །ལུས་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །སེམས་ལ་གནོད་པའི་ཕྱིར་ཡིད་མི་བདེ་ བའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱིར་འཁྲུག་པའོ། །ཡང་ན་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མི་རྟོགས་ཤིང་ལོག་པར་ཤེས་ཏེ་མི་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའོ།

识界也不会这样想：'我要显现身体的名和色'。身体也不会这样想：'我是由这些缘所生'，但是当这些缘存在时，身体就会生起。其中地界不是我，不是众生，不是命，不是生者，不是从力所生，不是力子，不是女人，不是男人，不是阴阳人，不是我的，不是我所，也不是任何他人的。同样，水界、火界、风界、空界、识界也不是我，不是众生，不是命，不是生者，不是从力所生，不是力子，不是女人，不是男人，不是阴阳人，不是我，不是我所，也不是任何他人的。
其中什么是无明？就是对这六界本身，认为是一体的想法，认为是整体的想法，认为是常恒的想法，认为是坚固的想法，认为是永恒的想法，认为是快乐的想法，认为有我的想法，认为有众生的想法，认为有命的想法，认为有生者、养育者、士夫、补特伽罗的想法，认为有从力所生和力子的想法，认为有'我'和'我所'的想法，像这样种种的不了知，就称为无明。
由于有这样的无明，对境生起贪欲、嗔恨和愚痴。其中对境的贪欲、嗔恨和愚痴，这就是所谓的'无明缘行'。对事物的各别了知是识。与识同时生起的非色法取蕴四者是名，四大种及其所造是色，这名与色合在一起就是名色。依靠名色的诸根是六处。三者和合是触。领受触是受。对受的执著是爱。爱的增长是取。从取所生又能生爱的业是有。从此因而生起诸蕴是生。生已蕴的成熟是老。老后蕴的坏灭是死。死时迷醉且具有执著的内心忧恼是忧。从忧所生的言语诉说是悲。与五识聚相应的不悦领受是苦。与意相应的意的痛苦是愁。其他如是等类的随烦恼都称为恼。
其中，因为是大暗故为无明。因为造作故为诸行。因为了别故为识。因为互相依靠故为名色。因为是生门故为六处。因为接触故为触。因为领受故为受。因为渴求故为爱。因为执取故为取。因为能生后有故为有。因为蕴生起故为生。因为蕴成熟故为老。因为坏灭故为死。因为忧愁故为忧。因为言语诉说故为悲。因为损害身体故为苦。因为损害心故为愁。因为烦恼故为恼。或者说，不通达真实且错误理解而不知，就是无明。

།དེ་ལྟར་མ་རིག་པ་ཡོད་ན་འདུ་བྱེད་རྣམ་པ་གསུམ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ། བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་དང་།མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་ལས་མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་འདི་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་། ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་ གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕུང་པོ་བཞི་ནི་སྲིད་པ་དེ་དང་དེར་གཞོལ་བས་ན་མིང་ཡིན་ནོ།།གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ལྷན་ཅིག་ཏུ་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པས་ན་མིང་དང་གཟུགས་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་ནོ་། །མིང་དང་གཟུགས་རྣམ་པར་འཕེལ་བས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་སྒོ་ནས་ བྱ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ།དེ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ཅེས་བྱའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་པོ་དག་ལས་རེག་པའི་ཚོགས་དྲུག་འབྱུང་སྟེ། །དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པའི་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ལྟ་བུར་རེག་པ་འབྱུང་བ་དེ་ལྟ་བུར་ཚོར་བ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ ནི་རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཚོར་བའི་བྱེ་བྲག་དེ་དག་མྱང་བ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་ནས་འཇུག་པ་དེ་ནི་ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །མྱོང་བ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་དང་། ལྷག་པར་ཞེན་པ་དང་། ལྷག་ པར་ཞེན་ནས་འདུག་པ་ལས་བདག་སྡུག་པའི་ངོ་བོ་དང་།བདེ་བའི་ངོ་བོ་དང་བྲལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་མི་གཏོང་བར་ཕྱིར་ཞིང་སྨོན་པ་འདི་ནི་སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དངོས་པོ་གང་ལ་སྲེད་པ་དང་བཅས་པའི་དངོས་པོ་དེ་བསག་ཅིང་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལེན་ཞིང་། དེ་དང་ དེ་ལ་སྨོན་པའོ།།དེ་ལྟར་སྨོན་ཞིང་ཡང་སྲིད་པ་བསྐྱེད་པའི་ལས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་སློང་བ་དེ་ནི་ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སྐྱེ་བ་མངོན་ པར་འགྲུབ་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་འཕེལ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་།འཇིག་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི། རྒྱུ་གཞན་དང་གཞན་ལས་བྱུང་བ། རྐྱེན་ གཞན་དང་གཞན་ལས་བྱུང་བ།རྟག་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན། འདུས་བྱས་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན། རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་རྐྱེན་མེད་པ་མ་ཡིན། མྱོང་བ་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན། །ཟད་པའི་ཆོས་མ་ཡིན། འཇིག་པའི་ཆོས་མ་ཡིན། འགོག་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་ མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པ་རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཀླུང་གི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའོ།།རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་རྒྱུ་གཞན་དང་གཞན་ལས་བྱུང་བ། རྐྱེན་གཞན་དང་གཞན་ལས་བྱུང་བ། རྟག་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན། འདུས་ བྱས་མ་ཡིན་འདུས་མ་བྱས་མ་ཡིན།རྒྱུ་མེད་པ་མ་ཡིན་རྐྱེན་མེད་པ་མ་ཡིན། མྱོང་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཟད་པའི་ཆོས་མ་ཡིན། འཇིག་པའི་ཆོས་མ་ཡིན། འགོག་པའི་ཆོས་མ་ཡིན་ཏེ། ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཞུགས་པ། རྒྱུན་མ་ཆད་པར་ཀླུང་གི་རྒྱུན་བཞིན་དུ་རྗེས་ སུ་ཞུགས་མོད་ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཡན་ལག་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་བསྡུ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རྒྱུར་འགྱུར་རོ། །བཞི་པོ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པ་དང་སྲེད་པ་དང་། །ལས་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའོ། །དེ་ལ་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ནི་ས་བོན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུ་བྱེད་དོ།།ལས་ནི་ཞིང་གི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པ་དང་། སྲེད་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱུ་བྱེད་དོ།

如是，若有无明，则圆满成就三种行：福行、非福行、不动行。其中，由福行生起福行识，由非福行生起非福行识，由不动行生起不动行识，此即名为识。
所谓'识缘名色'者，受等四种非色蕴，于彼彼处趣向，故为名。色蕴与名合称为名色，故称名色。
名色增长而生六入处之门的作用，此即名色缘六入处。
由六入处生六触聚，此即六入处缘触。
如何生触即如何生受，此即触缘受。
领受、欢喜、贪著、执著彼等受的差别，此即受缘爱。
由领受、欢喜、贪著、执著而生起'愿我不离可爱之体性与安乐之体性'的不舍与希求，此即爱缘取。于所贪著之事物积集、成办而执取，并希求彼等。
如是希求并发起引生后有之身语意业，此即取缘有。
由彼业所生诸蕴之圆满成就，此即有缘生。
生所成就诸蕴之增长、成熟及坏灭，此即生缘老死。
如是此十二缘起支，从其他因生，从其他缘生，非常非无常，非有为非无为，非无因非无缘，无受者，非尽法，非灭法，非灭尽法，从无始时来相续不断，如河流般随顺流转。
此十二缘起支，从其他因生，从其他缘生，非常非无常，非有为非无为，非无因非无缘，无受者，非尽法，非灭法，非灭尽法，从无始时来相续不断，如河流般随顺流转。然而，为摄此十二缘起支，有四支为因。
何为四支？即：无明、爱、业及识。其中，识作为种子自性之因，业作为田地自性之因，无明与爱作为烦恼自性之因。

།ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་དག་གིས་ནི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ལ་ལས་ནི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ ཞིང་གི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།སྲིད་པས་ནི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརླན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པས་ནི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འདེབས་ཏེ། རྐྱེན་འདི་དག་མེད་ན་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་ལས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ས་བོན་ རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཞིང་གི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ།།སྲེད་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརླན་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །མ་རིག་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གདབ་པོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །ས་བོན་རྣམ་པར་ ཤེས་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་རྐྱེན་འདི་དག་གིས་བསྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ་།།འོན་ཀྱང་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་ཀྱི་ཞིང་ལ་བརྟེན་པ། སྲེད་པའི་རླན་གྱིས་བརླན་པ་མ་རིག་པས་ལེགས་པར་བཏབ་པ་ལས་སྐྱེ་བ་ན། སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི་མའི་ མངལ་དུ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་འགྲུབ་སྟེ།མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུ་དེ་ཡང་བདག་གིས་མ་བྱས་གཞན་གྱིས་མ་བྱས། གཉི་གས་མ་བྱས། །དབང་ཕྱུག་གིས་མ་བྱས། དུས་ཀྱིས་མ་བསྒྱུར། རང་བཞིན་ལས་མ་བྱུང་། རྒྱུ་གཅིག་ལ་རག་ལས་པ་ མ་ཡིན།རྒྱུ་མེད་པ་ལས་ཀྱང་མ་སྐྱེས་ཏེ། འོན་ཀྱང་ཕ་དང་མ་ཕྲད་པ་དང་ཟླ་མཚན་དང་ལྡན་པ་དང་རྐྱེན་གཞན་ཡང་འཚོགས་ན་བདག་པོ་མེད་པའི་ཆོས་བདག་གི་མེད་པ་འཛིན་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ། སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར།སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་མའི་མངལ་དུ་རོ་མྱང་བ་དང་ལྡན་པའི་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་སྒྲུབ་བོ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་རྒྱུ་ལྔ་ལས་འབྱུང་སྟེ། ལྔ་གང་ ཞེ་ན།འདི་ལྟ་སྟེ། མིག་ལ་བརྟེན་པ་དང་། གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དེ་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལ་ཡང་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །གཟུགས་ནི་མིག་ གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ།།སྣང་བ་ནི་མངོན་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །ནམ་མཁའ་ནི་མི་སྒྲིབ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ། །དེ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི་བསམ་པའི་བྱ་བ་བྱེད་དོ་། །རྐྱེན་དེ་དག་མེད་ན་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་གྱི། གང་གི་ཚེ་ མིག་གི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་མིག་མ་ཚང་བར་མ་གྱུར་ལ།དེ་བཞིན་དུ་གཟུགས་དང་། སྣང་བ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། དེ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དག་མ་ཚང་བར་མི་འགྱུར་ཏེ། ཐམས་ཅད་འདུས་པ་དེ་ལས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་མིག་ནི་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །གཟུགས་ཀྱང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་དམིགས་པའི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །སྣང་བ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར ཤེས་པའི་མངོན་པའི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ།།ནམ་མཁའ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མི་སྒྲིབ་པའི་བྱ་བ་བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ། །དེ་སྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ་བདག་གིས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་སེམས་པའི་བྱ་བ་ བྱའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་སོ།།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་འདི་སྙམ་དུ། །བདག་ནི་རྐྱེན་འདི་དག་གིས་སྐྱེད་དོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་ཏེ། འོན་ཀྱང་རྐྱེན་འདི་དག་ཡོད་པ་ལས་མིག་གིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་དབང་པོ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་རྣམས་ ལ་ཡང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ།།དེ་ལ་ཆོས་གང་ཡང་འཇིག་རྟེན་འདི་ནས་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་དུ་མི་འཕོ་མོད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མངོན་པ་ཡང་ཡོད་དོ།

由业和烦恼产生识种子。其中业起识种子田地的作用。有爱起识种子润湿的作用。无明播下识种子。若无这些缘，识种子就不会形成。其中业也不会想'我要作识种子的田地'。渴爱也不会想'我要润湿识种子'。无明也不会想'我要播下识种子'。识种子也不会想'我是由这些缘产生的'。
然而识种子依止业田，被渴爱之水润湿，由无明善加播种而生起时，在各个生处结生相续，在母胎中形成名色芽。那名色芽也不是我造，不是他造，不是二者造，不是自在天造，不是时间转变，不是从自性生，不是依一因，也不是无因生。然而当父母交合，具足月经等其他因缘和合时，由于无主宰的法、无我、无执取、如虚空、如幻性的诸法因缘具足，故于各个生处结生相续时，在母胎中具有味着的识种子形成名色芽。
譬如，眼识从五因生。何为五？即依眼、色、光明、虚空及生起作意而生眼识。其中眼作眼识所依的作用。色作眼识所缘的作用。光明作显现的作用。虚空作不障碍的作用。生起作意作思维的作用。若无这些缘，眼识就不会生起。当眼根内处具足，同样色、光明、虚空及生起作意具足时，由这一切和合而生眼识。
其中眼不会想'我要作眼识所依的作用'。色也不会想'我要作眼识所缘的作用'。光明也不会想'我要作眼识显现的作用'。虚空也不会想'我要作眼识不障碍的作用'。生起作意也不会想'我要作眼识思维的作用'。眼识也不会想'我是由这些缘产生的'。然而由这些缘具足而生眼识。
其余诸根也当如理类推。其中虽然没有任何法从此世间转移到他世间，但由于因缘具足，业果显现是存在的。

།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་རབ་ཏུ་ཕྱིས་པའི་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་བཞིན་གྱི་ གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཡང་བཞིན་མེ་ལོང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མ་འཕོས་མོད་ཀྱི།རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་བཞིན་དུ་མངོན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནས་ཀྱང་སུ་ཡང་ཤི་འཕོས་པ་མེད་ལ། གཞན་དུ་ཡང་མ་སྐྱེས་ཏེ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ ཕྱིར་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མངོན་པ་ཡང་མེད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་དཔག་ཚད་བཞི་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་འགྲོ་སྟེ། འོན་ཀྱང་སྣོད་ཆུང་ངུ་ཆུས་གང་བར་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་གཟུགས་བརྙན་སྣང་བ་ཡང་། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ནི་གནས་དེ་ནས་མ་ འཕོས་ཏེ།སྣོད་ཆུང་ངུ་ཆུས་གང་བའི་ནང་དུ་སོན་པ་ཡང་མེད་མོད་ཀྱི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར། ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་མངོན་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ནས་ཀྱང་སུ་ཡང་ཤི་འཕོས་པ་མེད་ལ། གཞན་དུ་མ་སྐྱེས་མོད་ཀྱི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་ མེད་པའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུར་མངོན་པར་ཡང་ཡོད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། དཔེར་ན་མེ་དེ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་མ་ཚང་ན་མི་འབར་གྱི། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ཚོགས་པ་ལས་འབར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་རྣམས་ནི་བདག་པོ་མེད་པའི་ཆོས་བདག་གི་མེད་པ་འཛིན་པ་མེད་པ་ནམ་མཁའ་དང་མཚུངས་པ། སྒྱུ་མའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་དག་ལ་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་རྣམས་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་། །སྐྱེ་བའི་གནས་དེ་དང་དེར་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ན་མའི་མངལ་དུ་ས་བོན་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པའི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་མྱུ་གུ་མངོན་པར་གྲུབ་སྟེ། དེ་ལ་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལྔར་བལྟ་བར་བྱ་སྟེ། ལྔ་གང་ཞེ་ན། རྟག་པར་མ་ཡིན་པ་དང་། ཆད་པར་མ་ཡིན་པ་དང་། འཕོ་བར་མ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱུ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་དང་། དེ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུད་དུའོ། །ཇི་ལྟར་རྟག་པར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་ཐ་མ་འཆི་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ལ། སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་གཞན་ཏེ། ཐ་མ་འཆི་བའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་གྱིས་། ཐ་མ་འཆི་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འགགས་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བས་དེའི་ཕྱིར་རྟག་པར་མ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་ཆད་པར་མ་ཡིན་ཞེ་ན། ཐ་མ་འཆི་བའི་དུས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྔོན་འགགས་པ་ལས་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ལ། མ་འགགས་པ་ལས་ཀྱང་མ་ ཡིན་གྱི།ཐ་མ་འཆི་བའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱང་འགགས་ལ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་སྐྱེ་བའི་ཆར་གཏོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་སྲང་མདའི་མཐོན་དམན་བཞིན་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ཆད་པར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་འཕོ་བ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རིགས་མི་འདྲ་བ་ རྣམས་སྐལ་བ་མཉམ་པའི་སྐྱེ་བར་སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པར་མི་བྱེད་པའོ།།དེའི་ཕྱིར་འཕོ་བར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཇི་ལྟར་རྒྱུ་ཆུང་ངུ་ལས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ཞེ་ན། ལས་ཆུང་ངུ་བྱས་པ་ལས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་ཆུང་ ངུ་ལས་འབྲས་བུ་ཆེན་པོར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ།།ཇི་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་ལས་བྱས་པ་དེ་ལྟར་མྱོང་བར་འགྱུར་བའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མྱོང་བ་དེའི་ཕྱིར། དེ་དང་འདྲ་བའི་རྒྱུད་དུའོ་ཞེས་བྱ་བར་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་སྦྱར་བའི་ཚིག་ གསལ་བ་ལས།སྲིད་པའི་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་དྲུག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།གང་གིས་དེ་ལྟ་བུའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཇི་ལྟ་བུར་གྱུར་པ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་དེ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད། ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ རྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ་ཞེས་མདོ་ལས་འདོན་པ་ཡིན་ན།དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟེན་པ་ནི་གང་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་གང་ཞིག་ཡིན་ལ། ཇི་ལྟར་ན་རྟེན་པར་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། དེ་དག་བསྟན་པའི་ཕྱིར་འདི་བརྗོད་དོ།

比如说，就像擦拭干净的镜子中显现面容的影像，虽然面容并未移动到镜子中，但因为因缘具足，所以面容也能显现。同样地，从此处也没有任何人死亡转生，在他处也未出生，因为因缘具足，所以业果也能显现。
比如说，月轮在四万由旬的高空运行，然而在盛满水的小容器中显现月轮的影像，月轮并未从那个位置移动，也未进入盛满水的小容器中，但因为因缘具足，所以月轮也能显现。同样地，从此处也没有任何人死亡转生，虽然在他处未出生，但因为因缘具足，所以业果也能显现。
比如说，火若因缘不具足则不会燃烧，因缘和合则会燃烧。同样地，诸法无有主宰，无我，无执取，如虚空，具幻化性质，因为因缘具足的缘故。在各个生处结生相续时，在母胎中，从业和烦恼所生的识种子，显现名色之芽，对此应当观察五种内在缘起：哪五种呢？即非常、非断、非移转、从小因生大果、及相似相续。
如何是非常呢？因为最后死亡的诸蕴是一回事，属于出生的诸蕴又是另一回事，最后死亡的诸蕴并非就是属于出生的诸蕴，最后死亡的诸蕴灭去，同时属于出生的诸蕴生起，因此是非常。
如何是非断呢？属于出生的诸蕴并非从最后死亡时的诸蕴先灭后生起，也非从未灭中生起，而是最后死亡的诸蕴灭去，同时属于出生的诸蕴如秤杆高低般生起，因此也非断。
如何是非移转呢？不同种类的众生不会在同等福报的生处显现成就，因此也非移转。
如何是从小因生大果呢？从造作小业感受大果报成熟，因此是从小因生大果。
如何造作什么业就感受什么样的果报成熟，因此是相似相续，如经中广说。这是从月称论师所造《明句论》中《十二有支品》第二十六品的注释。
如经中所说：'若人如实见到如是缘起，则不依止前际，不依止后际。'其中，什么是依止前际？什么是后际？为何不依止？为了说明这些，故而宣说此义。

།དེ་ལ་ད་ལྟར་གྱི་བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ཏེ་འདས་པའི་ དུས་དག་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པའི་ཆ་སྔ་མ་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའོ། །དེ་ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དག་གིས་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་བཞིན་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་ གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ལྟ་བ་བརྒྱད་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཇུག་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདས་དུས་བྱུང་མ་བྱུང་ཞེས་དང་། །འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །སྔོན་ གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན།།དེ་ལ་ཞེས་ཀྱི་སྒྲ་ནི་སོགས་པའི་དོན་ལའོ། །ཡང་ན་ལྟ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ། །ལྟ་བ་འདི་དག་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། །མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། བྱུང་ཡང་ བྱུང་ལ་མ་བྱུང་ཡང་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ།བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ལ་མ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་བཞི་སྟེ་ཞེས་སྔར་ཞར་ལ་བཤད་ལ་། འཇིག་རྟེན་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ ཀྱང་།།སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ལྟ་བ་བཞི་ཚན་གོང་མ་ལས་མཇུག་ཐོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཞི་ཚན་ལ་ཐ་དད་པ་ཆེར་མེད་མོད་ཀྱི། དེ་ལྟ་ན་ཡང་ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཙམ་ལ་བརྟེན་ནས་ལོགས་ཤིག་ཏུ་ཉེ་བར་བཀོད་དེ། དེ་ཡང་ཕྱི་ནས་བཤད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འཇིག་ རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ལས་ཐ་དད་པ་ཆེར་མེད་དོ།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན་ཁྱད་པར་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། འཇིག་རྟེན་རྟག་གོ་ཞེས་བྱ་བའི་ལྟ་བ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྤྱིར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ལ། འདས་པའི་དུས་ན་ བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་བདག་ཁོ་ན་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་བཟུང་ནས་ཞུགས་པ་ཡིན་གྱི།ཕྱིར་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་གཞན་དག་ལ་ཡང་ཁྱད་པར་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ལྟ་བ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ནི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། ། སྔོན་གྱི་མཐའ་དེ་ནི་དེ་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་ལྟ་བ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ད་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ལ་ད་ལྟར་བའི་བདག་གི་དངོས་པོ་ལ་ལྟོས་ནས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་ལུས་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། སྐྱེ་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད པའི་ཆ་ཕྱི་མ་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའོ།།དེ་ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད་པ་ནི་ལྟ་བའི་རྣམ་པ་དག་གི་དམིགས་པར་མི་བྱེད་པ་སྟེ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དེ་ཉིད་ཇི་ལྟར་གནས་པ་ལྟར་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་གཞན་དུ་གནས་པའི་དངོས་པོ་ལ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་མངོན་པར་ཞེན་པར་མི་ བྱེད་པའོ།།དེ་ལ་ལྟ་བ་བརྒྱད་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་དམིགས་པ་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཇུག་སྟེ། །འདི་ལྟ་སྟེ། མ་འོངས་དུས་གཞན་འབྱུང་འགྱུར་དང་། །མི་འབྱུང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་སོགས་པར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན། །འདིར་ཡང་ ལྟ་བ་གཉིས་ཉེ་བར་བཀོད་པ་ནི་ཉེ་བར་མཚོན་པའི་དོན་དུ་ཡིན་ནོ།།ལྟ་བ་འདི་དག་ནི་བཞི་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ། འབྱུང་ཡང་འབྱུང་ལ་མི་འབྱུང་ཡང་མི་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ ཞིག་གམ།མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མི་འབྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་ཅེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་བཞི་པོ་འདི་དག་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན་ནོ། །ཅི་ལྟ་བ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཁོ་ན་ཞིག་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ཏམ་ཞེ་ན། བཤད་པ། མ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་མཐའ་ལ་ སོགས་པར་ལྟ་བ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་གཞན་བཞི་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ།

关于现在的我的实体而言，过去的时间称为前际，从一世到一世相续的前分即是前际。不依止于它是指不以见解的行相去执取，因为如实见到缘起的真实性，所以不对以其他方式存在的事物产生其他方式的执著。
其中八种见解缘于前际而以不同方式趣入，即：'过去时有无以及世间常等见解，这些都是依止于前际的。'其中'等'字表示等等的意思。或者说列举两种见解是为了表示举例的意思。
这些见解有四种，即：我在过去时是否存在？是否不存在？是既存在又不存在？还是既非存在又非不存在？这四种见解是依止于前际的。另外四种如前所说，'世间常等见解，这些也是依止于前际的。'
其中前四见与后四见虽然没有太大差别，但仍然基于些微差别而分别列举，这将在后面解释。其中'世间是常'这一见解与'过去时是否存在'这一见解没有太大差别。从某种角度来说，差别在于：'世间是常'这四种见解是普遍依止于前际，而'过去时是否存在'这一见解则是仅仅执取我的前际而趣入，而非其他。其他见解的差别也应当如是说明。如是，首先这八种见解是依止于前际的。
前际及其所缘的见解已经说完。现在要说后际：关于现在的我的实体而言，将要出现的身体称为后际，从一世到一世相续的后分即是后际。不依止于它是指不以见解的行相去执取，因为如实见到缘起的真实性，所以不对以其他方式存在的事物产生其他方式的执著。
其中八种见解缘于后际而以不同方式趣入，即：'未来时将生不生及世间有边等见解，这些都是依止于后际的。'这里列举两种见解也是为了表示举例的意思。
这些见解有四种，即：我在未来时是否将会出现？是否不会出现？是既会出现又不会出现？还是既非出现又非不出现？这四种见解是依止于后际的。是否只有这四种见解依止于后际呢？答：不是。那么如何？还有其他四种依止于后际的见解，即世间有边等见解。

།དེ་ལ་མཐའ་ཡོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བ་བཞི་ནི་སྤྱིར་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་འཇུག་པ་ཡིན་ལ། ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་དག་ནི་བདག་ཁོ་ན་ལ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ ལ་བརྟེན་ནས་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ།དེ་ནི་ལྟ་བ་བཞི་ཚན་གཉིས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཡིན་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་དམིགས་པའི་ལྟ་བ་བཞི་ཚན་དང་པོ་ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་གྱུར་ཞེས་། །བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །སྔོན་ཚེ་ རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ།།དེ་ཉིད་འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདས་པའི་ཚེ་རབས་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་བ་དེ་ཉིད་ད་ལྟར་ཡོད་པར་གྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདི་འདས་པའི་དུས་ན་བདག་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བར་བཟུང་བར་རིགས་པ་ཞིག་ན། དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྟག་པ་ནི་འཁོར་བར་མི་རིགས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། འགྲོ་བ་གཅིག་ལ་གནས་པ་ཡང་འགྲོ་བ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཟུང་བ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །འདིར་གལ་ཏེ་སྔར་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པའི་འགྲོ་བར་གྱུར་ནས་ད་ལྟ་མི་དག་ཏུ་སྐྱེས་པས བདག་ཁོ་ན་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་དེ་ལྟར་རྟོག་པར་བྱེད་ན་དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རིགས་ཏེ།ཇི་ལྟར་ན། མི་ཡིན་བཞིན་དུ་དམྱལ་བ་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར། འོ་ན་གང་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ་ང་ཉིད་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་མང་པོས་བཀུར་ བ་ཞེས་བྱ་བར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་འདོན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་རིག་པར་བྱ་ཞེ་ན།བཀའ་འདི་ནི་གཞན་ཉིད་ཡིན་པ་འགོག་པ་ལྷུར་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི་གཅིག་ཉིད་དུ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་དེ་གཞན་ནི་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ཉིད་ འདི་ཡིན་ནོ།། ཞེས་སྔར་གྱི་དང་ད་ལྟར་བ་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན། རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེས་དེ་ལ་ཉེས་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ། །དེ་ལྟ་མོད་ཀྱི་གཞན་ཡང་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཉིད་བདག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་ན། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ དེ་ཉིད་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདིར་འབྱུང་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྔར་གྱི་གནས་སྐབས་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཐ་དད་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལྔའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།།བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ནི་དེ་ལྟར་ཐ་དད་པ་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འོ་ན་ཅི་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ ལེན་པ་ནི་ཐ་དད་པ་ཁོ་ན་སྟེ།ཉེ་བར་ལེན་པའི་རྒྱུ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དང་། དུས་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་པའི་ཕྱིར་དེ་ཉིད་བདག་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཐ་དད་པ་ཡོད་མོད་བདག་ནི་གཅིག་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་ལ་ཐ་དད་པ་ མེད་པའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་དེར་ཡང་འབྱུང་བ་ཉིད་དོ་སྙམ་ན།བརྗོད་པ། ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་གང་ཞིག་ཡིན། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གཞན་ལ་བདག་ཀྱང་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་ཀྱང་ བདག་ལ་ཐ་དད་པ་མེད་པས་དེ་དེ་ལྟར་འགྱུར་ན།འདི་ནི་བདག་གོ། །འདི་ནི་བདག་གི་ཉེ་བར་ལེན་པའོ་ཞེས་དེ་དག་ནི་ཐ་དད་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས་ཏེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ཉིད་ཀྱིས་བདག་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སོ་སོར་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་ ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར་བདག་བསྟན་པར་མི་ནུས་པ་དེའི་ཚེ། ཉེ་བར་ལེན་པ་ཐ་དད་ཀྱང་བདག་ལ་ཐ་དད་མེད་དོ་ཞེས་བརྟག་པར་མི་ནུས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པར་བདག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་བདེན་མོད་ ཀྱི།འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཏུ་བརྟག་གོ་ཞེས་ཁ་ཅིག་རྟོག་པར་བྱེད་ན། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་ལེན་པ་མ་གཏོགས་པའི། །བདག་ཡོད་མ་ཡིན་བྱས་པའི་ཚེ། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་ཡིན་ན། །ཁྱོད་ཀྱི་བདག་ནི་ མེད་པ་ཡིན།།ཞེས་གསུངས་སོ།

关于这四种见解即有边等，一般是依据后际而趋入的。'我于未来时是否会出生'等这些见解，是唯独依据后际而趋入的。应当了知这是两组四见的差别。首先为了说明缘于前际的第一组四见如何不合理，故说：'过去时生起'，这是不合理的。'前世中所生，彼即非此也。'
若过去世中所生即是现在存在者，则执著'我于过去时生起'是合理的，然而这是不可能的，因为会成为常见之过。常见于轮回中是不合理的，因为会导致住于一道却被诸多道所执持之过。此处，若有人认为：'先前转生为地狱等众生，现在转生为人，故我即是地狱等'，如此思维是不合理的。为何？因为会导致既是人又是地狱等之过。
那么，经中所说'我于彼时彼际，为转轮圣王名多受敬'，应如何理解？应知此教主要是遮遣他性，而非显示一性。因此经中说'彼时彼际，彼非他也'。若前者与现在者为一，有何过失？如前所说，会成为常见之过。虽然如此，还要继续说：'若执彼即是我，则取蕴成异。'
若过去的彼即是现在的此我，则如前世状态般，因无有能取者之差别，则不应有五蕴相之取蕴差别。然而我之取蕴并非如此无差别，而是什么呢？取蕴确实有差别，因为取蕴之因不同，时间不同。因此，由于取蕴有差别，说'彼即是此我'是不合理的。
若想：虽然取蕴有差别，但我是一体，因此我无差别，所以'于过去时生起'之见解是合理的。答：'除取蕴之外，你的我是什么？'若取蕴是他，我也是他，则虽取蕴有差别而我无差别，如此应理，然而'此是我，此是我之取蕴'，无法说明彼等有差别，因为若离取蕴有异体性的我，则我将成无因，且应可各别取得。
当如是无法离取蕴而说明我时，则不能认为'虽取蕴有差别而我无差别'。若有人想：虽然离取蕴无我是真实的，但是可以认为取蕴即是我。为了说明这也不合理，故说：'若说除取蕴，我不存在时，若取蕴即我，则你无有我。'

།རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཉིད་བདག་ཇི་ལྟར་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། །ཉེ་བར་ལེན་ཉིད་བདག་མ་ཡིན། །དེ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡིན། །ཉེ་བར་བླང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། །དེ་ལ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཡིན་ལ།བདག་ནི་དེ་ལྟར་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་མ་ཡིན་ནོ། །བདག་ནི་ཕུང་པོ་དག་ལས་དེ་ཉིད་དང་གཞན་ཉིད་ལ་སོགས་པ་དང་། རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཡང་བརྗོད་པར་ མི་ནུས་ཏེ།ཉེས་པ་དུ་མར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདག་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ནི་རྟག་པར་སྨྲ་བར་འགྱུར་ལ། མི་རྟག་པ་ཉིད་ཡིན་པས་ནི་ཆད་པར་སྨྲ་བར་ཐལ་བར་འགྱུར་ཏེ། རྟག་པ་དང་ཆད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་གཉི་ག་ཡང་དོན་མ་ཡིན་པ་ཆེན་པོ་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ཁས་བླང་ བར་མི་བྱའོ།།དེའི་ཕྱིར་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་ཉིད་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བར་མི་རིགས་སོ། །གཞན་ཡང་ཉེ་བར་བླང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡིན་པར་འགྱུར་ཏེ། འདིར་ཉེ་བར་བླང་བར་བྱ་བ་ཡིན་པས་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་སྟེ་ལས་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ནི་གདོན་མི་ཟ་བར་ ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉེ་བར་སོགས་པ་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་དགོས་སོ།།ཉེ་བར་ལེན་པ་དེ་གལ་ཏེ་བདག་ཉིད་ཡིན་པར་འདོད་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་བླང་བ་ཉིད་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ལས་དང་བྱེད་པ་པོ་དག་གཅིག་ཡིན་པས་གཅོད་པ་པོ་དང་གཅད་པར་བྱ་ བ་དང་།བུམ་པ་དང་རྫ་མཁན་དང་། མེ་དང་བུད་ཤིང་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ཀྱང་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། དེ་ནི་མཐོང་བའམ་རིགས་པའང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཉེ་བར་བླང་བ་ཇི་ལྟ་བུར། །ཉེ་བར་ལེན་པོ་ཡིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་བཤད་དེ། ཕྱོགས་དེ་ནི་གཏན་མི་སྲིད་པ་ཉིད་དོ། ། ཞེས་བྱ་བར་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འདིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཙམ་ཡང་བདག་ཡིན་པར་མི་རིགས་པ་ནི་བདེན་མོད་ཀྱི་འོན་ཀྱང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་པ་ཉིད་ཡིན་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །འདི་ཡང་མི་རུང་སྟེ། །གང་གི་ཕྱིར། བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས། །གཞན་དུ་འཐད པ་ཉིད་མ་ཡིན།།གལ་ཏེ་གཞན་ན་ལེན་མེད་པར། །གཟུང་ཡོད་རིགས་ན་གཟུང་དུ་མེད། །གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་བདག་ཐ་དད་པ་ཡིན་ན་ནི་བུམ་པ་ལས་སྣམ་བུ་ལྟར་དེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་པར་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། །དེ་ལྟར་གཟུང་དུ་ནི་མེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་པར་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ནམ་མཁའི་མེ་ཏོག་ལྟར་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལས་ཐ་དད་པར་གཟུང་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་པ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་གྱི་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་ལེན་ལས་གཞན་མ་ཡིན། ། དེ་ནི་ཉེར་ལེན་ཉིད་ཀྱང་མིན། །བདག་ནི་ཉེ་བར་ལེན་མེད་མིན། །ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཅི་སྟེ་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཅིག་ཏུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་དང་། འབྱུང་བ་དང་འཇིག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདག་ཉེ་བར་ལེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་མ ཡིན་ལ།ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཐ་དད་པར་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་གཞན་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞིང་། ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་མ་ལྟོས་པར་གཟུང་དུ་ཡོད་པར་ཐལ་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཉེ་བར་ལེན་པ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ན། དེ་ལྟ་ན་འོ་ན་བདག་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ ཡིན་ལ་རག་གོ་སྙམ་ན།བརྗོད་པ། མེད་པ་ཉིད་དུ་འང་དེ་མ་ངེས། །གང་ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་བརྟེན་ནས་གདགས་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་འགྱུར། ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་ནི་ཕུང་པོ་དག་ལ་བརྟེན་ནས་འདོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཉེ་བར་ལེན་པ་ཡོད་བཞིན་ དུ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ཇི་ལྟར་རིགས་པར་འགྱུར་ཏེ།དེའི་ཕྱིར་དེ་ནི་མེད་པ་ཉིད་དུ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་དོ་སྙམ་པའི་ངེས་པ་འདི་ཡང་མི་འཐད་དོ། །བདག་དེའི་རྣམ་པར་གཞག་པ་ནི་རྒྱས་པར་དབུ་མ་ལ་འཇུག་པ་ལས་ ངེས་པར་བྱའོ།།འདིར་ཡང་སྔར་སྐབས་སྐབས་དག་ཏུ་རྣམ་པར་གཞག་པ་བྱས་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་དེ་རྣམ་པར་གཞག་པའི་འབད་པ་མི་བྱའོ།

为了说明取蕴本身如何不是我，故说：'取蕴本身非是我，彼有生灭之性故，所取如何能成为，能取者之自性耶？'
其中，所谓五取蕴即是取蕴，其在每一刹那中都有生灭，而我并非如此在每一刹那中生灭。我与诸蕴不能说是一体或异体等，也不能说是常或无常，因为会导致诸多过失。
若说我是常，则成为常见；若说我是无常，则成为断见。常见与断见二者皆是大非义，故不应承许。因此，首先不应说取蕴本身即是我。
复次，'所取如何能成为能取者'，此中因为是所取故为所取即业，于此必定需要有能取者即作者。若承认取蕴本身即是我，则此时所取即成为能取者。
因此，业与作者成为一体，则能割者与所割、瓶与陶师、火与薪等也将成为一体，然而这既非所见亦非合理。为显示此义故说：'所取如何能成为能取者？'意思是说此观点完全不可能。
此处虽然取蕴本身确实不应是我，然而或说能取者应异于取蕴。这也不合理，因为：'我非异于诸取蕴，若异则离取应成，应可取而实不可取。'
若我异于取蕴，则如瓶异于布，应能离取蕴而可取，然实不可如是取。因此，能取者也不异于取蕴而存在，如同虚空花一般不能离取蕴而可取。
今为总结上述所说之义故说：'如是非异于取蕴，亦非即是取蕴性，我非无有诸取蕴。'
若谓因为所取与能取者成一而有过失，以及有生灭性过失故，我非取蕴自性；又因为离取蕴应可别取之过失故非异体；又因为离取蕴应可取之过失故非无取蕴，如是则应成无我？
答曰：'亦非定为无所有。'若无有，如何依蕴而假立？不存在的石女儿不依诸蕴而假立。有取蕴时说无能取者如何合理？因此，说为无也不合理。所以认定无我这一点也不应理。
此我的安立应当详细从《入中论》中了知。此处也因为已在前文各处作了安立，故此不再费力安立。

།དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བར་གྱུར་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ། །ད་ནི་ འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །སྔོན་ཚེ་རྣམས་སུ་གང་བྱུང་ལ་། །དེ་ལས་འདི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་འདི་སྔོན་གྱི་ བདག་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་སྲིད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །གལ་ཏེ་འདི་སྔོན་གྱི་བདག་ལས་གཞན་ཉིད་དུ་གྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅི་ ཡོད་ཅེ་ན།བརྗོད་པ། གལ་ཏེ་འདི་ནི་གཞན་འགྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །དེ་བཞིན་དེ་ནི་གནས་འགྱུར་ཞིང་། །དེར་མ་ཤི་བར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་བདག་འདི་སྔར་གྱི་བདག་ལས་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་སྔར་གྱི་བདག་དེ་མེད་པར་དེ་སྤངས་ནས་ཀྱང་དེ་ལ་ལྟོས་ པ་མེད་ཅིང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་མ་ཡིན་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་། དེ་བཞིན་དེ་ནི་གནས་འགྱུར་ཞིང་སྟེ། དེ་ལ་གལ་ཏེ་འདི་སྔར་གྱི་བདག་ལས་གཞན་ཉིད་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་གཞན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་བྱས་པའི་ཚེ་སྣམ་བུ་མི་འཇིག་པ་ལྟར་བདག་ཕྱི་མ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་ སྔར་གྱི་བདག་མི་འགག་པར་འགྱུར་རོ།།མ་འགགས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་སྔར་ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པར་སྐྱེ་བ་གང་དང་གང་དུ་སྐྱེས་པ་དེ་སྔར་གྱི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ལ་སོགས་པ་གང་དུ་དམིགས་པའི་རྣམ་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དེ་བཞིན་དུ་དེ་དེར་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་། སྔར་མ་ཤི་བ་ཁོ་ནར་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན། མིར་འགྱུར་བ་འདིའི་སྔར་གྱི་ལྷ་ལ་སོགས་པའི་བདག་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པར་འགྱུར་བ་ཞེས་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་འདི་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་འཐད་པ་མ ཡིན་ནོ།།འདིར་སྨྲས་པ། གལ་ཏེ་འདི་ནི་གཞན་འགྱུར་ན། །དེ་མེད་པར་ཡང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་བརྗོད་ན། གལ་ཏེ་སྔར་གྱི་བདག་མེད་པ་འདི་འདིར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ཉེས་པ་ཅིར་འགྱུར། དེ་ལ་ཉེས་པ་མང་པོར་འགྱུར་རོ། །ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་ ན།།ཆད་དང་ལས་རྣམས་ཆུད་ཟ་དང་། །གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་རྣམས་ཀྱི་། །གཞན་གྱིས་སོ་སོར་མྱོང་བ་དང་། །དེ་ལ་སོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་བདག་འདི་སྔར་གྱི་བདག་མེད་པར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྔར་གྱི་བདག་དེ་དེར་ཞིག་པའི་ཕྱིར་དང་། འདིར་གཞན་ཞིག་ཁོ་ན་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་བདག་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། །བདག་དེ་ཆད་ན་ནི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་མཇུག་ཐོགས་པ་རྣམས་རྟེན་ཆད་པས་རྣམ་པར་ཆད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟ་བ་པོ་ཡང་མེད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུ་ཆུད་ཟ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་སྔར་གྱི་བདག་གིས བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདག་ཕྱི་མས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་རྟོག་ན།དེ་ལྟ་ན་ཡང་གཞན་གྱིས་བྱས་པའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་གཞན་གྱིས་ལོངས་སྤྱོད་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར། ཅི་སྟེ་ལས་ནི་མ་བྱས་ན། །མ་བྱས་པ་དང་ཕྲད་འཇིགས་འགྱུར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལྟ་ བུ་ལ་སོགས་པའི་མི་འདོད་པར་འགྱུར་རོ།།གཞན་ཡང་གལ་ཏེ་བདག་འདི་ནི་སྔར་གྱི་བདག་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་འདིར་སྐྱེས་པ་ཡིན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ན། དེ་ནི་རིགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། མ་ བྱུང་བ་ལས་བྱུང་མིན་ཏེ་།།འདི་ལ་སྐྱོན་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར། །བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བ་དང་། །འབྱུང་བའང་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་བདག་སྔར་མ་བྱུང་བ་ལས་ཕྱིས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་ན། བདག་ནི་ བྱས་པར་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

如此，首先'是否已经在过去时间中出现'这种说法是不合理的。现在为了说明'是否未在过去时间中出现'这种说法同样如何不合理，故说：
'未在过去时间中出现'这种说法也是不合理的。在前世中所出现的，此与彼非为他者。
假如现在的这个与前世的自我是他者的话，那么就会成为'未在过去时间中出现'这种说法，但这是不可能的。因此，'未在过去时间中出现'这种说法也是不合理的。
如果问：假如此与前世的自我成为他者有何过失？答：
假如此成为他者，则将无彼而生。如是彼将安住，且将不死而生。
假如现在的自我与前世的自我是他者，那么就会舍弃前世的自我而无需依赖它，不以它为因而生起。
此外，'如是彼将安住'是说，假如此与前世的自我是他者，那么由于是他者的缘故，就如同制作瓶子时毛毯不会毁坏一样，后世的自我生起时前世的自我也不会灭去。
由于不灭的缘故，前世作为天人、人等各种形态所生起时，以前所见到的色相、形状等种种形态将如是安住，且将不死而生于此。但这种情况即前世的天人等自我如是安住的情况是不存在的。
因此，'是否未在过去时间中出现'这种说法是不合理的。
有人说：如果说'假如此成为他者，则将无彼而生'，那么假如无前世的自我而生于此有何过失？
对此会有诸多过失。怎样呢？因为如此的话：
将导致断灭、业果毁坏、他人所造之业为他人各自感受等等过失。
假如自我无前世的自我而生起，那么由于前世的自我在彼处灭去，此处又生起另一个自我，前世的自我将成为断灭。
自我断灭时，由于业果相续的所依断灭，以及无有受者，果报必定毁坏。
如果认为前世自我所造之业的果报由后世自我享受，那么也将导致他人所造之业的果报由他人享受。
因此，'若未造业，将恐遇未造'等等这样的不悦之事将会发生。
此外，假如此自我是从前世自我转变为他者而生于此，那么就会成为从前所未有而后来出现，但这是不合理的，为了说明这点：
'非从未有而有，此将成过失。自我将成所作，且生将无因。'如是所说。
假如自我从前所未有而后来出现，那么自我将成为所作，但自我不应是所作，因为将导致无常的过失。

།དེ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཐ་དད་པའི་བྱེད་པ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་བདག་གི་བྱས་པ་ཉིད་དུ་རིགས་པར་ག་ལ་འགྱུར། བདག་བྱས་པར་རྟོག་ན་ནི་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་ལྡན་པ་དང་། སྔ་ན་ མེད་པའི་སེམས་ཅན་འབྱུང་བར་ཡང་འགྱུར་ན།དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་བདག་བྱས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ཡང་། འབྱུང་བའང་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །བདག་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ན་རྒྱུ་མེད་ཅན་ཁོ་ནར་འགྱུར་ཏེ། སྔར་བདག་མེད་ པས་བྱེད་པ་པོ་མེད་པ་ནི་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ།།འང་གི་སྒྲ་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྟེ། བདག་ནི་བྱས་པར་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་ཁས་མི་བླང་ངོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་། བདག་འབྱུང་བ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའམ། ཡང་ན་ འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་མི་འཐད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཁས་བླང་བར་བྱའོ་ཞེས་བྱ་བའོ།།ད་ནི་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་དོན་དེ་ཉིད་མཇུག་བསྡུ་བའི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་བདག་བྱུང་བདག་མ་བྱུང་། །གཉི་ག་གཉི་ག་མ་ཡིན་པར། །འདས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ནི་འཐད་པ་མ་ ཡིན་ནོ།།ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བསྟན་པའི་ཚུལ་དུ་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དང་། འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་འཐད་པ་མ་ཡིན་པ་ཉིད་དོ། །དེ་གཉིས་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་གཉི་ག་ཡང་མི་ འཐད་དོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། དེ་གཉིས་འདུས་པ་ལ་གཉི་ག་ཞེས་བྱ་བར་བརྟག་པར་བྱ་ན། རེ་རེ་སོ་སོ་སོ་སོར་མེད་པས་དེ་དག་འདུས་པ་ག་ལ་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་གཉི་ག་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །གཉི་ག་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་ ཡང་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར།དེའི་ཕྱིར་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་མ་བྱུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞིག་གམ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཡང་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པའི་ལྟ་བ་བཞི་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་དགག་པ་གསུངས་པ། མ་ འོངས་དུས་གཞན་འབྱུང་འགྱུར་དང་།།འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞེས་བྱ་བར། །ལྟ་བ་གང་ཡིན་དེ་དག་ནི། །འདས་པའི་དུས་དང་མཚུངས་པ་ཡིན། །ཇི་ལྟར་འདས་པའི་དུས་ལ་ལྟ་བ་བཞི་བཀག་པ་དེ་ལྟར་མ་འོངས་པའི་དུས་ལ་བཀག་པ་བཞི་ཡང་བཤད་ཟིན་པའི་འདོན་ པ་གོ་བསྣོར་བས་དགག་པར་བྱའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ། མ་འོངས་དུས་ན་འབྱུང་འགྱུར་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ནི་མི་འཐད་དོ། །མ་འོངས་ཚེ་ལ་གང་འབྱུང་ལ་། །དེ་ཉིད་འདི་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་གཅིག་ཉིད་དགག་པའི་སྒོ་ནས་ཐམས་ཅད་མཚུངས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་ དུ།མ་འོངས་དུས་ན་མི་འབྱུང་ཞེས། །བྱ་བ་དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །མ་འོངས་ཚེ་ལ་གང་འབྱུང་བ། །དེ་ལས་འདི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་སྔ་མའི་འདོན་པ་བསྣོར་ཏེ་གཞན་ཉིད་དགག་པ་ལ་ཡང་མཚུངས་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །ད་ནི་རྟག་པ་ལ་ སོགས་པར་ལྟ་བ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་པ་བཞི་ཡང་དགག་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་ལྷ་དེ་མི་དེ་ན། །དེ་ལྟ་ན་ནི་རྟག་པར་འགྱུར། །ལྷ་ནི་མ་སྐྱེས་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། །རྟག་ལ་སྐྱེ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ན་མིའི་འགྲོ་བར་གནས་པ་ཁ་ཅིག་དགེ་བའི་ལས་བྱས་ནས་ལྷའི་ འགྲོ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་རོ།།དེ་ལ་གལ་ཏེ་ལྷ་དེ་ཉིད་མི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་དེ་ལྟར་གཉི་ག་གཅིག་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་རྟག་པར་འགྱུར་ན། གང་ལྷ་ཉིད་མི་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་མེད་དོ། །གཞན་ཡང་རྟག་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ན། ལྷ་ནི་མ་སྐྱེས་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར། རྟག་པ་སྐྱེ་བ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། །རྟག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་མེད་པ་ཉིད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་ལྷ་ནི་མ་སྐྱེས་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ན། ལྷ་མ་སྐྱེས་པར་ནི་རིགས་པ་ཡང མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་རྟག་པ་མི་རིགས་སོ།

由于能成办此事者与其他作者无别，怎么会成为我所作呢？若执著为我所作，则轮回应有开始，且应有前所未有的众生出现，然而事实并非如此，因此也非我所作。再者，
若是如此则成无因而生。若从无我而生则定成无因，因为先前无我故无作者即成无因。'又'字表示分别，即不应承许'我是所作'或'过去时未生'之说，应当承许'我生无因'或'过去时未生'之说不应理。
现在为总结上述所说之义，故说：'如是我生我未生，二者及非二者等，对过去的见解，皆不应理。'即如上所说，对过去时生起或未生起的见解都不应理。由于二者皆无，故二俱亦不应理。
为何如此？因为，若要观察二者和合为'二俱'，由于各别都不存在，故彼等和合又怎会有？因此二俱也不存在。由于二俱不存在，故从遮遣彼等的角度，'非二俱'又怎会存在？
因此，'非生非未生'之说也不应理。如是已说明依于前际的四种见解不可能存在后，现在说遮遣依于后际的见解：'未来时将生起，及不生起等见，彼等诸见解，与过去时相同。'如同遮遣过去时的四种见解一样，对未来时的四种遮遣也应转换已说的文句而遮遣。
即如：'未来时当生起，此说不应理，未来时所生，此非即是彼。'等，以遮遣一性的方式类推一切。同样，'未来时不生起，此说亦不应理，未来时所生，此非异于彼。'等，转换前偈颂文句，于遮遣异性处也应类推。
现在为遮遣依于前际的常等四种见解故说：'若天即是人，如是则成常，天成未生性，常故无生故。'此中，有些处于人道者造作善业后往生天道。
若执天人二者是一，则成常住，然而所谓'天即是人'并非如此。因此无有常住。再者，若说常住，则天应成未生性。为何如此？因为'常故无生'。即凡是常住者，由于已经存在故无生。因此天应成未生性，然而天是未生并不合理。如是首先常性不应理。

།ད་ནི་མི་རྟག་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ན་། །དེ་ལྟར་ན་ནི་མི་རྟག་འགྱུར། །གལ་ཏེ་ལྷ་མི་གཞན་ཡིན་ན། །རྒྱུད་ནི་འཐད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ ཚེ་ཨ་མྲའི་ཤིང་ནིམ་པའི་རྒྱུར་མ་ཡིན་པ་དེ་བཞིན་དུ་ལྷ་ཡང་མིའི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པར་མི་འགྱུར་རོ།།དེའི་ཕྱིར་སྔར་གྱི་འཇིག་པས་མི་རྟག་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར་བ་ཞིག་གོ། །ཅི་སྟེ་ལྷ་ལས་མི་གཞན་ཡིན་ན་ནི་དེའི་ཚེ་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་བ་ཞིག་ ན།ལྷ་ནི་མི་དང་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གཏོགས་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རྒྱུད་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་འདི་ནི་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་མེད་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ན། ལྷ་ལས་མི་གཞན་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡོད་ པ་མ་ཡིན་ནོ།།ད་ནི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་ལ་མི་རྟག་པ་ཡང་ཡིན་པ་དགག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་ལྷ་ཡིན་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མི་ནི་ཡིན་གྱུར་ན། །རྟག་དང་མི་རྟག་འགྱུར་བ་ཡིན། །དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་མི་འདི་ཆ་ ཤས་ཀྱིས་མི་ཉིད་བཏང་ལ།མི་བཏང་ནས་ཆ་ཤས་ཀྱིས་ལྷའི་ལུས་ལེན་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཕྱོགས་གཅིག་ཞིག་པས་མི་རྟག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་གནས་པས་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང་གི་ཕྱིར་། ཕྱོགས་གཅིག་ལྷའི་འགྲོ་བས་ཡང་དག་པར་ བསྡུས་ཤིང་།ཕྱོགས་གཅིག་མི་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་དེ་ནི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་གཉི་ག་ཡིན་པ་འདི་ནི་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར་ལྟ་བ་དགག་པ་གསུངས་པ། གལ་ཏེ་རྟག་དང་མི་རྟག་པ། ། གཉི་ག་གྲུབ་པར་འགྱུར་ན་ནི། །རྟག་པ་མ་ཡིན་མི་རྟག་མིན། །གྲུབ་པར་འགྱུར་བར་འདོད་ལ་རག། གལ་ཏེ་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་ནི་དེ་ཕྱིས་མི་རྟག་པར་མཐོང་བ་ལས་རྟག་པ་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བར་འགྱུར་ལ། དེ་བཞིན་དུ་གལ་ཏེ་མི་རྟག་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་ཡོད་ན་ནི་དེའི་ཚེ དེ་ཕྱིས་རྟག་པར་འགྱུར་བ་ལས་མི་རྟག་པ་མ་ཡིན་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན།གང་གི་ཚེ་རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་ཉིད་མ་གྲུབ་པ་དེའི་ཚེ། དེ་དག་བཀག་པའི་སྒོ་ནས་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་མི་རྟག་པ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཅི་སྟེ་འཁོར་ བའི་རྒྱུན་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པར་འཇུག་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་དམིགས་ནས།།གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཐོག་མ་དང་མི་ལྡན་པའི་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་འཁྱམས་ཤིང་ད་རུང་དུ་ཡང་དམིགས་པ་ དངོས་པོ་རྟག་པ་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བདག་རྟག་པ་གཞན་བརྟག་པར་བྱའོ་སྙམ་ན་།དེ་ཡང་མི་འཐད་དོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་གང་ཞིག་གང་ནས་གར། །འོངས་ཤིང་གང་དུའང་འགྲོ་འགྱུར་ན། །དེ་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཐོག་མེད་པ་། ། འགྱུར་ན་དེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། །གལ་ཏེ་བདག་གམ་འདུ་བྱེད་རྣམས་འགྱུར་བ་གཞན་གང་ནས་གར་འགྲོ་སྟེ་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། འགྲོ་བ་གཞན་དེ་ནས་སླར་ཡང་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། གང ཞིག་གང་ནས་གར་འོང་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྟག་པ་དང་མི་རྟག་པ་འོང་བར་འང་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་ཞིག་འདི་ནས་ཡང་གང་ཞིག་ཏུ་འགྲོ་བ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྟག་པའམ་མི་རྟག་པ་འགྲོ་བར་མི་འཐད་པའི་ཕྱིར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་ དེའི་ཚེ།སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ནས་ཡུན་ཤིན་ཏུ་རིང་བ་ཉིད་ཀྱིས་ཐོག་མ་མ་དམིགས་པ་ལས་འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པར་ག་ལ་འགྱུར། འཁོར་བ་པོ་མེད་པའི་ཕྱིར་ན་འཁོར་བ་ཐོག་མ་དང་མི་ལྡན་པའམ། ཐོག་མ་དང་ལྡན་པར་ག་ལ་འགྱུར། ། གང་གི་ཚེ་མི་འགྱུར་བ་དེའི་ཚེ་གང་ཞིག་དེ་ལྟར་ཐོག་མ་དང་མི་ལྡན་པའི་འཁོར་བར་ཡོངས་སུ་འཁྱམས་ཞིང་ད་དུང་དུ་ཡང་དམིགས་པའི་དངོས་པོ་རྟག་པ་དེ་ནི་འགའ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གང་སྨྲས་པ་དེ་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ།

现在为了说明无常也是如何不成立的而说：'假如天人与人不异，如此则成无常，假如天人与人是异，相续则不应理。'假如天人与人不异的话，那时如同庵摩罗树不是尼姆树的因一样，天人也不会成为人的相续所摄。因此以前的灭坏就会成为无常性。假如天人与人是异的话，那时相续就不会相随，而天人是与人同属一个相续的，这个相续相随是存在的。因此会成为无因之过，所以天人与人不是异。由于如此的缘故，无常也是不存在的。
现在为了破除既是常又是无常而说：'假如一分是天人，一分是人的话，则成常与无常，这也不应理。'假如这个人以部分舍弃人性，舍弃后以部分取得天人身，那时由于一分坏灭成为无常，由于一分安住成为常，然而由于一分为天人趣所摄，一分成为人，这是不应理的。因此既是常又是无常这是不应理的。
现在说破除非常非无常见：'假如常与无常，二者得成立的话，非常非无常，成立则随欲。'假如有某些常，则从后来见到无常而成为非常，同样假如有某些无常，那时从后来成为常而成为非无常，然而当常与无常性不成立时，通过遮遣它们，怎么会有非常非无常呢？因此这也不应理。
假如观察到轮回相续从无始以来生死相续一个接一个相续进行的次第无有间断，认为某个如此在无始轮回中流转并且现在仍然可见的实体是常，应当观察其他常我，这也不应理。为什么呢？如此：'假如某者从某处，来往于某处，因此无始轮回，应成然不存在。'假如我或诸行从某处往某处来，前往其他趣，从那个其他趣又往何处去的话，那时轮回应成无始，然而某者从某处往某处来是不存在的，因为常和无常来也不应理。某者从此往某处去也是不存在的，因为常或无常去不应理。
当这不存在时，如何从生死一个接一个相续极其长久而未见其始而成为无始轮回呢？因为无轮回者，轮回怎么会有始或无始呢？当不成立时，所说某个如此在无始轮回中流转并且现在仍然可见的常法实体是存在的，这是不应理的。

།གང་གི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ གྱིས།གལ་ཏེ་རྟག་པ་འགའ་མེད་ན། །མི་རྟག་གང་ཞིག་ཡིན་པར་འགྱུར། །རྟག་པ་དང་ནི་མི་རྟག་དང་། །དེ་གཉིས་བསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །གང་གི་ཚེ་དེ་ལྟར་དངོས་པོ་རྟག་པ་ཉིད་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཚེ་གང་ཞིག་རྟག་པས་མི་རྟག་པར་འགྱུར། རྟག་པ་ དང་མི་རྟག་པ་མ་དམིགས་པས་ན་གཉིས་ཀ་དང་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ག་ལ་ཡོད།དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་ན་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་བཞི་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་སྲིད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ད་ནི་མཐའ་དང་ལྡན་པ་དང་མཐའ་དང་མི་ལྡན་པ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ཡང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ལ་ ཇི་ལྟར་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་གསུངས་པ།གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་ན། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་སྟེ་ཞིག་ནས་ ཕྱིས་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི་དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་འགྱུར་ན།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནི་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་འཐད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅི་སྟེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་ཡང་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ ཏེ།འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་དགོངས་སོ། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ནི་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ་། །ད་ནི་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་འདི་གཉི་ག་ཡང་ ཇི་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ལ་མི་སྲིད་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གང་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན། །འདི་ནི་མར་མེའི་འོད་དང་མཚུངས། །དེ་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་ཉིད་དང་ནི། །མཐའ་མེད་ཉིད་ཀྱང་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུན་རྒྱུ་དང་འབྲས་ བུའི་དངོས་པོ་སྔ་ཕྱི་འབྲེལ་ཞིང་བར་མཚམས་མེད་པས།རིམ་པ་རྣམ་པར་ཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེ་ལ་འཇིག་པ་འདི་ནི་མར་མེ་དང་འདྲ་བར་འཇུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་འཇུག་པ་མཐོང་བས་མཐའ་ཡོད་པ་ཉིད་དང་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་ཀྱང་ མི་རིགས་སོ།།ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། གལ་ཏེ་སྔ་མ་འཇིག་འགྱུར་ཞིང་། །ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་དེ་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྔ་མ་མིའི་ཕུང་པོ་འཇིག་ཅིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷའི་འགྲོ་བར་སྐྱེ་བས་བསྡུས་པ་ཕྱི་མ་མི་ འབྱུང་ན།དེའི་ཚེ་ཏིལ་མར་དང་སྙིང་པོ་ཟད་པས་འགགས་པའི་མར་མེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། ལུས་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ན་མཐའ་ཡོད་པ་ཉིད་མ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་སྔ་མ་མི་འཇིག་ཅིང་། །ཕུང་པོ་འདི་ལ་བརྟེན་བྱས་ནས། །ཕུང་པོ་དེ་ནི་མི་འབྱུང་ན། །དེས་ན་འཇིག་ རྟེན་མཐའ་མེད་འགྱུར།།ཅི་སྟེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ཕུང་པོ་འབྲས་བུར་འགྱུར་བ་ཕྱི་མ་མི་འབྱུང་ན། དེའི་ཚེ་རང་གི་ངོ་བོ་ལས་མ་ཉམས་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་མེད་པ་སྟེ། མི་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཞིག་ན། །གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་སྔ་མ་རྣམས་འགག་ཅིང་དེའི་རྒྱུ་ཅན་ ཕུང་པོ་ཕྱི་མ་རྣམས་སྐྱེས་པ་དེའི་ཚེ་སྔ་མ་རྣམས་མི་གནས་པས་འཁོར་བ་མཐའ་མེད་པ་ཉིད་དུ་ག་ལ་འགྱུར།ད་ནི་གསུམ་པ་གཉིས་ཀའི་ཕྱོགས་མེད་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ཡོད་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མཐའ་ནི་མེད་གྱུར་ན། །འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་འགྱུར། ། དེ་ཡང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། གལ་ཏེ་འགའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་འགྲོ་བ་གཞན་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ན་ནི། དེའི་ཚེ་འཇིག་རྟེན་འདིའི་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཐའ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པར་འགྱུར་ན། གང་ཞིག་ཕྱོགས་གཅིག འཇིག་ཅིང་ཕྱོགས་གཅིག་མི་འཇིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དེ་ལྟར་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཐའ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་མི་རིགས་སོ།

因此，如前所说的道理，若无任何常住，何者成为无常？常与无常，以及超越彼二者。当如是诸事物本身并不存在常住性时，何者因常住而成为无常？由于未见常住与无常，故二者皆是及二者皆非也何从有？因此如是，四种关于常住等的见解于前际是不可能的。
现在为显示四种关于有边际、无边际等于后际如何不可能，故说：若世间有边际，后世间如何有？若世间无边际，后世间如何有？若世间有边际，即灭后成为无，则彼时后世间将不存在，然而后世间是存在的，因此说世间有边际是不合理的。
若世间将成为无边际，则彼时后世间如何有？意为后世间将不存在。然而后世间并非不存在，因此由于后世间存在，世间也不会成为无边际。
现在为显示世间有边际性与无边际性二者如何于世间不可能，故说：由于诸蕴相续，此如灯火光明，因此有边际性，及无边际性皆不合理。即由于诸蕴相续，因果事物前后相连而无间断，刹那刹那灭去的次第无有间断而转，此如灯火般运行。
因此由见因果运行，有边际性与无边际性皆不合理。云何？若前者将灭，依此蕴，彼蕴不生，则世间成有边际。若前人之蕴灭去，依彼而生天道所摄之后蕴不生，则彼时如同油脂与精华耗尽而灭的灯火般，世间将成有边际，然因后身不生，故非有边际性。
若前者不灭，依此蕴，彼蕴不生，则世间成无边际。若前蕴不灭，依彼而生果报之后蕴不生，则彼时因不离自性故，世间成无边际，即成不灭。当前蕴灭去，而由彼为因之后蕴生起时，前者不住，故轮回如何成无边际？
现为显示第三双方皆无之理，故说：若一分有边际，一分无边际，世间将成有边无边，此亦不合理。即若某一分将灭，一分将往他道，则彼时此世间既是有边际又是无边际，然而所谓一分灭而一分不灭者如是也不存在。因此说世间既是有边际又是无边际此说不合理。

།ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་གནས་པར་མི་རིགས་ཤེ་ན། དེ་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་ ལེན་པོ།།ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་མི་འཇིག་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་ཅིང་ཕྱོགས་གཅིག་གནས་པར་རྟོག་པ་ན། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་ཅིང་ཕྱོགས་ གཅིག་གནས་པར་རྟོག་གམ།ཡང་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་ལ་ཡིན་གྲང་། དེ་ལ་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་ཅིང་ཕྱོགས་གཅིག་གནས་པར་རྟོག་ན་ནི་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གང་གི་ཕྱིར་དེ། ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་ལེན་པོ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་ འགྱུར་ལ།།ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །འདིར་གང་གི་ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་ལ། ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་བར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་འཐད་པ་ནི་འགའ་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ན་འཐད་པ་འགའ་ཡང་མ་གཟིགས་ཤིང་། སློབ་དཔོན་གྱིས་དེ་ལྟར་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཡང་ན་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདག་ཡིན་ལ། དེ་ལ་ཕུང་པོ་དག་ལ་རྣམ་པ་ལྔས་བཙལ་བ་ནི་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། གང་ཞིག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ཇི་ལྟར་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་ཅིང་། ཕྱོགས་གཅིག་མི འཇིག་པར་འགྱུར།དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། དེ་ལྟར་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་ན། གལ་ཏེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ཕྱོགས་གཅིག་འཇིག་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་མི་འཇིག་ན་དེའི་ཚེ་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་གཅིག། ཆ་གཅིག་གིས་ལྷ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཞིང་། ཆ་གཅིག་གིས་མིར་འགྱུར་ ན།དེ་ནི་འདོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ། དེ་ལྟར་དེ་ནི་མི་རིགས་སོ་ཞེས་བྱ་བའོ། །དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་ཡིན་ལ། མཐའ་མེད་པ་ཡང་ཡིན་པ་ནི་མི་རིགས་སོ། །ད་ནི་ཉེ་བར་བླང་བ་ལ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར། ཇི་ལྟ་བུར་ན་ཉེར་ བླང་བ་།།ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་འགྱུར་ལ། །ཕྱོགས་གཅིག་རྣམ་པར་འཇིག་མི་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དེ་ཡང་མི་རིགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདི་ཡང་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་ལྟར་རྣམ་པར་བཤད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར་གཉིས་ཀ་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་གཉིས་ཀ་ མ་ཡིན་པ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བསྟན་པའི་ཕྱིར།གལ་ཏེ་མཐའ་ཡོད་མཐའ་མེད་པ། །གཉི་ག་གྲུབ་པར་གྱུར་ན་ནི། །མཐའ་ཡོད་མ་ཡིན་མཐའ་མེད་མིན། །གྲུབ་པར་འགྱུར་བར་འདོད་ལ་རག། ཅེས་གསུངས་ཏེ། དགག་པར་བྱ་བར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པས་བཀག་པ་ ཡང་མེད་དེ།དེའི་ཕྱིར་མཐའ་ཡོད་པ་དང་མཐའ་མེད་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་མ་གྲུབ་པར། གང་ཞིག་བཀག་ནས་འཇིག་རྟེན་མཐའ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན། མཐའ་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བར་ལྟ་ཡོད་པར་ག་ལ་འགྱུར། དེ་ལྟར་ན་རེ་ཞིག་ཉེ་བར་ལེན་པ་པོ་དང་ཉེ་བར་ལེན་པ་ཀུན་རྫོབ་པ་ གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ཅན་ཞལ་གྱིས་བཞེས་ནས་ཀྱང་།རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་མི་སྲིད་པར་བསྟན་ནས། ད་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་དངོས་པོའི་རང་བཞིན་མ་དམིགས་པས་མོ་གཤམ་གྱི་བུའི་སྔོ་བསངས་དང་དཀར་ཤམ་ཉིད་ལྟར་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་རྣམས་མི་སྲིད་པར་ བསྟན་པར་བཞེད་ནས།ཡང་ན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དག། སྟོང་ཕྱིར་རྟག་ལ་སོགས་ལྟ་བ། །གང་དག་གང་དུ་གང་ལས་ནི། །ཅི་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། །འདིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར། སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བསྟན་བཅོས་མཐའ་ དག་གིས་བསྟན་ཏོ།

又为何一边灭一边住是不合理的呢？为了说明这个，如同经中所说：'如何取者，一边成为坏灭，一边不成为坏灭，如此这般是不合理的。'在此，若思维一边灭一边住时，是认为取者一边灭一边住呢？还是认为所取一边灭一边住呢？首先，若认为取者一边灭一边住，这是不合理的。为什么呢？因为'如何取者，一边成为坏灭，一边不成为坏灭'，此处若认为一边完全坏灭，一边完全不坏灭，这是毫无道理的。因此，未见任何道理，论师说'如此这般是不合理'。
或者，所谓取者即是我，对其以五种方式在蕴中寻求是不存在的，既然不存在，如何能一边灭一边不灭呢？正因如此，所以说'如此这般是不合理'。另一方面，若取者一边灭一边不灭，则此时同一取者，一部分成为天，一部分成为人，这也是不可接受的，所以说'如此这般是不合理'。如是，首先取者有边无边都是不合理的。
现在，为了说明所取也同样不存在，故说：'如何所取，一边成为坏灭，一边不成为坏灭，如此这般也是不合理。'这也应如取者一样解释。因此，如是说明两者都不存在后，现在为了说明非二者也同样不存在，故说：'若有边无边，二者若成立，非有边非无边，将成立应知。'由于所破不存在，遮遣也不存在。
因此，有边无边二者既未成立，遮遣什么而说世间非有边非无边呢？如是，首先承许取者和所取是世俗如影像般的形相后，说明常等见解不可能存在。现在为了说明由于在一切方面都未见到事物的自性，如同石女儿的蓝色与白色一样，常等见解不可能存在，故说：'或者一切法，因空常等见，何者于何处，从何以何生？'此中，一切论典皆说一切法因缘起故是空性。

།དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པ་གང་དག་སུ་ཞིག་གིས་འཛིན་པར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ལས་ཁོ་བོ་ཅག་དེ་དག་དགག་པ་རྩོམ་པར་འགྱུར་བ། རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་དག་གང་ཞིག་ཡོད་པར་འགྱུར། དེ་ བཞིན་དུ་གང་དུ་ལྟ་བ་དེ་དག་འབྱུང་ཞིང་ལྟ་བ་དེ་དག་གང་དུ་བཟློག་པར་བྱ་བ་གང་ཞིག་དམིགས་པ་རྟག་པ་ལ་སོགས་པ་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་མ་ཆུད་པ་དེ་དག་གང་ཞིག་ཡོད།གང་ལ་ལྟ་བ་དེ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། གང་ཞིག་ཁོ་བོ་ཅག་གིས་ལྟ་བ་དེ་དག་ལས་བཟློག་པར་བྱ་བ་དངོས་པོའམ་ གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ་དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡོད།།རྒྱུ་མཚན་གང་ལས་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་ལྟ་བ་སྐྱེས་པས་ན། བཟློག་པར་བྱ་བ་ལྟ་བ་རྣམས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་དམིགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱི་རོལ་དུ་གྱུར་པ། དེ་ཡང་གང་ཞིག་ཡོད་དེ། དོན་ ཐམས་ཅད་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ཕྱིར།སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དོན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མི་དམིགས་པས། ལྟ་བ། གང་དག་གང་དུ་གང་ལ་ནི། །ཅི་ལས་ཀུན་དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། གང་དག་ཀྱང་མ་ཡིན་ལ། གང་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ ཞིང་།གང་ལ་ཡང་མ་ཡིན་ལ། རྒྱུ་གང་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །དེ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན་ནི་རྟག་པ་ཉིད་འཐད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་ལྟ་བ་དེ་དག་ནི་མི་རིགས་པ་ཉིད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ་མདོ་ལས་གང་ལ་ལ་ཞིག་གིས་ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ ཀྱིས།དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟག་པར་རྒྱུན་དུ་སྲོག་མེད་པ་དང་ཇི་ལྟ་བུ་ཉིད་དང་མ་ནོར་བ་ཉིད་དང་མ་སྐྱེས་པ་དང་མ་བྱུང་བ་དང་། མ་བྱས་པ་དང་། འདུས་མ་བྱས་པ་དང་། ཐོགས་པ་མེད་པ་དང་། སྒྲིབ་ པ་མེད་པ་དང་།ཞི་བ་དང་འཇིག་པ་མེད་པ་དང་མི་འཕྲོགས་པ་དང་ཟད་པ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་མ་ཡིན་པའི་རང་བཞིན་དུ་མཐོང་བ་དང་། མེད་པ་དང་གསོག་དང་གསོབ་དང་སྙིང་པོ་མེད་པ་དང་། ནད་དང་འབྲས་དང་ཟུག་རྔུ་དང་། སྡིག་པ་དང་མི་རྟག་ པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།སྟོང་པ་དང་། བདག་མེད་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཅི་བདག་འདས་པའི་དུས་ན་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། འོན་ཏེ་འདས་པའི་དུས་ན་མ་བྱུང་བ་ཞིག་གམ། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་ཅིར་གྱུར་པ་ཞིག། བདག་འདས་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟ་བུར་ གྱུར་པ་ཞིག་སྙམ་དུ་སྔོན་གྱི་མཐའ་ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།ཅི་བདག་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་འགྱུར་རམ། འོན་ཏེ་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཅིར་འགྱུར། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་སྙམ་དུ་ཕྱི་མའི་མཐའ་ ལ་རྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ།།འདི་ཅི་ཞིག། འདི་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག། ཅི་ཞིག། ཅིར་འགྱུར། སེམས་ཅན་འདི་དག་གང་ནས་འོངས། །དེ་འདི་ནས་ཤི་འཕོས་ནས་གང་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར་ཞེས་དེ་ལྟར་བྱུང་བ་ལ་ཡང་རྟེན་པར་མི་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་ན་དགེ་སྦྱོང་དང་བྲམ་ཟེ་དག་གི་ལྟ་ བར་སོང་བ་གང་དག་ཡོད་པ་འདི་ལྟ་སྟེ།བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པའམ། །སེམས་ཅན་དུ་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པའམ། སྲོག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པའམ་། །གང་ཟག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པའམ། དགེ་མཚན་དང་བཀྲ་ཤིས་སུ་སྨྲ་བ་དང་ལྡན་པ་དག་ཀྱང་རུང་སྟེ། ལྷག་པར་གཡོ་བ་དང་ བྲལ་བར་གཡོ་བ་དེ་དག།དེའི་ཚེ་ན་དེས་སྤང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས། རྩ་བ་ནས་བཅད་དེ་ཏ་ལའི་མགོ་བཞིན་མི་སྣང་བའི་རང་བཞིན་དུ། ཕྱིས་མི་སྐྱེ་མི་འགག་པའི་ཆོས་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་བྱམས་པས་བཤད་པ་ལ་མངོན་པར་བསྟོད་ཅིང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་སྟེ།སྟན་ལས་ལངས་ཏེ་དོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེའི་ཕྱིར་དེ་ལྟར། །གང་གིས་ཐུགས་བརྩེ་ཉེར་བཟུང་ནས། །ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་པའི་ཕྱིར། །དམ་པའི་ཆོས་ནི་ བསྟན་མཛད་པ།།གཽ་ཏམ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་ལ་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྤང་བ་དང་འཐབ་པའི་དམིགས་པའི་གཡང་ས་ལས་འཛིན་པས་ན་ཆོས་སོ།

因此，一切事物都是空性，谁会执著于它们呢？对于我们要破除的那些常见等见解，超出一切事物之外的那些见解又在何处？同样，这些见解从何处生起，这些见解在何处被遮破，那些常等所缘不包含在一切事物中的又在何处？这些见解从何处生起，我们要从何处遮破这些见解，超出一切事物和补特伽罗之外的又在何处？
由何因缘生起常等见解，要遮破的见解生起的所缘因，超出一切事物之外的又在何处？因为一切义都包含在一切事物中，是空性，由于是空性，所以这一切义都不可得。见解，何者于何处于何事，从何因遍生起，既非何者，亦非何处，亦非何事，亦非从何因生起，此为结语。若彼等不存在，则常性不应理，因此这些见解是不合理的。
如经中所说：'若有人以正确智慧，如实见到缘起法是无常、无命、如实性、无错乱性、无生、无起、无作、无为、无碍、无障、寂静、不坏、不夺、无尽、非寂灭自性，以及空无、虚幻、无实质、如病、如疮、如刺、如罪、无常、痛苦、空性、无我，他不会执著于过去际而想：我过去是否存在？我过去是否不存在？我过去是什么？我过去如何？'
'也不会执著于未来际而想：我未来是否会出现？我未来是否不会出现？未来我将成为什么？未来我将如何？'
'这是什么？这是怎样的？是什么？将成为什么？这些众生从何处来？他们死后往生何处？'他也不会执著于如是生起。世间沙门婆罗门的诸多见解，如我见、众生见、命见、补特伽罗见、吉祥见等，他都远离这些动摇，当时他将断除这些，完全了知后，从根本断除，如同截断多罗树头般成为不显现的自性，成为后不生不灭的法性。'
然后具寿舍利子对菩萨摩诃萨弥勒所说生起随喜赞叹，从座而起离开。因此如是：
敬礼彼瞿昙，以大悲摄受，为断诸见故，宣说正妙法。
于此，由于执著轮回和涅槃的对立所缘的深渊，故称为法。

།འཕགས་པ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཏེ། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ ཟད་པར་བྱེད་པ་ཉིད་ཀྱིས་བསྔགས་པར་འོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་ཆོས་བཟང་པོ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཏེ། དམ་པའི་ཆོས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཞེས་བྱ་བ་འགག་པ་མེད་པ། སྐྱེ་བ་མེད་པ། རྟག་པ་མེད་པ། ཆད་པ་མེད་པ། འོང་བ་མེད་པ། འགྲོ་བ་མེད་པ་ དོན་ཐ་དད་པ་མ་ཡིན་པ།དོན་གཅིག་པ་མ་ཡིན་པ། སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་ཞི་ཞིང་ཞི་བ་། གང་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཉེ་བར་བཟུང་ནས་ཏེ། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་བཞེད་པ་དང་། ལན་དུ་ཕན་འདོགས་པ་བཞེད་པས་མ་ཡིན་གྱི། ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་ཁོ་ན་ལ་ བརྟེན་ནས།ལྟ་བ་ཐམས་ཅད་སྤང་བའི་ཕྱིར་བསྟན་པར་འགྱུར་བ་། སྟོན་པ་བླ་ན་མེད་པ་ཟླ་མེད་པ་དེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །མཚན་ཅི་ཞིག་ཅེ་ན། གཽ་ཏ་མ་སྟེ། དྲང་སྲོང་གཽ་ཏ་མའི་རིགས་སུ་འཁྲུངས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པའི་ཞལ་སྔ་ ནས་སྦྱར་བ་ཚིག་གསལ་བ་ལས།ལྟ་བ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་བྱེད་པའི་ཉི་ཤུ་རྩ་བདུན་པའི་འགྲེལ་པའོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་མདོ་སྡེ་ལ་སོགས་བདེན་པ་གཉིས་བརྟེན་བསྟན་པ་རྣམ་པ་དགུ། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་སྤྱོད་ངོར་རྒྱ་ཆེར་གང་ཞིག་ འདིར་ནི་ཡང་དག་བསྒྲགས་གྱུར་པ།།དེར་ནི་འདོད་ཆགས་བསལ་བར་བྱ་ཕྱིར་གསུངས་པས་ཞེ་སྡང་ཟད་པར་བྱེད་མི་འགྱུར། །ཞེ་སྡང་བསལ་བར་བྱ་ཕྱིར་གསུངས་པས་ཀྱང་ནི་འདོད་ཆགས་ཟད་པར་བྱེད་འགྱུར་མིན། །གང་ཕྱིར་ང་རྒྱལ་སོགས་ ཟད་བྱ་ཕྱིར་གསུངས་པ་དེས་ཀྱང་དྲི་མ་གཞན་མི་འཇོམས།།དེ་ཕྱིར་དེ་ནི་ཆོས་ཁྱབ་མ་ཡིན་གསུང་དེ་དག་དང་དེ་དག་དོན་ཆེན་མིན། །གཏི་མུག་ཟད་པར་བྱ་ཕྱིར་གསུངས་པ་གང་ཡིན་དེས་ནི་ཉོན་མོངས་མ་ལུས་འཇོམས། །ཉོན་མོངས་ མཐའ་དག་གཏི་མུག་ལ་ནི་ཡང་དག་བརྟེན་པར་རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་བཤད།།གང་ཕྱིར་རྟེན་འབྱུང་གཏི་མུག་དེ་ཟད་བྱེད་པར་མཐོང་སྟེ་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན། །དེ་ཉིད་བདེ་བར་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དབུ་མའི་ལམ་དུ་ཡང་དག་བསྒྲགས་པར་ གྱུར།།དེ་ནི་ཐུབ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྐུར་འདོད་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་ཐུགས་ཡིན་དེ་ནི་རིགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་ཀྱང་བསྒྲགས། །གང་ཕྱིར་ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་འབྱུང་གནས་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་གྱུར་པ། །དེ་ཕྱིར་ དེའི་གཏམ་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པར་ཐུགས་རྗེས་བརླན་པའི་ཐུགས་མངའ་ཞིང་།།སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱིས་སྲས་པོ་བློ་བཟང་ཀླུ་སྒྲུབ་དེ་ཡི་གསུང་རབ་ཇི་ལྟ་བར། །གནས་པ་བཞིན་དུ་མཁྱེན་ནས་གུས་པས་བསྟན་བཅོས་དབུ་མར་གཙོ་བོའི་ངོ་བོར་བསྟན། །སྐྱེ་བོ་གང་གིས་རྒྱལ་ བའི་བསྟན་པ་ཟབ་མོ་མ་རྟོགས་པ་དེས་རྟོགས་ཕྱིར་དང་།།གང་དག་ཐུབ་པའི་དབང་པོའི་གསུང་ལས་གཞན་དུ་དེ་ཉིད་བསྟན་པར་འདོད་པ་དང་། །བློ་གྲོས་ངན་པ་གཞན་གང་གསུང་རབ་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཆད་པར་བྱེད་གྱུར་པ། །དེ་དག་ཀྱང་ནི་བཟློག་པར་བྱ་ཕྱིར་མཐའ་ གཉིས་སེལ་བའི་བསྟན་བཅོས་འདི་མཛད་དོ།

圣者们的法即是圣法，因为能完全灭尽轮回的一切痛苦，所以值得赞叹。或者说，善法即是圣法，即所谓缘起圣法，无灭、无生、无常、无断、无来、无去、非异义、非一义、远离戏论而寂静。
为了怜悯众生，不是为了获得供养恭敬，也不是为了报恩，而是唯依大悲心，为了断除一切见而宣说的无上导师、无与伦比者，我向他顶礼。
若问其名号为何？即是乔达摩，意为生于仙人乔达摩种姓。这是由月称论师所造《明句论》中第二十七品《观见品》的注释。
诸佛经典等依二谛所说九种教法，于世间行相广大宣说。为断贪欲所说者不能断除嗔恨，为断嗔恨所说者也不能断除贪欲。为断慢等所说者也不能降伏其他烦恼。因此彼非遍法，彼等言教与彼等义非为殊胜。
为断愚痴所说者能断除一切烦恼。诸佛说一切烦恼皆依愚痴。因见缘起能断除彼愚痴，故彼即是实相。诸善逝宣说彼即是中道。
彼即是佛法之自性身，彼即称为空性。诸佛之心，亦称为大理。因为此是一切功德之源，为诸佛所宣说。
因此，具大悲心者广说彼义。如诸佛子智者龙树所说教法，如实了知后恭敬宣说此中观论为主要论典。
为使未通达甚深佛法者得以通达，为遮止欲将如来言教解说为他义者，以及其他恶慧者以异方式解释经典者，为遮止彼等而造此遣除二边的论典。

།ཀླུ་སྒྲུབ་སྒྲ་གཅན་འཛིན་ནི་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་བཅོས་ལྷས་ཀྱང་གསུང་རྗེས་སུ། །འབྲངས་པས་དེ་ཡི་ཚུལ་ལུགས་དུས་ནི་ཡུན་རིང་ཞིག་ཏུ་གསལ་བར་བསྟན་པར་མཛད། །དེ་ཡི་སློབ་མ་བསྟན་བཅོས་དེ་ལ་རྣམ་པར་འབྱེད་ པས་རྣམ་ངེས་བློ་ལྡན་པ།།རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་མུ་སྟེགས་མ་ལུས་ཕམ་བྱས་ཐུབ་མཆོག་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་བཤད། །དབུ་ནི་དོན་དུ་གཉེར་བ་འོངས་ལ་ཐུགས་རྗེས་དབུ་ནི་བཅད་དེ་སྩལ་མཛད་ནས། །བདེ་བ་ཅན་དུ་རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་གཤེགས་པར་གྱུར་པ་དེས་མཛད་ པའི།།གཞུང་རྣམས་དང་ནི་དེ་ཡི་སློབ་མའི་ཚོགས་དེ་དག་ཀྱང་དུས་མང་ཞིག་ན་ཉམས་པར་གྱུར། །དེ་ཉིད་ཉི་མ་ནུབ་པས་དེང་སང་གཞུང་ལུགས་གསལ་པོ་དེ་ནི་གང་ནའང་མེད། །དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་ཕལ་ཆེར་རྟོག་པས་སྦྱར་བའི་དོན་ཙམ་ལ་ནི་མཁས་གྱུར་ལ། ། དམ་པའི་ལམ་ལས་རིང་ཞིང་རྟོག་གེའི་ཆང་འཐུངས་པ་ཡིས་མྱོས་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་གཞུང་ལུགས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པས་གསུངས་པའི་དེ་ཉིད་བྲལ་ཞིང་འཁྲུགས་པའི་ཚེ། །གང་ཞིག་སྐད་ཅིག་ཙམ་ཡང་ཡིད་གཉིས་བསལ་ནས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་ཏེ་སྐལ་པར་ལྡན། །དངོས པོའི་འཆིང་བས་ཉེར་སྦྱར་བསྟན་བཅོས་ཞགས་པས་དཀྲིས་ཤིང་འཇིགས་པས་བཅད་བྱས་ནས།།དངོས་པོའི་ར་བར་མཆོངས་ཏེ་འགྲོ་བའི་རི་དགས་མཁས་གང་དེ་ནི་ཆེན་པོ་སྟེ། །དེ་ལྟོས་བརྩམས་པས་བདག་ལ་ཡོན་ཏན་འདི་མེད་དེང་སང་མི་མཁས་གང་ཡིན་པ། །དེ་ ཆེད་ཁོ་ནར་དེ་ལས་གཞན་པའི་བསྟན་བཅོས་འཇོམས་པའི་འགྲེལ་འདི་བདག་གིས་བྱས།།མདོ་སྡེ་ཀུན་ལས་བཏུས་དང་གཏམ་བྱ་རིན་ཆེན་ཕྲེང་དང་ཡང་དག་བསྟོད་པ་དང་། །འབད་པས་ཤིན་ཏུ་ཡུན་རིང་འཕགས་པའི་བསྟན་བཅོས་ལས་བསྟན་ཚིག་ལེར་བྱས་དེ་དང་། །རིགས་ པ་དྲུག་ཅུ་ཞེས་བྱ་རྣམ་པར་འཐག་བཅས་སྟོང་ཉིད་བདུན་ཅུ་པ་དེ་དང་།།གང་ཡང་རྩོད་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པ་བཀོད་པ་དེ་དག་ཀྱང་ནི་མཐོང་གྱུར་ཞིང་། །བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་དེ་དག་དང་ནི་དེ་བཞིན་མདོ་སྡེ་ཟབ་མོ་རྣམ་མང་དང་། །སངས་རྒྱས་བསྐྱངས་ཀྱིས་མཛད་པའི་འགྲེལ་ པ་མཐོང་ནས་ལེགས་ལྡན་བྱེད་ཀྱིས་ལེགས་བཤད་གང་།།གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་ལས་འོངས་དང་བདག་གིས་རྣམ་པར་ཕྱེ་ལས་རྙེད་པ་གང་། །དེ་དག་བསྡམས་ཏེ་བློ་ཆེན་ལྡན་རྣམས་མགུ་བར་བྱ་ཕྱིར་ཡང་དག་བསྟན་པ་ཡིན། །དཔྱོད་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་ ལྡན་རྟོག་གེ་འཇོམས་བྱེད་བློ་གསལ་རྣམས་ལ་ཚིག་གི་ནི།།འོད་ཟེར་དག་གིས་འདི་ན་གནས་དོན་ཡང་དག་མ་དཀྲུགས་དངོས་སུ་གསལ་བྱེད་ཅིང་། །འགྲེལ་པ་ཆེ་གསལ་འདི་ཡང་བྱེད་པའི་ཟླ་བ་གྲགས་ལྡན་འདི་དེང་ཤར་བ་ཡིས། །འཇིག་རྟེན་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ གཉིས་མུན་པ་སྟུག་པོ་དག་དང་ལྷན་ཅིག་སེལ་བ་ཡིན།།ལུང་དང་རིགས་པ་ལ་བརྟེན་འགྲེལ་པ་བསྡེབས་ལེགས་མ་དཀྲུགས་ཚིག་དང་ལྡན་པ་འདི། །བློ་བཟང་དད་ལྡན་རྣམས་ལ་ངེས་པར་བསྒྲུབ་པར་བྱ་ཕྱིར་གུས་པར་བྱས་ནས་ནི། །བདག་གིས་ བསོད་ནམས་སྟོང་པ་ཉིད་ལྟར་ཡངས་པར་གྱུར་པ་གང་ཞིག་བསགས་པ་དེས།།འཇིག་རྟེན་མ་ལུས་ལྟ་ཚོགས་སྤངས་ནས་སྤྲོས་ཀུན་ཆད་པའི་གོ་འཕང་བགྲོད་པར་ཤོག། སྟོན་པ་གཽ་ཏམ་དང་ནི་དེའི་ཆོས་ལ་ཞུགས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ མཐའ་དག་དང་།།རྒྱལ་བའི་སྲས་པོའི་ཚོགས་དང་དེ་དག་གིས་གསུངས་ཆོས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །སངས་རྒྱས་གསུང་མཐའ་ཡས་ལ་བལྟ་ཕྱིར་ལུས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་མིག་གྱུར་དབུ་མ་ནི། །གང་གི་ཐུགས་རྗེའི་སྒོ་ནས་མཛད་པའི་ཀླུ་སྒྲུབ་དེ་ལ་བདག་ནི་ཕྱག་ འཚལ་ལོ།། བསྟན་བཅོས་དབུ་མ་རྩ་བའི་འགྲེལ་པ་ཚིག་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། སློབ་དཔོན་ཟླ་བ་གྲགས་པ་ཐེག་པ་མཆོག་ལ་ཐུགས་གཞོལ་བ། མི་འཕྲོགས་པའི་མཁྱེན་རབ་དང་ཐུགས་རྗེ་མངའ་བ། རི་མོར་བྲིས་པའི་བ་དྲུས་ལས་འོ་མ་བཞོས་པས་ བདེན་པར་ཞེན་པ་བཟློག་པར་མཛད་པས་སྦྱར་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་སོ།

龙树和罗睺罗贤者之后，修天也随从其教言。依循其传统长久地明显宣说。
其弟子对论典详加分别，具智慧者们也降伏一切外道，长久宣说至尊教法。
对于为求头颅而来者，悲悯地割下头颅赐予后，菩萨龙树前往极乐世界。
他所造的论典以及其众多弟子的教法，经过很长时间后衰败。
如同太阳落山，如今清晰的教法传统在任何地方都不复存在。
如是世间大多数人仅通达分别念所造的意义，远离圣道，饮用诡辩之酒而醉。
当一切遍智佛陀的教法传统远离实相而混乱之时，何人即使一刹那也断除疑惑而通达空性，即具福德。
被实执束缚，为论典绳索所缚，被恐惧所断，跳入实执围栏中的智者鹿群是伟大的。
因此，我虽无此功德，今日不具智慧，我专为此而造此破除其他论典的注释。
经集、宝鬘论、如实赞、长期精进所造的圣论偈颂、六十正理论及其破斥、七十空性论、
以及所著的遮诤论等我都见到，
百论等诸多论典以及甚深经典，见到佛护所造的注释以及清辨的善说，
从一代传一代而来以及我自己分析所得，
汇集这些为令具大智者欢喜而如实宣说。
具有观察慧眼、破除诡辩、智慧明晰者，以词句光芒在此明显显示未被扰乱的真实义，
造此广大明晰注释的月称大师今日升起，遣除世间浓密的疑惑黑暗。
依据经教和正理而善加组织的未被扰乱且具词句的此注释，
为令具信善慧者决定修持而恭敬造此，愿我所积如空性般广大的福德，
令世间无余断除见解之网，趣入离戏论的境界。
顶礼导师乔达摩及其教法、一切圆满佛陀、菩萨众及其所说法。
为见无边佛语，成为众生眼目的中观，以大悲门造论的龙树，我向他顶礼。
论典《中观根本注释·明句论》由上师月称——趣入最上乘、具不可夺的智慧与悲心、以挤画中牛乳而遮破实执者——所造圆满。

།གསུང་རབ་རྒྱ་མཚོ་བསྲུབས་བྱུང་དེ་ཉིད་བདུད་རྩིའི་སྣོད། །ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་སྣང་བྱེད་ཚིག་གསལ་རིན་ཆེན་སྒྲོན། །བསྒྱུར་ལས་དགེ་བ་གང་བསགས་དེ་ཡིས་ཉི་མ་ གྲགས།།ལྟ་ཐིབས་སྤངས་ཏེ་སྤྲོས་བྲལ་མཁའ་ལ་འགྲོ་བར་ཤོག། ཁ་ཆེའི་གྲོང་ཁྱེར་དཔེ་མེད་ཀྱི་དབུས་། རིན་ཆེན་སྦས་པའི་གཙུག་ལག་ཁང་གི་འདབས་སུ། རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་རྟོག་གེ་བ་ཆེན་པོ། མ་ཧཱ་སུ་མ་ཏིའི་ཞལ་སྔ་ནས་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་པ་ཚབ་ཉི་མ་གྲགས་ཀྱིས་ཁ་ཆེའི་དཔེ་དང་མཐུན་པ་ལྟར་བསྒྱུར། ཕྱིས་ར་ས་ར་མོ་ཆེའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་ཁ་ཆེའི་མཁན་པོ་ཀ་ཎ་ཀ་བར་མ་དང་། བོད་ཀྱི་ལོ་ཙཱ་བ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་ཉི་འོག་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་དཔེ་དང གཏུགས་ཤིང་ལེགས་པར་བཅོས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།

搅动经典大海而出现的真实甘露器，
名为智慧的明照辞明宝灯，
以翻译所积累的功德，愿日称
断除见暗，于无戏论虚空中行进。
在克什米尔无比城市中央，
珍宝隐藏寺院旁边，
印度堪布大论师
摩诃苏摩帝尊前与
藏地译师巴翠日称依据克什米尔版本进行翻译。
后来在拉萨热振寺中，克什米尔堪布迦那迦伐摩与
藏地译师其人参照东方日下的版本
校对修正后最终确定。

། །། ཁུངས་རྣམས་ཇི་ལྟར་གྲགས་བཞིན་བྲིས། །ཕྱིན་ཆད་སྐད་གཉིས་འབྱུང་སྲིད་ན། །འགྲེལ་པ་སྒྲ་དོན་བཞིན་བསྒྱུར་ལ། ། གཟུ་བོར་བྱོས་ལ་དཔྱད་པར་རིགས།། །།

依照诸多出处如何所说而书写
此后若有两种语言出现
应当按照注释的语音和含义来翻译
应当保持公正而加以考察
